Vảy nến là một bệnh viêm mạn tính qua trung gian miễn dịch, chiếm tỷ lệ 1- 3% dân số. Nhiều nghiên cứu đều kết luận những bệnh nhân vảy nến nặng có nguy cơ cao bị các bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.
Trang 1XÁC ĐỊNH NỒNG ĐỘ hs-CRP HUYẾT THANH
TRÊN BỆNH NHÂN VẢY NẾN MẢNG TẠI BỆNH VIỆN DA LIỄU
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Nguyễn Thị Thùy Dung*, Trần Ngọc Ánh**, Lê Thái Vân Thanh***
TÓM TẮT
Mở đầu: Vảy nến là một bệnh viêm mạn tính qua trung gian miễn dịch, chiếm tỷ lệ 1- 3% dân số Nhiều
nghiên cứu đều kết luận những bệnh nhân vảy nến nặng có nguy cơ cao bị các bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa Cho đến nay, chỉ số PASI vẫn được dùng để đánh giá độ nặng của bệnh, tuy nhiên chỉ số này không mang tính khách quan, tùy thuộc vào nhận định của từng thầy thuốc nên có độ biến thiên cao và chỉ số này cũng không đánh giá được các nguy cơ tim mạch đi kèm trên bệnh nhân vảy nến hs-CRP là một yếu tố nguy cơ độc lập cho bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh động mạch ngoại biên và đái tháo đường type 2 Trên thế giới, nhiều nghiên cứu đã cho thấy nồng độ hs-CRP tăng cao ở bệnh nhân vảy nến đồng thời cũng đã đề nghị sử dụng chỉ số này để đánh giá độ nặng cũng như theo dõi quá trình diễn biến, điều trị bệnh Ở Việt Nam, chưa có công trình nghiên cứu nào
về nồng độ hs-CRP trên bệnh nhân vảy nến
Mục tiêu: Xác định nồng độ hs-CRP huyết thanh trên bệnh nhân vảy nến mảng
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang, mô tả và phân tích trên 120 bệnh nhân
vảy nến mảng điều trị ngoại trú tại bệnh viện Da Liễu Thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 08/2016 - 04/2017 và
60 người khỏe mạnh
Kết quả: Nồng độ hs-CRP huyết thanh trung bình ở bệnh nhân VN mảng (6,17 ± 9,01 mg/L) cao hơn so với
nhóm chứng (2,22 ± 1,27 mg/L) có ý nghĩa thống kê hs-CRP tương quan thuận với điểm số PASI và tương quan thuận với số yếu tố của HCCH
Kết luận: Nồng độ hs-CRP huyết thanh có thể được khuyến cáo sử dụng như một phương tiện hỗ trợ trong
việc đánh giá độ nặng của bệnh vảy nến mảng, cũng như dự đoán nguy cơ mắc bệnh hội chứng chuyển hóa và bệnh tim mạch ở bệnh nhân vảy nến; nhất là khi kết hợp với xét nghiệm bilan lipid máu, đường máu, đo huyết áp
và vòng bụng
Từ khóa: hs CRP, PASI, vảy nến mảng, hội chứng chuyển hóa, độ nặng vảy nến
ABSTRACT
DETERMINE SERUM HS-CRP LEVEL IN PLAQUE PSORIASIS PATIENTS AT HCMC HOSPITAL
OF DERMATO-VENEREOLOGY
Nguyen Thi Thuy Dung, Tran Ngoc Anh, Le Thai Van Thanh
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 22 ‐ No 1‐ 2018: 107 ‐ 114
Background: Psoriasis is a chronic inflammatory disorder with prevalence ranges from 0.1% to 3% in
various populations Many researches showed that the severe psoriasis patients have a high risk of cardiovascular diseases and metabolic disturbances Currently, PASI score remains a useful tool to assess the severity of this disease, but this method is not objective because it depends on physician Moreover, PASI score can’t evaluate
* Bệnh Viện Da Liễu TP.HCM ** Bộ môn Da liễu ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch
*** Bộ môn Da Liễu ĐH Y Dược TP.HCM
Tác giả liên lạc: TS.BS Lê Thái Vân Thanh ĐT: 0903774310 Email:chamsocdadhyd@gmail.com
Trang 2cardiovascular risk in psoriasis patients hs-CRP is an independent risk factor of cardiovascular disease, stroke, peripheral arterial disease and diabetes type 2 There are many international studies performed that hs-CRP level increases highly in psoriasis patients Therefore they recommended that hs-CRP level can be used to assess the severity of psoriasis as well as monitor process, treatment of this disease In Viet Nam, there is no study about hs-CRP level in psoriasis patients
Objective: Determine serum hs-CRP level in plaque psoriasis patients
Method: Descriptive and analytic cross-sectional study on 120 plaque psoriasis outpatients and 60 healthy
people at HCMC Hospital of Dermato-venereology from 08/2016 to 04/2017
Results: the mean of serum hs-CRP level in plaque psoriasis Vietnamese patients (6.17 ± 9.01 mg/L) is
higher significantly than that one in controlled group (2.22 ± 1.27 mg/L) hs-CRP has a positive correlation with PASI score and some factors of metabolic syndrome
Conclusion: serum hs-CRP level can be recommended as a supportive method in evaluation of the severity of
plaque psoriasis as well as prediction the risk of cardiovascular disease and metabolic syndrome in Vietnamese patients, especially in combination with lipid profile, blood glucose level, and blood pressure monitor and waist circumference
Key words: hs CRP, PASI, plaque psoriasis, metabolic syndrome, the severity of psoriasis
ĐẶT VẤN ĐỀ
Vảy nến (VN) là một bệnh viêm mạn tính
qua trung gian miễn dịch, chiếm tỷ lệ 1‐ 3% dân
số(9,17) Bệnh diễn tiến bất thường, dai dẳng và
hay tái phát nên ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý,
khả năng sinh hoạt, lao động cũng như chất
lượng cuộc sống của người bệnh(6,19) Cường độ
viêm và những biến đổi da ở bệnh nhân vảy nến
không chỉ cho thấy độ nặng của bệnh mà còn là
của các bệnh hệ thống khác Nhiều nghiên cứu
đều kết luận những bệnh nhân vảy nến nặng có
nguy cơ cao bị các bệnh tim mạch (NCTM) và
hội chứng chuyển hóa (HCCH)(13,21) Cho đến
nay, vẫn chưa có một xét nghiệm thường qui nào
để đánh giá độ nặng của bệnh vảy nến, mà
thường dựa vào chỉ số PASI, tuy nhiên chỉ số
này không mang tính khách quan, tùy thuộc vào
nhận định của từng thầy thuốc nên có độ biến
thiên cao và chỉ số này cũng không đánh giá
được các nguy cơ tim mạch đi kèm trên bệnh
nhân vảy nến hs‐CRP là một yếu tố nguy cơ độc
lập cho bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh động
mạch ngoại biên và đái tháo đường type 2(5,13)
Trên thế giới, nhiều nghiên cứu đã cho thấy
nồng độ hs‐CRP tăng cao ở bệnh nhân vảy nến
đồng thời cũng đã đề nghị sử dụng chỉ số này để
đánh giá độ nặng cũng như theo dõi quá trình
diễn biến, điều trị bệnh(3,4,16) Ở Việt Nam, chưa
có công trình nghiên cứu nào về nồng độ hs‐CRP trên bệnh nhân vảy nến Chính vì vậy, chúng tôi tiến hành đề tài “Xác định nồng độ hs‐CRP huyết thanh trên bệnh nhân vảy nến mảng tại Bệnh Viện Da Liễu Thành Phố Hồ Chí Minh”, nhằm xác định nồng độ và một số yếu tố liên quan đến hs‐CRP ở bệnh nhân vảy nến mảng, đặc biệt qua xét nghiệm CRP siêu nhạy (high sensitivity CRP, hs‐CRP) để có thể góp phần trong việc tiên lượng độ nặng của bệnh Qua đó, quyết định hướng điều trị sớm và tích cực hơn với mục đích cải thiện chất lượng cuộc sống, góp phần làm giảm tỉ lệ tử vong do các biến chứng tim mạch ở bệnh nhân vảy nến mảng
Mục tiêu
Mục tiêu tổng quát
Xác định nồng độ hs‐CRP huyết thanh trên bệnh nhân vảy nến mảng tại Bệnh Viện Da Liễu Thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 08/2016 đến tháng 04/2017
Mục tiêu chuyên biệt
Khảo sát các đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân vảy nến
So sánh nồng độ hs‐CRP huyết thanh trung bình của bệnh nhân vảy nến mảng và nhóm người bình thường
Trang 3Xác định mối liên quan giữa nồng độ hs‐CRP
huyết thanh của bệnh nhân vảy nến với một số
yếu tố: tuổi, giới, tuổi khởi phát, thời gian bệnh,
độ nặng của bệnh (theo PASI) và hội chứng
chuyển hóa
Khảo sát sự tương quan giữa nồng độ hs‐
CRP huyết thanh của bệnh nhân vảy nến với
điểm số PASI và số yếu tố của hội chứng
chuyển hóa
ĐỐI TƯỢNG- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
Tất cả các bệnh nhân vảy nến mảng điều trị
ngoại trú tại bệnh viện Da Liễu Thành phố Hồ
Chí Minh từ tháng 08/2016 ‐ 04/2017
Tiêu chuẩn nhận vào
Nhóm vảy nến
Bệnh nhân vảy nến mảng điều trị ngoại trú
tại BV Da liễu Thành phố Hồ Chí Minh từ tháng
08/2016‐04/2017
Tuổi ≥ 18
Đồng ý tham gia nghiên cứu
Nhóm chứng
Những người khỏe mạnh, không mắc bệnh
vảy nến, tình nguyện muốn xét nghiệm kiểm tra
đường huyết, hs‐CRP huyết thanh và lipid máu
Nhóm chứng được mời ngẫu nhiên có chú ý đến
giới và tuổi cho phù hợp với nhóm bệnh
Tuổi ≥ 18
Đồng ý tham gia nghiên cứu
Tiêu chuẩn loại trừ
Đang mắc các bệnh gây ảnh hưởng đến nồng
độ hs‐CRP huyết thanh như: Tất cả nhiễm trùng
cấp và mạn tính phát hiện trên lâm sàng hoặc
cận lâm sàng, sốt do bất kể các nguyên nhân,
viêm khớp, viêm đa khớp, bệnh van tim hậu
thấp, các bệnh hệ thống, suy gan, suy thận, mới
chấn thương hoặc sau phẫu thuật trong vòng 2
tháng
Đang dùng các thuốc gây ảnh hưởng đến
nồng độ hs‐CRP huyết thanh như: Thuốc kháng
viêm đặc hiệu và không đặc hiệu, các thuốc độc
tế bào, các chế phẩm sinh học, các thuốc có tính kháng viêm toàn thân khác
Có thai hoặc đang cho con bú
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu cắt ngang, mô tả và phân tích
Phương pháp tiến hành
Đối tượng nghiên cứu thỏa mãn tiêu chuẩn nhận bệnh thì sẽ được giải thích cặn kẽ về mục tiêu, cách thức tiến hành nghiên cứu và ký vào biên bản đồng ý tham gia nghiên cứu
Thu thập thông tin chung về đối tượng nghiên cứu, bao gồm: hành chính, cân nặng, chiều cao, vòng eo, huyết áp
Mẫu máu của bệnh nhân được thu thập đồng thời để đo các chỉ số hs‐CRP, Glucose, Triglyceride, Cholesterol, H‐DLC, L‐DLC
Xử lý số liệu
Số liệu được nhập mã hóa và xử lí bằng phần
mềm SPSS 18.0
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu được thực hiện trên 120 bệnh nhân và 60 người khỏe mạnh
Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
Có 120 bệnh nhân vảy nến trong nhóm nghiên cứu có độ tuổi từ 18 đến 73, tuổi trung bình là 47,25 ± 12,10 Nam chiếm tỷ lệ cao hơn
nữ, 60% (72 người) so với 40% (48 người) (Bảng 1)
Phần lớn bệnh nhân có mức độ bệnh trung bình và nặng với 50% bệnh nhân có nguy cơ tim mạch cao
Bảng 1: Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
Đặc điểm lâm sàng Số lượng Tỉ lệ %
Hoạt động thể lực
Bình thường (18,5 ≤ BMI < 25)
Tiền béo phì (25 ≤ BMI < 30/)
Béo phì (BMI ≥ 30)
Trang 4Đặc điểm lâm sàng Số lượng Tỉ lệ %
Các yếu tố
của HCCH
Phân loại
NCTM theo
hs-CRP
(mg/L)
Có NCTM Thấp
(hs-CRP <1)
Có NCTM Trung bình (1
≥ hs-CRP) 3)
Có NCTM cao (hs-CRP
≥ 3)
Vừa (10 ≤ PASI < 20) 37 30,8
Bảng 2: So sánh nồng độ hs-CRP huyết thanh trung
bình giữa 2 nhóm nói chung
Nhóm bệnh Nhóm chứng P
6,17 ± 9,01
(mg/L)
2,22 ± 1,27 (mg/L)
< 0,001
Nồng độ hs‐CRP huyết thanh trung bình ở
nhóm vảy nến cao hơn nhóm chứng có ý nghĩa
thống kê (P < 0,001)
Bảng 3: So sánh nồng độ hs-CRP huyết thanh trung
bình giữa 2 nhóm theo nhóm tuổi và giới
Đặc điểm
Nồng độ hs-CRP huyết thanh (mg/L)
P
Nhóm bệnh (n = 120)
Nhóm chứng (n = 60) Nhóm tuổi 40 tuổi 2,75 ± 2,59 1,68 ± 0,76 0,169
40 tuổi 7,31 ± 10,06 2,35 ± 1,34 0,001
Giới Nam 6,12 ± 8,39 1,99 ± 1,04 0,004
Nữ 6,24 ± 9,96 2,57 ± 1,52 0,085
Nhóm > 40 tuổi: Nồng độ hs‐CRP huyết
thanh trung bình ở nhóm bệnh nhân vảy nến cao
hơn nhóm chứng có ý nghĩa thống kê (p < 0,05)
Nhóm nam giới: Nồng độ hs‐CRP huyết thanh
trung bình ở nam giới có bệnh vảy nến cao hơn ở
nam giới không có vảy nến, sự khác biệt có ý
nghĩa thống kê (p < 0,05)
Nồng độ hs‐CRP huyết thanh trung bình ở
bệnh nhân VN có HCCH (9,19 ± 12,26 mg/L) cao
hơn so với nhóm VN không có HCCH (3,69 ±
3,51 mg/L) Trong số các yếu tố của hội chứng
chuyển hoá thì béo phì bụng, THA, tăng ĐH có
liên quan với tăng nồng độ hs‐CRP huyết thanh trung bình (Bảng 4)
Bảng 4: Mối liên quan giữa nồng độ hs-crp huyết
thanh của bệnh nhân vảy nến với một số yếu tố
Đặc điểm n hs-CRP (mg/L)
TB ± ĐLC P
Nhóm tuổi
40 tuổi
40 tuổi
30
90
2,75 ± 2,59 7,31 ± 10,06
0,016
Độ nặng của bệnh (Theo
PASI) PASI < 10 (Nhẹ)
10 ≤ PASI < 20 (Trung bình) PASI ≥ 20 (Nặng)
24
37
59
1,85 ± 1,32 5,19 ± 7,10 8,54 ± 10,99
0,006
Số yếu tố của HCCH
0 yếu tố
1 yếu tố
2 yếu tố
3 yếu tố
4 yếu tố
5 yếu tố
10
25
31
35
17
2
2,29 ± 2,22 3,72 ± 3,60 4,82 ± 3,99 6,92 ± 8,84 11,91 ± 15,02 25,84 ± 29,02
< 0,001
Tương quan giữa nồng độ HS-CRP huyết thanh của bệnh nhân vảy nến với điểm số pasi
và số yếu tố của HCCH
Có mối tương quan thuận giữa nồng độ hs‐ CRP huyết thanh với chỉ số PASI, với hệ số tương quan r = 0,329 và phương trình hồi quy
tuyến tính là: Nồng độ hs-CRP (mg/L) = 0,18 x
PASI + 1,63
Có mối tương quan thuận giữa nồng độ hs‐ CRP huyết thanh với số yếu tố HCCH, với hệ số tương quan r = 0,369 và phương trình hồi quy
tuyến là: Nồng độ hs-CRP (mg/L) = 2,72 x Số yếu tố
HCCH + 0,05
BÀN LUẬN
Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
Việc ít hoạt động thể lực, hút nhiều thuốc lá hoặc uống rượu bia là những thói quen ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe (nhất là các bệnh
lý tim mạch, HCCH cũng như bệnh vảy nến…) Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy nhóm hoạt động thể lực đều đặn nhiều hơn 1lần/tuần cao hơn nhiều so với các nghiên cứu trước đây(11,19)
cũng đã thực hiện tại BVDL Tp.HCM Có lẽ bệnh
Trang 5nhân VN cũng đã ngày càng hiểu rõ hơn vai trò
của hoạt động thể lực (thông qua câu lạc bộ vảy
nến, phương tiện truyền thông cũng như được
bác sĩ tư vấn qua các lần thăm khám tại Bệnh
viện…) nên đã tăng cường luyện tập Thêm vào
đó, gần 1 nửa các bệnh nhân VN trong nghiên
cứu này là đối tượng lao động chân tay, cho nên
công việc hàng ngày của họ cũng tương đương
với việc hoạt động thể lực Tuy nhiên, nhóm
bệnh nhân VN hoạt động thể lực không đều vẫn
chiếm tỷ lệ cao nhất 49,2% Do đó, cần lưu ý
nhấn mạnh hơn nữa vấn đề này trong tư vấn
giáo dục sức khỏe để chỉ rõ cho bệnh nhân thấy
vai trò của việc rèn luyện thể lực đối với bệnh tật
nói chung và bệnh vảy nến nói riêng
Có đến 50,0% bệnh nhân vảy nến trong
nhóm nghiên cứu có nguy cơ tim mạch cao (hs‐
CRP>3mg/L) Điều này cũng phù hợp với y văn
và nhiều nghiên cứu trước đây đều cho rằng
bệnh nhân vảy nến có nguy cơ cao bị bệnh tim
mạch và các bệnh rối loạn chuyển hóa khác(10,18,22)
Do đó, trong thực hành lâm sàng, cũng nên chú
ý tầm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch ở bệnh
nhân vảy nến để kịp thời xử lý, hạn chế tối đa
những bệnh tim mạch có thể xảy ra, cũng như
những tai biến của nó Nhằm nâng cao chất
lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ hơn cho
những người bệnh VN
Trong các bệnh nhân của chúng tôi, vảy
nến thông thường mức độ nặng chiếm tỷ lệ
cao nhất Tỷ lệ này tương tự với nghiên cứu
của Trương Thị Mộng Thường(19), nhưng khác
với nghiên cứu của Nguyễn Trọng Hào và
Trương Lê Anh Tuấn với đa số là VN nhẹ(11,18)
Chỉ số PASI ở bệnh nhân vảy nến mảng dao
động khá lớn, trung bình là 24,07 ± 15,75, cao
nhất là 71,4 và thấp nhất là 2,8 Những số liệu
trên cho thấy chỉ số PASI ở các nghiên cứu khá
khác nhau Điều này có thể do vảy nến là bệnh
diễn tiến mạn tính nên các đối tượng nghiên
cứu đều có thời gian bệnh khác nhau, diễn
tiến càng lâu, càng dai dẳng thì bệnh càng
nặng Các đối tượng trong các nghiên cứu
khác nhau nên độ nặng của bệnh, biểu hiện qua chỉ số PASI cũng rất khác nhau
So sánh nồng độ hs-CRP huyết thanh trung bình giữa 2 nhóm bệnh và chứng
Nồng độ hs‐CRP huyết thanh của 120 bệnh nhân vảy nến là 6,17 ± 9,01 mg/L cao hơn nhiều
so với nhóm chứng, sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê Kết quả của chúng tôi ủng hộ giả thuyết vảy nến là một bệnh viêm hệ thống, đặc trưng bởi những thay đổi của các dấu ấn viêm Nghiên cứu của chúng tôi cũng phù hợp với nhiều nghiên cứu của các tác giả ở nước ngoài(15,22) Hầu hết các nghiên cứu đều ghi nhận
có sự gia tăng nồng độ hs‐CRP đáng kể ở nhóm bệnh nhân vảy nến so với nhóm chứng Điều này chứng tỏ hs‐CRP có liên quan với bệnh vảy nến Gần đây (năm 2016), nghiên cứu của Santilli
S và cộng sự cho thấy rằng nồng độ hs‐CRP huyết thanh tăng ở bệnh nhân vảy nến so với nhóm chứng, thậm chí sau khi đã điều chỉnh đối với một số biến bao gồm tuổi, giới tính, chủng tộc, BMI và tình trạng đang hút thuốc(14)
So sánh nồng độ hs-CRP huyết thanh trung bình giữa 2 nhóm theo nhóm tuổi và giới
Chúng tôi ghi nhận nồng độ hs‐CRP ở nhóm bệnh vảy nến cao hơn nhóm chứng, và sự khác biệt này chỉ có ý nghĩa thống kê trong nhóm có
độ tuổi trên 40 đồng thời sự khác biệt này cũng chỉ có ý nghĩa thống kê đối với nhóm bệnh nhân nam Điều này chứng tỏ bệnh nhân bị bệnh vảy nến, là nam giới hoặc có tuổi > 40 thì có sự gia tăng nồng độ hs‐CRP huyết thanh Cho đến nay,
có rất nhiều các nghiên cứu trong và ngoài nước cho thấy hs‐CRP có liên quan chặt chẽ đến bệnh tim mạch, hs‐CRP tăng trong các bệnh lý tim mạch Thêm vào đó, theo y văn cùng nhiều nghiên cứu thì nam giới có nguy cơ bị bệnh tim mạch nhiều hơn nữ giới(8,10) cũng như tuổi càng lớn thì nguy cơ mắc bệnh tim mạch càng cao Có
lẽ đó là những lý do góp phần làm cho bệnh nhân VN, là nam giới và có tuổi > 40 thì có sự gia tăng nồng độ hs‐CRP như kết quả nghiên cứu chúng tôi tìm thấy Vì vậy trong thực hành lâm
Trang 6sàng đối với những bệnh nhân vảy nến, nếu là
nam giới và trên 40 tuổi thì cần phải lưu ý kiểm
tra nồng độ hs‐CRP huyết thanh, cũng như tầm
soát các yếu tố nguy cơ tim mạch nếu nồng độ
này tăng cao Tuy nhiên, không tìm được các
nghiên cứu khác trên thế giới để so sánh Chúng
tôi mong rằng, từ kết quả này có thể mở ra
hướng cho nhiều nghiên cứu khác trong tương
lai để góp phần làm sáng tỏ vấn đề này
Mối liên quan giữa nồng độ hs-crp huyết thanh
trung bình của bệnh nhân vảy nến với một số
yếu tố
Nồng độ hs‐CRP ở bệnh nhân VN trên 40
tuổi cao hơn có ý nghĩa thống kê so với bệnh
nhân VN dưới 40 tuổi Một lần nữa lại cho
thấy cần lưu ý đến nồng độ hs‐CRP cũng như
các yếu tố nguy cơ tim mạch ở nhóm bệnh
nhân VN trên 40 tuổi để có kế hoạch kiểm soát
khi có bất thường
Nghiên cứu của chúng tôi cho kết quả giống
với nhiều nghiên cứu khác, đều cho thấy hs‐CRP
tăng trong huyết thanh bệnh nhân VN và có liên
quan đến mức độ bệnh, có thể sử dụng để xác
định mức độ nặng của bệnh VN(1,4) Những kết
quả này phù hợp với đặc tính của bệnh vảy nến
và nhận xét của nhiều tác giả rằng vảy nến là
một bệnh viêm hệ thống, mạn tính và tái phát,
đáp ứng viêm đại diện cho khả năng cơ bản của
cơ thể nhằm chống lại các tổn thương, sự nặng
lên của bệnh dường như liên quan đến việc tăng
cường đáp ứng viêm So với việc định lượng các
cytokines khác đóng vai trò quan trọng trong
vảy nến như TNF‐α, INF‐γ, IL ‐6, IL‐10, IL‐17, IL‐
23, Leptin, elastase, Adiponectin khá tốn kém và
mẫu huyết thanh ít ổn định trong suốt thời gian
lưu trữ thì hs‐CRP có giá thành rẻ và ổn định
hơn Vì vậy, chúng tôi tin rằng hs‐CRP sử dụng
trong thực hành lâm sàng phù hợp hơn để xác
định độ nặng của bệnh ở bệnh nhân vảy nến
Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy nồng độ
trung bình hs‐CRP huyết thanh cao hơn rất có ý
nghiã thống kê ở những bệnh nhân VN so với
nhóm VN không có HCCH Điều này phù hợp
với một số nghiên cứu ở các nước(7,18,20) Tác giả Matteo Pirro và cộng sự đã báo cáo bệnh vảy nến và HCCH liên quan độc lập với tăng nồng
độ hs‐CRP và cũng gợi ý rằng bản chất viêm của bệnh vảy nến có thể giải thích một phần về việc gia tăng nồng độ hs‐CRP và HCCH cũng đóng 1 vai trò quan trọng trong việc làm tăng nồng độ hs‐CRP, bởi vì cả hai (vảy nến và HCCH) đều có liên quan đến quá trình viêm(12)
Nồng độ hs‐CRP huyết thanh trung bình bệnh nhân vảy nến tăng dần theo số yếu tố của HCCH Điều này phù hợp với y văn là mỗi yếu
tố của HCCH đều là những yếu tố NCTM
Tương quan giữa nồng độ HS-CRP huyết thanh của bệnh nhân vảy nến với điểm số pasi
và số yếu tố của HCCH
Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy chỉ số PASI càng cao, bệnh càng nặng thì nồng độ hs‐CRP huyết thanh càng cao Với phương trình hồi quy tương quan dự đoán: Nồng độ hs‐CRP (mg/L) = 0,18 x PASI + 1,63, ta thấy rằng, khi chỉ số PASI tăng lên 1 thì nồng độ hs‐CRP sẽ tăng 0,18 mg/L Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã báo cáo có mối tương quan thuận giữa mức tăng hs‐CRP và chỉ số PASI đồng thời 1 số cũng chứng minh rằng nồng độ hs‐CRP giảm đáng kể khi điểm số PASI giảm sau 12 tuần điều trị(2,3,4) Điều này ủng hộ giả thuyết đáp ứng viêm giảm khi điểm số PASI được cải thiện Chính vì vậy mà các tác giả đã
đề nghị có thể sử dụng hs‐CRP để đánh giá độ nặng và theo dõi điều trị bệnh vảy nến trong thực hành lâm sàng Tuy nhiên, để khẳng định được điều này thì nên có những nghiên cứu đoàn hệ và trên những cỡ mẫu lớn hơn
Kết quả của chúng tôi cũng cho thấy có mối tương quan thuận giữa nồng độ hs‐CRP huyết thanh với số yếu tố của HCCH, với hệ số tương quan r = 0,369 và phương trình hồi quy tuyến là: Nồng độ hs‐CRP (mg/L) = 2,72 x Số yếu tố HCCH + 0,05 Như vậy khi tăng thêm 1 yếu tố HCCH thì nồng độ hs‐CRP tăng lên 2,72 mg/L
Từ đó gợi ý rằng, bên cạnh việc đánh giá được
Trang 7mức độ nặng của bệnh, thì nồng độ hs‐CRP
huyết thanh còn có giá trị dự đoán nguy cơ mắc
bệnh HCCH ở bệnh nhân VN
KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ
Nồng độ hs‐CRP huyết thanh trung bình ở
bệnh nhân VN mảng cao hơn so với nhóm
chứng có ý nghĩa thống kê với hs‐CRP ở nam
giới hoặc ở những người trên 40 tuổi có bệnh
vảy nến cao hơn ở nam giới hoặc những người
trên 40 tuổi không có bệnh vảy nến có ý nghĩa
thống kê Có sự liên quan có ý nghĩa thống kê
giữa nồng độ hs‐CRP huyết thanh trung bình ở
bệnh nhân VN mảng với nhóm tuổi, độ nặng của
vảy nến, HCCH Đồng thời hs‐CRP tương quan
thuận với điểm số PASI và với với số yếu tố của
HCCH Như vậy nên tầm soát HCCH và các yếu
tố NCTM ở bệnh nhân vảy nến Nồng độ hs‐
CRP huyết thanh có thể được khuyến cáo sử
dụng như một phương tiện hỗ trợ trong việc
đánh giá độ nặng của bệnh vảy nến mảng cũng
như dự đoán nguy cơ mắc bệnh HCCH và bệnh
tim mạch ở bệnh nhân VN, nhất là khi kết hợp
với xét nghiệm bilan lipid máu, đường máu, đo
HA và vòng bụng Bên cạnh đó, định lượng
nồng độ hs‐CRP nên được đưa vào như một xét
nghiệm thường qui ở bệnh nhân vảy nến (nhất
là ở bệnh nhân nam, trên 40 tuổi)
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Agravatt A, Sirajwala H (2013), A Study of serum hsCRP
levels to assess severity in patients with Psoriasis IJBAR, 4(07):
460‐466
2 Balta I, Balta S, Demirkol S, Mikhailidis D, Celik T, Akhan M,
Kurt O, Kurt Y, Aydin I, Kilic S (2013), Elevated serum levels
of endocan in patients with psoriasis vulgaris: correlations
with cardiovascular risk and activity of disease British Journal
of Dermatology, 169(5):1066‐1070
3 Beygi S, Lajevardi V, Abedini R (2014), C‐reactive protein in
psoriasis: a review of the literature Journal of the European
Academy of Dermatology and Venereology, 28(6):700‐711
4 Coimbra S, Oliveira H, Reis F, Belo L, Rocha S, Quintanilha A,
Figueiredo A, Teixeira F, Castro E, Rocha‐Pereira P (2010),
C‐reactive protein and leucocyte activation in psoriasis
vulgaris according to severity and therapy Journal of the
European Academy of Dermatology and Venereology, 24(7):789‐
796
5 Gerkowicz A, Pietrzak A, Szepietowski JC, Radej S,
Chodorowska G (2012) Biochemical markers of psoriasis as a
metabolic disease Folia Histochemica et Cytobiologica, 50(2):155‐
170
6 Huerta C, Rivero E, Rodríguez LAG (2007), Incidence and
risk factors for psoriasis in the general population Archives of
Dermatology, 143(12):1559‐1565
7 Kacalak‐Rzepka A, Kiedrowicz M, Maleszka R (2013)
Analysis of the chosen parameters of metabolic status in patients with psoriasis in Annales Academiae Medicae Stetinensis
8 Myasoedova E, Akkara Veetil BM, Matteson EL, Kremers
HM, McEvoy MT, Crowson CS (2013), Cardiovascular risk in psoriasis: a population‐based analysis with assessment of the
framingham risk score Scientifica
9 Neimann AL, Shin DB, Wang X, Margolis DJ, Troxel AB, Gelfand JM (2006) Prevalence of cardiovascular risk factors in
patients with psoriasis Journal of the American Academy of
Dermatology, 55(5):829‐835
10 Nguyễn Hoàng Liên, Văn Thế Trung (2013) "Xác định nguy cơ
tim mạch theo thang điểm Framingham trên bệnh nhân vảy nến tại Bệnh viện Da Liễu Tp Hồ Chí Minh", Đại học Y Dược TP.HCM
11 Nguyễn Trọng Hào, Trần Hậu Khang, Nguyễn Tất Thắng
(2016) "Nghiên cứu rối loạn lipid máu ở bệnh nhân vảy nến và hiệu
quả điều trị hỗ trợ của simvastatin trên bệnh vảy nến thông thường", Trường đại học Y Hà Nội
12 Pirro M, Stingeni L, Vaudo G, Mannarino MR, Ministrini S, Vonella M, Hansel K, Bagaglia F, Alaeddin A, Lisi P (2015) Systemic inflammation and imbalance between endothelial injury and repair in patients with psoriasis are associated with
preclinical atherosclerosis European journal of preventive
cardiology, 22(8):1027‐1035
13 Ryan C, Kirby B (2015) Psoriasis is a systemic disease with
multiple cardiovascular and metabolic comorbidities
Dermatologic clinics, 33(1):41‐55
14 Santilli S, Kast D, Grozdev I, Cao L, Feig R, Golden J, Debanne
S, Gilkeson R, Orringer C, McCormick T (2016) Visualization
of atherosclerosis as detected by coronary artery calcium and carotid intima‐media thickness reveals significant atherosclerosis in a cross‐sectional study of psoriasis patients
in a tertiary care center Journal of translational medicine,
14(1):217
15 Sontakke A (2014) "Serum High Sensitivity CRP (HsCRP) in
Psoriasis", 409‐413
16 Takahashi H, Iinuma S, Honma M, Iizuka H (2014) Increased serum C‐reactive protein level in Japanese patients of psoriasis
with cardio‐and cerebrovascular disease The Journal of
dermatology, 41(11):981‐985
17 Takahashi H, Iizuka H (2012) Psoriasis and metabolic
syndrome The Journal of dermatology, 39(3):212‐218
18 Trương Lê Anh Tuấn, Lê Ngọc Diệp (2011), "Mối liên quan giữa
bệnh vảy nến và hội chứng chuyển hóa", Đại học Y Dược
TP.HCM
19 Trương Thị Mộng Thường, Lê Ngọc Diệp (2012), "Chất lượng
cuộc sống của bệnh nhân vảy nến đến điều trị tại bệnh viện Da Liễu TP.HCM từ 01/9/2010 đến 30/4/2011", Đại học Y dược thành
phố Hồ Chí Minh
20 Vachatova S, Andrys C, Krejsek J, Salavec M, Ettler K, Rehacek V, Cermakova E, Malkova A, Fiala Z, Borska L (2016) Metabolic Syndrome and Selective Inflammatory
Markers in Psoriatic Patients Journal of immunology research,
2016
21 Vadakayil AR, Dandekeri S, Kambil SM, Ali NM (2015) Role
of C‐reactive protein as a marker of disease severity and
cardiovascular risk in patients with psoriasis Indian
dermatology online journal, 6(5):322
Trang 822 Yiu KH, Yeung CK, Zhao CT, Chan J, Siu CW, Tam S, Wong
CS, Yan G, Yue W, Khong PL (2013) Prevalence and extent of
subclinical atherosclerosis in patients with psoriasis Journal of
internal medicine, 273(3):273‐282
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 20/11/2017 Ngày bài báo được đăng: 28/02/2018