Mục tiêu: Xác định mức độ mệt mỏi của bà mẹ có con bị ung thư đang hóa trị và tìm một số yếu tố liên quan. Phương pháp nghiên cứu: Cắt ngang mô tả trên 185 bà mẹ có con bị ung thư đang được điều trị hóa trị tại bệnh viện Ung Bướu thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 02/2018 đến tháng 05/2018.
Trang 1MỨC ĐỘ MỆT MỎI CỦA BÀ MẸCÓ CON BỊ UNG THƯ
ĐANG HÓA TRỊ LIỆU TẠI BỆNH VIỆN UNG BƯỚU
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Dương Thị Thùy Trang * , Đặng Trần Ngọc Thanh **
TÓM TẮT
Mục tiêu: Xác định mức độ mệt mỏi của bà mẹ có con bị ung thư đang hóa trị và tìm một số yếu tố liên quan Phương pháp nghiên cứu: Cắt ngang mô tả trên 185 bà mẹ có con bị ung thư đang được điều trị hóa trị tại
bệnh viện Ung Bướu thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 02/2018 đến tháng 05/2018
Kết quả: Tuổi trung bình của bà mẹ 33,7 ± 6,6 tuổi Số giờ ngủ trung bình là 4,9 ± 1,4 giờ/ ngày 64,3% bà
mẹ có mức độ mệt mỏi trung bình, 35,7% bà mẹ có mức độ mệt mỏi nặng Có mối liên quan giữa mệt mỏi với tình trạng hôn nhân của mẹ vàsố giờ ngủ trung bình/ ngày của mẹ
Kết luận: 100% bà mẹ có mức độ mệt mỏi từ trung bình đến nặng Do đó, điều dưỡng cần đánh giá vấn đề
này và đưa ra các chương trình tư vấn hỗ trợ phù hợp cho bà mẹ
Từ khóa: Mệt mỏi, bà mẹ, ung thư trẻ em, liên quan
ABSTRACT
FATIGUE IN MOTHERS OF CHILDREN WITH CANCER UNDERGOING CHEMOTHERAPYIN HO
CHI MINH CITY ONCOLOGY HOSPITAL
Duong Thi Thuy Trang, Dang Tran Ngoc Thanh
* Ho Chi Minh City Journal of Medicine * Supplement of Vol 22 - No 6- 2018: 79 – 84
Objectives: To determine the level of fatigue of mothers of children with cancer being treated and some
related factors
Methods: Cross-sectional studies were performed on 185 mothers with cancer children undergoing
chemotherapy at the Ho Chi Minh City Oncology Hospital from February 2018 to May 2018
Results: The mean age of the mothers was 33.7 ± 6.6 years The average sleep time was 4.9 ± 1.4 hours/day
64.3% of mothers had moderate fatigue, 35.7% of mothers had severe fatigue There was a correlation between fatigue and maternal marital status, maternal average sleep per day
Conclusions: 100% of mothers had moderate and severe fatigue Therefore, nurses should assess this
problem and develop appropriate counseling programs for mothers
Key words: Fatigue, mothers, childhood cancer, related
ĐẶT VẤN ĐỀ
Mệt mỏi là triệu chứng bình thường nhất mà
bất kỳ ai cũng phải trải qua trong đời, được xem
là cảm giác kiệt sức kéo dài làm giảm khả năng
hoạt động thể chất lẫn tinh thần(6) Một số nghiên
cứu đã ghi nhận mệt mỏi là một trong những
triệu chứng phổ biến được báo cáo ở những
người có bệnh mãn tính như ung thư, bệnh đa
xơ cứng, ở phụ nữ mang thai và cho con bú, bà
mẹ có con nhỏ, đặc biệt là bà mẹ có con mắc bệnh ung thư (UT)(1,2)
Có một đứa trẻ bị UT là một sự kiện khủng hoảng đối với gia đình đặc biệt là bà mẹ Bên cạnh sự lo lắng về việc chữa khỏi, các bà mẹ phải
* Trường ĐH Y Dược Cần Thơ **Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch
Trang 2tăng thêm vai trò chăm sóc cho những đứa trẻ
này bao gồm đưa trẻ đến bệnh viện, theo dõi các
triệu chứng và tác dụng phụ của thuốc, tìm hiểu
thông tin về bệnh của trẻ, ra quyết định điều trị,
chăm sóc động viên tinh thần cho đứa trẻ bị UT
đồng thời phải chăm sóc những đứa con khỏe
mạnh khác trong gia đình Cha mẹ của đứa trẻ
còn phải đối mặt với những thay đổi tâm lý của
chính mình như giận dữ, trầm cảm, đau đớn
Những vấn đề này có thể dẫn đến sự mệt mỏi
nghiêm trọng Điều đặc biệt là sự mệt mỏi của bà
mẹ có tác động tiêu cực đến hành vi nuôi dạy
con cái và mối quan hệ giữa các thành viên trong
gia đình qua đó gián tiếp ảnh hưởng đến sức
khỏe của trẻ(3)
Lĩnh vực chăm sóc nhi khoa không chỉ giới
hạn trong việc chăm sóc bệnh tật cho trẻ em mà
còn mở rộng cung cấp các dịch vụ hỗ trợ tâm lý
và xã hội cho các bậc cha mẹ Tại Việt Nam đã có
một vài nghiên cứu về vấn đề tâm lý của cha mẹ
trẻ bị UT như sự lo âu, stress, chất lượng cuộc
sống nhưng chúng tôi chưa tìm thấy nghiên cứu
nào về vấn đề mệt mỏi của bà mẹ
Mục tiêu nghiên cứu
Xác định mức độ mệt mỏi của bà mẹ có
con bị ung thư đang hóa trị và tìm một số yếu
tố liên quan
ĐỐI TƯỠNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Thiết kế nghiên cứu
Cắt ngang mô tả
Cỡ mẫu
Áp dụng theo công thức ước lượng một tỷ lệ
Chọn α = 0,05; p = 0,5; d (sai số cho phép) là
0,075 Chúng tôi tính được cỡ mẫu cần thiết là
185 mẫu
Tiêu chuẩn chọn mẫu
Bà mẹ có con mắc bệnh ung thư đang điều
trị hóa trị liệu nội trú và ngoại trú tại Khoa Nội 3;
Là người chăm sóc chính của trẻ kể từ khi trẻ
mắc bệnh; Có đủ sức khỏe tham gia phỏng vấn,
không bị các rối bệnh rối loạn tâm thần kinh
như: động kinh, trầm cảm Bà mẹ đồng ý tham gia nghiên cứu
Tiêu chuẩn loại trừ
Bà mẹ không trả lời hết các câu hỏi
Phương pháp chọn mẫu
Thuận tiện
Bà mẹ đủ tiêu chuẩn lựa chọn được phỏng vấn bằng các câu hỏi được soạn sẵn Thu thập đến khi đủ cỡ mẫu thì dừng lại
Biến số nghiên cứu
Đặc điểm của mẹ gồm tuổi, tình trạng hôn
nhân, trình độ học vấn, nghề nghiệp, nơi cư trú,
số giờ ngủ trung bình trong ngày, khó khăn về chi phí điều trị cho trẻ
Mức độ mệt mỏi của bà mẹ được định nghĩa là
cảm giác kiệt sức hoặc không đủ năng lượng xảy
ra trong hay sau các hoạt động thường ngày Được đánh giá theothang đo PedsQL Multidimentional Fatigue Scalegồm 17 câu hỏi(12) Câu trả lời cho mỗi câu hỏi dựa trên thang đo Likert 5 mức độ (không bao giờ, rất ít khi, thỉnh thoảng, thường xuyên và luôn luôn) Câu trả lời sau đó sẽ được chuyển đổi thành điểm số từ 0 –
100 điểm, điểm càng cao thì mức độ mệt mỏi càng nhiều Biến số này sau đó được chia ra thành 3 mức độ: mệt mỏi nhẹ (từ 0 – 33,3 điểm), mệt mỏi trung bình (từ 33,4 – 66,7 điểm), mệt mỏi cao (từ 66,8 – 100 điểm)
Quy trình dịch bộ câu hỏi
Bộ câu hỏi mệt mỏi “PedsQL Multidimentional Fatigue Scale” có bản gốc bằng tiếng Anh được dịch sang tiếng Việt theo quy trình dịch xuôi và dịch ngược Sau đó, bộ câu hỏi
đã được khảo sát thử trên 30 bà mẹ có con bị ung thư đang điều trị tại Khoa Nội 3 bệnh viện Ung Bướu thành phố Hồ Chí Minh với hệ số Cronbach’s alpha là 0,81
Phương pháp xử lý số liệu
Sử dụng phần mềm thống kê SPSS 18.0 Thống kê mô tả (giá trị trung bình, độ lệch
chuẩn, tần số, tỷ lệ %) và thống kê phân tích
Trang 3(phép kiểm Chi – square và Fisher) được sử
dụng để phân tích số liệu
KẾT QUẢ
Thông tin của mẹ
Tuổi trung bình của các bà mẹ 33,7 ± 6,6 tuổi
85,9% bà mẹ có địa chỉ cư trú ở các tỉnh Đa số bà
mẹ đều đã kết hôn (chiếm 89,2%), nghề nghiệp
chủ yếu là công nhân, nông dân và nội trợ Trình
độ học vấn chủ yếu là trung học cơ sở chiếm
45,9% Có 84,3% bà mẹ gặp khó khăn về chi phí
điều trị cho con Số giờ ngủ trung bình là 4,9 ± 1,4
giờ/ ngày
Mức độ mệt mỏi của bà mẹ
Hình 1 Mức độ mệt mỏi của bà mẹ
Có 64,3% bà mẹ có mức độ mệt mỏi trung
bình và 35,7% có mức độ mệt mỏi nặng, không
có trường hợp nào có mức mệt mỏi thấp
Bảng 1 Điểm trung bình mệt mỏi của bà mẹ
Điểm mệt mỏi từng mục Trung bình Độ lệch
chuẩn Điểm mệt mỏi chung 63,3 14,7
Không còn hứng thứ để làm bất
Không còn thấy hứng thú để gặp
Gặp khó khăn khi muốn bắt đầu 1
Gặp khó khăn khi muốn hoàn tất
Điểm mệt mỏi về giấc ngủ 59,7 16,1
Cảm thấy mệt khi thức dậy vào
Mệt mỏi nhận thức 58,8 19,4
Khi làm việc gì không thể tập
Điểm mệt mỏi từng mục Trung bình Độ lệch
chuẩn
Không thể nhớ được chuyện mọi
Khi ai kêu làm việc gì thường
Không thể suy nghĩ nhanh chóng
Không thể nhớ được chuyện vừa
Không thể nhớ nhiều việc cùng 1
Tổng điểm mệt mỏi chung 60,7 12,8
Điểm trung bình mệt mỏi của bà mẹ là 60,7 ± 12,8 Điểm trung bình cao nhất thuộc về mệt mỏi chung (63,3 ± 14,7), kế đến là mệt mỏi liên quan đến giấc ngủ (59,7 ± 16,1), thấp nhất là điểm mệt mỏi nhận thức (58,8 ± 19,4)
Một số yếu tố liên quan đến mệt mỏi của bà mẹ
có con bị UT đang hóa trị
Bảng 2 Liên quan giữa mệt mỏi và tình trạng hôn
nhân của mẹ
Mức độ mệt mỏi
Hôn nhân Phép kiểm
Fisher’s Exact (p) * Đơn thân/ Ly dị, góa Đã kết hôn
0,012
* Mối liên quan giữa 2 biến số ban đầu được phân tích theo phép kiểm Chi bình phương, tuy nhiên số ô trong bảng có vọng trị < 5 chiếm 25% nên phép kiểm Fisher’s exact đã được thực hiện.
Trong nhóm bà mẹ đã kết hôn, tỷ lệ bà mẹ
có mức độ mệt mỏi nặng là 38,8% (64/101), cao hơn so với nhóm bà mẹ đơn thân/ ly dị chiếm 10% (2/18) Sự khác biệt này có ý nghĩa thống
kê (p = 0,012)
Bảng 3 Liên quan giữa mệt mỏi và tuổi của bà mẹ
Mức độ mệt mỏi
Tuổi của mẹ
Tổng OR KTC 95%
< 30 ≥ 30
Trung bình
n (%)
39 (72,2)
80 (61,1)
119
0,83 – 3,31 Nặng
n (%)
15 (27,8)
51 (38,9)
66 (35,7)
p = 0,15
(100)
131 (100)
185 (100)
Bà mẹ từ 30 tuổi trở lên có mức độ mệt mỏi nặng cao hơn so với nhóm còn lại Sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê
Trang 4Bảng 4 Liên quan giữa mệt mỏi và số giờ ngủ trung
bình của bà mẹ
Mức độ mệt
mỏi
Số giờ ngủ trung
bình
Tổng OR KTC 95%
Dưới 6
giờ
Từ 6 giờ trở lên
Trung bình
n (%)
70 (55,6)
49 (83,1)
119
0,12 – 0,55 Cao
n (%)
56 (44,4)
10 (16,9)
66 (35,7)
p < 0,001
(100)
59 (100)
185 (100)
Bà mẹ có số giờ ngủ trung bình dưới 6 giờ/
ngày có mức độ mệt mỏi nặng cao hơn nhóm bà
mẹ có số giờ ngủ từ 6 giờ trở lên Sự khác biệt
này không có ý nghĩa thống kê (OR=0,26; KTC
95%= 0,12 – 0,55; p < 0,001)
BÀN LUẬN
Mức độ mệt mỏi của bà mẹ có con bị UT đang
hóa trị liệu
Trong nghiên cứu của chúng tôi có đến
64,3% bà mẹ có mức độ mệt mỏi trung bình và
35,7% bà mẹ có mức độ mệt mỏi nặng Điểm mệt
mỏi trung bình của các bà mẹ là 60,7 ± 12,8 Kết
quả này cao hơn của Jensen (1993), Gelady –
Duff (2006) và Zupanec (2010)(4,7)
Nghiên cứu của Jensen (1991) tiến hành trên
248 người chăm sóc bệnh nhân ung thư ở Hoa
Kỳ cho thấy có 45% người chăm sóc có mức độ
mệt mỏi nhẹ; 25% người chăm sóc có mức độ
mệt mỏi trung bình và 28% có mức độ mệt mỏi
nặng(7) Kết quả của chúng tôi khác với Jensen có
thể lý giải do 2 nghiên cứu được tiến hành vào
khoảng thời gian khác nhau, ở 2 địa điểm khác
nhau, sự khác biệt không nhỏ về thời gian, văn
hóa, tôn giáo, môi trường sống giữa Việt Nam và
1 quốc gia thuộc châu Mỹ cũng tác động đến kết
quả nghiên cứu Bên cạnh đó nghiên cứu của
Jensen chủ yếu khảo sát vấn đề mệt mỏi của
người chăm sóc bệnh nhân ung thư trưởng
thành (tuổi trung bình của người bệnh là 59,1 ±
12,3) nên sự khác biệt ở đây là hợp lý
Điểm trung bình mệt mỏi của chúng tôi
cao hơn Zupanec (40,6 ± 24,6) và Gelady –
Duff (45 ± 12,5) 2 nghiên cứu này đều tìm hiểu
về mức độ mệt mỏi của cha mẹ và trẻ em bị bệnh bạch cầu đang được điều trị hóa trị ngoại trú tại nhà Trong nghiên cứu của chúng tôi đa
số trẻ em hóa trị cũng được điều trị ngoại trú (điều trị ở phòng hóa trị ngoại trú vào ban ngày) nhưng vì do nơi cư trú chủ yếu của bà
mẹ và trẻ là ở các tỉnh ngoài thành phố Hồ Chí Minh (85,9%) nên đa số các bà mẹ đều ở lại bệnh viện (cả ban đêm) trong suốt đợt điều trị hóa trị cho trẻ Do không được bố trí giường bệnh nội trú nên bà mẹ và trẻ thường nằm ngủ dọc theo 2 bên hành lang bên ngoài các phòng điều trị nội trú, một số trường hợp nằm ngay bên dưới gầm giường điều trị nội trú Sự khó khăn về sinh hoạt, ăn uống, nghỉ ngơi và môi trường trong bệnh viện có thể đã làm mức
độ mệt mỏi của những bà mẹ này tăng lên Kết quả của chúng tôi cũng đưa ra các dữ liệu tương tự với nghiên cứu định tính của Weiss (2016)(13), các bà mẹ cũng gặp các vấn đề về ghi nhớ tập trung với điểm số mệt mỏi nhận thức là 58,8 ± 19,4 bao gồm các vấn đề như không thể nhớ được chuyện mọi người đã nói, hay quên, không thể tập trung được khi làm việc gì, không thể nhớ được nhiều việc cùng 1 lúc
Các yếu tố liên quan đến mệt mỏi của bà mẹ có con bị ung thư đang hóa trị
Tình trạng hôn nhân
Theo học thuyết về các triệu chứng khó chịu TOUS, có mối liên quan giữa tình trạng hôn nhân và mệt mỏi(9) Nghiên cứu của chúng tôi cũng có kết quả tương tự, ghi nhận có mối liên quan giữa tình trạng hôn nhân của mẹ Tuy nhiên chúng tôi chưa tìm được nghiên cứu nào khảo sát về mối liên quan này
Tuổi của mẹ
Kết quả trong nghiên cứu của chúng tôi cho thấy không có mối liên quan giữa điểm mệt mỏi và tuổi của bà mẹ Kết quả này tương đồng với tác giả Cooklin (2012), Jensen (1991)
và Weiss (2016)(2,5,13) Tuy nhiên theo học thuyết TOUS năm 1995 đã đề cập tuổi tác là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp
Trang 5đến sự mệt mỏi(9) Nghiên cứu của Kim (2017)
về các yếu tố ảnh hưởng đến sự mệt mỏi của
bà mẹ có con nhập viện cho thấy tuổi của mẹ
có mức độ tương quan yếu với điểm mệt mỏi
của mẹ (r = 0,15, p < 0,05)(8)
Các tài liệu đã công bố cho thấy kết quả còn
chưa thống nhất về mối liên quan giữa tuổi tác
và mệt mỏi, cần có thêm nhiều nghiên cứu hơn
nữa mới có thể kết luận chắc chắn Tuy nhiên dù
ở độ tuổi nào các bà mẹ cũng phải đối mặt với
rất nhiều khó khăn, mệt mỏi khi con bị ung thư
nên công tác chăm sóc và điều trị cần chú ý vấn
đề chăm sóc tâm lý cho bà mẹ để có thể hỗ trợ
kịp thời
Số giờ ngủ trung bình trong 1 ngày
Kết quả từ bảng 3.4 cho thấy có liên quan
giữa mức độ mệt mỏi và số giờ ngủ trung bình
trong 1 ngày của bà mẹ Cụ thể những bà mẹ có
số giờ ngủ trung bình dưới 6 giờ/ ngày có mức
độ mệt mỏi nặng hơn nhóm bà mẹ có số giờ ngủ
từ 6 giờ trở lên
Nghiên cứu của chúng tôi có kết quả tương
đồng với Giallo (2011), Sue Zupanec (2010),
Gelady-Duff (2006) và Meltzer (2007)(4,5,10) NC
của Giallo và Zupanec còn cho thấy có sự liên
quan giữa giấc ngủ của trẻ với vấn đề mệt mỏi
của mẹ và giấc ngủ của mẹ Trong nghiên cứu
này chúng tôi chỉ phỏng vấn 1 câu về số giờ ngủ
trung bình của bà mẹ mà chưa đánh giá toàn
diện về chất lượng giấc ngủ của bà mẹ (đã có bộ
câu hỏi chuẩn) và của trẻ Các nghiên cứu sau
này nên nghiên cứu sâu hơn và cụ thể hơn về
vấn đề này
Chúng tôi cho rằng mối quan hệ giữa mệt
mỏi và mất ngủ là mối quan hệ 2 chiều Thật vậy
theo nghiên cứu của Theobald (2004), mệt mỏi
và mất ngủ nếu cùng xảy ra sẽ tác động qua lại
làm nặng nề thêm hậu quả kia Mệt mỏi có thể
dẫn tới 1 số hành vi như giảm vận động hoặc
ngủ gà ban ngày làm khó ngủ ban đêm Tình
trạng mất ngủ ngược lại có thể dẫn tới sự thay
đổi về các cytokine hoặc các hormone stress làm
người bệnh cảm thấy mệt mỏi hơn(11) Các kết
quả trên gợi ý rằng nếu có biện pháp can thiệp giúp nâng cao chất lượng giấc ngủ của bà mẹ có thể sẽ góp phần làm giảm mức độ mệt mỏi và ngược lại, đây cũng là một trong những hướng
NC trong tương lai
KẾT LUẬN
Có 64,3% bà mẹ có mức độ mệt mỏi trung bình; 35,7% bà mẹ có mức độ mệt mỏi nặng Điểm mệt mỏi trung bình của bà mẹ là 60,7 ± 12,8
Có mối liên quan giữa mệt mỏi vớitình trạng hôn nhân và số giờ ngủ trung bình của mẹ Không có mối liên quan giữa mệt mỏi với độ tuổi của mẹ
KIẾN NGHỊ
Trong công tác chăm sóc sức khỏe nhi khoa, nhân viên y tế cần chú ý sự hiện diện của tình trạng mệt mỏi trên các bà mẹ, những người trực tiếp chăm sóc trẻ Phải tìm hiểu các yếu tố liên quan đến sự mệt mỏi của bà mẹ để có biện pháp
hỗ trợ hiệu quả và kịp thời
Các nghiên cứu trong tương lai cần tìm hiểu
kỹ hơn về chất lượng giấc ngủ của mẹ, mối liên quan giữa tình trạng mệt mỏi của trẻ, tình trạng giấc ngủ của trẻ với mức độ mệt mỏi của bà mẹ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Boonstra A, van Dulmen-den Broeder E, Rovers MM (2017),
"Severe fatigue in childhood cancer survivors", Cochrane Database
of Systematic Reviews, pp 1-12
2 Cooklin AR, Giallo R, Rose N (2012), "Parental fatigue and parenting practices during early childhood: an Australian
community survey", Child Care Health and Development, 38 (5),
pp 654-64
3 Chau V, Giallo R (2015), "The relationship between parental fatigue, parenting self-efficacy and behaviour: implications for
supporting parents in the early parenting period", Child Care Health and Development, 41 (4), pp 626-33
4 Gedaly-Duff V, Lee KA, Nail L (2006), "Pain, sleep disturbance, and fatigue in children with leukemia and their parents: a pilot
study", Oncology Nursing Forum, 33 (3), pp 641-6
5 Giallo R, Rose N, Vittorino R (2011), "Fatigue, wellbeing and parenting in mothers of infants and toddlers with sleep
problems", Journal of Reproductive and Infant Psychology, 29 (3),
pp 236-249
6 Herdman TH, Kamitsuru S (2014), "NANDA International Nursing Diagnoses: Definitions & Classification, 2015–2017",
Oxford: Wiley Blackwell, pp: 1-473
7 Jensen S, Given BA (1991), "Fatigue affecting family caregivers of
cancer patients", Cancer Nursing, 14 (4), pp 181-7
Trang 68 Kim SJ, Kim HY, Park YA (2017), "Factors influencing fatigue
among mothers with hospitalized children: A structural
equation model", Journal for Specialists in Pediatric Nursing, 22 (1),
pp e12171-n/a
9 Lenz ER, Pugh LC, Milligan RA (1997), "The middle-range
theory of unpleasant symptoms: an update", Advances in Nursing
science, 14 (3), pp 19-27
10 Meltzer LJ, Mindell JA (2007), "Relationship between child sleep
disturbances and maternal sleep, mood, and parenting stress: a
pilot study", Journal of Family Psychology, 21 (1), pp 67-73
11 Theobald DE (2004), "Cancer pain, fatigue, distress, and
insomnia in cancer patients", Clinical Cornerstone, 6 Suppl 1D, pp
S15-21
12 Varni JW, Burwinkle TM, Katz ER (2002), "The PedsQL™ in
pediatric cancer: Reliability and validity of the Pediatric Quality
of Life Inventory™ Generic Core Scales, Multidimensional
Fatigue Scale, and Cancer Module", Cancer, 94, pp 2090-2106
13 Weiss DM, Northouse LL, Duffy SA (2016), "Qualitative Analysis of the Experience of Mental Fatigue of Family
Caregivers of Patients with Cancer in Phase I Trials", Oncology Nursing Forum, 43 (4), pp E153-60
14 Zupanec S, Jones H, Stremler R (2010), "Sleep Habits and Fatigue
of Children Receiving Maintenance Chemotherapy for ALL and
Their Parents", Journal of Pediatric Oncology Nursing, 27 (4), pp
217–228