Báo cáo bệnh cây chuyên khoa: Một số bệnh thường gặp trên cây tiêu, cà phê, lạc

Báo cáo bệnh cây chuyên khoa Một số bệnh thường gặp trên cây tiêu, cà phê, lạc trình bày về triệu chứng, nguyên nhân, biện pháp phòng bệnh trên cây tiêu, cà phê, lạc. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài báo cáo để nắm bắt nội dung chi tiết.

m nh, ng m ng m t n công và h y ho i b  r , làm cho vi c d n truy n nạ ấ ầ ấ ủ ạ ộ ễ ệ ẫ ề ướ  c

và dinh dưỡng nuôi cây b  ng ng tr  Khi phát hi n th y cây b  ch t thì th c raị ừ ệ ệ ấ ị ế ự  

b  r  c a chúng đã b  n m gây h i trộ ễ ủ ị ấ ạ ước đó hàng tháng r i, vì th  cây tiêuồ ế  

thường b  ch t hàng lo t vào cu i mùa m a đ u mùa khô.ị ế ạ ố ư ầ

 I.1.1  Tri u ch ng b nh ệ ứ ệ

­ H i t t c  b  phân cây, ch  y u h i r  & ph n thân dạ ấ ả ộ ủ ế ạ ễ ầ ưới m t đ t ặ ấ

­ Các đ t tiêu không phát tri n, lá không mọ ể ướt, không dòn, h i tái, h i bu nơ ơ ồ  

Hình 1: Cây tiêu b  nhi m n m b nh gây h i ị ễ ấ ệ ạ

   Hình 2: N m gây h i m nh   nh ng cành m c sát đ tấ ạ ạ ở ữ ọ ấGây h i   các cành nhánh tiêu m c sát m t đ t do n m  ạ ở ọ ặ ấ ấ Phytophthora  capsici

• Trên g c thân, r : ố ễ

– V t bi n màu và ế ế ướt   thâm đen, th i nhũn, có d ch nh n mùi khó→ ố ị ờ  

ch u  ị

– V  ngoài còn nguyên, ch  d c: nhi u v t thâm đen trong m ch d nỏ ẻ ọ ề ế ạ ẫ

       Hình 3: G c cây b  th i do n m ố ị ố ấ Phytophthora capsici

Các d ng tri u ch ng b nh do n m ạ ệ ứ ệ ấ Phytophthora capsici gây ra trên lá tiêu

 Hình 4: Lá cây b  n m ị ấ phytopthora t n côngấI.1.2 Nguyên nhân gây b nhệ

    ­   T i Vi t Nam theo Nguy n Vĩnh Trạ ệ ễ ường và cs (2002): B nh vàng lá ch tệ ế  nhanh   h   tiêu   t i   Qu ng   Tr   do  ồ ạ ả ị Pythium,   Phytophthora  sp.và  Phytophthora  parasitica. 

• Theo Nguy n Tăng Tôn (2005), b nh ch t nhanh h  tiêu t i Bình Phễ ệ ế ồ ạ ướ  c,

Bà R a ­ Vung Tàu và Qu ng Tr , là do ị ả ị Phytophthora capsici gây ra

• N m có ngu n g c th y sinh    a thích & r t c n  m đ  sinh s n, phátấ ồ ố ủ → ư ấ ầ ẩ ể ả  tri n, gây h iể ạ

• Thường xu t hi n trong nh ng năm có h n hán kéo dài do cây b  “x c”ấ ệ ữ ạ ị ố  sinh lý   d  b  n m t n công. ễ ị ấ ấ

• Có s  k t h p v i các n m: ự ế ợ ớ ấ Fusarium, Pythium, Rhizoctonia, tuy n trùng ế  

 cây tiêu ch t nhanh chóngế

  Hình 5: Tuy n trùng trình xâm nh p b  r  t o đi u ki n cho các n mế ậ ộ ể ạ ề ệ ấ  

b nh t n côngệ ấI.1.3 Bi n pháp phòng tr  ệ ừ

     Tuân theo các nguyên t c phòng tr  t ng h p:ắ ừ ổ ợ

      1.  Ch n đ t tr ng tiêu có t ng canh tác dày, thoát nọ ấ ồ ầ ướ ốc t t, có m cự  

nước ng m th p.ầ ấ

     2.  Ch  tr ng l i tiêu trên đ t cũ tr ng ca cao, cao su đã qua th i gian đ tỉ ồ ạ ấ ồ ờ ấ  

b  hoang ho c đỏ ặ ược tr ng v i cây hàng năm, cây che ph  đ t.ồ ớ ủ ấ

     3. Không l y gi ng   nh ng cây tiêu đã b  nhi m b nh ch t nhanh.ấ ố ở ữ ị ễ ệ ế

         4. X  lý hom gi ng b ng m t trong các lo i thu c Aliette 80 WP,ử ố ằ ộ ạ ố  Ridomil Gold 68 WP , Rovral 50 WP, n ng đ  0,1 %.    ồ ộ

     5.  Áp d ng t t c  các bi n pháp đ  ngăn ng a ngu n n m ụ ấ ả ệ ể ừ ồ ấ b nhệ  xâm nh p vào vậ ườn tiêu:

     + Thường xuyên ki m tra vể ườn cây trong mùa m a, đ c bi t ư ặ ệ là 

nh ng tr n m a sau m t đ t h n hán kéo dài, đ  có ữ ậ ư ộ ợ ạ ể th   phát   hi nể ệ  

được b nh s m.ệ ớ

     + Tiêu h y các b  ph n b  b nh c a cây tiêu: khi đã phát ủ ộ ậ ị ệ ủ hi n   đệ ượ  ccây b nh ph i kiên quy t đào b , thu d n ệ ả ế ỏ ọ tàn  d  cây b nh đ a ra kh iư ệ ư ỏ  

vườn và đ t đ  lo i tr  ngu n b nh.  ố ể ạ ừ ồ ệ

6. T o đi u ki n ti u khí h u thu n l i trong vạ ề ệ ể ậ ậ ợ ườn tiêu nh : ư

­ Bón phân vô c  cho cây tiêu cân đ i và h p lý. ơ ố ợ

­ Tăng cường bón phân h u c  đã   hoai. ữ ơ ủ

­ B  sung các ch t h u c  cho cây tiêu. ổ ấ ữ ơ

­ Thường xuyên bón các lo i ch  ph m sinh ạ ế ẩ h c   nh :  ọ ư Trichoderma  spp., Gliocladium. _ 

      ­ Bón phân h u c  hoai m c, phân h u c  sinh h c (ữ ơ ụ ữ ơ ọ Trichoderma):15­20 

kg/tr /năm)ụ

       ­ Phân vi lượng: phun trên lá đ  tăng s c đ  khángể ứ ề

       ­ H n h p N­P­K + Ca, magiê vôi: 1­2kg/g c/năm, b  sung k m ỗ ợ ố ổ ẽ

      ­ Không bón quá nhi u phân vô c  (d  làm t n thề ơ ễ ổ ương b  r ).ộ ễ

I.1.4 Phương pháp b y bào t  đ  phát hi n s m n m ẩ ử ể ệ ớ ấ phytopthora

­ L y m u đ t: l y năm đi m chéo g c trong vấ ẫ ấ ấ ể ố ườn. Đ  b y cho bi t thì l y t iể ẫ ế ấ ố  

đa kho ng 50 m u/vả ẫ ườn. m i đi m l y 10 m u. L y ph n đ t c nh g c trỗ ể ấ ẫ ấ ầ ấ ạ ố ụ tiêu, khoát l p đ t m t đi, l y m u cách l p đ t m t kho ng 10cm là đớ ấ ặ ấ ẫ ớ ấ ặ ả ược. M iỗ  

m u l y kho ng 200g, án ch ng kho ng 1/2 c c là đẫ ấ ả ừ ả ố ược. N u c n th n thì nênế ẩ ậ  đánh d u m u đ t   t ng đi m trong vấ ẫ ấ ở ừ ể ườn đ  sau này ti n đánh giá. ể ệ

­ Cách b y: ẫ

 Đ  m u đ t vào c c, kho ng g n 1/2 c c b y.ổ ẫ ấ ố ả ầ ố ẫ

 Ti p đ n đ  nế ế ổ ước vào, sao cho m t nặ ước cách thành c c kho ng 10mm.ố ả  Dùng nước gi ng trong, ko đế ược dùng nước máy.

 Dùng lá tiêu bánh t  ( Không già, không non, không nhi m chút sâu b nh gẻ ễ ệ ì thì cành t t). C t tròn theo mi ng c c. ố ắ ệ ố Th  lá tiêu n i trên m t nả ổ ặ ước, tránh 

ko đ  nể ước ng p lên m t trên lá đ  tránh hi n tậ ặ ể ệ ượng th i lá.ố

 Đêm đ t c c đặ ố ã b y trong phòng t i ( ko có ánh sáng tr c x  ). ẫ ố ự ạ

 Ti n hành quan sát.ế

 Cách l y m uấ ẫ

Hinh 7: Cách b y bào t  n m phytopthoraẩ ử ấ

­ Phương pháp này giúp người nông dân phát hi n s m s  xu t hi n n m ệ ớ ự ấ ệ ấphytopthora có trong khu đ t canh tác và  ch  đ ng phòng ng aấ ủ ộ ừ

I.1.5 M t s  thu c ngộ ố ố ười dân s  d ng đ  phòng tr  và m t s  bi n pháp ử ụ ể ừ ộ ố ệ

mà người dân đã áp d ng .ụ

Hình 9: Thu c bvtv Metban Bull 72WP và TRICOO­ĐHCT  10ố 8 Bào t /gử

  Hình 10: Tr ng xen cây hoa cúc v n th  và cây mu ng cái trong vồ ạ ọ ồ ườn tiêu I.2 B NH VÀNG LÁ CH T CH MỆ Ế Ậ

I.2.1 Tri u ch ng trên câyệ ứ

­Cây   tiêu   có   bi u   hi n   sinhể ệ  

trưởng   ch m,   lá   úa   vàng   Lá,ậ  

hoa, các đ t và trái cũng r ngố ụ  

d n t  dầ ừ ướ ối g c lên ng n, chọ ứ 

không r ng và héo t  đ t xu ngụ ừ ọ ố  

­ Th i gian t  khi có bi u hi n b  b nh đ n khi ch t có th  kéo dài c  năm.ờ ừ ể ệ ị ệ ế ế ể ả  

B nh làm ch t c  khóm ho c ch  ch t 1­2 dây.Cây sinh trệ ế ả ặ ỉ ế ưởng, phát tri nể  

ch m, lá úa vàng, r ng lá, các lá già thậ ụ ường b  vàng trị ước

    ­ Lá, hoa, các đ t và trái r ng d n t  dố ụ ầ ừ ướ ối g c lên ng nọ

­ B  tán lá th a th t.ộ ư ớ

­ Ra hoa và đ u qu  kém, năng su t gi m d nậ ả ấ ả ầ

­ B nh thệ ường xu t hi n thành t ng vùng c c b ấ ệ ừ ụ ộ

­ Tri u ch ng thệ ứ ường phát tri n ch m và kéo dài, m t vài năm sau cây m iể ậ ộ ớ  

ch t.ế

I.2.2 Tri u ch ng trên r : ệ ứ ễ

­ Có nh ng u (n t s n) m c riêng l  ho c thành chu i trên r  ữ ố ầ ọ ẻ ặ ỗ ễ

­  Kích thước n t s n tùy thu c vào m c đ  gây h i.ố ầ ộ ứ ộ ạ

­  Khi cây b  b nh n ng, các r  chính và ph  đ u b  th i. ị ệ ặ ễ ụ ề ị ố

I.2.3 Nguyên nhân gây h iạ

     ­   Do n m ấ Fusarium sp., nh ng trong nhi u trư ề ường h p là s  k t h p v i cácợ ự ế ợ ớ  

n m khác nh   ấ ư Lasiodiplodia, Pythium, Rhizoctonia cũng làm th i g c gâyố ố  

hi n tệ ượng ch t ch m cây tiêu. N m t n t i hàng năm   trong đ t, phátế ậ ấ ồ ạ ở ấ  sinh phát tri n trong đ t bón ít phân h u c  ể ấ ữ ơ

­ Tuy n trùng  ế Meloidogyne incognita  và m t s  loài n m (ộ ố ấ Fusarium  sp,  Phytophthora sp, Pythium sp.

Hình 12: Tuy n trùng xâm nh p gây h iế ậ ạ

I.2.4 Bi n pháp phòng trệ ừ

   Áp d ng các nguyên t c phòng tr  t ng h p v i   nguyên t c phòng b nh làụ ắ ừ ổ ợ ớ ắ ệ  chính:  

­ Tr  b nh ch t ch m trên cây h  tiêu cũng tị ệ ế ậ ồ ương t  nh  bênh ch t nhanhự ư ế

­ Không tr ng l i tiêu trên các vồ ạ ườn cà phê, tiêu đã b  nh  b  do tuy n trùngị ổ ỏ ế  

mà ch a qua th i gian luân canh. ư ờ

­ Không s  d ng đ t đã tr ng tiêu đ  làm vử ụ ấ ồ ể ườ ươn  m. 

­ V  sinh đ ng ru ng, cày ph i đ t trong mùa khô trệ ồ ộ ơ ấ ước khi tr ng m i.ồ ớ

­ Bón phân vô c  cân đ i và thơ ố ường xuyên s  d ng phân h u c      ử ụ ữ ơ

­ Thường xuyên s  d ng các ch  ph m sinh h c phòng tr  tuy n trùng:ử ụ ế ẩ ọ ừ ế  

Trichoderma spp.

­ H n ch  x i xáo và tạ ế ớ ưới tràn trong vườn tiêu 

­ Nh  và đ t các cây b  b nh n ng, không tr ng l i ngayổ ố ị ệ ặ ồ ạ

I.3 B NH Ệ VIRUS (TIÊU ĐIÊN)

­ Không l y gi ng t  các vấ ố ừ ườn đã có tri u ch ng bệ ứ ệnh virus. 

­ Trong quá trình canh tác không dùng dao, kéo c t t a các cây b  b nh, sau đóắ ỉ ị ệ  

c t sang cây kh e.ắ ỏ

­ C n ph i ki m tra cây tiêu xem có các côn trùng hay nh n chích hút hay ầ ả ể ệkhông. N u có thì phun m t trong các lo i thu c sau: Subatox 75 EC 0,2 %,ế ộ ạ ố  Suprathion 40 EC 0,2 %, Supracide 40 EC 0,2 %.  Khi cây đã b  b nh n ng ị ệ ặ

c n nh , đ a ra ngoài vầ ổ ư ườn và đ t.ố

 II. B NH H I TRÊN CÂY CÀ PHÊỆ Ạ

II.1 B NH R  S TỆ Ỉ Ắ

II.1.2 Tri u ch ngệ ứ

­ B nh gây h i trên lá, lúc đ u v t b nh là nh ng đ m tròn nh  màu vàng, sauệ ạ ầ ế ệ ữ ố ỏ  

v t b nh l n d n và có l p ph n màu vàng da cam r t sáng   dế ệ ớ ầ ớ ấ ấ ở ưới m t lá. B nhặ ệ  

n ng   làm   lá   vàng   và   r ng,   cây   sinh   trặ ụ ưởng   còi   c c.ọ

­Nguyên nhân, đi u ki n phát sinh, phát tri n c a b nh: b nh do n m ề ệ ể ủ ệ ệ ấ Hemileia 

vastatrix  gây   h i.ạBào   tử   n m   phát   tán  ấ

và lây lan m nh nh  gió, côn trùngạ ờ  

và khi chăm sóc

Hình 14: B nh r  s t trên lá cà phêệ ỉ ắ  

Bào t  có th  t n t i nhi u thángử ể ồ ạ ề  

trong đi u ki n th i ti t b t l i.ề ệ ờ ế ấ ợ  

Bào t  n y m m nhanh   nhi t đử ả ầ ở ệ ộ 

­ Vào tháng 6, 7 khi b nh xu t hi n có th  phun thu c 2 ­ 3 l n cách nhau 7­ệ ấ ệ ể ố ầ

B nh gây h i trên cà phê kinh doanh và c  trên cà phê ki n thi t c  b n. Câyệ ạ ả ế ế ơ ả  

thường có bi u hi n vàng t  tháng 9 tr  đi và đ n mùa khô thì gi m, n u nh  thìể ệ ừ ở ế ả ế ẹ  sau khi tướ ưới n c xong cây l i xanh nh ng đ n năm sau cây l i b  l i.      ạ ư ế ạ ị ạII.2.2 Nguyên nhân gây b nhệ

­ B nh do n m ệ ấ Rhizoctonia bataticola + Fusarium oxysporum gây h iạ

II.2.3 Bi n pháp phòng trệ ừ

­ Bón phân đ y đ  và cân đ i, tăng cầ ủ ố ường bón phân h u c  và các chữ ơ ế 

ph m sinh h c c i t o đ t.ẩ ọ ả ạ ấ

­  H n ch  x i xáo, làm b n trong nh ng vạ ế ớ ồ ữ ườn cây đã b  b nh đ  tránh gâyị ệ ể  

v t thế ương cho r ễ

­ X  lý ch t kích thích sinh trử ấ ưởng RIC 10WP đ  kích thích b  r  phát tri n.ể ộ ễ ểKhông tưới nước tràn t  vừ ườn b  b nh sang vị ệ ườn không b  b nh. C nị ệ ầ  

đi u ch nh h  th ng thoát nề ỉ ệ ố ước cho h p lý.ợ

­ Đ i v i cây b  h i nh  có th  dùng thu c g c Cuprous Oxide (Norshieldố ớ ị ạ ẹ ể ố ố  58WP), Copper Hydrocide (DuPontTM Kocide 46.1WG); Trichoderma spp. (TRICÔ­ĐHCT 108 bào t /g).ử

­ Đ i v i cây b  h i n ng c n đào và đ t tiêu h y nh ng cây b  b nh. X  lýố ớ ị ạ ặ ầ ố ủ ữ ị ệ ử  

h  b ng vôi trố ằ ước khi tr ng l i.ồ ạ

II.3 B NH KHÔ CÀNH, KHÔ QU  CÀ PHÊỆ Ả

II.3.1 Tri u ch ngệ ứ

B nh gây h i trên lá, qu , cành cà phê.ệ ạ ả

­ Trên lá: B nh xâm nh p vào đ u lá hay phi n lá, tri u ch ng ban đ u là nh ng ệ ậ ầ ế ệ ứ ầ ữ

v t loang l  màu nâu có nhi u vòng đ ng tâm, sau đó lan r ng ra chuy n sang ế ổ ề ồ ộ ểmàu nâu s m hay nâu đen. Các v t b nh xu t hi n nhi u liên k t v i nhau thành ẫ ế ệ ấ ệ ề ế ớ

t ng m ng l n làm cho lá b  khô r ng.ừ ả ớ ị ụ

­ Trên cành: B nh t n công lên cành   các giai đo n cành đang hóa g  và xâm ệ ấ ở ạ ỗ

nh p vào đ u cành mang qu  Trên cành có nh ng v t nâu lõm xu ng làm v  ậ ầ ả ữ ế ố ỏ

bi n màu nâu đen và khô d n. Khi b nh n ng, n m xâm nh p và gây h i c  cànhế ầ ệ ặ ấ ậ ạ ả  

l n và lan đ n thân làm r ng lá và cành tr  tr i khô đen. ớ ế ụ ơ ụ

­ Trên qu : N m t n công vào giai đo n qu  thành th c 6­7 tháng. V t b nh là ả ấ ấ ạ ả ụ ế ệ

nh ng đ m nâu lõm vào ph n v  qu  có kích thữ ố ầ ỏ ả ước và hình thù khác nhau. B nh ệ

xu t hi n b t đ u t  cu ng qu  hay t i đi m ti p xúc gi a hai qu , nh ng n i ấ ệ ắ ầ ừ ố ả ạ ể ế ữ ả ữ ơ

mà nước có th  đ ng l i.ể ọ ạ

­ B nh n ng làm lá, cành, qu  khô đen và r ng làm cành tr  tr i. ệ ặ ả ụ ơ ụ

II.3.2  Nguyên   nhân,   đi u   ki n   phát   sinh,   phát   tri n   c a   b nh  ề ệ ể ủ ệ

­ B nh do các loài n m ệ ấ Colletotrichum gloesporioides, Colletotrichum cofeanum 

gây   nên   trong   đi u   ki n   cây   b   suy   y u   do   thi u   dinh   dề ệ ị ế ế ưỡng

­ B nh gây h i   t t c  các giai đo n sinh trệ ạ ở ấ ả ạ ưởng c a cây, nh ng b nh phátủ ư ệ  tri n m nh lúc cà phê ra hoa, k t qu  và trong th i k  cây nuôi trái. M a nhi uể ạ ế ả ờ ỳ ư ề  vào bu i chi u t i làm phát tán bào t  và làm bào t  xâm nhi m vào qu ổ ề ố ử ử ễ ả

II.3.3. Bi n pháp phòng trệ ừ

­ Bi n pháp canh tác: Bón phân đ y đ  và h p lý cung c p đ y đ  dinh dệ ầ ủ ợ ấ ầ ủ ưỡng cho cây. Có th  dùng cây che bóng. C t và gom nh ng đo n cành b  b nh đ t ể ắ ữ ạ ị ệ ốtiêu h y.ủ

­ Bi n pháp hóa h c: S  d ng m t trong các lo i thu c sau: ệ ọ ử ụ ộ ạ ố

+ Validamycin (Tung vali 3SL)