Nội dung chính của bài tiểu luận gồm có 5 phần: Sự hình thành chế định nguyên thủ quốc gia, chế định Chủ tịch nước; Vị trí pháp lý Chủ tịch nước; Thẩm quyền của Chủ tịch nước; Vị trí của Chủ tịch nước trong bộ máy nhà nước; Chế định Chủ tịch nước trong thời kỳ đổi mới.
Trang 1TI U LU N Ể Ậ
MÔN: T CH C C QUAN NHÀ N Ổ Ứ Ơ ƯỚ C
Đ tài ề :
“Đ i m i ch đ nh Ch t ch n ổ ớ ế ị ủ ị ướ ở ướ c n c
ta trong c ch hi n nay” ơ ế ệ
1
Trang 21. Nhóm các nhi m v , quy n h n liên quan đ n ch c năng đ i di n, thay m t ệ ụ ề ạ ế ứ ạ ệ ặ
n ướ c v đ i n i và đ i ngo i ề ố ộ ố ạ
11
2. Nhóm các nhi m v , quy n h n liên quan đ n vi c ph i h p các thi t ch ệ ụ ề ạ ế ệ ố ợ ế ế
có liên quan đ n vi c ph i h p trong các lĩnh v c l p pháp, hành pháp, t pháp ế ệ ố ợ ự ậ ư
13
IV. V TRÍ C A CH T CH N Ị Ủ Ủ Ị ƯỚ C TRONG B MÁY NHÀ N Ộ ƯỚ C 15
1. M i quan h gi a Ch t ch n ố ệ ữ ủ ị ướ c v i Qu c h i và y ban th ớ ố ộ Ủ ườ ng v Qu c ụ ố
h i ộ
16
2. M i quan h gi a Ch t ch n ố ệ ữ ủ ị ướ c v i Chính ph ớ ủ 17
3. M i quan h gi a Ch t ch n ố ệ ữ ủ ị ướ c v i Tòa án nhân dân t i cao ớ ố 17
4. M i quan h gi a Ch t ch n ố ệ ữ ủ ị ướ c v i Vi n ki m sát nhân dân t i cao ớ ệ ể ố 18
V. CH Đ NH CH T CH N Ế Ị Ủ Ị ƯỚ C TRONG TH I K Ờ Ỳ Đ I M I Ổ Ớ 19
Trang 3T Cách m ng Tháng Tám năm 1945, nhân dân ta giành đừ ạ ược chính quy n,ề
nước ta đã có Ch t ch nủ ị ước. Hi n pháp nế ước Vi t Nam dân ch c ng hòa nămệ ủ ộ
1946 đã quy đ nh nh ng nhi m v , quy n h n r t r ng rãi và m m d o c a Chị ữ ệ ụ ề ạ ấ ộ ề ẻ ủ ủ
t ch nị ước, phù h p v i yêu c u, đ c đi m tình hình nợ ớ ầ ặ ể ước ta, v i v trí r t đ cớ ị ấ ặ
bi t c a Bác H ệ ủ ồ
Đ i v i H Ch t ch, nguyên th qu c gia t n t i dố ớ ồ ủ ị ủ ố ồ ạ ưới hình th c Ch t chứ ủ ị
nước là m t ch đ nh t t y u trong chính th c ng hòa Dân ch nhân dân Vi tộ ế ị ấ ế ể ộ ủ ở ệ Nam. Ch đ nh Ch t ch nế ị ủ ị ước theo chính th c ng hòa Dân ch nhân dân là s nể ộ ủ ả
ph m c a s phát tri n c a Cách m ng Vi t Nam g n li n v i vai trò c a Hẩ ủ ự ể ủ ạ ệ ắ ề ớ ủ ồ Chí Minh, người sáng l p nậ ước Vi t Nam dân ch c ng hòa.ệ ủ ộ
Hi n pháp 1959 và hi n pháp 1980 cũng có s k th a và phát tri n tế ế ự ế ừ ể ừ
Hi n pháp 1946. ế Nh ng đ n Hi n pháp 1992, ch đ nh Ch t ch nư ế ế ế ị ủ ị ước có nhi uề
đ i m i quan tr ng, th hi n các quy đ nh v v trí Ch t ch nổ ớ ọ ể ệ ở ị ề ị ủ ị ước trong bộ máy nhà nước, th m quy n c a Ch t ch nẩ ề ủ ủ ị ước, m i quan h gi a Ch t ch nố ệ ữ ủ ị ướ c
và các c quan nhà nơ ước khác Trung ở ương và đ a phị ương…
Ch đ nh Ch t ch nế ị ủ ị ước theo pháp lu t hi n hành đang đóng góp m tậ ệ ộ
ph n r t quan tr ng vào Chính tr , xã h i, Kinh t , ngo i giao, cu c s ng nhânầ ấ ọ ị ộ ế ạ ộ ố dân… Theo nh l i c a Ch t ch nư ờ ủ ủ ị ước Nguy n Minh Tri t đã nói: ễ ế “Tôi s cùng ẽ vui v i cái vui c a m i ng ớ ủ ọ ườ i, đ ng th i cũng chia s nh ng n i bu n, nh ng ồ ờ ẻ ữ ỗ ồ ữ
n i đau c a ng ỗ ủ ườ i dân. Tôi s làm h t s c mình đ v i đi n i đau đó” ẽ ế ứ ể ơ ỗ
Ch đ nh Ch t ch nế ị ủ ị ước trong th i gian qua cũng đ t ra nhi u v n đ c nờ ặ ề ấ ề ầ nghiên c u và s a đ i. ứ ử ổ Đó là m t yêu c u đ i m i trong c ch hi n nay.ộ ầ ổ ớ ơ ế ệ
Vì v y, em đã ch n đ tài ậ ọ ề “Đ i m i ch đ nh Ch t ch n ổ ớ ế ị ủ ị ướ c n ở ướ c ta trong c ch hi n nay” ơ ế ệ cho bài ti u lu n này.ể ậ
Trang 4Ngoài ph n ầ M đ u và ở ầ K t lu nế ậ , n i dung chínhộ c a bài ti u lu n ủ ể ậ g m cóồ
5 ph n:ầ
I. S hình thành ch đ nh nguyên th qu c gia, ch đ nh ch t ch n c.ự ế ị ủ ố ế ị ủ ị ướ
II. V trí pháp lý Ch t ch n c.ị ủ ị ướ
III. Th m quy n c a Ch t ch n c.ẩ ề ủ ủ ị ướ
IV. V trí c a Ch t ch n c trong b máy nhà n c.ị ủ ủ ị ướ ộ ướ
V. Ch đ nh Ch t ch n c trong th i kế ị ủ ị ướ ờ ỳ đ i m i.ổ ớ
Bài ti u lu nể ậ c a em còn nhi u ch sai sót, do th i gian và kinh nghi mủ ề ỗ ờ ệ làm bài. Em r t mong s đóng góp c a th y cô.ấ ự ủ ầ
Trang 5N I DUNG CHÍNH Ộ
I. S HÌNH THÀNH CH Đ NH NGUYÊN TH QU C GIA, CHỰ Ế Ị Ủ Ố Ế
Đ NH CH T CH NỊ Ủ Ị ƯỚC
1. Ch đ nh Nguyên th qu c giaế ị ủ ố
Nguyên th qu c gia v n là m t ch đ nh có đủ ố ố ộ ế ị ượ ừc t nhà nướ ư ả c t s n.Nhi m v c a cu c Cách m ng t s n là l t đ n n cai tr c a giai c p phongệ ụ ủ ộ ạ ư ả ậ ổ ề ị ủ ấ
ki n, thi t l p n n chuyên chính t s n.ế ế ậ ề ư ả
Nhà t tư ưởng cách m ng t s n đ a lý thuy t phân quy n không ph iạ ư ả ư ế ề ả
mu n l t đ hoàn toàn s cai tr c a nhà vua mà ch là h n ch quy n l c nhàố ậ ổ ự ị ủ ỉ ạ ế ề ự vua. Nó d a trên thuy t tam quy n phân l p do L.Môngtexki xây d ng vào thự ế ề ậ ơ ự ế
k XVIII Pháp, v i phỉ ở ớ ương châm: dùng quy n l c nhà nề ự ước đ h n ch quy nể ạ ế ề
l c nhà nự ước. Theo nguyên t c phân chia quy n l c, thì quy n l c Nhà nắ ề ự ề ự ướ ư c t
s n đả ược chia thành ba quy n: l p pháp, hành pháp và t pháp (không nhề ậ ư ư chế
đ phong ki n, nhà vua n m m i quy n hành, n m trong tay c ba quy n). Baộ ế ắ ọ ề ắ ả ề
c quan th c hi n ba quy n đó là Ngh vi n, Chính ph , Tòa án đ c l p v iơ ự ệ ề ị ệ ủ ộ ậ ớ nhau, ki m ch nhau đ không m t c quan nào n m m i quy n hành.ề ế ể ộ ơ ắ ọ ề
Cho nên, khi Cách m ng t s n thành công, ch đ đ i ngh đã đạ ư ả ế ộ ạ ị ược xác
l p, thì v nguyên t c, Ngh vi n đ ng đ u nhà nậ ề ắ ị ệ ứ ầ ước, nh ng giai c p t s n đãư ấ ư ả
b o l u thi t ch nhà vua ho c l p ra nh ng thi t ch tả ư ế ế ặ ậ ữ ế ế ương t đ th c hi nự ể ự ệ
Trang 6m c đích chính tr c a mình. Điụ ị ủ ều đó d n đ n vi c hình thành ch đ nh nguyênẫ ế ệ ế ị
th qu c gia trong Hi n pháp t s n.ủ ố ế ư ả
Trong nhà nướ ư ảc t s n, Nguyên th qu c gia là m t ch đ nh đ c bi t.ủ ố ộ ế ị ặ ệ Nguyên th qu c gia, ph thu c vào chính th , có tên g i h t s c khác nhau:ủ ố ụ ộ ể ọ ế ứ Vua, hoàng đ , N hoàng nh ng nế ữ ở ữ ước chính th quân ch ; Các v t ng th ngể ủ ị ổ ố
c a nhà nủ ước theo chính th c ng hòa. ể ộ
Hình th c chính th quân ch l p hi n, quy n l c c a nguyên th qu cứ ể ủ ậ ế ề ự ủ ủ ố gia (qu c vố ương, vua…) được truy n l i cho ngề ạ ườ ế ịi k v Giai c p t s n ti nấ ư ả ế hành Cách m ng tuy m nh nh ng ch a th đè b p hoàn toàn th l c phong ki nạ ạ ư ư ể ẹ ế ự ế tuy đã l i th i nh ng v n còn t n t i trên c s kính t ỗ ờ ư ẫ ồ ạ ơ ở ế xã h i ch a th xóa b ộ ư ể ỏ
H n n a, s th ng tr c a ngai vàng phong ki n trong su t đêm trơ ữ ự ố ị ủ ế ố ường trung cổ
đã ăn sâu vào ti m th c nhân dân. H đành ph i th a hi p và sau đó thì quay raề ứ ọ ả ỏ ệ
s d ng m t s th ch phong ki n đ ph c v l i ử ụ ộ ố ể ế ế ể ụ ụ ợ ích cho mình
Hình th th hai là hình th chính th c ng hòa. Lê Nin ch rõ: ứ ứ ứ ể ộ ỉ “Quy n l c ề ự
vô h n” c a “s giàu có” trong ch đ c ng hòa dân ch s dĩ đã tr thành ạ ủ ự ế ộ ộ ủ ở ở
ch c ch n h n là vì nó không l thu c vào m t s thi u sót c a c c u chính ắ ắ ơ ệ ộ ộ ố ế ủ ơ ấ
tr ,vào cá ị i v chính tr x u xa c a ch nghĩa t b n. Ch đ c ng hòa dân ch ỏ ị ấ ủ ủ ư ả ế ộ ộ ủ
là hình th c chính tr t t nh t có th có đ ứ ị ố ấ ể ượ c c a ch nghĩa t b n cho nên khi ủ ủ ư ả
n m đ ắ ượ c hình th c t t nh t ứ ố ấ ấy thì giai c p t s n nâng nó đ xây d ng quy n ấ ư ả ể ự ề
l c c a mình ự ủ (V.I.Lênin, Toàn t p, t p 33, Nxb Ti n ậ ậ ế b )ộ
Chính th c ng hòa có hai bi n d ng là c ng hòa t ng th ng và c ng hòaể ộ ế ạ ộ ổ ố ộ
đ i ngh :ạ ị
Trong chính th c ng hòa t ng th ng, vai trò c a nguyên th qu c giaể ộ ổ ố ủ ủ ố
r t quan tr ng. T ng th ng đấ ọ ổ ố ược nhân dân b u ra. T ng th ng v a là nguyên thầ ổ ố ừ ủ
qu c gia, v a đ ng đ u Chính ph T ng th ng g n li n v i b máy hành pháp,ố ừ ứ ầ ủ ổ ố ắ ề ớ ộ
đ ng đ u b máy hành pháp. Vì v y, v trí c a Nguyên th qu c gia đứ ầ ộ ậ ị ủ ủ ố ược nhi uề tác gi ví là m t xích liên h gi a l p pháp và hành pháp, là ngả ắ ệ ữ ậ ười tr ng tài c aọ ủ
Trang 7Nhà nước. Vi c tăng cệ ường quy n h n c a nguyên th qu c gia không th b ngề ạ ủ ủ ố ể ằ cách nào khác h n n u không ph i là m t s xâm ph m đ n th m quy n c aơ ế ả ộ ự ạ ế ẩ ề ủ
nước không t n t i Chính ph và Th tồ ạ ủ ủ ướng, ngườ ứi đ ng đ u Chính ph ầ ủ
Trong chính th c ng hòa đ i ngh , thì v nguyên t c, ngh vi n là cể ộ ạ ị ề ắ ị ệ ơ quan n m quy n l c nhà nắ ề ự ước cũng đ ng th i là ngồ ờ ười “thay m t nhà nặ ước”,
“đ ng đ u nhà nứ ầ ước”, t c “nguyên th qu c gia”. Vai trò c a T ng th ng b h nứ ủ ố ủ ổ ố ị ạ
ch do chính Ngh vi n b u ra. Nguyên th qu c gia ch th c hi n đ ng tácế ị ệ ầ ủ ố ỉ ự ệ ộ chính th c hóa các quy t đ nh đã r i ho c theo yêu c u c a các c quan l p phápứ ế ị ồ ặ ầ ủ ơ ậ
và nh t là hành pháp. Nguyên th qu c gia tr thành nhân v t tấ ủ ố ở ậ ượng tr ng cho sư ự vĩnh h ng và hi n thân c a dân t c. V trí này đằ ệ ủ ộ ị ược minh h a b ng câu ng nọ ằ ạ
Nh ng nguyên th qu c gia c a các nư ủ ố ủ ước này r t c n thi t, đ duy trì sấ ầ ế ể ự
n đ nh chính tr cho xã h i t b n, làm ch d a v m t tinh th n cho b máy
ổ ị ị ộ ư ả ỗ ự ề ặ ầ ộ nhà nướ ả ậc c l p pháp, l n hành pháp. Vì v y, nguyên th qu c gia n i lên nh làẫ ậ ủ ố ổ ư
m t nhân v t tr ng tàI gi a ho t đ ng l p pháp, hành pháp và t pháp. Trongộ ậ ọ ữ ạ ộ ậ ư
th i k b t n đ nh chính tr , nguyên th qu c gia có th đ ng ra dùng nh ngờ ỳ ấ ổ ị ị ủ ố ể ứ ữ
bi n pháp đ c bi t có th là b o l c, v i quân đ i trong tay đ duy trì l i s nệ ặ ệ ể ạ ự ớ ộ ể ạ ự ổ
Trang 8đ nh chính tr cho đ t nị ị ấ ướ Ở ờc. th i bình, m i ho t đ ng c a Nguyên th qu cọ ạ ộ ủ ủ ố gia đ u theo đ ngh l p pháp, hành pháp, có tính ch t hình th c hóa v m t Nhàề ề ị ậ ấ ứ ề ặ
nước các ho t đ ng c a các c quan Nhà nạ ộ ủ ơ ước khác theo ch đ nh “phó th ”.ế ị ự
“Nh ng không phân bi t chính th , m i Nhà n ư ệ ể ọ ướ c đ u quy đ nh trong ề ị
Hi n pháp c a mình: nguyên th qu c gia là ng ế ủ ủ ố ườ ứ i đ ng đ u b máy nhà n ầ ộ ướ c, thay m t nhà n ặ ướ ề ố ộ c v đ i n i, đ i ngo i.” ố ạ
Nhìn chung s hi n di n c a nguyên th qu c gia các nự ệ ệ ủ ủ ố ở ướ ư ảc t b n v iớ nhi u v khác nhau song cũng đóng m t vai trò nh t đ nh trong vi c t ch cề ẻ ộ ấ ị ệ ổ ứ quy n l c nhà nề ự ước. Đ c bi t là vai trò bi u tặ ệ ể ượng cho dân t c, liên k t ph iộ ế ố
h p các nhánh quy n l c th hi n quan điÓm th a hi p giai c p các nợ ề ự ể ệ ỏ ệ ấ ở ướ ư c t
b n.ả
2. Ch đ nh Ch t ch nế ị ủ ị ước
Đ n nhà nế ước xã h i ch nghĩa, b máy nhà nộ ủ ộ ước đượ ổc t ch c theo chứ ế
đ t p quy n, m i quy n l c nhà nộ ậ ề ọ ề ự ước th ng nh t vào c quan đ i di n quy nố ấ ơ ạ ệ ề
l c nhà nự ước cao nh t c a nhân dân (Xô Vi t t i cao, Qu c h i) thì v nguyênấ ủ ế ố ố ộ ề
t c thi t ch nguyên th qu c gia riêng là không c n thi t, n u không mu n nóiắ ế ế ủ ố ầ ế ế ố
là không dung h p. Ch c năng nguyên th qu c gia lúc này th ng nh t v i ch cợ ứ ủ ố ố ấ ớ ứ năng c a Qu c h i, Xô Vi t t i cao, đ u do c quan này th c hi n (nhủ ố ộ ế ố ề ơ ự ệ ư thành
l p chính ph , quy t đ nh các chính sách đ i n i, đ i ngo i…). Tuy nhiên, doậ ủ ế ị ố ộ ố ạ truy n th ng l ch s lâu đ i, do thông l qu c t trong vi c th c hi n m t sề ố ị ử ờ ệ ố ế ệ ự ệ ộ ố
ho t đ ng Nhà nạ ộ ước mang tính long tr ng trong xu họ ướng ph i h p th ng nh tố ợ ố ấ quy n l c nhà nề ự ước, các nhà nước Xã h i ch nghĩa v n r t c n ch đ nhộ ủ ẫ ấ ầ ế ị nguyên th qu c gia. Nguyên th qu c gia trong nhà nủ ố ủ ố ước Xã h i ch nghĩa cũngộ ủ
r t đa d ng v hình th c: Đoàn Ch t ch Xô vi t t i cao, H i đ ng nhà nấ ạ ề ứ ủ ị ế ố ộ ồ ước (Ba Lan, Bungari, Cuba, Rumani), H i đ ng ch tich nộ ồ ủ ước (Hungari), Đoàn Ch t chủ ị
Qu c h i Anbani…ố ộ
II. V TRÍ PHÁP LÝ C A CH T CH NỊ Ủ Ủ Ị ƯỚC:
Trang 9Trong b máy nhà nộ ước, ch đ nh Ch t ch nế ị ủ ị ước gi m t vai trò quanữ ộ
tr ng.ọ
Ch đ nh Ch t ch nế ị ủ ị ước qua các b n Hi n pháp nả ế ước ta có s khác nhau.ự
Ch đ nh này đã có ngay t nh ng Hi n pháp 1946 và Hi n pháp 1959 và Hi nế ị ừ ữ ế ế ế pháp 1992 v i t cách là m t cá nhân. Nh ng đ n Hi n pháp 1980, v i quanớ ư ộ ư ế ế ớ điÓm làm ch t p th , đã nh p hai ch c năng: nguyên th qu c gia ủ ậ ể ậ ứ ủ ố ngườ ứ i đ ng
đ u b máy nhà nầ ộ ước, v i c quan thớ ơ ường th c c a Qu c h i thay m t Qu cự ủ ố ộ ặ ố
h i th c hi n các nhi m v c a Qu c h i gi a hai k h p, vào m t c quan,ộ ự ệ ệ ụ ủ ố ộ ữ ỳ ọ ộ ơ
được g i là H i đ ng Nhà nọ ộ ồ ước
Trong t ng hi n pháp có s k th a và phát tri n nh ng nguyên t c cănừ ế ự ế ừ ể ữ ắ
b n c a t ch c b máy nhà nả ủ ổ ứ ộ ước xã h i ch nghĩa nói chung và ch đ nhộ ủ ế ị nguyên th qu c gia nói riêng.ủ ố
Hi n pháp 1946 ế , không quy đ nh đ nh nghĩa v ch đ nh Ch t ch nị ị ề ế ị ủ ị ướ c.Song t các quy đ nh v cách th c thành l p và th m quy n thì Ch t ch nừ ị ề ứ ậ ẩ ề ủ ị ước là
ngườ ừi v a đ ng đ u Nhà nứ ầ ước, v a đ ng đ u Chính ph Đi u đó đừ ứ ầ ủ ề ược thể
hi n ch : Ch t ch nệ ở ỗ ủ ị ước thay m t cho Nhà nặ ước; gi quy n t ng ch huy quânữ ề ổ ỉ
đ i toàn qu c; ch đ nh ho c cách ch c các tộ ố ỉ ị ặ ứ ướng soái trong l c quân, h i quân,ụ ả khôgn quân; ban b các đ o lu t đã đố ạ ậ ược Ngh vi n quy t ngh ; thị ệ ế ị ưởng huy
chương và các b ng c p danh d ; đ c xá; ký hi p ằ ấ ự ặ ệ ước v i các nớ ước; phái đ iạ
bi u Vi t Nam đ n nể ệ ế ước ngoài và ti p nh n đ i bi u ngo i giao c a các nế ậ ạ ể ạ ủ ướ c;tuyên chi n hay đình chi n; ch n Th tế ế ọ ủ ướng trong Ngh vi n đ đ a ra Nghị ệ ể ư ị
vi n bi u quy t; b nhi m Th tệ ể ế ổ ệ ủ ướng, nhân viên N i các và nhân viên cao c pộ ấ thu c các c quan Chính ph ; có quy n (trong th i h n 10 ngày) yêu c u Nghộ ơ ủ ề ờ ạ ầ ị
vi n th o lu n l i nh ng lu t đã đệ ả ậ ạ ữ ậ ược bi u quy t thông qua.ể ế
Ch t ch nủ ị ước không ph i ch u m t trách nhi m nào tr t i ph n qu cả ị ộ ệ ừ ộ ả ố (Chương VI và đi u 3 chề ương III). Ch t ch nủ ị ước do Ngh vi n nhân dân b uị ệ ầ
ch n trong Ngh vi n v i th i h n là năm năm. V i cọ ị ệ ớ ờ ạ ớ ương v là ngị ườ ứi đ ng đ uầ
Trang 10c quan hành pháp ơ c quan tr c ti p th c hi n pháp lu t thì vi c Hi n phápơ ự ế ự ệ ậ ệ ế quy đ nh quy n này cho Ch t ch nị ề ủ ị ước th c s là m t t tự ự ộ ư ưởng m m d o v sề ẻ ề ự phân công quy n l c. Tuy nhiên vi c quy đ nh này ch phù h p trong đi u ki nề ự ệ ị ỉ ợ ề ệ lúc đó.
Hi n pháp 1959 ế , Ch t ch nủ ị ước được xác đ nh là ngị ười đ ng đ u Nhàứ ầ
nước và không đ ng th i là ngồ ờ ườ ứi đ ng đ u Chính ph Ch t ch nầ ủ ủ ị ước đượ ổ c t
ch c riêng thành m t ch đ nh đ c l p (trong chứ ộ ế ị ộ ậ ương V g m 10 đi u). Ch t chồ ề ủ ị
nước thay m t đ t nặ ấ ước th c hi n các ch c năng v đ i n i, đ i ngo i; thamự ệ ứ ề ố ộ ố ạ gia vào các ho t đ ng c a Nhà nạ ộ ủ ước v các m t l p pháp, hành pháp và t pháp.ề ặ ậ ư
Ch t ch nủ ị ước do Qu c h i b u (ch n trong công dân) v i nhi m k theo nhi mố ộ ầ ọ ớ ệ ỳ ệ
kù c a Qu c h i (4 năm) và khác v i Hi n pháp 1946, Ch t ch nủ ố ộ ớ ở ế ủ ị ước ch uị trách nhi m trệ ước Qu c h i. Ch t ch nố ộ ủ ị ước là khâu ph i h p gi a Qu c h i vàố ợ ữ ố ộ
H i đ ng Chính ph Nh ng v n nghiêng v phía chính ph nh : b nhi m, bãiộ ồ ủ ư ẫ ề ủ ư ổ ệ
mi n Th tễ ủ ướng, Phó th tủ ướng và các thành viên khác c a H i đ ng Chínhủ ộ ồ
ph ; khi c n thi t có quy n tham d và ch t a cá phiên h p c a H i đ ngủ ầ ế ề ự ủ ọ ọ ủ ộ ồ Chính ph Đây là nh ng đi m k th a v trí c a Ch t ch nủ ữ ể ế ừ ị ủ ủ ị ước đ i v i Chínhố ớ
ph Hi n pháp trủ ở ế ước
V i vi c quy đ nh và ghi nh n ch đ nh Ch t ch nớ ệ ị ậ ế ị ủ ị ước, Hi n pháp 1959ế
th c s là b n hi n pháp đự ự ả ế ược xây d ng theo mô hình hi n pháp xã h i chự ế ộ ủ nghĩa, th hi n để ệ ược b n ch t nhà nả ấ ước ta là nhà nước c a nhân dân lao đ ng,ủ ộ
do dân lao đ ng và vì nhân dân, quy n l c thu c v nhân dân.ộ ề ự ộ ề
Hi n pháp 1980 ế , ch đ nh Ch t ch nế ị ủ ị ước được thay th b ng ch đ Chế ằ ế ộ ủ
t ch t p th theo nhị ậ ể mô hình th nh hành các nị ở ước xã h i ch nghĩa Liên Xô vàộ ủ Đông Âu đó là H i đ ng Nhà nộ ồ ước. V i quan đi m t p th làm ch , Hi n phápớ ể ậ ể ủ ế
1980 đã nh p hai ch c năng: Nguyên th qu c gia và c quan thậ ứ ủ ố ơ ường tr c c aự ủ
Qu c h i làm m t. Cách th c t ch c t p th này bên c nh m t s ti n l i làố ộ ộ ứ ổ ứ ậ ể ạ ộ ố ệ ợ các v n đ thu c quy n h n nguyên th qu c gia đấ ề ộ ề ạ ủ ố ược th o lu n t p th vàả ậ ậ ể
Trang 11quy t đ nh theo đa s thế ị ố ường là ch c ch n và tránh đắ ắ ược nh ng thi u sót chữ ế ủ quan, b máy nhà nộ ước g n nh …ọ ẹ nh ng l i b c l nhi u h n ch : m i v n đư ạ ộ ộ ề ạ ế ọ ấ ề
ph i bàn b c t p th và quy t đ nh theo đa s ; không phân đ nh rõ ho t đ ng t pả ạ ậ ể ế ị ố ị ạ ộ ậ
th c a c quan thể ủ ơ ường tr c c a Qu c h i và ch c trách cá nhân trong vi c th cự ủ ố ộ ứ ệ ự
hi n các ho t đ ng đ i di n Nhà nệ ạ ộ ạ ệ ước… Tình hình đó đ t ra yêu c u ph i tặ ầ ả ổ
ch c l i ch đ nh này và đã đứ ạ ế ị ượ ửc s a đ i t i Hi n pháp 1992.ổ ạ ế
Hi n pháp 1992 ế và hi n nay là Hi n pháp 2013 ệ ế , ch đ nh Ch t ch nế ị ủ ị ướ c
ti p thu nh ng u đi m c a mô hình Ch t ch nế ữ ư ể ủ ủ ị ướ ủc c a hi n pháp 1946 và 1959,ế
v a gi đừ ữ ượ ự ắc s g n bó gi a Qu c h i, y ban thữ ố ộ ủ ường v qu c h i và Ch t chụ ố ộ ủ ị
nước trong vi c th c hi n các ch c năng nguyên th qu c gia trong th ch h iệ ự ệ ứ ủ ố ể ế ộ
đ ng nhà nồ ước. Hi n pháp ế 2013 đã có s phân bi t gi a y ban thự ệ ữ Ủ ường v Qu cụ ố
h i v i ch đ nh nguyên th qu c gia t đó tách ch đ nh H i đ ng nhà nộ ớ ế ị ủ ố ừ ế ị ộ ồ ướ c
c a Hi n pháp 1980 thành hai ch đ nh đ c l p: y ban thủ ế ế ị ộ ậ Ủ ường v Qu c h i vàụ ố ộ
Ch t ch nủ ị ước. Ch t ch nủ ị ước v i vai trò to l n v a là nhân v t chính tr , v aớ ớ ừ ậ ị ừ mang nhi u thu c tính c a c quan qu n lý nhà nề ộ ủ ơ ả ước.
Nguyên th qu c gia c a Nhà nủ ố ủ ước ta theo quy đ nh c a Hi n pháp ị ủ ế 2013
được g i là Ch t ch nọ ủ ị ước. V trí pháp lý c a Ch t ch nị ủ ủ ị ước được Hi n phápế khái quát nh sau: ư
“Ch t ch n ủ ị ướ c là ng ườ ứ i đ ng đ u nhà n ầ ướ c, thay m t Nhà n ặ ướ c C ng ộ hòa xã h i ch nghĩa Vi t Nam v đ i n i và đ i ngo i” ộ ủ ệ ề ố ộ ố ạ
V i t cách là m t trong nh ng thi t ch cao nh t trong toàn b máy Nhàớ ư ộ ữ ế ế ấ ộ
nước, v trí c a Ch t ch nị ủ ủ ị ước ph i đả ược quy đ nh trong văn b n có hi u l cị ả ệ ự pháp lý cao nh t ấ là Hi n pháp.ế
Ch t ch nủ ị ước do Qu c h i b u ra trong s đ i bi u Qu c h i. Nhi m kố ộ ầ ố ạ ể ố ộ ệ ỳ
c a Ch t ch nủ ủ ị ước theo nhi m kì c a Qu c h i. Khi Qu c h i h t nhi m kì,ệ ủ ố ộ ố ộ ế ệ
Ch t ch nủ ị ước ti p t c làm nhi m v cho đ n khi Qu c h i khóa m i b u Chế ụ ệ ụ ế ố ộ ớ ầ ủ
t ch nị ước m i.ớ
Trang 12Nói chung, theo quy đ nh c a Hi n pháp ị ủ ế 2013, Ch t ch nủ ị ước có v trí,ị
ch c năng tứ ượng tr ng cho Nhà nư ước, như c a các nủ ước theo ch đ đ i nghế ộ ạ ị
c a nhà nủ ướ ư ảc t b n
III. TH M QUY N C A CH TẨ Ề Ủ Ủ ỊCH NƯỚC
Thẩm quy n c a Ch t ch nề ủ ủ ị ước là m t trong nh ng y u t c b n nh tộ ữ ế ố ơ ả ấ
th hi n v trí pháp lý c a Ch t ch nể ệ ị ủ ủ ị ước trong h th ng các c quan nhà nệ ố ơ ước.
Hi n pháp ế 2013 đã chú ý v n d ng nguyên t c t p trung dân ch trên cậ ụ ắ ậ ủ ơ
s ti p thu có ch n l c kinh nghi m m y ch c năm th c hi n th ch nguyênở ế ọ ọ ệ ấ ụ ự ệ ể ế
th qu c gia c a Vi t nam và kinh nghi m c a th gi i. Ch đ nh Nguyên thủ ố ủ ệ ệ ủ ế ớ ế ị ủ
qu c gia c a Nhà nố ủ ước ta, v nguyên t c, cũng gi ng nhề ắ ố ư thi t ch ngế ế ườ ứ i đ ng
đ u nhà nầ ướ ủc c a nhi u nề ước. V i t cách là nguyên th qu c gia, theo thông lớ ư ủ ố ệ
c a pháp lu t nhi u nủ ậ ề ước, Ch t ch nủ ị ước có quy n quy t đ nh nh ng công vi cề ế ị ữ ệ thay m t đ t nặ ấ ước v đ i n i, đ i ngo i. Và Ch t ch nề ố ộ ố ạ ủ ị ước có nhi m v quy nệ ụ ề
Ch t ch nủ ị ước nở ước ta cũng như h u h t các nguyên th qu c gia đ uầ ế ủ ố ề
được quy đ nh quy n này. Đó là:ị ề
C , tri u h i đ i s đ c m nh toàn quy n c a Vi t Nam; ti p nh n đ iử ệ ồ ạ ứ ặ ệ ề ủ ệ ế ậ ạ
s đ c m nh toàn quy n c a nứ ặ ệ ề ủ ước ngoài
Ti n hành đàm phán, kế ý k t đi u ế ề ước qu c t nhân danh nố ế ước C ng hòaộ
xã h i ch nghĩa Vi t Nam v i ngộ ủ ệ ớ ườ ứi đ ng đ u Nhà nầ ước khác
Trình Qu c h i phê chu n đi u ố ộ ẩ ề ước qu c t đã tr c ti p ký.ố ế ự ế
Trang 13 Quy t đ nh phê chu n ho c gia nh p đi u ế ị ẩ ặ ậ ề ước qu c t , tr trố ế ừ ường h pợ
c n trình Qu c h i quy t đ nh. đây tùy m c đ quan tr ng c a đi u ầ ố ộ ế ị ậ ứ ộ ọ ủ ề ước ho cặ theo quy đ nh và đi u ị ề ước mà quy t đ nh Ch t ch nế ị ủ ị ước hay Qu c h i phêố ộ chu n.ẩ
Quy t đ nh cho nh p, thôi ho c tế ị ậ ặ ước qu c t ch Vi t Nam.ố ị ệ
Th ng lĩnh các l c lố ự ượng vũ trang nhân dân và gi ch c v Ch t ch h iữ ứ ụ ủ ị ộ
đ ng qu c phòng và an ninh.ồ ố
Căn c vào ngh quy t c a Qu c h i ho c y ban thứ ị ế ủ ố ộ ặ Ủ ường v Qu c h iụ ố ộ công b quy t đ nh tuyên b tình tr ng chi n tranh, ra l nh t ng đ ng biên ho cố ế ị ố ạ ế ệ ổ ộ ặ
đ ng viên c c b , công b tình tr ng kh n c p trong c nộ ụ ộ ố ạ ẩ ấ ả ước ho c t ng đ aặ ứ ị
phương; trường h p y ban thợ ủ ường v qu c h i không h p đụ ố ộ ọ ược thì ban b tìnhố
m t d p long tr ng nào đó. ộ ị ọ Đ i xá do Qu c h i quy t đ nh, Ch t ch nạ ố ộ ế ị ủ ị ước công
b Còn đ c xá là vi c Ch t ch nố ặ ệ ủ ị ước tha tù ho c mi n hình ph t tù còn l i đ iặ ễ ạ ạ ố
v i nh ng ph m nhân có hoàn c nh đ c bi t nh : m đau n ng, già c , có côngớ ữ ạ ả ặ ệ ư ố ặ ả lao ho c có hoàn c nh gia đình quá khó khăn v.v… Vi c đ c xá này thặ ả ệ ặ ường đượ c
th c hi n nhân d p l t t và hay k t h p v i vi c tha t trự ệ ị ễ ế ế ợ ớ ệ ừ ước th i h n và gi mờ ạ ả
án nên c n ph i phân bi t rõ các đ nh ch này.ầ ả ệ ị ế