Đề tài: Vị trí và vai trò của nguyên thủ quốc gia

Đề tài Vị trí và vai trò của nguyên thủ quốc gia trình bày về chế định nguyên thủ quốc gia ở các chính thể nhà nước trên thế giới, vị trí pháp lí của nguyên thủ quốc gia, vai trò của nguyên thủ quốc gia trong các hình thức chính thể,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung đề tài để nắm bắt nội dung chi tiết.

1. M  đ uở ầ

1.1. Lí do ch n đ  tàiọ ề

2. V  trí và vai trò c a Nguyên th  qu c giaị ủ ủ ố

Ch  đ nh Nguyên th  qu c gia là m t ch  đ nh đã có t  lâu đ i. Nó xu t hi nế ị ủ ố ộ ế ị ừ ờ ấ ệ  

t  khi có s  xu t hi n c a nhà nừ ự ấ ệ ủ ước (đ u tiên là nhà nầ ước chi m h u nô l ). ế ữ ệ

Nguyên th  qu c gia là ng ủ ố ườ i đ ng đ u nhà n ứ ầ ướ c, thay m t cho nhà ặ  

n ướ ề ố ộ c v  đ i n i và đ i ngo i ố ạ

Trong l ch s  l p hi n c a nhà nị ử ậ ế ủ ướ ư ảc t  s n thì nguyên th  qu c gia là m tủ ố ộ  

ch  đ nh đ c bi t. Cách m ng t  s n n  ra mu n l t đ  hoàn toàn s  th ng tr  c aế ị ặ ệ ạ ư ả ổ ố ậ ổ ự ố ị ủ  

ch  đ  phong ki n, thay nhà nế ộ ế ước phong ki n b ng m t quy n l c đế ằ ộ ề ự ượ ổc t  ch cứ   thành nhà nước c a giai c p t  s n. Tuy nhiên s  th ng tr  lâu dài c a t ng l pủ ấ ư ả ự ố ị ủ ầ ớ   phong ki n đã đế ược nhi u t ng l p nhân dân (nông dân, công nhân, thề ầ ớ ương nhân  thành th ) ch p nhân m t cách t  nhiên và đã ăn sâu vào trong ti m th c c a h ,ị ấ ộ ự ề ứ ủ ọ  

đ ng th i th  l c c a giai c p t  s n lúc đó ch a đ  m nh đ  có th  đè b p hoànồ ờ ế ự ủ ấ ư ả ư ủ ạ ể ể ẹ   toàn th  l c phong ki n đã thông tr  lâu dài, t  đó giai c p t  s n tr  nên mongế ự ế ị ừ ấ ư ả ở  

mu n chia s  quy n l c th ng tr  v i nhà vua. S  hi n di n c a nhà vua trong bố ẻ ề ự ố ị ớ ự ệ ệ ủ ộ  máy nhà nước đã hình thành ch  đ nh nguyên th  qu c gia trong pháp lu t (hi nế ị ủ ố ậ ế   pháp) t  s n. Và d n d n theo s  bi n đ ng trong l ch s  mà   t ng qu c gia cóư ả ầ ầ ự ế ộ ị ử ở ừ ố  

th  t n t i các v  vua hay n  hoàng   các nể ồ ạ ị ữ ở ước còn duy trì chính th  quân ch , cácể ủ  

v  t ng th ng c a các nị ổ ố ủ ước theo chính th  công hòa. ể

Chế đ nh nguyên th  qu c gia là m t chị ủ ố ộ ế đ nh quan tr ng trong th  chị ọ ể ế chính 

tr  Nh ng   m i nị ư ở ỗ ước nguyên th  qu c gia có tên g i, v  trí, ch c năng khác nhauủ ố ọ ị ứ  

tu  thu c vào th  chỳ ộ ể ế chính tr  và cách th c t  ch c nhà nị ứ ổ ứ ước, hay nói cách khác là 

ph  thu c vào hình th c chính th  c a nh ng nhà nụ ộ ứ ể ủ ữ ước đó

2.1. V  trí pháp lí c a nguyên th  qu c giaị ủ ủ ố

Đ a v  pháp lí c a nguyên th  qu c gia là s  khái quát hóa v  trí, mô hình, vaiị ị ủ ủ ố ự ị   trò và m i quan h  c a nguyên th  qu c gia v i các c  quan nhà nố ệ ủ ủ ố ớ ơ ước thông qua  các quy đ nh c a pháp lu t. ị ủ ậ

Trong xã h i ch a có hi n pháp thì  nguyên th  qu c gia (nhà vua) có quy nộ ư ế ủ ố ề  

l c vô h n và là cá nhân đ i di n cho m t qu c gia. Trong th i đ i ngày nay, m tự ạ ạ ệ ộ ố ờ ạ ộ  

xã h i có hi n pháp, tùy vào t ng hi n pháp c a t ng qu c gia mà có các cách ghiộ ế ừ ế ủ ừ ố  

nh n khác nhau v  ch  đ nh này. M t s  hi n pháp (ch ng h n hi n pháp Côngậ ề ế ị ộ ố ế ẳ ạ ế   hòa liên bang Đ c) thì xác đ nh nguyên th  qu c gia có m t v  trí đ c l p trong tứ ị ủ ố ộ ị ộ ậ ổ 

ch c quy n l c nhà nứ ề ự ước và là bi u tể ượng qu c gia. Trong khi đó nhi u nố ề ướ ạ  c l i xác đ nh rõ ràng nguyên th  qu c gia là cá nhân thu c m t nhánh quy n l c nào đóị ủ ố ộ ộ ề ự   (có th  hành pháp hay l p pháp) c a nhà nể ậ ủ ước

Dù v i tên g i h t s c khác nhau, nh ng các nguyên th  qu c gia đ u đớ ọ ế ứ ư ủ ố ề ượ  c

Hi n pháp quy đ nh là ngế ị ườ ứi đ ng đ u nhà nầ ước, có quy n thay m t nhà nề ặ ước về 

m t đ i n i và đ i ngo i: v  nguyên t c đ u là đ i di n tặ ố ộ ố ạ ề ắ ề ạ ệ ượng tr ng cho s  b nư ự ề  

v ng và t p trung c a nhà nữ ậ ủ ước. 

2.2. Vai trò c a nguyên th  qu c gia trong các hình th c chính thủ ủ ố ứ ể

2.2.1. Trong chính th  quân chể ủ

Các nhà nướ ổc t  ch c theo chính th  quân ch  (ph  bi n là quân ch  đ iứ ể ủ ổ ế ủ ạ   ngh ) thì  nguyên th  qu c gia đị ủ ố ược g i là các hoàng đ  Trong mô hình quân ch ,ọ ế ủ   Nhà vua là bi u tể ượng c a qu c gia, gi  củ ố ữ ương v  su t đ i và đị ố ờ ượ ực l a ch n theoọ   nguyên t c thắ ế t p, cha truyậ ền con n i (Nh t B n, Th y Đi n, Đan M ch, Anh, Hàố ậ ả ụ ể ạ   Lan, m t s  nộ ố ước Trung đông….) ho c cũng có th  truyặ ể ền l i cho nh ng ngạ ữ ườ  i trong hoàng t c theo quy đ nh c a Hiộ ị ủ ến pháp và pháp lu t nậ ước đó. 

Ch c năng c a các hoàng đ  ch  năng v  vai trò tứ ủ ế ỉ ề ượng tr ng. M i ho t đôngư ọ ạ  

c a hoàng đ  ch  đ  chính th c hóa v  m t nhà nủ ế ỉ ể ứ ề ặ ước các ho t đ ng đã r i c aạ ộ ồ ủ   Ngh  vi n và Chính ph  Hoàng đ  không ph i ch u trách nhi m trị ệ ủ ế ả ị ệ ước b t c   v nấ ứ ấ  

đ  gì tr  trề ừ ường h p ph m t i ph n b i t  qu c.   nh ng nợ ạ ộ ả ộ ổ ố Ở ữ ước này, ho t đ ngạ ộ  

c a nguyên th  qu c gia th  hi n “Nhà vua tr  vì, nh ng không cai tr ”. Ho t đ ngủ ủ ố ể ệ ị ư ị ạ ộ  

c a nhà vua ch  mang tính hình th c nh  m t ông vua b  tủ ỉ ứ ư ộ ị ước h t m i quy n năng.ế ọ ề   Càng v  sau, theo ti n trình l ch s  cùng v i s  kh ng đ nh ch  đ ng c a giai c pề ế ị ử ớ ự ẳ ị ỗ ứ ủ ấ  

t  s n thì vai trò c a Nhà vua cũng ngày càng hình th c. ư ả ủ ứ

Ví d  đi n hình là N  hoàng Anh Elizabeth II – nguyên th  qu c gia c a Anh cùngụ ể ữ ủ ố ủ  

v i Canada và Australia. V  m t danh nghĩa thì N  hoàng cũng chính th c là N  hoàngớ ề ặ ữ ứ ữ  

c a Australia và Canada. M c dù ch  mang tính hình th c nh ng ngủ ặ ỉ ứ ư ười Anh nh n th y Nậ ấ ữ  hoàng v n còn có nh ng vai trò quy t đ nh trong xã h i. Đây là bi u tẫ ư ế ị ộ ể ượng c a nủ ước Anh 

th ng nh t. ố ấ Trong lúc N i các t ộ ượ ng tr ng cho uy quy n thì N  hoàng t ư ề ữ ượ ng tr ng cho s ư ự   chính đáng.

Vì chính là bi u tể ượng cho s  b n v ng c a dân t c nên nguyên th  qu c giaự ề ữ ủ ộ ủ ố   còn có  m t v  trí r t quan tr ng trong nh ng th i đi m mà n n an ninh, ch  quy nộ ị ấ ọ ữ ờ ể ề ủ ề  

đ c l p c a qu c gia b  xâm ph m. Khi đó, nhà vua ph i đ ng ra kêu g i tinh th nộ ậ ủ ố ị ạ ả ứ ọ ầ   yêu nước, s  hy sinh c a th n dân b o v  đ t nự ủ ầ ả ệ ấ ước. T  qu c th i yên  , Nhà vuaổ ố ờ ả  

s n lòng lui v  h u trẵ ề ậ ường chính tr  Vi c qu n lí đ t nị ệ ả ấ ướ ạ ược l i đ c giao cho các 

v  b  trị ộ ưởng mà đ ng đ u là Th  tứ ầ ủ ướng. 

2.2.2. Trong chính th  công hòa đ i nghể ạ ị

 các n c theo chính th  c ng hòa đ i ngh  (đi n hình là C ng hòa Italia và

CHLB Đ c), nguyên th  qu c gia là t ng th ng. T ng th ng là ngứ ủ ố ổ ố ổ ố ườ ứi đ ng đ uầ  

nhà nước, v  trí  gi ng nh  các v  hoàng đ  trong chính th  quân ch  đ i ngh  Tuyị ố ư ị ế ể ủ ạ ị   nhiên   chính th  này , nguyên th  qu c gia do b u c  có nhi m kì 5­7 năm ho c ítở ể ủ ố ầ ử ệ ặ  

h n. Nguyên th  qu c gia thơ ủ ố ường không do nhân dân tr c ti p b u ra mà đự ế ầ ược b uầ  

d a trên c  s  c a Ngh  vi n ho c do Ngh  vi n tr c ti p b u. Vì v y t ng th ngự ơ ở ủ ị ệ ặ ị ệ ự ế ầ ậ ổ ố  

thường không có th c quy n. ự ề

Có nhi u hi n pháp thì không  xác đ nh rõ ràng nguyên th  qu c gia thu c m tề ế ị ủ ố ộ ộ   nhánh quy n l c nào c  mà đúng   v  trí trung l p và là bi u tề ự ả ở ị ậ ể ượng c a qu c gia.ủ ố   Còn m t s  nộ ố ước theo chính th  đ i ngh  thì l i xác đ nh r ng nguyên th  qu c giaể ạ ị ạ ị ằ ủ ố   thu c v  quy n l p pháp và là ngộ ề ề ậ ườ ằi n m trong qu c h i. Trong khi đó, các nố ộ ướ  c

c ng hòa t ng th ng ho c n a t ng th ng thì l i quy đ nh nguyên th  qu c giaộ ổ ố ặ ử ổ ố ạ ị ủ ố  

n m quy n hành pháp.   chính th  t ng th ng thì t ng th ng là ngắ ề Ở ể ổ ố ổ ố ườ ắi n m toàn  quy n hành pháp v i t  cách cá nhân nh ng trong chính th  c ng hòa n a t ngề ớ ư ư ể ộ ử ổ  

th ng (h n h p) thì quy n hành pháp c a t ng th ng đố ỗ ợ ề ủ ổ ố ược chia s  v i n i cácẻ ớ ộ   (Th  tủ ướng). 

V  nguyên t c trong ch  đ  t  s n, nguyên th  qu c gia là m t ph n n mề ắ ế ộ ư ả ủ ố ộ ầ ằ   trong b  máy hành pháp.   ch  đ  đ i ngh  Nguyên th  qu c gia là hành phápộ Ở ế ộ ạ ị ủ ố  

tượng tr ng,   chính th  C ng hòa t ng th ng là hành pháp th c quy n.ư ở ể ộ ổ ố ự ề

3. Quy n h n và trách nhi m c a Nguyên th  qu c giaề ạ ệ ủ ủ ố

Quy n h n, trách nhi m  c a nguyên th  qu c gia là m t trong nh ng y u t  ề ạ ệ ủ ủ ố ộ ư ế ố quan tr ng  t o nên v  trí pháp lí c a nguyên th  qu c gia. Đi u này còn tùy thu c ọ ạ ị ủ ủ ố ề ộ vào t ng chính th  và quy đ nh   t ng qu c gia. Tuy nhiên v  m t pháp lí quy n ừ ể ị ở ừ ố ề ặ ề

h n c a Nguyên th  qu c gia có nh ng đi m chung không ph  thu c vào chính ạ ủ ủ ố ữ ể ụ ộ

th  Các Hi n  pháp đ u quy đ nh: Nguyên th  qu c gia là ngể ế ề ị ủ ố ườ ứi đ ng đ u nhà ầ

nước, thay m t nhà nặ ước v  m t đ i n i và đ i ngo i.ề ặ ố ộ ố ạ

 đa s  các qu c gia trên th  gi i hi n nay, ch    chính th  T ng th ng 

quy n h n c a qu c trề ạ ủ ố ưởng (nguyên th  qu c gia) m i đủ ố ớ ược th c hi n m t cách ự ệ ộ

th c ch t.   chính th  đ i ngh , nh ng quy n  h n  c a nguyên th  qu c gia ch  ự ấ Ở ể ạ ị ữ ề ạ ủ ủ ố ỉ

được th  hi n hình th c dể ệ ứ ướ ự ải s  b o tr , gò ép c a các c  quan nhà nợ ủ ơ ước khác, 

đ c bi t là b  máy hành pháp.ặ ệ ộ

Quy n h n và trách nhi m c a nguyên th  qu c gia có liên quan đ n m i lĩnh ề ạ ệ ủ ủ ố ế ọ

v c ho t đ ng c a b  máy nhà nự ạ ộ ủ ộ ước, ta có th  chia thành nhóm: Trong lĩnh v c ể ự hành pháp, l p pháp và t  pháp.ậ ư

3.1. Trong lĩnh v c hành phápự

3.1.1. V  đ i n iề ố ộ

 các n c theo chính th  c ng hòa đ i ngh  hay quân ch  đ i ngh  thì quy n

h n c a nguyên th  qu c gia trong lĩnh v c này là hình th c. V  m t nguyên t c,ạ ủ ủ ố ự ứ ề ặ ắ   nguyên th  qu c gia (có th  là T ng th ng ho c Hoàng đ ) có quy n b  nhi mủ ố ể ổ ố ặ ế ề ổ ệ  

ho c đ  ngh  Ngh  viên b u Th  tặ ề ị ị ầ ủ ướng. Nh ng th c t  thì nguyên th  qu c gia chư ự ế ủ ố ỉ 

có th  ch n ngể ọ ười th  lĩnh c a đ ng chi m đa s  gh  trong Ngh  viên ho c đ ngủ ủ ả ế ố ế ị ặ ả  

có uy tín trong Ngh  vi n làm Th  tị ệ ủ ướng. Quy n này ch  đề ỉ ược nâng cao khi Hạ  ngh  vi n không có đ ng chi m đa s  gh  ị ệ ả ế ố ế

Trong ho t đ ng hành pháp, Qu c trạ ộ ố ưởng g n nh  ch  đ  làm h p lí hóaầ ư ỉ ể ợ  

nh ng quy t đ nh c a Chính ph  Vì Chính ph  ph i ch u trác nhi m trữ ế ị ủ ủ ủ ả ị ệ ước Qu cố  

h i nên nguyên th  qu c gia ph i b  nhi m ngộ ủ ố ả ổ ệ ườ ượi đ c Qu c h i tín nhi m làmố ộ ệ  

ngườ ứi đ ng đ u Chính ph  M i ho t đ ng c a hoàng đ  đầ ủ ọ ạ ộ ủ ế ược b o đ m t  phíaả ả ừ  

c  quan hành pháp b ng nh ng ch  ký “phó th ” kèm theo c a b  trơ ằ ữ ữ ự ủ ộ ưởng ho cặ  

Th  tủ ướng Chính ph  Có th  nói m i quy t đ nh c a nguyên th  qu c gia –hoàngủ ể ọ ế ị ủ ủ ố  

đ   – ch  có hi u l c th c thi khi có ch  ký kèm theo c a  các v  hàm b  trế ỉ ệ ự ự ữ ủ ị ộ ưở  ng

ho c Th  tặ ủ ướng

Ch  đ nh “phó th ” là ch  đ nh nh m m c đích h n ch  quy n h n th c tế ị ự ế ị ằ ụ ạ ế ề ạ ự ế 

c a Nguyên th  qu c gia. Hi n pháp có tuyên b  v  quy n h n r ng l n c aủ ủ ố ế ố ề ề ạ ộ ớ ủ   nguyên th  qu c gia nh ng th c t  nguyên th  qu c gia không th c hi n đích th củ ố ư ự ế ủ ố ự ệ ự   các quy n h n này.ề ạ

  Đ i v i mô hình c ng hòa đ i ngh , nguyên th  qu c gia ch  là nhân v tố ớ ộ ạ ị ủ ố ỉ ậ  

tượng tr ng cho Nhà nư ước, gi  vai trò đ i di n cho nhà nữ ạ ệ ước. Theo chính th  này,ể   trong lĩnh v c hành pháp nguyên th  qu c gia không đ ng đ u hành pháp, mà ch  cóự ủ ố ứ ầ ỉ   quyền hành pháp hình th c gi ng nh  mô hình nguyên th  quân ch  đ i ngh ứ ố ư ủ ủ ạ ị

V  nguyên t c, nguyên th  qu c gia có quy n th ng lĩnh  các l c lề ắ ủ ố ề ố ự ượng vũ  trang, phong hàm cao c p trong l c lấ ự ượng vũ trang. Nh ng tr  chính th  T ngư ừ ể ổ  

th ng ra thì nguyên th  qu c gia th c ch t ch  th c hi n theo s  áp đ t c a Chínhố ủ ố ự ấ ỉ ự ệ ự ặ ủ  

ph ủ

Ngoài ra theo quy đ nh thì Nguyên th  qu c gia còn có m t s  quy n v  vi cị ủ ố ộ ố ề ề ệ  

t  ch c nhân s  cao c p c a nhà nổ ứ ự ấ ủ ước, khen thưởng c p nhà nấ ước, ph i h p ho tố ợ ạ  

đ ng c a các nhánh quy n l c, v  nh ng tình tr ng đ c bi t c a đ t nộ ủ ề ự ề ữ ạ ặ ệ ủ ấ ước ph i ápả  

d ng tình tr ng thi t quân lu t, dùng m i bi n pháp th m chí có th  vi ph m Hi nụ ạ ế ậ ọ ệ ậ ể ạ ế   pháp trong th i gian ng n đ  đ a đ t nờ ắ ể ư ấ ước v  tr ng thái bình thề ạ ường

3.1.2. V  đ i ngo iề ố ạ

Các Hi n pháp quy đ nh nguyên th  qu c gia có quy n thay m t cho nhà nế ị ủ ố ề ặ ướ  c

v  đ i ngo i. Th c t , ph  thu c vào chính th  c a m i nề ố ạ ự ế ụ ộ ể ủ ỗ ước mà vi c th c hi nệ ự ệ   quy n h n c a Qu c trề ạ ủ ố ưởng trong lĩnh v c này cũng r t khác nhau. Nhìn chungự ấ   nguyên th  qu c gia đ u là đ i di n cho nhà nủ ố ề ạ ệ ước trong các ho t đ ng mang tínhạ ộ   nghi l  Các chuy n công du vi ng thăm chính th c ra nễ ế ế ứ ước ngoài, các hoàng đế  hay t ng th ng đ u đổ ố ề ược đón ti p tr ng th   theo nghi l  d i v i nguyên th  qu cế ọ ể ễ ố ớ ủ ố   gia nh  c  qu c ca, duy t đ i quân danh d , hư ử ố ệ ộ ự ưởng các đ c quy n ngo i giao…ặ ề ạ  

Nh ng n u không ph i là ngư ế ả ườ ứi đ ng đ u v  hành pháp thì nguyên th  qu c giaầ ề ủ ố   không được kí k t các hi p ế ệ ước quan tr ng v i các nọ ớ ước khác mà thay vào đó 

ngườ ựi tr c ti p kí k t là các B  trế ế ộ ưởng tháp tùng đi theo. S  hi n di n c a Nguyênự ệ ệ ủ  

th  qu c gia ch  là s  ch ng giám.ủ ố ỉ ự ứ

Ngoài ra, qu c trố ưởng   còn có quy n b  nhi m các đ i s , đ i di n ngo iề ổ ệ ạ ứ ạ ệ ạ   giao, tri u h i các đ i s , ti p nh n  y nhi m th  c a đ i di n ngo i giao nệ ồ ạ ứ ế ậ ủ ệ ư ủ ạ ệ ạ ướ  c ngoài, quy t đ nh phong hàm c p ngo i giao, ti p nh n đ i s , đ c m nh toànế ị ấ ạ ế ậ ạ ứ ặ ệ   quy n c a nề ủ ước ngoài, ti n hành đàm phán, kí k t các hi p ế ế ệ ước, hi p đ nh qu c t ệ ị ố ế

 m t s  n c còn quy đ nh, nguyên th  qu c gia còn có quy n tuyên b

chi n tranh và hòa bình khi có s  phê chu n c a Ngh  vi n.ế ự ẩ ủ ị ệ

Tóm l i, trong lĩnh v c đ i ngo i, quy n h n c a nguyên th  qu c gia phạ ự ố ạ ề ạ ủ ủ ố ụ  thu c r t nhi u vào chính th    chính th  c ng hòa đ i ngh  hay quân ch  đ iộ ấ ề ể Ở ể ộ ạ ị ủ ạ   ngh ,nguyên th  qu c gia th c hi n r t hình th c, ch  khi có s  đ ng ý c a Chínhị ủ ố ự ệ ấ ứ ỉ ự ồ ủ  

ph , ủ “đó là nh ng ông vua b  t ữ ị ướ c h t quy n trong lĩnh v c đ i ngo i” ế ề ự ố ạ

3.2. Trong lĩnh v c l p phápự ậ

Qu c trố ưởng có trách nhi m công b  nh ng văn b n lu t đã đệ ố ữ ả ậ ược Ngh  viênị   thông qua. Theo thông l  qu c t , vi c này nh m ch ng th c các văn b n lu tệ ố ế ệ ằ ứ ự ả ậ  

được c  quan l p pháp thông qua m t cách đúng lu t và phù h p v i Hi n pháp.ơ ậ ộ ậ ợ ớ ế  

Qu c trố ưởng còn có quy n “ph  quy t” các đ o lu t đã dề ủ ế ạ ậ ược Ngh  vi n thông qua.ị ệ

Đ i v i mô hình quân ch  đ i ngh  và quân ch  nh  nguyên, Ngh  vi n là cố ớ ủ ạ ị ủ ị ị ệ ơ  quan l p pháp nh ng nguyên th  cũng có m t s  th m quy n nh t đ nh trong l pậ ư ủ ộ ố ẩ ề ấ ị ậ   pháp. Đ i v i chính th  quân ch  nh  nguyên, nhà vua có quy n ban hành các vănố ớ ể ủ ị ề  

b n (có giá tr  nh  lu t), có quy n ph  quy t các d  án lu t đả ị ư ậ ề ủ ế ự ậ ược Ngh  vi n thôngị ệ   qua. 

Quy n “ph  quy t” c a nguyên th  qu c gia có th  đề ủ ế ủ ủ ố ể ược chia ra nh  sau:ư

Quy n ph  quy t tuy t đ iề ủ ế ệ ố

Khi nguyên th  qu c gia không đ ng ý công b  d  án lu t đã đủ ố ồ ố ự ậ ượ  c Ngh  vi n thông qua thì d  án không c n ph i xem xét l i.Đây là quy tị ệ ự ầ ả ạ ế  

đ nh cu i cùng và d  án đó không th  tr  thành đ o lu t. Quy n này chị ố ự ể ở ạ ậ ề ỉ  còn hi n hành   B  và Anh v  m t pháp lí hình th c, đã t  r t lâu khôngệ ở ỉ ề ặ ứ ừ ấ   còn được các hoàng đ  s  d ng.ế ử ụ

Quy n ph  quy t tề ủ ế ương đ iố

Khi m t d  án lu t đã độ ự ậ ược Qu c h i thì d  án này ph i đố ộ ự ả ược Qu cố  

trưởng ký và công b  Qu c trố ố ưởng có quy n ph  quy t bu c Qu c h iề ủ ế ộ ố ộ  

ph i xem xét l i. Khi đó, Qu c h i bu c ph i xem xét l i ho c có th  giả ạ ố ộ ộ ả ạ ặ ể ữ  nguyên d  án đó v i m c bi u quy t cao h n (có th  là ½ ho c ¾ ngh  sĩự ớ ứ ể ế ơ ể ặ ị  

đ ng ý)ồ

Quy n ph  quy t l a ch nề ủ ế ự ọ

Quy n này đề ược s  d ng khi nguyên th  qu c gia không đ ng ý v iử ụ ủ ố ồ ớ  

m t s  đi u kho n c a d  án. Quy n này có nh ng quy đ nh khác nhauộ ố ề ả ủ ự ề ữ ị   tùy m i qu c gia. ỗ ố

 Ở Mĩ, đ c bi t T ng th ng ch  có 2 lo i ph  quy t là ph  quy t tặ ệ ổ ố ỉ ạ ủ ế ủ ế ươ  ng

đ i và ph  quy t “b  túi”.ố ủ ế ỏ

Quy n ph  quy t “b  túi” là m t quy n khá đ c bi t c a T ng th ngề ủ ế ỏ ộ ề ặ ệ ủ ổ ố  

Mĩ. Trong th i h n 10 ngày k  t  khi T ng th ng nh n đờ ạ ể ừ ổ ố ậ ược d  lu t, n uự ậ ế   Ngh  vi n không nh n đị ệ ậ ược d  lu t tr  l i thì coi nh  d  lu t đó đã đự ậ ả ạ ư ự ậ ượ  c

T ng th ng thông qua. Nh ng n u trong 10 ngày này, Ngh  vi n k t thúcổ ố ư ế ị ệ ế   khóa h p c a mình thì d  lu t này s  không th  tr  thành lu t đọ ủ ự ậ ẽ ể ở ậ ược

 m t s  n c quân ch  đ i ngh  nh  n c Anh thì h u nh  N  hoàng

không bao gi  s  d ng đ n quy n này. Đây là m t t c l  không thành văn c aờ ử ụ ế ề ộ ụ ệ ủ  

Hi n pháp.ế

Theo quan đi m c a m t s  nhà lu t h c, quy n ph  quy t c a nguyên thể ủ ộ ố ậ ọ ề ủ ế ủ ủ 

qu c gia không mang tính dân ch , làm h  th p vai trò c a c  qua dân c , phá vố ủ ạ ấ ủ ơ ử ỡ  nguyên t c “phân chia quy n l c” và quy n l c t i cao c a Ngh  vi n do giai c pắ ề ự ề ự ố ủ ị ệ ấ  

t  s n đ t ra.ư ả ặ

Đ i v i mô hình quân ch  đ i ngh  và quân ch  nh  nguyên, Ngh  vi n là cố ớ ủ ạ ị ủ ị ị ệ ơ  quan l p pháp nh ng nguyên th  cũng có m t s  th m quy n nh t đ nh trong l pậ ư ủ ộ ố ẩ ề ấ ị ậ   pháp. Đ i v i chính th  quân ch  nh  nguyên, nhà vua có quy n ban hành các vănố ớ ể ủ ị ề  

b n (có giá tr  nh  lu t), có quy n ph  quy t các d  án lu t đả ị ư ậ ề ủ ế ự ậ ược Ngh  vi n thôngị ệ   qua. 

 chính th  quân ch  đ i ngh , vua còn có quy n ban hành tu chính án Hi n

pháp, đ o lu t, s c l nh (do n i các so n th o) ạ ậ ắ ệ ộ ạ ả (Đi u 6, Hi n pháp Nh t B n quy ề ế ậ ả  

đ nh: “Nh t hoàng cũng có quy n gi i tán h  vi n, tri u t p Qu c h i”) ị ậ ề ả ạ ệ ệ ậ ố ộ

Trong lĩnh v c này, nguyên th  qu c gia m t c  nự ủ ố ộ ố ước còn có quy n b  nhi mề ổ ệ  

m t s  thộ ố ượng, h  ngh  sĩ và tri u t p khóa h p c a Ngh  vi n. Ví d  nh  Nạ ị ệ ậ ọ ủ ị ệ ụ ư ữ  hoàng có quy n b  nhi m m t s  thề ổ ệ ộ ố ượng ngh  sĩ (phong tị ước). 

Theo quy đ nh c a m t s  nị ủ ộ ố ước, nguyên th  qu c gia còn có quy n gi i tánủ ố ề ả   Ngh  vi n khi Ngh  vi n ho t đ ng không còn đị ệ ị ệ ạ ộ ược nhân dân tín nhi m đ  nhânệ ể   dân b u ra m t Ngh  vi n m i. Quy n này có ý nghĩa trong ch  đ  đa đ ng nhầ ộ ị ệ ớ ề ế ộ ả ư 

m t vũ khí c a Chính ph  và Đ ng c m quy n, nâng cao ý nghĩa cu c tr ng c u ýộ ủ ủ ả ầ ề ộ ư ầ   dân

3.3. Trong lĩnh v c t  phápự ư

Nguyên th  qu c gia có quy n b  nhi m, mi n nhi m các th m phán tòa ánủ ố ề ổ ệ ễ ệ ẩ  

t i cao và m t s  th m phán tòa án đ a phố ộ ố ẩ ị ương,có quy n ân xá, quy n gi m hìnhề ề ả  

ph t, thay đ i l i bu c t i…ạ ổ ờ ộ ộ

Đ i v i mô hình quân ch  đ i ngh  và quân ch  nh  nguyên, công vi c xét xố ớ ủ ạ ị ủ ị ệ ử 

ch  y u do Tòa án đ m nh n. Tuy nhiên nhà vua v n có m t s  quy n h n, ch ngủ ế ả ậ ẫ ộ ố ề ạ ẳ  

h n nh  quy n ân xá, đ c xá…ạ ư ề ặ Trong đi u 6 Hi n pháp Nh t B n ghi nh n hoàng ề ế ậ ả ậ  

đ  đ ế ượ c “s  d ng quy n ân xá, đ c xá, khôi ph c công quy n” ử ụ ề ặ ụ ề

Ngoài ra, nguyên th  qu c gia còn có quy n ban thủ ố ề ưởng huân, huy chương,  danh hi u, vinh d  nhà nệ ự ước…

 s  ít các qu c gia còn duy trì theo quân ch  tuy t đ i thì nguyên th  qu c

gia (Nhà vua) là ngườ ứi đ ng đ u c  quan hành pháp, toàn quyầ ơ ền b  nhi m n i cácổ ệ ộ  

nh   r p Xêút, Ôman, Quata, c  quan l p pháp ch  có nhi m v  t  v n cho nhàư Ả ậ ơ ậ ỉ ệ ụ ư ấ   vua. Trong lĩnh v c t  pháp, m c dù có h  th ng tòa án nh ng vua là ngự ư ặ ệ ố ư ười có  quyền cao nh t, có quyấ ền xét x  cu i cùng.ử ố

Đ i v i mô hình c ng hòa xã h i ch  nghĩa, nguyên th  qu c gia đ ng đ uố ớ ộ ộ ủ ủ ố ứ ầ   Nhà nước, thay m t Nhà nặ ước v  đ i n i, đ i ngo i, có m t ph n quy n l p pháp,ề ố ộ ố ạ ộ ầ ề ậ   hành pháp và t  pháp. Theo mô hình này, ngo i tr  Cuba, (ch  t ch H i đ ng Nhàư ạ ừ ủ ị ộ ồ  

nước kiêm ch  t ch H i đ ng B  trủ ị ộ ồ ộ ưởng), các nước còn l i Hi n pháp đ u quyạ ế ề  

đ nh nguyên th  đ  c  Th  tị ủ ề ử ủ ướng đ  Qu c h i phê chu n. Quan h  gi a nguyênể ố ộ ẩ ệ ữ  

th  và chính ph  là quan h  ph i h p. Trong lĩnh v c l p pháp, nguyên th  qu củ ủ ệ ố ợ ự ậ ủ ố   gia ký l nh công b  lu t đã đệ ố ậ ược Qu c h i thông qua.ố ộ