Bài thảo luận nhóm đề tài Giải quyết mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay được nghiên cứu với các nội dung: Mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị, bài học kinh nghiệm của Đảng ta về nhận thức và vận dụng mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị, những vấn đề chủ yếu và cơ chế giải quyết nâng cao mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị, kết luận.
Trang 1L I M Đ UỜ Ở Ầ
Kinh t và chính tr là hai m t l n nh t c a đ i s ng xã h i. Trong đi uế ị ặ ớ ấ ủ ờ ố ộ ề
ki n đ t nệ ấ ước ta hi n nay còn nghèo nàn l c h u thì đ i m i n n kinh t đ tệ ạ ậ ổ ớ ề ế ấ
nước là đi u h t s c c n thi t. Mu n xây d ng xã h i ch nghĩa thành côngề ế ứ ầ ế ố ự ộ ủ thì đi u ki n tiên quy t là ph i có m t n n kinh t v ng ch c n đ nh, đápề ệ ế ả ộ ề ế ữ ắ ổ ị
ng đ y đ m i đi u ki n cho đ t n c đi lên xã h i ch nghĩa thành công
Gi i quy t m i quan h gi a đ i m i kinh t và đ i m i chính tr là m t n iả ế ố ệ ữ ổ ớ ế ổ ớ ị ộ ộ dung c t lõi quan tr ng trong các quan đi m, đố ọ ể ường l i, chính sách c a Đ ngố ủ ả
ta t khi đ i m i đ n nay. Th i k trừ ổ ớ ế ờ ỳ ước đ i m i, v nh n th c, chúng ta đóổ ớ ề ậ ứ
nh n m nh quá m c và coi chính tr là y u t quy t đ nh kinh t và t t c cácấ ạ ứ ị ế ố ế ị ế ấ ả lĩnh v c c a đ i s ng xó h i, mà coi nh vai trũ c a kinh t trong quan h v iự ủ ờ ố ộ ẹ ủ ế ệ ớ chính tr V c ch , chúng ta cũng nh n th c m t cách đ n gi n v tác đ ngị ề ơ ế ậ ứ ộ ơ ả ề ộ
c a chính tr đ i v i c s kinh t Chính tr tác đ ng quá sâu và ch quan vàoủ ị ố ớ ơ ở ế ị ộ ủ các quá trình kinh t xã h i. ế ộ M i quan h gi a kinh t và chính tr có nhố ệ ữ ế ị ả
hưởng to l n đ n m i m t c a ho t đ ng, đ i s ng xã h i. M i ho t đ ngớ ế ọ ặ ủ ạ ộ ờ ố ộ ọ ạ ộ khác có di n ra thu n l i hay không đ i h i ph i d a trên m i quan h gi aễ ậ ợ ỏ ỏ ả ự ố ệ ữ kinh t và chính tr có di n ra bình thế ị ễ ường hay không
Nh n th c đậ ứ ược đi u đó, Đ ng ta ch trề ả ủ ương “K t h p ngay t đ uế ợ ừ ầ
đ i m i kinh t v i đ i m i chính tr , l y đ i m i kinh t làm tr ng tâm,ổ ớ ế ớ ổ ớ ị ấ ổ ớ ế ọ
đ ng th i t ng bồ ờ ừ ước đ i m i chính tr ”. Đây là nh n th c đúng c v m t lýổ ớ ị ậ ứ ả ề ặ
lu n và th c ti n. Đ n m v ng m i quan h bi n ch ng gi a chính tr v iậ ự ễ ể ắ ữ ố ệ ệ ứ ữ ị ớ kinh t theo quan đi m CN MácLênin và hi u rõ s v n d ng đúng đ n m iế ể ể ự ậ ụ ắ ố quan h gi a kinh t v i chính tr c a Đ ng ta trong công cu c đ i m i đ tệ ữ ế ớ ị ủ ả ộ ổ ớ ấ
nước hi n nay, góp ph n đ u tranh phê phán nh ng quan đi m t tệ ầ ấ ữ ể ư ưởng và hành đ ng l ch l c nh : tuy t đ i hoá s c m nh chính tr , ho c khuynhộ ệ ạ ư ệ ố ứ ạ ị ặ
hướng tuy t đ i hoá t do kinh t , buông l ng, xem nh s lãnh đ o c aệ ố ự ế ỏ ẹ ự ạ ủ
Đ ng và s qu n lý c a nhà nả ự ả ủ ước đ i v i quá trình xây d ng và phát tri nố ớ ự ể kinh t , nhóm l a ch n phân tích ch đ : “ế ự ọ ủ ề Gi i quy t m i quan h gi aả ế ố ệ ữ
Trang 2đ i m i kinh t và đ i m i chính tr trong s nghi p đ i m i Vi tổ ớ ế ổ ớ ị ự ệ ổ ớ ở ệ Nam hi n nayệ ”
PH N I: M I QUAN H GI A KINH T VÀ CHÍNH TRẦ Ố Ệ Ữ Ế Ị
I. Khái ni m kinh t và chính trệ ế ị
Chính trị: là nh ng công vi c nhà n c hay xã h i. ữ ệ ướ ộ Ph m vi ho t đ ngạ ạ ộ
g n v i nh ng quan h gi a các giai c p, gi a các dân t c và các nhóm xã h iắ ớ ữ ệ ữ ấ ữ ộ ộ khác nhau mà h t nhân c a nó là v n đ giành, gi và s d ng quy n l c nhàạ ủ ấ ề ữ ử ụ ề ự
nước. V th c ch t, chính tr là quan h v l i ích (trề ự ấ ị ệ ề ợ ước h t và c b n là l iế ơ ả ợ ích kinh t ) gi a các giai c p, các l c lế ữ ấ ự ượng XH, các qu c gia, dân t c màố ộ
vi c th c hi n l i ích đó ph i thông qua quy n l c nhà nệ ự ệ ợ ả ề ự ước.Trong chính tr ,ị
v n đ quy n l c chính tr (mà tr ng tâm là quy n l c nhà nấ ề ề ự ị ọ ề ự ước) luôn là m cụ tiêu c a các giai c p. Khi n m đủ ấ ắ ược quy n l c chính tr , quy n l c nhà nề ự ị ề ự ướ c
t c là n m đứ ắ ược công c c b n nh t đ gi i quy t các v n đ l i ích c aụ ơ ả ấ ể ả ế ấ ề ợ ủ các giai c p. Do v y, xét t góc đ quan h v i kinh t thì v n đ chính trấ ậ ừ ộ ệ ớ ế ấ ề ị
th c ch t cũng chính là v n đ kinh t b i vì gi i quy t v n đ quy n l cự ấ ấ ề ế ở ả ế ấ ề ề ự chính tr s tr c ti p tác đ ng đ n đ ng l c c a s phát tri n kinh t Mácị ẽ ự ế ộ ế ộ ự ủ ự ể ế Lênin đã rút ra k t lu n : quan h chính tr xét v b n ch t là do quan h kinhế ậ ệ ị ề ả ấ ệ
t , chính s ra đ i và t n t i c a giai c p, chính nhu c u c a các giai c pế ự ờ ồ ạ ủ ấ ầ ủ ấ quy t đ nh n i dung c a các l i ích chính tr .ế ị ộ ủ ợ ị
Kinh t : ế được hi u là toàn b các lĩnh v c, các ngành khác nhau c aể ộ ự ủ
m t n n kinh t qu c dân, mà c s c a nó là các quan h c b n : quan hộ ề ế ố ơ ở ủ ệ ơ ả ệ
s h u v t li u s n xu t, quan h t ch c và qu n lý lao đ ng XH, quan hở ữ ề ư ệ ả ấ ệ ổ ứ ả ộ ệ phân ph i s n ph m làm ra. Ph m vi kinh t là c s c n thi t và sâu xa nh tố ả ẩ ạ ế ơ ở ầ ế ấ
c a xã h i loài ngủ ộ ười, g n nh toàn b các m i quan h khác trong xã h iầ ư ộ ố ệ ộ
đ u đề ược quy đ nh b i lĩnh v c kinh t , vì v y nó quy t đ nh ch đ chính trị ở ự ế ậ ế ị ế ộ ị
và quy t đ nh quy n l c nhà nế ị ề ự ước
II. M i quan h gi a ố ệ ữ kinh t và ế chính tr Vi t Nam hi n nay. ị ở ệ ệ
Trang 3Trước tiên, ph i kh ng đ nh r ng, quan h chính tr v i kinh t là m iả ẳ ị ằ ệ ị ớ ế ố quan h bi n ch ng luôn có s tác đ ng qua l i l n nhau. Trong quá trình đ iệ ệ ứ ự ộ ạ ẫ ổ
m i đ t nớ ấ ước, khi xác đ nh đị ường l i phát tri n gi a chính tr và kinh t ,ố ể ữ ị ế
Đ ng ta kh ng đ nh “l y đ i m i kinh t làm tr ng tâm”. Đi u này xu t phátả ẳ ị ấ ổ ớ ế ọ ề ấ
t quan đi m kinh t là n n t ng c a chính tr , kinh t bao giê cũng quy từ ể ế ề ả ủ ị ế ế
đ nh chính tr và đi u này đị ị ề ược kh ng đ nh hoàn toàn trong lý lu n cũng nhẳ ị ậ ư trong th c ti n.ự ễ
A, Vai trò c a kinh t đ i v i chính tr ủ ế ố ớ ị
Có th kh ng đ nh r ng ể ẳ ị ằ kinh t luôn quy t đ nh chính trế ế ị ị mà trướ c
h t, nhân t kinh t có tính quy t đ nh nh t, tác đ ng đ n đ i s ng chính trế ố ế ế ị ấ ộ ế ờ ố ị chính là h th ng các quan h s h u. N u quan h s h u thay đ i v cănệ ố ệ ở ữ ế ệ ở ữ ổ ề
b n và cùng v i nó là s thay đ i các quan h kinh t khác mà trả ớ ự ổ ệ ế ước h t nóế làm bi n đ i b n ch t c a h th ng các quan h s n xu t. H th ng các quanế ổ ả ấ ủ ệ ố ệ ả ấ ệ ố
h s n xu t khi đã thay đ i v căn b n s d n đ n thay đ i căn b n ch đệ ả ấ ổ ề ả ẽ ẫ ế ổ ả ế ộ chính tr , m đị ở ường cho l c lự ượng s n xu t phát tri n. Kinh t thay đ i sả ấ ể ế ổ ẽ kéo theo s thay đ i c a chính tr , th m chí m t v n đ kinh t không l nự ổ ủ ị ậ ộ ấ ề ế ớ
nh ng có th tr thành m t v n đ chính tr ph c t p, có th làm đ o l n đ iư ể ở ộ ấ ề ị ứ ạ ể ả ộ ờ
s ng chính tr , xã h i. L c lố ị ộ ự ượng nào, giai c p nào n m kinh t thì l c lấ ắ ế ự ượ ng
đó, giai c p đó n m quy n l c chính tr , chi ph i đ i s ng xã h i. Ngấ ắ ề ự ị ố ờ ố ộ ượ ạ c l i,
n u m t giai c p, l c lế ộ ấ ự ượng XH đã làm ch v quy n l c chính tr mà khôngủ ề ề ự ị xây d ng và gi đự ữ ược đ a v ch đ o v kinh t thì s m mu n cũng s khôngị ị ủ ạ ề ế ớ ộ ẽ
th duy trì để ược quy n l c chính tr Chính vì v y,ề ự ị ậ Lênin đã rút ra nguyên lý
v m i quan h gi a kinh t v i chính tr :ề ố ệ ữ ế ớ ị “Chính tr là s bi u hi n t p trungị ự ể ệ ậ
c a kinh t ”. Đ ng sau các quan h chính tr là các quan h kinh t , các quanủ ế ằ ệ ị ệ ế
h l i ích kinh t ệ ợ ế
Nguyên lý đó ch ra r ng: đỉ ằ ường l i chính sách ph i ph n ánh đố ả ả ược nhu
c u và quy lu t kinh t Ch trong đi u ki n đó, chính tr m i lãnh đ o, qu nầ ậ ế ỉ ề ệ ị ớ ạ ả
lý kinh t có hi u qu , m i gi đế ệ ả ớ ữ ược vai trò chính tr Th c ti n nh ng th iị ự ễ ữ ờ
Trang 4k sau này đó xác nh n tính đúng đ n c a nguyên lý y bi u hi n nh ngỳ ậ ắ ủ ấ ể ệ ở ữ
th t b i c a các đ ng c m quy n r i vào ch quan duy ý chí trong lãnh đ oấ ạ ủ ả ầ ề ơ ủ ạ
và qu n lý kinh t xã h i.ả ế ộ
B, Vai trò c a chính tr v i kinh t ủ ị ớ ế
Trong quá trình đ i m i, song song v i vi c l y “đ i m i kinh t làmổ ớ ớ ệ ấ ổ ớ ế
tr ng tâm”, Đ ng xác đ nh ph i t ng “đ ng th i t ng bọ ả ị ả ừ ồ ờ ừ ước đ i m i chínhổ ớ
tr ”. Quan đi m này xu t phát t chính tr m c dù b kinh t quy t đ nh nh ngị ể ấ ừ ị ặ ị ế ế ị ư chính tr l i có tính đ c l p tị ạ ộ ậ ương đ i và có s tác đ ng tr l i kinh t r tố ự ộ ở ạ ế ấ
m nh m s tác đ ng đ c l p c a chính tr đ n kinh t ạ ẽ ự ộ ộ ậ ủ ị ế ế
V m t lý lu n: khi nh n m nh vai trò c a c s h t ng đ i v i ki nề ặ ậ ấ ạ ủ ơ ở ạ ầ ố ớ ế trúc thượng t ng, quan đi m c a ch nghĩa MácLênin cũng kh ng đ nh r ngầ ể ủ ủ ẳ ị ằ
ki n trúc thế ượng t ng (chính tr ) có tính đ c l p tầ ị ộ ậ ương đ i và có s tác đ ngố ự ộ
tr l i r t m nh m đ i v i c s h t ng (kinh t ). V m t th c ti n: doở ạ ấ ạ ẽ ố ớ ơ ở ạ ầ ế ề ặ ự ễ
nh n th c đậ ứ ược quy lu t kinh t khách quan, ki n trúc thậ ế ế ượng t ng (chính tr )ầ ị
có vai trò đ nh hị ướng cho quy lu t kinh t , mang l i phậ ế ạ ương án t i u choố ư phát tri n kinh t và ph c v vì l i ích c a giai c p. V i ý nghĩa đó, chính trể ế ụ ụ ợ ủ ấ ớ ị
ra đ i t n t i và phát tri n trên c s nó có vai trò to l n tác đ ng đ n kinh tờ ồ ạ ể ơ ở ớ ộ ế ế theo nh ng quy lu t kinh t khách quan ữ ậ ế
Bi u hi n s tác đ ng c a chính tr đ i v i kinh t :ể ệ ự ộ ủ ị ố ớ ế
M t làộ chính tr đ nh hị ị ướng cho kinh t phát tri n d a trên quy lu tế ể ự ậ khách quan, l a ch n mô hình chi n lự ọ ế ược phát tri n kinh t , tham gia vào vi cể ế ệ
đi u ti t, l a ch n t c đ phát tri n kinh t ề ế ự ọ ố ộ ể ế
Hai là vai trò tác đ ng c a chính tr tác đ ng đ n các ch th kinh t :ộ ủ ị ộ ế ủ ể ế
m i ch th kinh t có vai trò, đ a v , l i ích riêng, vì v y, chính tr ph i có sỗ ủ ể ế ị ị ợ ậ ị ả ự
ki m soát, t o đi u ki n tác đ ng cho các ch th kinh t phát tri n và t oể ạ ề ệ ộ ủ ể ế ể ạ
đi u ki n cho h góp ph n vào vi c th c hi n l i ích chung. ề ệ ọ ầ ệ ự ệ ợ
Ba là vai trò c a c c u t ch c và ph ng th c t ch c, qu n lý conủ ơ ấ ổ ứ ươ ứ ổ ứ ả
ngườixã h i đ i v i kinh t đ phát huy độ ố ớ ế ể ược vai trò c a nhân t con ngủ ố ười
Trang 5T nh ng tác đ ng trên c a chính tr đ n kinh t , Lênin cho r ngừ ữ ộ ủ ị ế ế ằ
“Chính tr không th không gi đ a v u tiên so v i kinh t ”ị ể ữ ị ị ư ớ ế Lu n đi mậ ể này kh ng đ nh tính u tiên cho chính tr so v i kinh t , t c là k t qu đ tẳ ị ư ị ớ ế ứ ế ả ạ
được v phát tri n kinh t ph i tính đ n vi c b o v c ng c và phát tri nề ể ế ả ế ệ ả ệ ủ ố ể thành qu chính tr đ t đả ị ạ ược (c ng c và phát tri n h th ng chính tr ). Khiủ ố ể ệ ố ị
gi i quy t các v n đ kinh t thì ph i góp ph n duy trì c ng c quy n l cả ế ấ ề ế ả ầ ủ ố ề ự chính tr M t khác, trong kinh t dù c i t hay đ i m i nh th nào cũng ph iị ặ ế ả ổ ổ ớ ư ế ả luôn gi v ng h t tữ ữ ệ ư ưởng chính tr vì h t tị ệ ư ưởng chính tr quy đ nh phị ị ươ ng
hướng m c tiêu, b n ch t c a ch đ xã h i. Trong đi u ki n cách m ngụ ả ấ ủ ế ộ ộ ề ệ ạ XHCN, s u tiên c a chính tr so v i kinh t là t t y u đ xây d ng CNXH:ự ư ủ ị ớ ế ấ ế ể ự
đó chính là giành, gi và s d ng quy n l c chính tr và xây d ng n n kinh tữ ử ụ ề ự ị ự ề ế
m i. Lu n đi m này cũng cho th y ph i có quan đi m chính tr khi gi i quy tớ ậ ể ấ ả ể ị ả ế các v n đ kinh t và ph i b o đ m s lãnh đ o c a Đ ng và s qu n lý c aấ ề ế ả ả ả ự ạ ủ ả ự ả ủ nhà nước đ i v i phát tri n kinh t là t t y u khách quan. Chính tr ph i đố ớ ể ế ấ ế ị ả ượ c
u tiên và gi hàng đ u so v i kinh t vì chính tr có kh năng can thi p m t
cách t giác vào quá trình kinh t khách quan.ự ế
S tác đ ng c a chính tr đ i v i kinh t có th theo hai hự ộ ủ ị ố ớ ế ể ướng : m t làộ
n u chính tr tác đ ng cùng chi u v i s phát tri n kinh t , khi đó chính tr cóế ị ộ ề ớ ự ể ế ị vai trò tích c c, thúc đ y phát tri n l c lự ẩ ể ự ượng s n xu t và phân công lao đ ngả ấ ộ
xã h i theo hộ ướng chuyên môn hóa, h p tác hóa. Hai là n u chính tr tác đ ngợ ế ị ộ
ngược chi u v i s phát tri n kinh t , khi đó chính tr là v t c n đ i v i sề ớ ự ể ế ị ậ ả ố ớ ự phát tri n kinh t ể ế
Vai trò tác đ ng c a chính tr đ i v i kinh t không ch d ng l i đó.ộ ủ ị ố ớ ế ỉ ừ ạ ở Trong nhi u trề ường h p dù đã có quy t sách chính tr đúng đ n (ph n ánhợ ế ị ắ ả đúng th c tr ng và qui lu t khách quan c a kinh t ), nh ng trình đ năng l cự ạ ậ ủ ế ư ộ ự
t ch c ch đ o th c ti n phổ ứ ỉ ạ ự ễ ương th c ho t đ ng c a h th ng chính trứ ạ ộ ủ ệ ố ị không vươ ớn t i ngang t m v i nhi m v chính tr đ ra, thì chính tr v n cóầ ớ ệ ụ ị ề ị ẫ
th c n tr kinh t ho c đ cho kinh t phát tri n ch ch hể ả ở ế ặ ể ế ể ệ ướng, trái v iớ
Trang 6đường l i chính tr đã l a ch n. Vì th chính tr cũng ph i t đ i m i, ph i cóố ị ự ọ ế ị ả ự ổ ớ ả
c c u t ch c, phơ ấ ổ ứ ương th c ho t đ ng, thi t ch v n hành phù h p v i cứ ạ ộ ế ế ậ ợ ớ ơ
s kinh t ở ế
PH N 2: BÀI H C KINH NGHI M C A Đ NG TA V NH N TH CẦ Ọ Ệ Ủ Ả Ề Ậ Ứ
VÀ V N D NG M I QUAN H GI A KINH T V I CHÍNH TRẬ Ụ Ố Ệ Ữ Ế Ớ Ị
Th thách l n nh t đ i v i đ ng c m quy n trong th i bình xây d ngử ớ ấ ố ớ ả ầ ề ờ ự
đ t nấ ước là nh n th c và v n d ng m i quan h gi a kinh t v i chính trậ ứ ậ ụ ố ệ ữ ế ớ ị phù h p ợ v i ớ nh ng đ c đi m dân t c và b i c nh th i đ iữ ặ ể ộ ố ả ờ ạ Nhìn l i l ch s tạ ị ử ừ năm 1975 đ n nay, có th rút ra nh ng bài h c kinh nghi m l n v gi i quy tế ể ữ ọ ệ ớ ề ả ế
m i quan h gi a kinh t v i chính tr ố ệ ữ ế ớ ị
I. Giai đo n 1975 – 1986ạ
Đây là th i k chuy n tờ ỳ ể ừ m i quan h gi a chínhố ệ ữ tr v i quân s sangị ớ ự quan h gi a chínhệ ữ tr v i kinh tị ớ ế. Đ ng và Nhà nả ước đó b nhi u công s cỏ ề ứ vào vi c tìm tòi m tệ ộ chi n lế ược kinh tế làm c s cho vi c th c hi n m cơ ở ệ ự ệ ụ tiêu đi lên ch nghĩa xã h i. S quan tâm đó là đúng đ n. Nh ng l a ch nủ ộ ự ắ ư ự ọ hình thái kinh t nào đ th c hi n m c tiêu đó thì g p nhi u khó khăn. Môế ể ự ệ ụ ặ ề hình kinh t các nế ở ước xã h i ch nghĩa đang r i vào trì tr , suy thoái d n,ộ ủ ơ ệ ầ nhi u bi n đ ng chính tr phát sinh t kinh t , th m chí r i lo n chính tr nhề ế ộ ị ừ ế ậ ố ạ ị ư Trung Qu c vào cu i th p k 60, đ u th p k 70. Cu i cùng thì Đ ng l a
Trang 7ch nọ chi n l ế ượ c công h u hoá, nhà n ữ ướ c hoá toàn b lĩnh v c kinh t ộ ự ế thông
qua c i t o xã h i ch nghĩa và xây d ng mô hình kinh t 500 huy n, b quaả ạ ộ ủ ự ế ệ ỏ
th i k khôi ph c kinh t sau chi n tranh lâu dài. K t c c là kinh t trì tr vàờ ỳ ụ ế ế ế ụ ế ệ suy thoái, đ i s ng nhân dân nghèo nàn trong c ch bao c p tràn lan, khôngờ ố ơ ế ấ
được b o đ m v nhu c u y t và giáo d c.ả ả ề ầ ế ụ
Nguyên nhân th t b i trong th c hi n m i quan h gi a kinh t v iấ ạ ự ệ ố ệ ữ ế ớ chính tr th i k này đị ờ ỳ ược Đ i h i VI c a Đ ng ch ra m t cách t ng quátạ ộ ủ ả ỉ ộ ổ
là b nh ch quan duy ý chí ệ ủ Đi sâu h n v nguyên nhân th t b i thì th y rõơ ề ấ ạ ấ đây là bài h c chung c a cácọ ủ Đ ng C ng s n c m quy n th k XX, màả ộ ả ầ ề ế ỷ
Đ ng ta mu n vả ố ượt ra cũng không được. Bài h c kinh nghi m này c a Vi tọ ệ ủ ệ Nam (cũng nh các đ ng khác) ch ra r ng:ư ả ỉ ằ công tác lý lu n và t t ậ ư ưở ng và t ổ
ch c cán b ứ ộ có t m quan tr ng quy t đ nh đ n ch t lầ ọ ế ị ế ấ ượng chính tr ị Ch ngừ nào công tác này còn y u kém thì ch a th đ t m i quan h gi a chính tr v iế ư ể ặ ố ệ ữ ị ớ kinh t trên c s khoa h c và th c ti n th i đ i hi n nay.ế ơ ở ọ ự ễ ờ ạ ệ
II. Giai đo nạ đ i m iổ ớ t 1986 tr điừ ở
C t m c quan tr ng trong nh n th c và đ i m i "m i quan h kinh tộ ố ọ ậ ứ ổ ớ ố ệ ế
v i chính tr " là Đ i h i VI c a Đ ng (1986). Nh ng giá tr c a Đ i h i VI cóớ ị ạ ộ ủ ả ữ ị ủ ạ ộ
ý nghĩa lâu dài trong công cu c đ i m i c a Vi t Nam. Nh ng giá tr tiêu bi uộ ổ ớ ủ ệ ữ ị ể
nh t là:ấ
M t là chính tr có n đ nh thì kinh t m i phát tri n ộ ị ổ ị ế ớ ể
Đ ng ta cho r ng n đ nh chính tr không có nghĩa là b o th , trì tr ,ả ằ ổ ị ị ả ủ ệ
ngượ ạc l i nó có vai trò quan tr ng đ m b o đi u ki n cho các lĩnh v c khácọ ả ả ề ệ ự phát tri n, làm cho quá trình đ i m i tr nên toàn di n h n. n đ nh chính trể ổ ớ ở ệ ơ Ổ ị ị cũng đ ng th i góp ph n tăng cồ ờ ầ ường vai trò lãnh đ o c a Đ ng, hi u l cạ ủ ả ệ ự
qu n lý c a Nhà nả ủ ước, phát huy quy n làm ch c a nhân dân trong quá trìnhề ủ ủ
đ i m i đ t nổ ớ ấ ước.Đ gi v ng n đ nh chính tr , t tể ữ ữ ổ ị ị ư ưởng trong Đ ng vàả trong nhân dân, H i ngh l n th 6 Ban Ch p hành Trung ộ ị ầ ứ ấ ương khoá VI (3 1989) quy t đ nh các nguyên t c c b n đ ch đ o toàn b quá trình đ i m iế ị ắ ơ ả ể ỉ ạ ộ ổ ớ
Trang 8theo đúng đ nh hị ướng XHCN: “Đ i m i t duy là nh m kh c ph c nh ngổ ớ ư ằ ắ ụ ữ quan ni m không đúng, làm phong phú nh ng quan ni m đúng v th i đ i, vệ ữ ệ ề ờ ạ ề
ch nghĩa xã h i, v n d ng sáng t o vào phát tri n ch không ph i xa r iủ ộ ậ ụ ạ ể ứ ả ờ
nh ng nguyên lý c a ch nghĩa Mác Lênin”.M t bữ ủ ủ ộ ước đi c c k đ ng đ nự ỳ ứ ắ
và th hi n để ệ ược b n lĩnh chính tr c a Đ ng ta bi u hi n b ng ngh quy tả ị ủ ả ể ệ ằ ị ế
h i ngh l n th 7 Ban Ch p hành Trung ộ ị ầ ứ ấ ương khoá VI (8l989) v công tácề
t tư ưởng trong b i c nh qu c t vô cùng ph c t p khi đó: "Ch đ chính trố ả ố ế ứ ạ ế ộ ị
c a chúng ta là ch đ làm ch c a nhân dân lao đ ng dủ ế ộ ủ ủ ộ ướ ựi s lãnh đ o c aạ ủ
Đ ng Chúng ta không ch p nh n ch nghĩa đa nguyên chính tr , không đả ấ ậ ủ ị ể cho các t ch c ch ng đ i ch nghĩa xã h i ra đ i và ho t đ ng, không coiổ ứ ố ố ủ ộ ờ ạ ộ
vi c th c hi n chính sách kinh t nhi u thành ph n là th c hi n ch trệ ự ệ ế ề ầ ự ệ ủ ươ ng
đa nguyên v kinh t ” ề ế
Hai là l y kinh t làm tr ng tâm, đ ng th i t ng b ấ ế ọ ồ ờ ừ ướ c đ i m i ổ ớ chính tr ị
Ch trủ ương gi i quy t m i quan h gi a đ i m i kinh t v i đ i m iả ế ố ệ ữ ổ ớ ế ớ ổ ớ chính tr đị ược ti p t c nh n m nh trong văn ki n Đ i h i đ i bi u Đ ng toànế ụ ấ ạ ệ ạ ộ ạ ể ả
qu c l n th VII: “Ph i t p trung s c làm t t đ i m i kinh t , đáp ng nh ngố ầ ứ ả ậ ứ ố ổ ớ ế ứ ữ đòi h i c p bách c a nhân dân v đ i s ng, vi c làm và các nhu c u xã h iỏ ấ ủ ề ờ ố ệ ầ ộ khác, xây d ng c s v t ch t, k thu t c a ch nghĩa xã h i, coi đó là đi uự ơ ở ậ ấ ỹ ậ ủ ủ ộ ề
ki n quan tr ng đ ti n hành thu n l i đ i m i trong lĩnh v c chính tr Đ ngệ ọ ể ế ậ ợ ổ ớ ự ị ồ
th i v i đ i m i kinh t , ph i t ng bờ ớ ổ ớ ế ả ừ ước đ i m i t ch c và phổ ớ ổ ứ ương th cứ
ho t đ ng c a h th ng chính tr , phát huy ngày càng t t quy n làm ch vàạ ộ ủ ệ ố ị ố ề ủ năng l c sáng t o c a nhân dân trên các lĩnh v c chính tr , kinh t , văn hoá, xãự ạ ủ ự ị ế
h i” Kinh nghi m thành công c a s k t h p đ i m i kinh t và đ i m iộ ệ ủ ự ế ợ ổ ớ ế ổ ớ chính tr đị ược Đ i h i đ i bi u toàn qu c l n th VIII c a Đ ng kh ng đ nh:ạ ộ ạ ể ố ầ ứ ủ ả ẳ ị
“K t h p ch t ch ngay t đ u đ i m i kinh t v i đ i m i chính tr , l y đ iế ợ ặ ẽ ừ ầ ổ ớ ế ớ ổ ớ ị ấ ổ
m i kinh t làm tr ng tâm, đ ng th i t ng bớ ế ọ ồ ờ ừ ước đ i m i chính tr ”ổ ớ ị
Trang 9Đó là nh ng quan đi m đúng đ n c a Đ ng ta phù h p v i nhu c u vàữ ể ắ ủ ả ợ ớ ầ nguy n v ng c a nhân dân lao đ ng, nh ng quan đi m này ti p t c đệ ọ ủ ộ ữ ể ế ụ ượ c
kh ng đ nh trong các k Đ i h i IX, X v i m c tiêu: “đ i m i toàn di n,ẳ ị ỳ ạ ộ ớ ụ ổ ớ ệ
đ ng b , có k th a, có bồ ộ ế ừ ước đi, hình th c và cách làm phù h p. Ph i đ i m iứ ợ ả ổ ớ
t nh n th c, t duy đ n ho t đ ng th c ti n; t kinh t , chính tr , văn hóa,ừ ậ ứ ư ế ạ ộ ự ễ ừ ế ị
đ i ngo i đ n t t c các lĩnh v c c a đ i s ng xã h i; t ho t đ ng lãnh đ oố ạ ế ấ ả ự ủ ờ ố ộ ừ ạ ộ ạ
c a Đ ng, qu n lý c a nhà nủ ả ả ủ ước đ n ho t đ ng c th trong t ng b ph nế ạ ộ ụ ể ừ ộ ậ
c a h th ng chính tr ”. Đ i h i XI c a Đ ng đã đ a ra quan đi m v đ iủ ệ ố ị ạ ộ ủ ả ư ể ề ổ
m i kinh t v i đ i m i chính tr : “Đ i m i chính tr ph i đ ng b v i đ iớ ế ớ ổ ớ ị ổ ớ ị ả ồ ộ ớ ổ
m i kinh t theo l trình thích h p, tr ng tâm là hoàn thi n th ch kinh t thớ ế ộ ợ ọ ệ ể ế ế ị
trường xã h i ch nghĩa, đ i m i phộ ủ ổ ớ ương th c lãnh đ o c a Đ ng, xây d ngứ ạ ủ ả ự Nhà nước pháp quy n xã h i ch nghĩa, m r ng dân ch trong Đ ng vàề ộ ủ ở ộ ủ ả trong xã h i g n v i tăng cộ ắ ớ ường k lu t, k cỷ ậ ỷ ương ”
M i quan h gi a kinh t và chính tr nố ệ ữ ế ị ở ước ta v c b n là gi ng soề ơ ả ố
v i các nớ ước khác. Song m t khác nặ ước ta th c hi n công cu c đ i m i n nự ệ ộ ổ ớ ề kinh t t xu t phát đi m là m t n n kinh t kém phát tri n, ch a nhi u đ cế ừ ấ ể ộ ề ế ể ứ ề ặ thù riêng: Đ ng ta xác đ nh t tả ị ư ưởng đ c l p t ch trong vi c xây d ng m tộ ậ ự ủ ệ ự ộ
n n kinh t hàng hoá nhi u thành ph n theo đ nh hề ế ề ầ ị ướng xã h i ch nghĩa.ộ ủ Công cu c đ i m i này di n ra dộ ổ ớ ễ ướ ựi s ch huy c a m t th ch chính trỉ ủ ộ ể ế ị khác h n so v i các nẳ ớ ước đó là nhà nước xã h i ch nghĩa do đó m i quan hộ ủ ố ệ kinh t chính tr nế ị ở ước ta còn ch a đ ng nhi u đi m riêng đ c tr ng.ứ ự ề ể ặ ư
Quan h s n xu t th ng tr trong xã h i ta hi n nay là quan h s n xu tệ ả ấ ố ị ộ ệ ệ ả ấ
c ng s n ch nghĩa, v i hai thành ph n kinh t ch đ o là kinh t nhà nộ ả ủ ớ ầ ế ủ ạ ế ướ c
và kinh t t p th T đó trên c s quan h s n xu t c ng s n ch nghĩaế ậ ể ừ ơ ở ệ ả ấ ộ ả ủ hình thành nên nhà nước Vi t nam v i th ch chính tr là m t nhà nệ ớ ể ế ị ộ ước xã
h i ch nghĩa.ộ ủ
n c ta hi n nay liên minh gi a công nhân và nông dân, gi đ a v
th ng tr v kinh t do đó cũng n m v ng s th ng tr , Nhà nố ị ề ế ắ ữ ự ố ị ước Vi t nam làệ
Trang 10nhà nước c a dân do Đ ng c ng s n Vi t nam là Đ ng đủ ả ộ ả ệ ả ược thành l p b iậ ở giai c p công nhân lãnh đ o. Hi n nay mu n ti p t c đi theo con đấ ạ ệ ố ế ụ ường xã
h i ch nghĩa thì đòi h i nộ ủ ỏ ước ta ph i có m t n n kinh t v ng ch c đ làmả ộ ề ế ữ ắ ể
ch d a ph c v cho các m c đích chính tr lâu dài. S c m nh v kinh t sỗ ự ụ ụ ụ ị ứ ạ ề ế ẽ
là bàn đ p cho m i ho t đ ng chính tr vì s nghi p xây d ng xã h i chạ ọ ạ ộ ị ự ệ ự ộ ủ nghĩa di n ra thành công.ễ
Ngày nay khi đ t nấ ước th c s bự ự ước vào xây d ng và phát tri n kinhự ể
tế, trung tâm lãnh đ o c a Đ ng là m t tr n kinh t V i t cách là đ i ti nạ ủ ả ặ ậ ế ớ ư ộ ề phong c a giai c p công nhân và nhân dân lao đ ng, Đ ng ph i gánh vác sủ ấ ộ ả ả ứ
m nh lãnh đ o công cu c đ i m i và phát tri n n n kinh t c a đ t nệ ạ ộ ổ ớ ể ề ế ủ ấ ướ c Toàn b lãnh đ o ho t đ ng kinh t đ u hộ ạ ạ ộ ế ề ướng vào m c tiêu: n đ nh chínhụ ổ ị
tr ph c v dân giàu, nị ụ ụ ước m nh xã h i công b ng văn minh , xây d ng thànhạ ộ ằ ự công ch đ xã h i ch nghĩa.ế ộ ộ ủ
PH N III: NH NG V N Đ CH Y U VÀ C CH GI I QUY TẦ Ữ Ấ Ề Ủ Ế Ơ Ế Ả Ế NÂNG CAO M I QUAN H GI A KINH T V I CHÍNH TRỐ Ệ Ữ Ế Ớ Ị
I.Nh ng t n t i.ữ ồ ạ
Hi n nay trong quá trình đ i m i n n kinh t thì ho t đ ng chính trệ ổ ớ ề ế ạ ộ ị còn t n t i nhi u b t c p, tác đ ng x u t i n n kinh t ồ ạ ề ấ ậ ộ ấ ớ ề ế
Trước h t ph i nói t i vi c Nhà nế ả ớ ệ ước th c tay quá sâu vào công vi cọ ệ làm ăn c a các c s kinh t Nhà nủ ơ ở ế ước ta v n còn t n t i thói quan liêu làmẫ ồ ạ cho c s kinh t không m nh b o trong quá trình làm kinh t Các đ n vơ ở ế ạ ạ ế ơ ị kinh t Nhà nế ước thường làm ăn không có hi u qu nh ng vì m c đích chínhệ ả ư ụ