Bài giảng Siêu âm độ phân giải cao bệnh lý túi mật

Bài giảng trình bày giải phẫu và kỹ thuật; sỏi túi mật, viêm túi mật, u cơ tuyến túi mật, polyp túi mật - ung thư. Để nắm chi tiết nội dung kiến thức của bài giảng, mời các bạn cùng tham khảo.

January 11, 2019, Hanoi, Vietnam

World federation for Ultrasound in Medicine & Biology

3 rd National Congress of VSUM

Byung Ihn Choi, M.D.

Department of Radiology Chung-Ang University Hospital

SIÊU ÂM ĐỘ PHÂN GIẢI CAO

BỆNH LÝ TÚI MẬT

Siêu âm túi mật: Nội dung

Bệnh lý túi mật: Siêu âm

• Phương pháp sàng lọc đầu tiên

• Ưu điểm

 Đánh giá thời gian thực, an

toàn, linh động, có thể cầm theo được

 Không tia xạ

 Không nhiễm iodine

• Hạn chế trong phân giai đoạn u

trước mổ

• Siêu âm tăng cường chất tương

phản

Ống mật chủ

Kỹ thuật thực hành

• Nhịn đói 6-8 tiếng (nhịn đói qua đêm)

• Đầu dò convex hoặc sector 3-5 MHz

• Tần số cao với điều chỉnh vùng trọng tâm

Kỹ thuật thực hành

• Tư thế:

 Nằm ngửa: dưới sườn phải & gian sườn thấp hơn

 Thay đổi tư thế: nằm bên trái, ngồi, nằm sấp

http://www.ultrasoundpaedia.com/normal-liver2 http://emedicine.medscape.com/article/104439-overview

Intercostal

Kỹ thuật siêu âm gần đây

• Siêu âm hòa âm mô (THI)

• Siêu âm phức hợp (CI)

• Siêu âm giảm nhiễu đốm (SRI)

Ồn ↓, độ phân giải tương

Mốc ranh giới của túi mật (Vùng cổ)

 Túi mật đầy sỏi

 Túi mật đầy khí hoặc khí trong vách

 Tắc nghẽn vùng rốn

• Lớp cơ không đều

• Lớp mô liên kết quanh cơ

• Lớp thanh mạc

Thành TM: Giải phẫu

Mũ Phrygian

• Bất thường thường gặp nhất (1-6%)

hoặc biến thể bình thường

• Ứ dịch – u cơ tuyến túi mật

Bệnh lý sỏi

Siêu âm túi mật: Nội dung

• Giải phẫu và Kỹ thuật

• Tóm tắt

Sỏi túi mật

• Siêu âm: độ nhạy, độ đặc hiệu và độ chính xác cao (> 95%)

• Phản âm mạnh

 Phân biệt: Bóng lưng dơ của hơi ruột

- Phương pháp: uống nước

• Bóng lưng sau

• Phụ thuộc trọng lực

 Di động

Sỏi bùn túi mật

• Mềm dính, tạo sỏi • Di chuyển chậm

• Thành phần:

 Tinh thể Choleterol monohydrate

 Bilirubin granules, ▪ Mucous glycoprotein gel

• Có phản âm nhưng không có bóng lưng

• Sỏi bùn: giống polyp hoặc u

Wall W: thành trước TM đường đen mỏng: mật

• Giả bùn do ảnh giả bề dày tia siêu âm

Sỏi TM: Ảnh giả

• Hơi ruột

15

A B C

E D

Nguyên nhân thành TM dày

 Giảm albumin máu

• Nhiễm trùng ngoài túi mật

 Viêm tụy cấp

 Viêm thận - bể thận cấp

Thành TM dày: Nguyên nhân thứ phát

• Nguyên nhân chính: sỏi (90-95%)

• Viêm túi mật hoại tử

• Viêm túi mật sinh hơi

• Thủng túi mật

• Dấu hiệu Murphy trên siêu âm (độ đặc hiệu cao)

 Âm tính giả: viêm TM hoại tử, người lớn tuổi, thuốc giảm đau…

• Sỏi TM

• Thành TM dày (≥ 3mm)

• TM căng phồng

• Tụ dịch quanh TM

• Tăng sinh mạch máu trên doppler màu

Viêm túi mật cấp: Siêu âm

PC cholecystostomy

• 5~10% viêm TM cấp

• Ứ dịch đường mật, suy

mạch máu

• Siêu âm: túi mật dãn căng,

thành dày, dấu Murphy, dịch

• Nguyên nhân: Sỏi túi mật (95%)

Viêm túi mật hoại tử

 Thành dày không đều &

không đối xứng, xuất huyết,

hoại tử, loét

 Màng trong lòng túi mật

 Dịch quanh túi mật, abscess

23

• Khí trong thành hoặc trong lòng ống

Thiếu máu thành túi mật, nhiễm vi khuẩn sinh khí

Viêm túi mật dạng u hạt vàng

• Quá trình viêm phá hủy, hoạt động mãn

• 1-2% viêm túi mật

• Thành túi mật dày do sự thâm nhiễm các tế bào tròn

giống xanthoma & sẹo

• Siêu âm: nhiều nốt và mảng echo kém trong thành

• Giống ung thư túi mật

cells

25

U cơ tuyến túi mật

• Không triệu chứng

• Tăng sản quá mức của biểu mô và dày lên

của lớp cơ túi mật (xoang

Rokitansky-Aschoff), lớp biểu mô tăng sinh vào trong

lớp cơ

• Chứa bùn, cholesterol, hoặc sỏi: Tăng âm

– nhiễu ảnh dội lại “đuôi sao chổi”

26

U cơ tuyến túi mật

• Dấu hiệu siêu âm

 Nang echo trống với nốt tăng âm trên thành

 Ảnh giả đuôi sao chổi trên siêu âm

– Chứa bùn, cholesterol, hoặc sỏi:

Ảnh giả “đuôi sao chổi” tăng âm

Hình ảnh đuôi sao chổi

Hình ảnh lấp lánh

U cơ tuyến túi mật

Từng vùng Khu trú

Từng vùng

28

Ijin Joo et al Eur Radiol (2013) 23:730–738

~ 6.4%, có kèm ung thư TM

Ung thư TM co thắt dạng vòng, từng vùng

25% ung thư TM, u cơ tuyến (+)

CĐ Phân biệt U cơ tuyến >> Ung thư TM

Joo I & Lee JY et al Eur Radiol 2013

• Thâm nhiễm mỡ trong lớp niêm mạc túi mật

• Thâm nhiễm lan tỏa (80%)

 Yếu tố nguy cơ ác tính

• Nguy cơ polyp tân sinh thấp khi <14 mm và đa polyp

mật

Choi TW et al., Eur Radiol 2018, 28(1):196-205

ác tính đường tiêu hóa

• Yếu tố nguy cơ: sỏi túi mật,

túi mật sứ

Ung thư TM: Phân giai đoạn T

Lớp mô lkết quanh cơ, lớp th.mạc Lớp cơ

Lớp niêm mạc

 T1a - pT1a

 T1a - pT1b

Papillary tumor pT137b

Carcinoma TM

Carcinoma TM

T3-pT3

39

Hình ảnh học của Ung thư TM

Kim SJ, Lee JM, Lee JY, Choi JY, Kim SH, Han JK, Choi BI AJR Am J Roentgenol 2008 Jan;190(1):4704-80 Jang JY, Kim SW, Lee SE at al Ann Surg 2009 Dec;250(6):943-9

• Adenoma-carcinoma & 3 dạng hình thái học

• Giai đoạn T của Ung thư TM

 T1 , tổn thương phẳng hoặc dạng nốt, kèm lớp niêm mạc dày

hoặc thành trong dày khu trú với thành ngoài rõ

 T2 , dày không đồng nhất hoặc tăng sinh 2 lớp (lớp trong dày, phát triển mạnh, và lớp ngoài tăng sinh ít )

 T3, u xuyên vào lớp thanh mạc (phúc mạc tạng) và trực tiếp xâm lấn gan hoặc cơ quan và cấu trúc lân cận

 T4, u xâm lấn tĩnh mạch cửa hoặc động mạch gan hoặc xâm

lấn nhiều cơ quan ngoài gan

• HRUS cho độ chính xác cao hơn siêu âm

qui ước trong ung thư TM giai đoạn sớm

 Siêu âm qui ước

– Nhận diện trực tiếp sự phát triển của u vào trong gan

– Nhận diện kém < T3

 EUS > 75.6% độ chính xác

 Chẩn đoán chính xác: HR US = EUS

• HRUS

 Ưu điểm: không xâm lấn, rẻ, chính xác

 Mạnh: thành trước, đáy, thân trên

 Yếu: thành sau, thân dưới, cổ và ống túi mật

 Tổn thương phẳng: chưa phân giai đoạn, ghi nhận sai

Jang JY, Kim SJ, et al Ann Surg 2009;250:943-949

41

AJR 2015; 204:W150–W159

Sadamoto et al 2003

HR US với EUS

Vai trò của siêu âm trong bệnh lý túi mật

Tóm tắt

T1a

43

Siêu âm độ phân giải cao

• Soo Jin Kim, M.D

• Jae Young Lee, M.D

ng Hoon Kim, M.D

• Joon Koo Han, M.D

• Eun Sun Lee, M.D

Acknowledgment

45

Thank you