Mục tiêu nghiên cứu của bài viết là nghiên cứu mô tả cắt ngang nhằm đánh giá thực trạng kiến thức và thực hành về phòng ngừa té ngã cho người bệnh của Điều dưỡng (ĐD) tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Hà Nam năm 2019. Mời các bạn tham khảo!
Trang 1THỰC TRẠNG KIẾN THỨC VÀ THỰC HÀNH VỀ PHÒNG NGỪA TÉ NGÃ CHO NGƯỜI BỆNH CỦA ĐIỀU DƯỠNG TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH HÀ NAM NĂM 2019
Nguyễn Thị Thúy 1 , Trần Văn Long 2
1 Trường Cao đẳng Y tế Hà Nam,
2 Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định
TÓM TẮT
Mục tiêu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang
nhằm đánh giá thực trạng kiến thức và thực
hành về phòng ngừa té ngã cho người bệnh
của Điều dưỡng (ĐD) tại Bệnh viện đa khoa
tỉnh Hà Nam năm 2019 Đối tượng và
phương pháp nghiên cứu: 47 ĐD của 4
khoa được chọn để trả lời bộ câu hỏi thiết
kế sẵn, đồng thời được quan sát thực hiện
các hoạt động phòng ngừa té ngã cho
người bệnh hàng ngày tại khoa Kết quả:
Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong tổng số
47 điều dưỡng viên tham gia nghiên cứu, tỷ
lệ điểm kiến thức đạt chiếm 38,3%, không
đạt chiếm 61,7%; tỷ lệ điểm thực hành đạt
chiếm 17,1%, không đạt chiếm 82,9%;
80,9% thường xuyên cập nhật kiến thức
về phòng ngừa nguy cơ té ngã và 85,1% đối tượng có nhu cầu tập huấn về phòng ngừa té ngã ĐD tại các khoa hệ ngoại có tỷ
lệ điểm kiến thức ở mức độ đạt (66,7%) cao hơn ĐD tại các khoa hệ nội 8,7% (p<0,05)
Tỷ lệ ĐD nữ có đánh giá nguy cơ té ngã cho người bệnh (74,3%) cao hơn ĐD nam 33,3% (p<0,05) Kết luận: Cần có một
chương trình tập huấn nâng cao kiến thức, thực hành phòng ngừa té ngã cho ĐDV tại bệnh viện đa khoa tỉnh Hà Nam
Từ khóa: Kiến thức, thực hành, phòng
ngừa té ngã.
CURRENT STATUS OF NURSES’ KNOWLEDGE, PRACTICE ON FALLS-RISK PREVENTION FOR PATIENTS AT SOME CLINICAL DEPARTMENTS IN HA NAM
GENERAL HOSPITAL IN 2019 ABSTRACT
Objective: To describe the Nurses’
knowledge and practice on prevention of
falls risk for patients in Ha Nam General
Hospital in 2019 Method: 47 nurses
of 4 departments were selected to
answer the questionnaires which were
designed, simultaneously observing the
implementation of daily falls prevention
activities for patients Results: The results
showed that, among 47 nurses participating
in the study, the rate of correct knowledge
accounts for 38.3% while the level under number is 61.7%; the percentage of practice points accounts for 17.1% while the level under number is 82.9%;,80.9% regularly update their knowledge about prevention
of falls and 85.1% of those are in need of training The nurses work at surgical wards has the rate of correct knowledge (66,7%) higher than the nurses work at medical wards 8,7% (p<0,05) The female nurses who assessed the risk of falls for patients (74.3%) is higher than male nurses 33.3% (p <0.05) Conclusion: A training program
to improve knowledge and practice of falls prevention for Nurses is needed at Ha Nam general hospital
prevention of falls.
Người chịu trách nhiệm: Nguyễn Thị Thúy
Email: nguyenthuycyh@gmail.com
Ngày phản biện: 08/8/2019
Ngày duyệt bài: 20/8/2019
Ngày xuất bản: 22/10/2019
Trang 21 ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (2018): “ té ngã
là một biến cố dẫn đến việc một người không
chủ ý nằm xuống mặt đất hoặc sàn nhà hay một
vị trí thấp khác” [7] Té ngã có thể gây tử vong
hoặc không gây tử vong nhưng để lại di chứng
Té ngã trong bệnh viện là một một trong
những mối quan tâm lớn về sức khỏe cộng
đồng và là nguyên nhân thứ hai gây tử vong
do tai nạn trên toàn thế giới [7] Nhân viên
bệnh viện đặc biệt là điều dưỡng cần đánh
giá và đánh giá lại mức độ rủi ro của người
bệnh khi bị té ngã để đảm bảo rằng người
bệnh được an toàn trong thời gian nằm viện
[2] Vì vậy, Điều dưỡng đóng vai trò hết sức
quan trọng trong công tác phòng ngừa té
ngã cho người bệnh Để hoàn thành tốt vai
trò đó, người điều dưỡng cần phải có kiến
thức và thực hành phòng ngừa té ngã cho
người bệnh [6]
Với mong muốn có được số liệu cụ thể
về kiến thức, thực hành phòng ngừa té ngã
cho người bệnh làm bằng chứng cho hoạt
động đảm bảo an toàn người bệnh của
điều dưỡng viên tại bệnh viện đa khoa tỉnh
Hà Nam, chúng tôi thực hiện đề tài: “Thực
trạng kiến thức và thực hành về phòng ngừa
té ngã cho người bệnh của Điều dưỡng tại
Bệnh viện đa khoa tỉnh Hà Nam năm 2019”
với mục tiêu:
Mô tả thực trạng kiến thức và thực hành
về phòng ngừa té ngã cho người bệnh của
Điều dưỡng tại một số khoa lâm sàng Bệnh
viện đa khoa tỉnh Hà Nam năm 2019.
2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
2.1 Địa điểm, đối tượng nghiên cứu
2.1.1 Địa điểm nghiên cứu
Khoa Nội thần kinh - cơ - xương khớp, Khoa
Nội tim mạch, Khoa Ngoại tổng hợp, Ngoại
Chấn thương chỉnh hình thuộc Bệnh viện đa
khoa tỉnh Hà Nam
2.1.2 Đối tượng nghiên cứu
Điều dưỡng trực tiếp chăm sóc người bệnh,
có thời gian làm việc trên 1 năm
2.1.3 Thời gian nghiên cứu
Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 01/2019 đến tháng 05/2019 Thời gian thu thập số liệu vào tháng 3 năm 2019
2.2 Phương pháp nghiên cứu
2.2.1 Thiết kế nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang
2.2.2 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
Chọn toàn bộ 47 điều dưỡng viên đang công tác tại Khoa Nội thần kinh - cơ - xương khớp, Khoa Nội tim mạch, Khoa Ngoại tổng hợp, Ngoại Chấn thương chỉnh hình thuộc Bệnh viện đa khoa tỉnh Hà Nam
2.3 Công cụ thu thập số liệu
Công cụ đánh giá kiến thức của điều dưỡng được phát triển dựa trên biểu mẫu 2E là phần đánh giá kiến thức về té ngã dành cho điều dưỡng viên (2E: Fall Knowledge Test) trong tài liệu của Tổ chức Nghiên cứu xây dựng Chính sách Y tế và Chất lượng Hoa Kỳ (AHRQ) Bộ câu hỏi gồm có 24 câu trong đó
có 13 câu (từ câu 12 đến câu 24) sử dụng để đánh giá kiến thức của điều dưỡng về phòng ngừa té ngã, Bộ câu hỏi đã được thử nghiệm và đảm bảo độ tin cậy (Cronbach’s Alpha = 0,81) [3] Điểm tối đa đạt được là 33 điểm tương ứng với 33 ý trả lời đúng, kiến thức chung về phòng ngừa té ngã của Điều dưỡng viên được chia theo 2 mức độ là đạt (≥17 điểm) và không đạt (≤16 điểm)
Công cụ để đánh giá thực hành: chúng tôi sử dụng Bảng đánh giá nguy cơ té ngã của Bệnh viện Đại học Y dược thành phố Hồ Chí Minh (Sửa đổi công cụ đánh giá của Bệnh viện Johns Hopkins), là bảng kiểm gồm 20 hoạt động [1]; Mỗi hoạt động được đánh giá theo thang đo Linkert 5 mức độ: Mức 1: không làm, không có bằng chứng thực hiện (1 điểm); Mức 2: có làm một phần, chỉ làm cho xong việc (2 điểm) ; Mức 3: có làm đạt trung bình, thực hiện chưa đầy đủ.(3 điểm) Mức 4: có làm đạt tốt, thực hiện đầy
đủ (4 điểm); Mức 5: có làm rất tốt, thực hiện đầy
đủ và thường xuyên (5 điểm) Thực hành được xem là đạt khi điểm trung bình ≥ 3 điểm
Trang 32.4 Phương pháp thu thập số liệu
Phỏng vấn trực tiếp đối tượng nghiên cứu
bằng bộ câu hỏi được thiết kế trước để đánh
giá kiến thức;
Để đánh giá thực hành của điều dưỡng về
phòng ngừa té ngã cho người bệnh, chúng
tôi sử dụng phương pháp quan sát có tham
gia kết hợp sử dụng bảng kiểm;
2.5 Xử lý và phân tích số liệu
Số liệu thu thập từ các biểu mẫu sẽ được
làm sạch và xử lý rồi nhập vào phần mềm
SPSS 16.0 trên máy tính máy hai lần độc
lập Sử dụng phương pháp phân tích số liệu
thống kê kê mô tả: các biến định tính được
mô tả bằng bảng, biểu đồ dưới dạng tần số/
tỷ lệ; các biến định lượng được mô tả bằng
trung bình, độ lệch chuẩn (các số liệu đã
được test phân bố chuẩn) Độ tin cậy trong
nghiên cứu này là 95% ( CI=95%)
3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Bảng 3.1 Đặc điểm đối tượng (n=47)
Đặc điểm SL TL (%)
Giới NamNữ 12 25,5335 74,47
Nhóm
tuổi
31 – 45 tuổi 38 80,85
Tuổi Trung bình 36,77 ± 6,38
Đơn vị
công
tác
Khoa Nội thần kinh -
cơ - xương khớp 10 21,28
Khoa Nội tim mạch 13 27,66
Khoa Ngoại tổng hợp 13 27,66
Ngoại Chấn thương
Trình
độ
chuyên
môn
Cập
nhật
kiến
thức
Nhu
cầu tập
huấn
Điều dưỡng tham gia nghiên cứu có
tỷ lệ nữ giới (74,47%) cao gấp 3 lần nam giới (25,53%) Đa số ở nhóm tuổi 30-45 (80,85%) và được phân bố khá đều ở 4 khoa tham gia nghiên cứu Hơn một nửa (55,32%) ĐD có trình độ đại học (55,32%), trình độ trung cấp chiếm 36,17%
Bảng 3.2 Xếp loại điểm kiến thức của Điều dưỡng viên về phòng ngừa
té ngã (n=47) Kiến thức SL TL (%)
Đạt (≥ 17 điểm) 18 38,29 Không đạt (≤16 điểm) 29 61,71
Đối tượng có điểm kiến thức ở mức không đạt (61,7%), mức đạt (38,3%) Điểm trung bình kiến thức trước can thiệp là 15,85 (SD = 3,94)
Bảng 3.3 Phân loại thực hành Điều dưỡng viên về dự phòng nguy cơ
té ngã (n=47) Thực hành SL TL (%)
Không đạt (≤ 2 điểm) 39 82,91
Tỷ lệ ĐD có điểm thực hành ở mức không đạt (82,9%), mức đạt (17,1%) Điểm trung bình thực hành là 2,69 (SD = 0,24) Tuy nhiên, ở từng hoạt động của ĐD trình bày ở bảng 3.4 cho thấy hình ảnh khả quan hơn, có 7/20 (35%) hoạt động phòng ngừa
té ngã của ĐD ở mức đạt; gần 2/3 hoạt động phòng ngừa té ngã của ĐD ở mức không đạt
Trang 4Bảng 3.4 Điểm thực hành của Điều dưỡng viên
về dự phòng nguy cơ té ngã theo từng hoạt động (n=47)
Q1 Thông báo và giải thích NN, NB về mức độ nguy cơ té ngã của NB. 2,72 Không đạt
Q3 Hướng dẫn NB và, hoặc NN sử dụng các thiết bị trong phòng bệnh và nhà vệ sinh như: chuông cảnh
báo, đèn, tay vịn, mở chốt của nhà vệ sinh… 3,49 Đạt
Q4 Hướng dẫn NB/NN sử dụng giày dép có độ bám tốt, lưu ý các vị trí dễ trợt té trong nhà vệ sinh. 2,89 Không đạt Q5 Giữ môi trường an toàn: đồ dùng như bàn ăn, ghế nằm…sắp xếp gọn gàng, sàn nhà khô ráo. 3,34 Đạt
Q6 Thực hiện từ bước 1 đến bước 5 (ở trên) 2,94 Không đạt Q7 Bố trí vật dụng sinh hoạt cần thiết gần NB 3,04 Đạt
Q8 Bên cạnh và hỗ trợ NB khi di chuyển ngay cả khi vào nhà VS (nếu có thể). 1,45 Không đạt
Q11 Hướng dẫn NB, NN một số tác dụng phụ của thuốc như: tụt huyết áp, gây ngủ, thời gian chảy máu kéo
Q12 Hướng dẫn NB mang kính hoặc thiết bị trợ thính phù hợp để đảm bảo an toàn khi di chuyển 2,94 Không đạt Q13 Cung cấp cây treo dịch truyền, túi dẫn lưu có thể đẩy khi di chuyển. 3,26 Đạt
Q14 Đảm bảo cố định chắc chắn vị trí tiêm truyền, ống DL, ống thông tiểu…trước khi cho NB di chuyển 3,04 Đạt
Q15 Cung cấp các phương tiện hỗ trợ NB khi di chuyển vào nhà vệ sinh, nhà tắm như xe lăn (nếu có thể) 2,81 Không đạt Q16 Cung cấp các vật dụng hỗ trợ việc vệ sinh cá nhân, tiêu tiểu tại chỗ 2,87 Không đạt Q17 Sắp xếp NB nằm ở vị trí dễ theo dõi và gần phòng làm việc của ĐD nhất (nếu có thể) 3,79 Đạt
Q19 Đảm bảo phòng bệnh yên tĩnh, tránh tiếng ồn 3,70 Đạt
Q20 Cung cấp các thông tin thích hợp về nguy cơ té ngã và an toàn NB 2,89 Không đạt
Trang 5Bảng 3.5 Mối liên quan giữa một
số đặc điểm nhân khẩu học của điều
dưỡng với kiến thức phòng ngừa
té ngã (n=47) Đặc điểm trước can thiệp Kiến thức
Đạt Không đạt Giới Nam 6 (50,0%) 6 (50,0%)
Nữ 12 (34,3% 23 (65,7%)
χ 2 =0,934; p>0,05;
Chi - square Test.
Tuổi
< 30 tuổi 3 (60,0%) 2 (40,0%)
30 – 45
tuổi 12 (31,6%) 26 (68,4%)
> 45 tuổi 3 (75,0%) 1 (25,0%)
χ 2 =4,003; p>0,05;
Phi and Cramer’s V Test
Khoa
công
tác
Hệ ngoại 16 (66,7%) 8 (33,3%)
Hệ nội 2 (8,7%) 21 (91,3%)
χ 2 =16,703; p<0,05;
Fisher’s Exact Test.
Thâm
niên
công
tác
< 10 năm 8 (50,0%) 8 (50,0%)
10 – 20
năm 6 (24,0%) 19 (76,0%)
> 20 năm 4 (66,7%) 2 (33,3%)
χ 2 =5,133; p>0,05;
Phi and Cramer’s V Test
Kết quả bảng 3.5 cho thấy: Yếu tố khoa
công tác của điều dưỡng: Tỷ lệ kiến thức
mức đạt cao nhất ở Hệ ngoại (khoa Ngoại
tổng hợp và Ngoại chấn thương) là 66,7%, tỷ
lệ kiến thức mức không đạt cao nhất ở khoa
Hệ nội (khoa Nội tim mạch và khoa Nội thần
kinh - cơ xương khớp) là 91,3% Sự khác
biệt này có ý nghĩa thống kê với p<0,05
Bảng 3.6 Mối liên quan giữa một
số đặc điểm nhân khẩu học của điều dưỡng với tuân thủ đánh giá nguy cơ
té ngã (n=47)
Đặc điểm nguy cơ té ngã Đánh giá
Giới Nam 4 (33,3%) 8 (66,7%)
Nữ 26 (74,3%) 9 (25,7%)
χ 2 =6,491; p<0,05;
Fisher’s exact test
Tuổi
< 30 tuổi 3 (60,0%) 2 (40%)
30 – 45 tuổi 23 (60,5%) 15 (39,5%)
> 45 tuổi 4 (100,0%) 0 (0,0%)
χ 2 =2,478; p>0,05;
Phi and Cramer’s V test
Khoa công tác
Hệ ngoại 16 (66,7%) 8 (33,3%)
Hệ nội 14 (60,9%) 9 (39,1%)
χ 2 =0,171; p>0,05;
Chi - square Test.
Thâm niên công tác
< 10 năm 11 (68,8%) 5 (31,2%)
10 – 20 năm 14 (56,0%) 11 (44%)
> 20 năm 5 (83,3%) 1 (16,7%)
χ 2 =1,820; p>0,05;
Phi and Cramer’s V test
Tỷ lệ có tuân thủ đánh giá nguy cơ té ngã ở nữ giới (74,3%) cao hơn ở nam giới (33,3%); Tỷ lệ không tuân thủ đánh giá nguy
cơ té ngã ở nam giới (66,7%) cao hơn ở nữ giới (25,7%) Sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê (p<0,05)
4 BÀN LUẬN
Trong nghiên cứu của chúng tôi, đa
phần đối tượng là nữ giới (74,5%) cao
gấp gần 3 lần so với đối tượng nam giới
(25,5%), tỷ lệ đối tượng có tuổi đời 30-45
chiếm đa số (80,8%) Kết quả này thể hiện
đặc thù riêng của ngành điều dưỡng nên
cũng tương đồng với một số nghiên cứu về
an toàn người bệnh, phòng ngừa sự cố y khoa trong và ngoài nước Hơn một nửa đối tượng tham gia nghiên cứu có trình độ đại học, đây là một điểm sáng của ngành
Y tế nói chung và ngành Điều dưỡng nói riêng của tỉnh Hà Nam
Trang 6Tỷ lệ ĐD có kiến thức về phòng ngừa té
ngã ở mức không đạt còn khá cao (61,7%),
tỷ lệ này cao hơn các nghiên cứu ở Indonesia
(30,8%) và Saudi Arabia (26,1%) Thực
hành về phòng ngừa té ngã ở mức không
đạt chiếm 82,9%, cao hơn hầu hết các
nghiên cứu trước đó [4], [5] Sự khác biệt về
tỷ lệ nói trên khi so sánh kết quả nghiên cứu
của chúng tôi với các nghiên cứu của một số
nước trong khu vực phần nào phản ánh mối
quan tâm về vấn đề an toàn người bệnh nói
chung và phòng ngừa té ngã nói riêng ở Việt
Nam còn hạn chế so với các nước trong khu
vực Thực tế là ngành Y tế nước ta trong
những năm gần đây đã chú trọng hơn đến
các chính sách vĩ mô về an toàn người bệnh
cũng như cải tiến chương trình đào tạo điều
dưỡng ở các trường chuyên nghiệp, tuy
nhiên cần phải có thời gian để chính sách
này đi vào cuộc sống và cũng cần phải có
sự vào cuộc tích cực của hệ thống quản lý
điều dưỡng các cấp
Phân tích mối liên quan giữa kiến thức,
thực hành phòng ngừa té ngã của ĐD với
một số yếu tố như: Tuổi; Giới tính; Trình độ
chuyên môn; Đơn vị công tác; Thời gian
công tác… chúng tôi chỉ tìm được mối liên
quan giữa đơn vị công tác với kiến thức
và giới tính với sự tuân thủ phòng ngừa té
ngã cho người bệnh của ĐD (p<0,05) Kết
quả này cho thấy một thực tế rằng dù ĐD ở
trình độ nào, thời gian công tác nhiều hay ít
đều có điểm kiến thức và thực hành phòng
ngừa té ngã còn hạn chế, điều đó còn có
bằng chứng củng cố thêm rằng đa số ĐD
(85,11%) có nhu cầu được tập huấn nâng
cao kiến thức thực hành phòng ngừa té
ngã Ở một góc nhìn lạc quan hơn, mặc dù
hiện nay kiến thức, thực hành phòng ngừa
té ngã cho người bệnh của ĐD còn nhiều
hạn chế song cũng có tín hiệu tốt giúp cho
Phòng Điều dưỡng Bệnh viện đa khoa tỉnh
Hà Nam xây dựng những kế hoạch, giải
pháp nhằm cải thiện tình trạng trên
5 KẾT LUẬN
- Kiến thức của Điều dưỡng về phòng
ngừa té ngã ở mức không đạt khá cao
(61,7%); Đa số ĐD có điểm thực hành ở mức không đạt (82,9%)
- ĐD tại các khoa hệ ngoại có tỷ lệ điểm kiến thức phòng ngừa té ngã ở mức đạt (66,7%) cao hơn tại các khoa hệ nội (p<0,05);
Tỷ lệ ĐD nữ có đánh giá nguy cơ té ngã cho người bệnh (74,3%) cao hơn ĐD nam (p<0,05)
- 85,1% ĐD có nhu cầu tập huấn về phòng ngừa té ngã Cần có một chương trình tập huấn nâng cao kiến thức, thực hành phòng ngừa té ngã cho ĐD tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Hà Nam
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bệnh viện Đại học Y Dược Thành
phố Hồ Chí Minh (2016) Quy trình phòng
ngừa và xử trí té ngã đối với người bệnh nội trú, tr 8-9
2 Bộ Y tế (2018) Thông tư số 43/2018/
TT về Hướng dẫn phòng ngừa sự cố y khoa trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
3 Agency for Healthcare Research and Quality (2013) 2E Fall Knowledge Test
Preventing Fall in Hospitals: A Toolkit for Improving Quality of Care, No 13-0015-EF,
119-122
4 Faisal Asiri (2017) Fall prevention knowledge and practice patterns among home healthcare professionals in southern Saudi Arabia: an observational study,
Journal of International Medical Research,
2018, 46:12 5062-5073
5 Hesti Oktaviani (2015) Hubungan
Pengetahuan Dengan Kepatuhan Perawat Dalam Pekaksanaan Standar Prosedur Operasional Pencegahan Resiko Jatuh Pasien Di Ruma Sakit Panti Waluyo Surakarta.
6 Lee In Kyoung (2011) Factor Associated with Nurses’ Activities for
Hospital Fall Prevention, The Korean Journal
of Rehabilitation Nursing, 2013, 16.1, 55-62.
7 WHO (2018) Falls fact sheet
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/ detail/falls, [Accessed 6 January 2019]