Bài giảng Viêm mũi xoang cấp mạn - ThS.BS. Nguyễn Thanh Vũ

Bài giảng trình bày tổng quát viêm mũi xoang; phân loại viêm mũi xoang; viêm mũi xoang cấp tính; sinh lý bệnh học căn nguyên siêu vi; căn nguyên do vi trùng viêm xoang cấp và đợt cấp của viêm xoang mạn; định nghĩa viêm mũi xoang mạn; viêm xoang mạn vi trùng...

VIÊM MŨI XOANG CẤP

VÀ MẠN

ThS.BS Nguyễn Thanh Vũ

Bm Tai Mũi Họng, Khoa Y – ĐHQG-HCM

NHẮC LẠI VỀ GIẢI PHẪU

Vieâm muõi xoang

Phân Loại VIÊM MŨI-XOANG

1 Viêm mũi xoang cấp

2 Viêm mũi xoang cấp tái phát

3 Viêm mũi xoang mạn

4 Đợt cấp của viêm mũi xoang mạn

Viêm Mũi-Xoang Cấp Tính

Định Nghĩa

 Các triệu chứng khởi phát đột ngột

 Thời gian nhiễm trùng có giới hạn (<12 tuần)

 Tự khỏi hoặc khỏi do điều trị

 Các giai đoạn bệnh có thể tái phát, nhưng giữa các giai đoạn niêm mạc bình thường

 < 4 lần mỗi năm

Viêm Mũi-Xoang Cấp Tính

Nhiễm siêu vi hay nhiễm vi khuẩn ?

o Triệu chứng chính :

 Sổ mũi nhày mủ

 Nghẹt mũi

 Nặng đau mặt trán

 Giảm hay vô khứu

Vieâm Muõi-Xoang Caáp Tính

Viêm Mũi-Xoang Cấp Tính

Triệu chứng thực thể

1 Tìm các điểm đau:

 Điểm hố nanh: viêm xoang hàm

 Điểm Grunwald: (bờ trong trên của hố mắt) viêm xoang sàng

 Điểm Ewing (mặt trước xoang trán): viêm xoang trán

2 Soi mũi trước: sung huyết, mủ nhầy

2 Soi mũi sau: mủ chảy từ các khe mũi xuống thành sau họng

Căn nguyên siêu vi

sinh lý bệnh học

o Nhiễm trùng thứ phát có thể do chức năng nhầy lông chuyển cũng như sự tắc nghẽn lỗ thông khe

o Sự tích tụ bạch cầu đa nhân trung tính trong dịch tiết xoang

Căn nguyên do vi trùng

viêm xoang cấp và đợt cấp của viêm xoang mạn

 Vi trùng gây bệnh là 1 phần của vi trùng thường trú ở mũi và họng mũi

 Không biết được điều gì gây ra sự xâm nhập vào xoang (sự khác biệt về áp suất

?)

 Tắc nghẽn các xoang đưa tới giảm nồng độ oxy và tăng nồng độ acid lactic

(Johansson, 1988)

ĐỊNH NGHĨA VIÊM MŨI XOANG MẠN

 Triệu chứng của viêm mũi xoang kéo dài >

8 tuần hoặc >12 tuần dù điều trị nội khoa tối ưu

 > 4 đợt kéo dài > 10 ngày mỗi năm

 Thay đổi trên CT kéo dài > 4 tuần sau khi điều trị nội khoa thích hợp

 Khi tình trạng vô trùng của xoang không được duy trì

Viêm Mũi-Xoang Mạn Tính

dấu hiệu lâm sàng

 Ít khi xác định được mối liên hệ giữa các dấu hiệu nội soi, hình ảnh Xquang và các triệu chứng đặc hiệu

 Viêm mũi xoang bán cấp là tình trạng giữa viêm mũi xoang cấp và viêm mũi xoang mạn

Viêm xoang mạn do vi trùng

 Hút xoang trong bệnh xơ hoá dạng nang, hố mổ xoang sau phẫu thuật,

 Nhiễm trùng kéo dài có lẽ là nguyên nhân gây bệnh

Viêm xoang mạn vi trùng

Yếu tố nguy cơ

Nhiễm trùng kéo dài có lẽ phản ánh mối liên quan với cơ chế thanh lọc xoang bình thường qua phức hợp lỗ thông khe (Gwaltney, 1992)

 Tắc lỗ thông khe

 Bất thường lông chuyển

 Chế tiết nhầy

 Dị ứng

 Suy giảm miễn dịch

 Tổn thương trực tiếp

BIẾN CHỨNG:

 BIẾN CHỨNG Ổ MẮT :

 BIẾN CHỨNG NỘI SỌ :

 BIẾN CHỨNG XƯƠNG:

 BIẾN CHỨNG TAI : viêm tai giữa

Viêm họng, viêm thanh khí phế quản

Xử trí viêm mũi xoang

Mục tiêu:

 Triệt căn nhiễm trùng

 Giảm thời gian bệnh

 Dự phòng các biến chứng

 Mục tiêu: phục hồi sự vô trùng và bình thường hoá chức năng nhầy lông chuyển của các xoang bằng cách lấy

đi sự tắc nghẽn của phúc hợp lỗ thông khe

Điều trị bằng dược lý học

 Antibiotics kháng sinh

 Corticosteroids (tại chỗ)

 Decongestants thông mũi

 Muco-Evacuants loãng đàm

 Anti-Cholinergics

 Kháng sinh cần có nồng độ cao trong niêm mạc

bị nhiễm, ổn định với β-lactamase và có hoạt

tính chống lại tụ cầu kháng penicillin

Kháng sinh

 Augmented Penicillin (Augmentin)

 Cephalosporin thế hệ 2 (Zinnat, Ceftin, Vantin, Lorabid)

 Cephalosporin thế hệ 3 (Suprax*,

Cedax* *not Strep )

 Quinolones (Levaqin, Raxar, Trovan)

 Macrolides (Zithromax, Biaxin)

 10 – 14 ngày điều trị

Trị liệu không dùng thuốc

 Hít hơi nước

Tất cả các phương thức điều trị này làm mềm vẩy và làm ẩm niêm mạc mũi

Phẫu thuật nội soi xoang

 Phẫu thuật có giới hạn cho phép phục hồi thanh lọc nhầy lông chuyển và thông khí qua lỗ thông tự nhiên (Kennedy, 1985)

 Phẫu thụât đuổi theo bệnh tích

 Bác bỏ những quan niệm trước đây là bệnh tích niêm mạc không thể phục hồi (Kennedy,

1992)

Kết luận

Viêm mũi xoang cấp do vi trùng:

 Điều trị nội khoa tình trạng nhiễm trùng có khả năng giải quyết được vấn đề

Viêm mũi xoang mạn:

 Thường là vấn đề đa yếu tố đòi hỏi phẫu thuật sửa chữa các vấn đề giải phẫu, thêm vào đó điều trị nội khoa tích cực để cho kết quả tối ưu