Đề tài nghiên cứu: Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện chính quyền địa phương ở nước ta hiện nay

Nghiên cứu nhằm phân tích cơ sở lý luận - thực tiễn và xác định yêu cầu xây dựng và hoàn thiện chính quyền địa phương ở nước ta hiện nay để từ đó đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương, nhằm góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Xã hội Chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam,... Mời các bạn cùng tham khảo.

M  Đ U Ở Ầ

1 Tính c p thi t c a đ  tàiấ ế ủ ề

Các ngh  quy t c a Đ ng cũng nh  Chị ế ủ ả ư ương trình t ng th  c i cách hànhổ ể ả  chính giai đo n 2001­ 2010 đă th  hi n rõ quy t tâm đ i m i t  ch c và ho tạ ể ệ ế ổ ớ ổ ứ ạ  

đ ng c a chính quy n đ a phộ ủ ề ị ương và xác đ nh các n i dung c i cách là: xác đ nhị ộ ả ị  

rõ ch c năng, nhi m v , quy n h n và trách nhi m c a t ng c p chính quy n đ aứ ệ ụ ề ạ ệ ủ ừ ấ ề ị  

phương; đ i m i t  ch c, phổ ớ ổ ứ ương th c ho t đ ng c a H i đ ng nhân dân và  yứ ạ ộ ủ ộ ồ ủ  ban nhân dân các c p; phân đ nh rõ s  khác bi t gi a chính quy n   đô th  v iấ ị ự ệ ữ ề ở ị ớ  chính quy n nông thôn đe t  ch c chính quy n thành ph , th  xã phù h p v i đ cề ổ ứ ề ố ị ợ ớ ặ  

đi m, tính ch t qu n lý nhà nế ấ ả ướ ởc   đô th ; đoi m i phị ớ ương th c lãnh đ o c aứ ạ ủ  

c p  y Đ ng đ i v i H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân các c p; ki n toàn,ấ ủ ả ố ớ ộ ồ ủ ấ ệ  

c ng c  chính quy n c p xã  Tuy nhiên, trên th c t  vi c c i cách t  ch c vàủ ố ề ấ ự ế ệ ả ổ ứ  

ho t đ ng c a chính quy n đ a phạ ộ ủ ề ị ương di n ra khá ch m và thi u đ ng b , cònễ ậ ế ồ ộ  nhi u lúng túng, về ướng m c trong c  nh n th c l n hi n khai t  ch c th c hi n.ắ ả ậ ứ ẫ ể ổ ứ ự ệ  

M t s  gi i pháp c i cách t  ch c và ho t đ ng c a chính quy n đ a phộ ố ả ả ổ ứ ạ ộ ủ ề ị ươ  ngtrong nh ng năm qua v n ch a th t s  t o ra nh ng đ i m i có tính đ t phá đe cóữ ẫ ư ậ ự ạ ữ ố ớ ộ  thê xây d ng và hoàn thi n h  th ng chính quy n đ a phự ệ ệ ố ề ị ương đáp  ng các yêuứ  

c u và chu n m c c a Nhà nầ ẩ ự ủ ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa c a dân, do dân, vìề ộ ủ ủ  dân   Vi t Nam. Nh ng đ i m i trong t  ch c và ho t đ ng c a chính quy n đ aở ệ ữ ổ ớ ổ ứ ạ ộ ủ ề ị  

phương v  th c ch t ch a tề ự ấ ư ương thích v i các c i cách trong t  ch c và ho tớ ả ổ ứ ạ  

đ ng c a b  máy nhà nộ ủ ộ ướ ởc   Trung ương và nh t là ch a đáp  ng yêu c u phátấ ư ứ ầ  tri n kinh t  th  trể ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch  nghĩa và xây d ng, hoàn thi n nhàộ ủ ự ệ  

nước pháp quy n c a dân, do dân, vì dân trong b i c nh h i nh p kinh t  qu c tề ủ ố ả ộ ậ ế ố ế 

và toàn c u hóa.ầ

Nhu c u phát tri n kinh t  ­ xă h i b n v ng c a các đ a phầ ể ế ộ ề ữ ủ ị ương trong 

nh ng năm ti p theo đòi h i ph i ti p t c xây d ng và hoàn thi n chính quy nữ ế ỏ ả ế ụ ự ệ ề  

đ a phị ương, đáp  ng các yêu c u, chu n m c c a nhà nứ ầ ẩ ự ủ ước pháp quy n xã h iề ộ  

ch  nghĩa c a dân, do dân, vì dân trong đi u ki n phát tri n kinh t  th  trủ ủ ề ệ ể ế ị ường và 

h i nh p kinh t  qu c t  Ngh  quy t Đ i h i X c a Đ ng đă đ  ra yêu c u:ộ ậ ế ố ế ị ế ạ ộ ủ ả ề ầ

Đi u chinh c  c u chính quy n đ a phề ơ ấ ề ị ương cho phù h p v iợ ớ  

nh ng thay đ i ch c năng, nhi m v  Phân bi t rõ nh ng khác bi tữ ổ ứ ệ ụ ệ ữ ệ  

gi a chính quy n nông thôn và chính quy n đô th  đ  t  ch c b  máyữ ề ề ị ể ổ ứ ộ  phù h p. Tăng cợ ường đào t o, b i dạ ồ ưỡng và ki m tra ho t đ ng c aể ạ ộ ủ  

b  máy chính quy n c  s 'ộ ề ơ ở

Nâng cao ch t lấ ượng ho t đ ng c a H i đ ng nhân dân và  yạ ộ ủ ộ ồ ủ  ban nhân dân, b o đ m quy n t  ch  và t  ch u trách nhi m c a chínhả ả ề ự ủ ự ị ệ ủ  quy n đ a phề ị ương trong ph m vi đạ ược phân c p. Phát huy vai trò giámấ  sát c a h i đ ng nhân dân. To ch c h p lý chính quy n đ a phủ ộ ồ ứ ọ ề ị ương, phân đ nh l i th m quy n đ i v i chính quy n   nông thôn, đô th , h iị ạ ẩ ề ố ớ ề ở ị ả  

đ o [14].ả

V i nh ng lý do nh  nêu trên, chúng tôi l a ch n đ  tài: " ớ ữ ư ự ọ ề Ti p t c xây ế ụ  

d ng và hoàn thi n chính quy n đ a ph ự ệ ề ị ươ ng   n ở ướ c ta hi n nay ệ " làm lu n vănậ  

th c sĩ Lu t h c.ạ ậ ọ

2 Tình hình nghiên c u đ  tàiứ ề

Trong nh ng năm g n đây, v n đ  đ i m i t  ch c và ho t đ ng c aữ ầ ấ ề ổ ớ ổ ứ ạ ộ ủ  chính quy n đ a phề ị ương nước ta đã và đang được quan tâm nghiên c u trên nhi uứ ề  

phương di n khác nhau thông qua các đ  tài khoa h c c p nhà nệ ề ọ ấ ước, c p b , sáchấ ộ  chuyên kh o, bài vi t hên các t p chí nghiên c u, tham lu n t i các h i th o khoaả ế ạ ứ ậ ạ ộ ả  

h c c a các nhà lý lu n, nhà qu n lý. Đó là các đ  tài thu c Chọ ủ ậ ả ề ộ ương trình khoa 

h c c p nhà nọ ấ ước KX.04: Xây d ng Nhà n ự ướ c pháp quy n xã h i ch  nghĩa c a ề ộ ủ ủ   dân, do dân, vì dân, nh  Đe tài KX.04.02: ư "Mô hình t  ch c và ho t đ ng c a nhà ổ ứ ạ ộ ủ  

n ướ c pháp quy n xã h i ch  nghĩa c a nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân  ề ộ ủ ủ ở  

n ướ c ta trong th i k  công nghi p, hi n đ i hóa ờ ỳ ệ ệ ạ " do GS.TS Đào Trí úc ch  nhi m;ủ ệ  

Đ  tài KX.04.03: ề "Xây d ng nhà n ự ướ c pháp quy n xã h i ch  nghĩa c a dân, do ề ộ ủ ủ   dân, vì dân, d ướ ự i s  lãnh đ o c a Đ ng C ng s n Vi t Nam ạ ủ ả ộ ả ệ " do đ ng chí T ồ ạ 

Xuân Đ i ch  nhi m; Đe tài KX.04.08:  ạ ủ ệ "C i cách tô ch c và ho t đ ng c a ch nh ả ứ ạ ộ ủ ỉ   quy n đ aph omg đáp  ng các yêu c u c a Nhà n ề ị ư ứ ầ ủ ướ c pháp quy n xã h i ch ề ộ ủ  nghĩa c a dân, do dân, vì dân" ủ   do PGS.TS Lê Minh Thông ch  nhi m ủ ệ

M t s  đ  tài khoa h c khác ti p c n v n đ  xây d ng và hoàn thi nộ ố ề ọ ế ậ ấ ề ự ệ  chính quy n đ a phề ị ương dướ ối g c đ  đáp  ng yêu c u c i cách n n hành chínhộ ứ ầ ả ề  nhà nước ho c phát tri n kinh t  th  trặ ể ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch  nghĩa   nộ ủ ở ướ  c

ta nh : ư "Nghiên c u các gi i pháp ch  y u dê đ y m nh c i cách hành chinh  ứ ả ủ ế ấ ạ ả ở 

n ướ c ta hi n nay" ệ  do TS. Nguy n Ng c Hi n ch  nhi m; ễ ọ ế ủ ệ "Đ i m i t  ch c và ổ ớ ổ ứ  

ho t đ ng c a b  m y hành chính nhà n ạ ộ ủ ộ ả ướ c đáp  ng yêu c u c a n n kinh t  th ứ ầ ủ ề ế ị  

tr ườ ng   Vi t Nam hi n nay" ở ệ ệ  c a Vi n Khoa h c T  ch c Nhà nủ ệ ọ ổ ứ ước ­ B  N i vộ ộ ụ 

và m t s  đ  tài khoa h c c p B  khác ộ ố ề ọ ấ ộ

v  sách chuyên kh o, có các công trình đáng chú ý nh :  ề ả ư "Nh ng v n đ ữ ấ ề 

lý lu n và th c tiên v  ch nh quy n đ a ph ậ ự ề ỉ ề ị ươ ng   Vi t Nam hi n nay" ở ệ ệ   do PGS.TS 

Lê Minh Thông và PGS.TS. Nguy n Nh  Phát ch  biên;   ễ ư ủ "Đ i m i n i dung và ổ ớ ộ  

ho t đ ng các c p ch nh quy n đ a ph ạ ộ ấ ỉ ề ị ươ ng trong kinh t  th  tr ế ị ườ ng và h i nh p ộ ậ   kinh t  qu c t " ế ố ế   c a các tác gi  Nguy n Ký, TS. Nguy n H u Đ c và ThS. Đinh ủ ả ễ ễ ữ ứ   Xuân Hà; "Chính quy n đ a ph ề ị ươ ng v i vi c đ m b o thi hành Hi n pháp và ớ ệ ả ả ế   pháp lu t" ậ   c a PGS.TS Tr ủ ươ ng Đ c Linh;   ắ "Đ i m i, hoàn thi n b  m y nhà ồ ớ ệ ộ ả  

n ướ c trong giai đo n hi n nay" ạ ệ   c a PGS.TS Bùi Xuân Đ c;  ủ ứ "Tô ch c chính quy n ứ ề   nhà n ướ ở ị c   đ a ph ươ ng (l ch s  và hi n t i)" ị ử ệ ạ   c a PGS.TS Nguy n Đăng Dung; ủ ễ  

"M t so v n đ  v  tô ch c và ho t đ ng c a ch nh quy n đ a ph ộ ấ ề ề ứ ạ ộ ủ ỉ ề ị ươ ng trong giai  

đo n hi n nay   n ạ ệ ở ướ c ta"   c a PGS.TS Bùi Ti n Quý và D ủ ế ươ ng Danh M ỵ

Th i  gian g n đây, các t p chí nghiên c u nh : T p chí C ng s n,ờ ầ ạ ứ ư ạ ộ ả  Nghiên c u l p pháp, Nhà nứ ậ ước và pháp lu t, Lu t h c, Qu n lý nhà nậ ậ ọ ả ước, Tổ 

ch c nhà nứ ước  đã đăng nhi u bài vi t c a các nhà khoa h c, nhà qu n lý v  quáề ế ủ ọ ả ề  hình hình thành, phát tri n và v n đ  đ i m i chính quy n đ a phể ấ ề ổ ớ ề ị ương;

nh ng  v n  đ  b c  xúc  trong  th c  ti n  và  lý lu n  t   ch c  chính  quy n đ aữ ấ ề ứ ự ễ ậ ổ ứ ề ị  

phương; th c tr ng và phự ạ ương hướng c i cách pháp lu t v  chính quy n đ aả ậ ề ề ị  

phương;  quan đi m, nguyên t c và phể ắ ương hướng, gi i pháp đ i m i chínhả ổ ớ  

quy n đ a phề ị ương; phương hướng đ i m i mô hình t  ch c chính quy n đô thổ ớ ổ ứ ề ị 

hi n nay; đ i m i t  ch c và ho t đ ng c a H i đ ng nhân dân và  y ban nhânệ ố ớ ổ ứ ạ ộ ủ ộ ồ ủ  dân; đ y m nh phân c p, phân quy n cho chính quy n đ a phẩ ạ ấ ề ề ị ương;

M t s  lu n văn, lu n án th c sĩ, ti n sĩ   H c vi n Chính tr  Qu c giaộ ố ậ ậ ạ ế ở ọ ệ ị ố  

H  Chí Minh, H c vi n Hành chính Qu c gia (cũ), Đ i h c Qu c gia, Đ i h cồ ọ ệ ố ạ ọ ố ạ ọ  

Lu t Hà N i  cũng đã đ  c p đ n v n đ  xây d ng và hoàn thi n chính quy nậ ộ ề ậ ế ấ ề ự ệ ề  

đ a phị ương dưới các g c đ  ti p c n c a chính tr  h c, lu t h c, hành chínhố ộ ế ậ ủ ị ọ ậ ọ  

h c ọ

Nhìn chung, các đ  tài, công trình, bài vi t nêu trên đã phân tích ề ế khá toàn 

di n c  s  lý lu n ­ th c ti n cũng nh  bệ ơ ở ậ ự ễ ư ước đ u đ  xu t các quan đi m,ầ ề ấ ể  

phương hướng, gi i pháp đ i m i mô hình to ch c và ho t đ ng c a b  máy nhàả ổ ớ ứ ạ ộ ủ ộ  

nước nói chung và c a chính quy n đ a phủ ề ị ương   nở ước ta nói riêng. Tuy nhiên, liên quan đ n v n đ  này, hi n v n còn có nhi u ý ki n khác nhau c  v  phế ấ ề ệ ẫ ề ế ả ề ươ  ng

di n nh n th c cũng nh  t  ch c th c hi n; quan h  gi a mô hình đ i m i c aệ ậ ứ ư ổ ứ ự ệ ệ ữ ổ ớ ủ  chính quy n đ a phề ị ương v i các t  ch c trong h  th ng chính tr  đang ho t đ ngớ ổ ứ ệ ố ị ạ ộ  

 đ n v  hành chính ­ lãnh th  ch a đ c làm rõ; l  trình c i cách và đi u ki n

th c hi n còn có nhi u ý ki n khác nhau; nhi u phự ệ ề ế ề ương án c i cách mô hình tả ổ 

ch c và ho t đ ng c a chính quy n đ a phứ ạ ộ ủ ề ị ương được nêu ra nh ng th c s  v nư ự ự ẫ  

ch a đ  c  s  thuy t ph c, do đó ch a áp d ng đư ủ ơ ở ế ụ ư ụ ược vào th c ti n. Vì v y, trênự ễ ậ  

th c t , v n đ  xây d ng và hoàn thi n chính quy n đ a phự ế ấ ề ự ệ ề ị ương v n đang r tẫ ấ  

được quan tâm c a các nhà khoa h c, nhà lãnh đ o, qu n lý cũng nh  ngủ ọ ạ ả ư ười dân. 

Vì r ng đ i m i t  ch c và ho t đ ng c a chính quy n đ a phằ ổ ớ ổ ứ ạ ộ ủ ề ị ương không chỉ 

nh m nâng cao hi u l c, hi u qu  qu n lý c a các c p chính quy n đ a phằ ệ ự ệ ả ả ủ ấ ề ị ươ  ng

mà còn góp ph n gi i quy t căn b n m i quan h  căn b n gi a chính quy n nhàầ ả ế ả ố ệ ả ữ ề  

nước v i nhân dân, t o ra đ ng l c quan tr ng cho quá trình đ y m nh toàn di nớ ạ ộ ự ọ ẩ ạ ệ  công cu c đ i m i đ t nộ ổ ớ ấ ước trong th i gian t i.ờ ớ

Ke th a và h  th ng hóa k t qu  nghiên c u c a các nhà ừ ệ ố ế ả ứ ủ khoa h c, lu nọ ậ  văn này t p trung phân tích c  s  lý lu n, đánh giá khái quát th c ti n t  ch c vàậ ơ ở ậ ự ễ ố ứ  

ho t đ ng c a chính quy n đ a phạ ộ ủ ề ị ương, t  đó đ  xu t m t s  phừ ề ấ ộ ố ương hướng, 

gi i pháp ch  y u ti p t c xây d ng và hoàn thi n chính quy n đ a phả ủ ế ế ụ ự ệ ề ị ương ở 

nước ta hi n nay góp ph n đáp  ng yêu c u hoàn thi n Nhà nệ ầ ứ ầ ệ ước pháp quy n xãề  

h i ch  nghĩa Vi t Nam c a dân, do dân, vì dân trong th i k  đ y m nh toàn di nộ ủ ệ ủ ờ ỳ ẩ ạ ệ  công cu c đ i m i đ t nộ ổ ớ ấ ước và ch  đ ng h i nh p kinh t  qu c t ủ ộ ộ ậ ế ố ế

3 M c tiêu và nhi m v  nghiên c uụ ệ ụ ứ

­ M c tiêu c a lu n văn là thông qua vi c phân tích c  s  lý lu n ­ th cụ ủ ậ ệ ơ ở ậ ự  

ti n và xác đ nh yêu c u xây d ng và hoàn thi n chính quy n đ a phễ ị ầ ự ệ ề ị ương   nở ướ  c

ta hi n nay đ  t  đó đ  xu t phệ ể ừ ề ấ ương hướng và các gi i pháp ch  y u ti p t cả ủ ế ế ụ  

đ i m i t  ch c và ho t đ ng c a chính quy n đ a phổ ớ ổ ứ ạ ộ ủ ề ị ương nh m góp ph n xâyằ ầ  

d ng và hoàn thi n Nhà nự ệ ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa c a dân, do dân, vìề ộ ủ ủ  dân dướ ựi s  lãnh đ o c a Đ ng C ng s n Vi t Nam.ạ ủ ả ộ ả ệ

­ Đe th c hi n m c tiêu nêu trên, lu n văn có nhi m v  sau đây:ự ệ ụ ậ ệ ụ

+ Lu n ch ng c  s  lý lu n c a vi c xây d ng và hoàn thi n chínhậ ứ ơ ở ậ ủ ệ ự ệ  quy n đ a phề ị ương   nở ước ta

+ Tìm hiêu và khái quát kinh nghi m tô ch c và ho t đ ng c a chínhệ ứ ạ ộ ủ  quy n đ a phề ị ương c a m t s  nủ ộ ố ước trên th  gi i.ế ớ

+ Đánh giá th c tr ng t  ch c và ho t đ ng c a chính quy n đ a phự ạ ố ứ ạ ộ ủ ề ị ương, phân tích rõ nh ng  u đi m, h n ch , nguyên nhân và rút ra bài h c kinh nghi m.ữ ư ể ạ ế ọ ệ

+ Đe xu t các phấ ương hướng, nhi m v  và gi i pháp ch  y u ti p t cệ ụ ả ủ ế ế ụ  xây d ng và hoàn thi n chính quy n đ a phự ệ ề ị ương   nở ước ta hi n nay.ệ

4 Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ

­ Đ i tố ượng nghiên c u c a lu n văn là v  trí, vai trò, ch c năng, nhi mứ ủ ậ ị ứ ệ  

v  và mô hình t  ch c, ho t đ ng c a chính quy n đ a phụ ổ ứ ạ ộ ủ ề ị ương nước ta t  sauừ  Cách m ng Tháng 8 năm 1945 đ n nayạ ế

­ Ph m vi nghiên c u ch  y u là mô hình t  ch c và ho t đ ng c a H iạ ứ ủ ế ổ ứ ạ ộ ủ ộ  

đ ng nhân dân và  y ban nhân dân theo Hi n pháp 1992 (s a đ i) và Lu t t  ch cồ ủ ế ử ổ ậ ố ứ  

H i đ ng nhân dân và úy ban nhân dân 2003.ộ ồ

5 C  s  lý lu n và phơ ở ậ ương pháp nghiên cún

C  s  lý lu n c a lu n văn là các quan đi m c a ch  nghĩa Mác­Lênin, tuơ ở ậ ủ ậ ể ủ ủ  

tu ng H  Chí Minh, các quan đi m, ch  tru ng, đu ng l i c a Đ ng và Nhà nu cở ồ ể ủ ơ ờ ố ủ ả ớ  

ta v  t  ch c b  máy nhà nu c nói chung và đ i m i mô hình chính quy n đ aề ổ ứ ộ ớ ổ ớ ề ị  phu ng nói riêng đáp  ng yêu c u xây d ng nhà nu c pháp quy n c a dân, doơ ứ ầ ự ớ ề ủ  dân, vì dân trong đi u ki n phát tri n kinh t  th  tru ng đ nh hu ng xã h i chề ệ ể ế ị ờ ị ớ ộ ủ nghĩa và h i nh p kinh t  qu c t ộ ậ ế ố ế

Trên c  s  phu ng pháp lu n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin và tu tu ng Hơ ở ơ ậ ủ ủ ở ồ Chí Minh, lu n văn s  d ng m t s  phu ng pháp nghiên c u: phân tích, t ng h p,ậ ử ụ ộ ố ơ ứ ổ ợ  

so sánh, ti p c n h  th ng; k t h p v i các phu ng pháp: l ch s , xã h i h c ế ậ ệ ố ế ợ ớ ơ ị ử ộ ọ

6 Đóng góp mói c a lu n vănủ ậ

Trên c  s  h  th ng hóa nh ng k t qu  nghiên c u v  v n đ  đ i m iơ ở ệ ố ữ ế ả ứ ề ấ ề ổ ớ  

t  ch c và ho t đ ng c a chính quy n đ a phu ng, lu n văn đã lu n ch ng rõổ ứ ạ ộ ủ ề ị ơ ậ ậ ứ  

h n c  s  lý lu n ­ th c ti n t  ch c, ho t đ ng c a chính quy n đ a phu ng ơ ơ ở ậ ự ễ ổ ứ ạ ộ ủ ề ị ơ ở 

nu c ta hi n nay và c  th  hóa các nguyên t c và phu ng hu ng, gi i pháp chớ ệ ụ ể ắ ơ ớ ả ủ 

y u ti p t c xây d ng và hoàn thi n chính quy n đ a phu ng góp ph n xây d ngế ế ụ ự ệ ề ị ơ ầ ự  Nhà nu c pháp quy n xã h i ch  nghĩa c a dân, do dân, vì dân trong th i k  đ yớ ề ộ ủ ủ ờ ỳ ẩ  

m nh toàn di n công cu c đ i m i đ t nu c.ạ ệ ộ ổ ớ ấ ớ

7 K t c u c a lu n vănế ấ ủ ậ

Ngoài ph n m  đ u, k t lu n và danh m c tài li u tham kh o, n i dungầ ở ầ ế ậ ụ ệ ả ộ  

c a lu n văn g m 3 chu ng 9 ti t.ủ ậ ồ ơ ế

Ch ươ ng 1

C  S  LÝ LU N C A VI C XÂY D NG VÀ HOÀN THI Nơ Ở Ậ Ủ Ệ ự Ệ

CHÍNH QUY N Đ A PHỀ Ị ƯƠNG   NỞ ƯỚC TA

1.1 TÍNH CHÁT, Đ C ĐI M VÀ V  TRÍ, VAI TRÒ C A CHÍNH QUY N Ặ Ể Ị Ủ Ề  

Đ A PH Ị ƯƠ NG   N Ở ƯỚ C TA

1.1.1 Khái ni m chính quy n đ a phệ ề ị ương

Đê th c hi n các ch c năng, nhi m v  c a Nhà nự ệ ứ ệ ụ ủ ước, b  máy nhà nộ ướ  c

bao g m các c  quan nhà nồ ơ ước v i nh ng quan h  ch t ch  gi a chúng đớ ữ ệ ặ ẽ ữ ượ  cthi t l p t  Trung ế ậ ừ ương đ n đ a phế ị ương. H  th ng c  quan nhà nệ ố ơ ước Trung 

ng bao g m Qu c h i, Chính ph , Vi n Ki m sát nh n dân T i cao, Tòa án

nhân dân T i cao, các B , c  quan ngang b , c  quan thu c Chính ph  Ph m viố ộ ơ ộ ơ ộ ủ ạ  

ho t đ ng c a các c  quan này bao trùm toàn b  lãnh th  đ t nạ ộ ủ ơ ộ ổ ấ ước. Khác v i cácớ  

c  quan nhà nơ ướ ởc   Trung ương, các c  quan nhà nơ ướ ở ịc   đ a phương được thành 

l p trên c  s  các c p đ n v  hành chính ho c theo h  th ng d c xuyên su t tậ ơ ở ấ ơ ị ặ ệ ố ọ ố ừ Trung ương đ n các đ n v  hành chính c p t nh, c p huy n, c p xã và có ph m viế ơ ị ấ ỉ ấ ệ ấ ạ  

ho t đ ng trong t ng đ n v  hành chính ­ lãnh th  nh t đ nh.ạ ộ ừ ơ ị ổ ấ ị

Trong khoa h c pháp lý, khái ni m "chính quy n đ a phọ ệ ề ị ương" được hi uể  

 c  nghĩa r ng và nghĩa h p. Theo nghĩa r ng, chính quy n đ a ph ng bao g m

t t c  các c  quan nhà nấ ả ơ ước mà ph m vi, th m quy n ho t đ ng trên đ a bàn lãnhạ ẩ ề ạ ộ ị  

th  đ a phổ ị ương: c  quan quy n l c nhà nơ ề ự ước, c  quan hành chính nhà nơ ước và cơ quan t  pháp. Theo nghĩa h p, chính quy n đ a phư ẹ ề ị ương được hi u ch  g m cể ỉ ồ ơ quan quy n l c nhà nề ự ước và c  quan hành chính nhà nơ ướ ở ịc   đ a phương, t c làứ  

H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân các c p.ộ ồ ủ ấ

 Vi t Nam, khái ni m "chính quy n đ a ph ng" đ c dùng thông

d ng k  t  sau khi thành l p chính quy n nhân dân, t c là sau Cách m ng Thángụ ể ừ ậ ề ứ ạ  Tám 1945 đ n nay. Tuy nhiên, hi n v n ch a có m t văn b n pháp lu t nào đ nhế ệ ẫ ư ộ ả ậ ị  nghĩa khái ni m chính quy n đ a phệ ề ị ương bao g m nh ng thi t ch  nào, m i quanồ ữ ế ế ố  

h  và c  ch  ho t đ ng c  th  c a các b  ph n c u thành. Có nhi u cách hi uệ ơ ế ạ ộ ụ ể ủ ộ ậ ấ ề ế  khác nhau v  khái ni m "chíề ệ nh quy n đ a phề ị ương", xu t phát t  cách ti p c n vàấ ừ ế ậ  

m c đích nghiên c u khác nhau c a các nhà khoa h c và nhà qu n lý. Tuy v y,ụ ứ ủ ọ ả ậ  xét   bình di n chung, quan ni m chính quy n đ a phở ệ ệ ề ị ương theo nghĩa h p, t c làẹ ứ  

m t c u trúc t  ch c nhà nộ ấ ổ ứ ước, bao g m H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dânồ ộ ồ ủ  ( y ban hành chính) đủ ượ ổc t  ch c và ho t đ ng theo các quy đ nh c a Hi n phápứ ạ ộ ị ủ ế  

và Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân  ng v i m i c p hànhậ ổ ứ ộ ồ ủ ứ ớ ỗ ấ  chính ­ lãnh th  xác đ nh đổ ị ược tán đ ng ph  bi n và đang đồ ổ ế ược áp d ng trongụ  

th c t  cu c s ng hi n nay.ự ế ộ ố ệ

Khác v i nhi u nớ ề ước, b  máy chính quy n đ a phộ ề ị ương   nở ước ta là m tộ  

h  th ng th ng nh t các c  quan nhà nệ ố ố ấ ơ ước và được thành l p h u nh  gi ngậ ầ ư ố  nhau   t t c  các đ n v  hành chính. Theo Hi n pháp 1992, nở ấ ả ơ ị ế ước ta có 4 c p đ nấ ơ  

v  hành chính ­ lãnh th :ị ổ

­ Trung ương;

­ T nh, thành ph  tr c thu c Trung ỉ ố ự ộ ương (c p t nh);ấ ỉ

­ Huy n, thành ph  thu c t nh, qu n, th  xã (c p huy n);ệ ố ộ ỉ ậ ị ấ ệ

­ Xã, phường, th  tr n (c p xã).ị ấ ấ

Ngoài c p trung ấ ương, các c p t nh, huy n, xã là các đ n v  hành chínhấ ỉ ệ ơ ị  

đ a phị ương,  ng v i m i c p hành chíứ ớ ỗ ấ nh ­ lãnh th  đ a phổ ị ương là m t c p chínhộ ấ  quy n đ a phề ị ương. Theo Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dânậ ổ ứ ộ ồ ủ  năm 2003, chính quy n đ a phề ị ương được thành l p   t t c  các đ n v  hành chínhậ ở ấ ả ơ ị  

­ lãnh th , bao g m: chính quy n c p t nh; chính quy n c p huy n và chínhổ ồ ề ấ ỉ ề ấ ệ  quy n c p xã.ề ấ

Hi n nay, tính đ n 01/10/2007, nệ ế ước ta có 64 t nh, thành ph  tr c thu cỉ ố ự ộ  Trung ương, trong đó có: 59 t nh và 5 thành ph  tr c thu c Tmng ỉ ố ự ộ ương; 681 đ nơ  

v  c p huy n, trong đó có: 549 huy n (có 5 huy n đ o), 45 qu n, 40 thành phị ấ ệ ệ ệ ả ậ ố thu c t nh, 47 th  xã; 10.974 đ n v  c p xã, trong đó có 9.101 xã, 1.263 phộ ỉ ị ơ ị ấ ường, 

610 th  tr n. Theo quy đ nh c a pháp lu t, t t c  các đ n v  hành chíị ấ ị ủ ậ ấ ả ơ ị nh nêu trên 

đ u có H i đ ng nhân dân và úy ban ề ộ ồ nhân dân

1.1.2. Tính ch t, đ c đi m c a chính quy n đ a phấ ặ ể ủ ề ị ương   nở ước taQuy n l c nhà nề ự ước v  b n ch t là th ng nh t, không có s  phân chia,ề ả ấ ố ấ ự  

dù cho đó là ki u nhà nể ước nào và đượ ổc t  ch c theo hình th c liên bang hay đ nứ ứ ơ  

nh t; theo nguyên t c phân quy n ho c t p quy n, đấ ắ ề ặ ậ ề ược phân c p qu n lý theoấ ả  hình th c phân quy n, t n quy n hay t p quy n. Nh ng Nhà nứ ề ả ề ậ ề ư ước nào cũng phân chia lãnh th  thành các đ n v  hành chính đ  qu n lý, và do đó chính quy n nhàổ ơ ị ể ả ề  

nước cũng ph i thi t k  tả ế ế ương  ng theo các đ n v  hành chính lãnh th  đó đeứ ơ ị ố  

qu n lý, t  đó d n đ n khái ni m chính quy n Trung ả ừ ẫ ế ệ ề ương và chính quy n đ aề ị  

phương. Nh  v y, khi nói chính quy n Trung ư ậ ề ương và chính quy n đ a phề ị ương là 

đ  nói đ n ph m vi, quy n h n gi a b  máy c  quan nhà nể ế ạ ề ạ ữ ộ ơ ướ ởc   Trung ương v iớ  

b  máy c  quan chính quy n đ a phộ ơ ề ị ương

Tính th ng nh t c a quy n l c nhà nố ấ ủ ề ự ước v  phề ương di n c u trúc hànhệ ấ  chính lãnh th  đòi h i b  máy nhà nổ ỏ ộ ước ph i đả ượ ổc t  ch c theo m t h  th ngứ ộ ệ ố  

th ng nh t, đ m b o tính liên thông c a quy n l c t  trung ố ấ ả ả ủ ề ự ừ ương xu ng đ aố ị  

phương. Trong quan h  quy n l c theo các đ n v  hành chính lãnh th , quy n l cệ ề ự ơ ị ổ ề ự  nhà nước ph i đả ược xác đ nh theo t ng c p đ n v  hành chính lãnh th  theo cácị ừ ấ ơ ị ố  

m c tiêu, m c đ  phân c p, phân quy n gi a trung ụ ứ ộ ấ ề ữ ương và đ a phị ương, gi a cácữ  

c p hành chính ­ lãnh tho khác nhau trong m t qu c gia. M t khác, yêu c u c a tấ ộ ố ặ ầ ủ ổ 

ch c quy n l c nhà nứ ề ự ước trong nhà nước pháp quy n, quy n l c không ch  th ngề ề ự ỉ ố  

nh t mà còn ph i đ m b o các yêu c u c a m t n n dân ch  Đi u này có nghĩaấ ả ả ả ầ ủ ộ ề ủ ề  

là trong m i quan h  gi a Trung ố ệ ữ ương và đ a phị ương, các c p chính quy n đấ ề ượ  c

t  ch c theo các đ n v  hành chính lãnh th  v a ph i tuân th  yêu c u c p dổ ứ ơ ị ố ừ ả ủ ầ ấ ướ  i

ph  thu c c p trên, ch u trách nhi m trụ ộ ấ ị ệ ước c p trên, v a ph i đ m b o tính đ cấ ừ ả ả ả ộ  

l p, t  ch  c a m i m t c  c u chính quy n trong m i c p hành chính ­ lãnh th ậ ự ủ ủ ỗ ộ ơ ấ ề ỗ ấ ổ

B  máy chính quy n đ a phộ ề ị ương v a là m t hình th c t  ch c và th cừ ộ ứ ố ứ ự  

hi n quy n l c nhà nệ ề ự ước th ng nh t   đ a phố ấ ở ị ương, v a là hình th c t  ch c c aừ ứ ổ ứ ủ  các c ng đ ng dân c  trong m i c p hành chính ­ lãnh th  đ  th c hi n quy nộ ồ ư ỗ ấ ố ể ự ệ ề  làm ch  c a b n thân mình. Nh  v y, xét v  tính ch t, chính quy n đ a phủ ủ ả ư ậ ề ấ ề ị ươ  ng

được nhìn nh n trên hai phậ ương di n có quan h  g n bó v i nhau.ệ ệ ắ ớ

Chính quy n đ a phề ị ương v i ý nghĩa là c  quan quy n l c nhà nớ ơ ề ự ướ ở c 

đ a phị ương, t c là trong quan h  quy n l c c a nhà nứ ệ ề ự ủ ước th ng nh t, chínhố ấ  quy n đ a phề ị ương là m t b  ph n trong h  th ng c  quan quy n l c nhà nộ ộ ậ ệ ố ơ ề ự ướ  c

th ng nh t trên toàn b  lãnh th , ch  không thê là c  quan quy n l c nhà nố ấ ộ ố ứ ơ ề ự ướ  c

c a đ a ph ủ ị ươ ng.  S  khác nhau gi a n i hàm, ý nghĩa c a t p h p t  "  ự ữ ộ ủ ậ ọ ừ ử đ a ị  

ph ươ ng"   và  "c a đ a ph ủ ị ươ " là khác nhau r t c  b n; vì th , c n đ ng ấ ơ ả ế ầ ược quán 

tri t đ  hi u sâu s c h n quan đi m v  tính th ng nh t c a quy n l c nhà nệ ể ể ắ ơ ể ề ố ấ ủ ề ự ướ  c.

M t khác, căn c  vào các quy đ nh c a Hi n pháp, Lu t t  ch c H i đ ng nhânặ ứ ị ủ ế ậ ổ ứ ộ ồ  dân và  y ban nhân dân v  v  trí, vai trò, ch c năng, th m quy n c a H i đ ngủ ề ị ứ ẩ ề ủ ộ ồ  nhân dân,  y ban nhân dân các c p, có th  th y r ng ho t đ ng c a chính quy nủ ấ ể ấ ằ ạ ộ ủ ề  

đ a phị ương xét hèn bình di n th c thi quy n l c là lo i ho t đ ng mang tính ch tệ ự ề ự ạ ạ ộ ấ  

ch p hành.ấ

Chính quy n đ a phề ị ương không ch  đ i di n cho quy n l c nhà nỉ ạ ệ ề ự ướ ở c 

đ a phị ương mà còn là đ i di n cho l i ích, ý chí, nguy n v ng c a các c ng đ ngạ ệ ợ ệ ọ ủ ộ ồ  dân c  trong ph m vi lãnh th  Do v y, chính quy n đ a phư ạ ổ ậ ề ị ương   m i c p còn làở ỗ ấ  hình th c to ch c th c hành dân ch  c a nhân dân m i đ a phứ ứ ự ủ ủ ỗ ị ương và th t s  làậ ự  

m t to ch c c a nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân trong m i m t ph m vi lãnhộ ứ ủ ỗ ộ ạ  

th  r t c  th  Do đó, vi c t  ch c và v n hành chính quy n đ a phổ ấ ụ ể ệ ổ ứ ậ ề ị ương   m iở ỗ  

c p ph i căn c  vào đ c đi m, ph m vi và nhu c u, kh  năng th c hành dân chấ ả ứ ặ ể ạ ầ ả ự ủ 

c a các c ng đ ng dân c  sinh s ng trên đ a bàn.ủ ộ ồ ư ố ị

Chính quy n đ a phề ị ương  ong t  cách là hình th c th c hi n dân chừ ư ứ ự ệ ủ 

c a nhân dân trong t ng c p hành chính ­ lãnh th  m i đ i di n đủ ừ ấ ổ ớ ạ ệ ược quy n l i,ề ợ  

ý chí, nguy n v ng c a ngệ ọ ủ ười dân, sâu sát, g n bó v i ngắ ớ ười dân, ph c v  đúng,ụ ụ  

k p th i các yêu c u c a ngị ờ ầ ủ ười dân và ch u s  giám sát th c t  c a ngị ự ự ế ủ ười dân

Đe đ m b o đả ả ược yêu c u này, chính quy n đ a phầ ề ị ương ph i đả ược giao quy n tề ự 

ch    m c đ  c n thi t đ  có th  đ c l p gi i quy t các công vi c, các nhu c uủ ở ứ ộ ầ ế ể ể ộ ậ ả ế ệ ầ  sát th c c a t ng đ a phự ủ ừ ị ương, c a t ng c ng đ ng dân c  Trong ý nghĩa này, l chủ ừ ộ ồ ư ị  

s  phát tri n các mô hình chính quy n đ a phử ể ề ị ương   m t s  nở ộ ố ước trên th  gi i đãế ớ  

ch  ra nhi u d ng th c khác nhau c a ch  đ  t  qu n đ a phỉ ề ạ ứ ủ ế ộ ự ả ị ương

Tính t  qu n c a chính quy n đ a phự ả ủ ề ị ương   nở ước ta ch a đư ược xác đ nhị  

m t cách c  th  trên phộ ụ ể ương di n lu t pháp. Tuy v y, dệ ậ ậ ưới nhi u m c đ  khácề ứ ộ  nhau, đ c đi m này đã đặ ể ược th  hi n trong tính ch t và m c đ  t  ch  c a m iể ệ ấ ứ ộ ự ủ ủ ỗ  

c p chính quy n trong các đ n v  hành chính ­ lãnh th  Th c ti n ho t đ ng c aấ ề ơ ị ố ự ễ ạ ộ ủ  các c p chính quy n trong vi c t  quy t đ nh các v n đ  thu n túy mang tính đ aấ ề ệ ự ế ị ấ ề ầ ị  

phương b ng chính các ngu n l c và công c  c a đ a phằ ồ ự ụ ủ ị ương cho th y tính tấ ự 

qu n hay còn g i là tính "t  ch " c a chính quy n đ a phả ọ ự ủ ủ ề ị ương luôn là c  s  quanơ ở  

tr ng đ  xác l p m c đ  và kh  năng đ i di n cho quy n, l i ích và ý chí,ọ ể ậ ứ ộ ả ạ ệ ề ợ  nguy n v ng c a các c ng đ ng dân c    m i đ a bàn.ệ ọ ủ ộ ồ ư ở ỗ ị

v  phề ương di n lý lu n, có th  th y r ng khi chính quy n đ a phệ ậ ể ấ ằ ề ị ươ  ng

ho t đ ng trong t  cách c a m t c  quan quy n l c nhà nạ ộ ư ủ ộ ơ ề ự ước, t c là lúc chínhứ  quy n đ a phề ị ương đ i di n cho quy n l c nhà nạ ệ ề ự ước th ng nh t, đ i di n cho l iố ấ ạ ệ ợ  ích qu c gia. Nh ng khi chính quy n đ a phố ư ề ị ương ho t đ ng  ong t  cách là cạ ộ ữ ư ơ quan t  qu n đ a phự ả ị ương (hay t  ch ) chính là lúc chính quy n này đ i di n choự ủ ề ạ ệ  

l i ích, ý chí, nguy n v ng c a nhân dân đ a phợ ệ ọ ủ ị ương, đ i di n cho m t vùng (đ nạ ệ ộ ơ  

v ) hành chính ­ lãnh th  xác đ nh. Tuy r ng trong th c ti n ho t đ ng c a cácị ố ị ằ ự ễ ạ ộ ủ  

c p chính quy n đ a phấ ề ị ương r t khó phân đ nh r ch ròi và c  th  khi nào chínhấ ị ạ ụ ể  quy n đó đ i di n cho quy n l c nhà nề ạ ệ ề ự ước c p trên, khi nào đ i di n cho nhânấ ạ ệ  dân đ a phị ương và không ph i lúc nào hai lo i l i ích này cũng th ng nh t v iả ạ ợ ố ấ ớ  nhau

Tính ch t kép c a chính quy n đ a phấ ủ ề ị ương xác đ nh hai vai trò c a chínhị ủ  quy n đ a phề ị ương trong m i quan h  gi a nhà nố ệ ữ ước và các c ng đ ng dân c ,ộ ồ ư  

gi a t p trung và dân ch  trong đ i s ng nhà nữ ậ ủ ờ ố ước và xă h i theo ch  đ  phápộ ế ộ  quy n.ề

­ V i vai trò là đ i di n cho quy n l c nhà nớ ạ ệ ề ự ướ ở ịc   đ a phương, chính quy n đ a phề ị ương là các c p đ  t  ch c c a quy n l c nhà nấ ộ ổ ứ ủ ề ự ước th ng nh tố ấ  trong ph m vi t ng đ n v  hành chính lãnh tho, là công c  c a nhà nạ ừ ơ ị ụ ủ ướ nh mc  ằ  

th c thi quy n l c, th c thi lu t pháp, b o đ m s  toàn v n c a lãnh th  qu cự ề ự ự ậ ả ả ự ẹ ủ ổ ố  gia. Trong v  th  này, chính quy n đ a phị ế ề ị ương các c p t n t i trong m i quan hấ ồ ạ ố ệ quy n uy và ph c tùng theo nguyên t c: c p dề ụ ắ ấ ưới ph c tùng c p trên, đ a phụ ấ ị ươ  ng

ph c tùng trung ụ ương

­ V i vai trò là đ i di n cho các c p hành chính ­ lãnh th  trong m i quanớ ạ ệ ấ ổ ố  

h  v i chính quy n c p trên, chính quy n đ a phệ ớ ề ấ ề ị ương c p nào đ i di n cho l iấ ạ ệ ợ  ích, ý chí, nguy n v ng c a nhân dân đ a phệ ọ ủ ị ương c p đó và hành đ ng trong tấ ộ ư cách là hình th c t  ch c đ i di n c a nhân dân, công c  th c hi n quy n dânứ ố ứ ạ ệ ủ ụ ự ệ ề  

ch  c a ngủ ủ ười dân. Trong ý nghĩa này, m i c p chính quy n đ a phỗ ấ ề ị ương là m tộ  

t  ch c c a đ a phổ ứ ủ ị ương có nhi m v  gi i quy t các công vi c c a đ a phệ ụ ả ế ệ ủ ị ương, đáp  ng các yêu c u, nguy n v ng h p pháp c a ngứ ầ ệ ọ ọ ủ ười dân đ a phị ương, đ ngồ  

th i có trách nhi m b o v  quy n và l i ích h p pháp c a đ a phờ ệ ả ệ ề ợ ọ ủ ị ương không chỉ trong m i quan h  v i các c  quan quy n l c nhà nố ệ ớ ơ ề ự ướ ấc c p trên mà c  trong m iả ố  quan h  v i các đ a phệ ớ ị ương khác

Nh  v y,  trong  c   c u  t   ch c   b   máy   nhà  nư ậ ơ ấ ổ ứ ộ ước,   chính  quy n  đ aề ị  

phương m i c p đ u v a có v  trí ph  thu c v a có v  trí đ c l p.ỗ ấ ề ừ ị ụ ộ ừ ị ộ ậ

­ V  trí ph  thu c c a chính quy n đ a phị ụ ộ ủ ề ị ương được xác đ nh trên c  sị ơ ở quan ni m tính ch t ho t đ ng c a chính quy n đ a phệ ấ ạ ộ ủ ề ị ương, dù đó là ho t đ ngạ ộ  

c a H i đ ng nhân dân hay c a  y ban nhân dân đ u là ho t đ ng ch p hành.ủ ộ ồ ủ ủ ề ạ ộ ấ  

M t khác, trong c  c u chính quy n đ a phặ ơ ấ ề ị ương,  y ban nhân dân là c  quan hànhủ ơ  chính nhà nướ ở ịc   đ a phương và là m t b  ph n  ong h  th ng hành chính nhàộ ộ ậ ừ ệ ố  

nước th ng nh t do Chính ph  lãnh đ o. V i v  trí này, chính quy n đ a phố ấ ủ ạ ớ ị ề ị ươ  ng

c p dấ ưới ch u s  lãnh đ o c a c  quan hành chính nhà nị ự ạ ủ ơ ướ ấc c p hên và ch u tráchị  nhi m hệ ướ ơc c  quan hành chính nhà nướ ấc c p trên trong ph m vi và m c đ  phânạ ứ ộ  

c p, phân quy n theo lu t đ nh.ấ ề ậ ị

­ V  trí đ c l p c a chính quy n đ a phị ộ ậ ủ ề ị ương được th  hi n ch  y u trongể ệ ủ ế  

đ a v  pháp lý c a H i đ ng nhân dân và ph m vi quy n t  ch  đị ị ủ ộ ồ ạ ề ự ủ ược phân c pấ  

qu n lý. Theo các quy đ nh c a Lu t t  ch c H i đ ng nhân dân và Úy ban nhânả ị ủ ậ ổ ứ ộ ồ  dân, H i đ ng nhân dân không ch  là c  quan quy n l c nhà nộ ồ ỉ ơ ề ự ướ ở ịc   đ a phương, 

mà còn là c  quan đ i di n cho quy n, ý chí, nguy n v ng c a nhân dân đ aơ ạ ệ ề ệ ọ ủ ị  

phương. Do v y H i đ ng nhân dân là c  quan c a đ a phậ ộ ồ ơ ủ ị ương, đ c l p quy tộ ậ ế  

đ nh các v n đ  c a đ a phị ấ ề ủ ị ương theo các m c đ  khác nhau v  quy n t  ch  ứ ộ ề ề ự ủ ở 

m i c p chính quy n. M c dù ch a đỗ ấ ề ặ ư ượ ổc t  ch c và ho t đ ng theo mô hình c aứ ạ ộ ủ  

t  ch c t  qu n đ a phổ ứ ự ả ị ương nh    m t s  nư ở ộ ố ước, nh ng xét v  quy n h n, ch cư ề ề ạ ứ  năng, nhi m v  và th c ti n ho t đ ng, có th  th y r ng   m t m c đ  nh tệ ụ ự ễ ạ ộ ể ấ ằ ở ộ ứ ộ ấ  

đ nh, tính t  qu n c a chính quy n đ a phị ự ả ủ ề ị ương đã được xác đ nh, đ c bi t là ị ặ ệ ở 

c p c  s  xã, phấ ơ ở ường, th  tr n. Nh ng y u t  c a quy n t  qu n đ a phị ấ ữ ế ố ủ ề ự ả ị ươ  ngcũng nh  vi c các c  quan đ i di n (t  Qu c h i đ n H i đ ng nhân dân các c pư ệ ơ ạ ệ ừ ố ộ ế ộ ồ ấ  không hình thành m t h  th ng th ng nh t và hoàn toàn đ c l p v i nhau), đã t oộ ệ ố ố ấ ộ ậ ớ ạ  nên v  trí đ c l p cho chính quy n đ a phị ộ ậ ề ị ương các c p trong h  th ng t  ch c bấ ệ ố ổ ứ ộ máy nhà nướ ở ước   n c ta. Tuy v y, khi nh n m nh đ n tính t  qu n c a H iậ ấ ạ ế ự ả ủ ộ  

đ ng nhân dân cũng có nghĩa là c n ph i tăng cồ ầ ả ường h n n a vai  ò t  qu n c aơ ữ ừ ự ả ủ  chính quy n c p xã; nh ng đ i v i c p t nh thì l i ph i đ  cao tính ch t c a cề ấ ư ố ớ ấ ỉ ạ ả ề ấ ủ ơ quan quy n l c nhà nề ự ướ ở ịc   đ a phương. Có nghĩa là, vai trò t  qu n, tính ch t đ iự ả ấ ạ  

di n, tính đ c l p, t  ch  c a t ng c p chính quy n nói chung cũng nh  c a H iệ ộ ậ ự ủ ủ ừ ấ ề ư ủ ộ  

đ ng nhân dân t ng c p ph i đa d ng, linh ho t, phù h p v i đi u ki n c  thồ ừ ấ ả ạ ạ ợ ớ ề ệ ụ ể 

c a t ng đ a phủ ừ ị ương và ph i b o đ m trong m t ch nh th  c a m t nhà nả ả ả ộ ỉ ể ủ ộ ướ  c

th ng nh t. Không nên l p l i m t mô hình chính quy n c ng nh c cho m i đ aố ấ ặ ạ ộ ề ứ ắ ọ ị  

phương (đô th , vùng đ ng b ng, mi n núi, biên gi i, h i đ o, vùng có đông đ ngị ồ ằ ề ớ ả ả ồ  bào dân t c thi u s ), v i m i c p (t nh, huy n, xã); ho c theo ki u trung ộ ể ố ớ ọ ấ ỉ ệ ặ ể ươ  ng

có c  quan nào, đ a phơ ị ương cũng có c  quan đó, t nh có c  quan nào thì huy n xãơ ỉ ơ ệ  cũng có các c  quan tơ ương  ng nh ng không rõ ch c năng, nhi m v  và kém hi uứ ư ứ ệ ụ ệ  

qu ả

1.1.3. V  trí, vai trò c a chính quy n đ a phị ủ ề ị ương

Đe qu n lý và gi i quy t các nhi m v  xây d ng kinh t , văn hóa, xã h iả ả ế ệ ụ ự ế ộ  

c a đ t nủ ấ ước, Vi t Nam cũng nh  t t c  các nệ ư ấ ả ước trên th  gi i đ u ph i t  ch cế ớ ề ả ổ ứ  các đ n v  hành chính ­ lãnh th  và thơ ị ố ảnh l p các c  quan nhà nậ ơ ướ ở ịc   đ a phươ  ng

nh m m c đích: ằ ụ Th  nh t, ứ ấ  đ  tri n khai vi c th c hi n các quy t đ nh c a các cể ể ệ ự ệ ế ị ủ ơ quan nhà nướ ởc   trung ương; th  hai, ứ  đ  nhân dân đ a phể ị ương tham gia vào các 

ho t đ ng c a các c  quan nhà nạ ộ ủ ơ ước và quy t đ nh nh ng v n đ  có liên quanế ị ữ ấ ề  

đ n đ i s ng c a nhân dân đ a phế ờ ố ủ ị ương;  th  ba, ứ   phân c p cho đ a phấ ị ương để 

gi m b t công vi c cho c  quan nhà nả ớ ệ ơ ướ ởc   Trung ương, t  đó t o đi u ki n choừ ạ ề ệ  Trung ương đ  t p trung gi i quy t nh ng công vi c có tính ch t qu c gia; ể ậ ả ế ữ ệ ấ ố thứ 

t , ư  vi c t  ch c ra các c  quan nhà nệ ổ ứ ơ ướ ở ịc   đ a phương còn nh m m c đích thằ ụ ể 

hi n b n ch t c a nhà nệ ả ấ ủ ước c a dân, do dân, vì dân, m i l i ích c a nhà nủ ọ ợ ủ ướ  c

đ u xu t phát t  nhân dân và ề ấ ừ th  năm ứ  là vi c t  ch c ra các c  quan nhà nệ ổ ứ ơ ướ ở c 

đ a phị ương cũng là đ  gi i quy t t t quy n l i c a trung ể ả ế ố ề ợ ủ ương và quy n l i c aề ợ ủ  

m i đ a phỗ ị ương

Chính quy n đ a phề ị ương   các đô th  có vai trò quan tr ng không chở ị ọ ỉ trong vi c th c hi n các ch c năng qu n lý nhà nệ ự ệ ứ ả ước trên đ a bàn mà còn có vaiị  trò đ u tàu thúc đ y phát tri n kinh t  ­ xã h i c a c  vùng, khu v c; là b  ph nầ ẩ ể ế ộ ủ ả ự ộ ậ  

h t nhân c a các đ n v  hành chính ­ lãnh th  l n h n, g n k t ch t ch  v i cácạ ủ ơ ị ổ ớ ơ ắ ế ặ ẽ ớ  

đ n v  hành chíơ ị nh ­ lãnh th  ngo i vi và các khu v c lân c n thành các vùng, cácố ạ ự ậ  khu v c lãnh th  đe cùng nhau gi i quy t nh ng v n đ  v  phát tri n kinh t  ­ xãự ố ả ế ữ ấ ề ề ể ế  

h i, v  cung  ng d ch v  công mà không b  c t khúc b i đ a gi i hành chính.ộ ề ứ ị ụ ị ắ ở ị ớ

T  phừ ương di n lý lu n v  nhà nệ ậ ề ước, chính quy n nhà nề ướ ở ước   n c ta (g m c  Trung ồ ả ương và đ a phị ương) được thi t l p nên b i nhân dân, nói cáchế ậ ở  khác, nhân dân là ch  th  c a quy n l c nhà nủ ể ủ ề ự ước; quy n l c c a nhân dân đề ự ủ ượ  c

t  ch c th nh Nhà nổ ứ ả ước. Trong đó, H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân làộ ồ ủ  

nh ng c  quan do nhân dân tr c ti p ho c gián ti p b u ra thông quan c  ch  b uữ ơ ự ế ặ ế ầ ơ ế ầ  

c  Do đó, chính quy n đ a phử ề ị ương là nh ng c u trúc quy n l c g n li n v iữ ấ ề ự ắ ề ớ  

người dân, g n dân và tác đ ng  nh hầ ộ ả ưởng tr c ti p đ n các v n đ  dân ch ,ự ế ế ấ ề ủ  nhân quy n và cu c s ng c a ngề ộ ố ủ ười dân, c ng đ ng, nhóm xã h i. Ni m tin c aộ ồ ộ ề ủ  

người dân đ i v i Nhà nố ớ ước được bi u hi n và xác đ nh trể ệ ị ước h t   ni m tinế ở ề  

c a nhân dân đ i v i các c p chính quy n đ a phủ ố ớ ấ ề ị ương, đ c bi t là chính quy nặ ệ ề  

c  s ơ ở

V  trí, vai trò c a chính quy n đ a phị ủ ề ị ương th  hi n t p trung nh t   v  trí,ể ệ ậ ấ ở ị  vai trò c a H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân.ủ ộ ồ ủ

a) V  trí, vai trò c a H i đ ng nhân dân Ị ủ ộ ồ

Theo quy đ nh c a Hi n pháp và Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân và Úyị ủ ế ậ ổ ứ ộ ồ  ban nhân dân, v  trí, vai trò c a H i đ ng nhân dân đị ủ ộ ồ ược th  hi n trên các m tể ệ ặ  sau:

­ H i đ ng nhân dân là m t trong nh ng m t xích c  b n trong m i liênộ ồ ộ ữ ặ ơ ả ố  

h  gi a nhân dân đ a phệ ữ ị ương và các c  quan nhà nơ ướ ở ịc   đ a phương; là c  quanơ  nhà nước tr c ti p do nhân dân đ a phự ế ị ương b u ra, đ  thay m t nhân dân đ aầ ể ặ ị  

phương quy t  đ nh nh ng v n đ  liên quan đ n đ i s ng c a nhân dân đ aế ị ữ ấ ề ế ờ ố ủ ị  

phương. Thông qua ho t đ ng c a h i đ ng nhân dân đ  nhân dân tham gia vàoạ ộ ủ ộ ồ ể  

qu n lý nhà nả ước và qu n lý xã h i   đ a phả ộ ở ị ương

­ H i đ ng nhân dân là c  s  đ  thành l p các c  quan nhà nộ ồ ơ ở ể ậ ơ ước khác thu c đ a phộ ị ương; là n i th  ch  các quy t đ nh c a c  quan nhà nơ ể ế ế ị ủ ơ ước c p trên;ấ  

là tmng tâm đi u hòa, ph i h p ho t đ ng c a các c  quan nhà nề ố ọ ạ ộ ủ ơ ước trên đ a bànị  lãnh th ố

­ H i đ ng nhân dân là c  quan quy n l c nhà nộ ồ ơ ề ự ướ ở ịc   đ a phương, đ iạ  

di n cho ý chí, nguy n v ng và quy n làm ch  c a nhân dân, do nhân dân đ aệ ệ ọ ề ủ ủ ị  

phương b u ra, ch u trách nhi m trầ ị ệ ước nhân dân đ a phị ương và c  quan nhà nơ ướ  c

c p trên (Đi u 119 ­ Hi n pháp 1992 s a đ i, b  sung năm 2001). H i đ ng nhânấ ề ế ử ổ ổ ộ ồ  dân có các c  c u làm vi c nh : ho t đ ng c a các k  h p, ho t đ ng c aơ ấ ệ ư ạ ộ ủ ỳ ọ ạ ộ ủ  

Thường tr c H i đ ng nhân dân, các ban c a H i đ ng nhân dân. H i đ ng nhânự ộ ồ ủ ộ ồ ộ ồ  dân v i vai trò thay m t nhân dân quy t đ nh nh ng ch  trớ ặ ế ị ữ ủ ương, gi i pháp nh mả ằ  huy đ ng các ngu n l c đ  xây d ng và phát tri n đ a phộ ồ ự ể ự ể ị ương v  kinh t  ­ xã h i,ề ế ộ  

c ng c  qu c phòng ­ an ninh, không ng ng chăm lo c i thi n đ i s ng v t ch t,ủ ố ố ừ ả ệ ờ ố ậ ấ  tinh th n cho nhân dân; giám sát vi c tuân theo pháp lu t c a các c  quan nhàầ ệ ậ ủ ơ  

nước, các t  ch c kinh t , t  ch c xã h i và c a công dân; duy trì thổ ứ ế ổ ứ ộ ủ ường xuyên 

vi c ti p xúc c  tri, thu th p ý ki n, nguy n v ng chính đáng c a c  tri đ  ph nệ ế ử ậ ế ệ ọ ủ ử ể ả  ánh v i các c  quan nhà nớ ơ ước thông qua các ho t đ ng c a h i đ ng nhân dân.ạ ộ ủ ộ ồ

­ V i t  cách là c  quan quy n l c nhà nớ ư ơ ề ự ướ ở ịc   đ a phương, H i đ ngộ ồ  nhân dân có quy n quy t ngh  m i v n đ  liên quan đ n đ i s ng c a nhân dânề ế ị ọ ấ ề ế ờ ố ủ  

đ a phị ương, mi n là các quy t đ nh đó không đễ ế ị ược trái v i các th m quy n quy tớ ẩ ề ế  

đ nh c a c  quan nhà nị ủ ơ ước c p trên. Các ngh  quy t c a H i đ ng nhân dân cóấ ị ế ủ ộ ồ  

hi u l c pháp lý trên đ a bàn c a đ a phệ ự ị ủ ị ương; m i t  ch c và công dân s ng trênọ ổ ứ ố  

đ a bàn đó đ u ph i tuân th  và ch p hành. H i đ ng nhân dân có quy n ban hànhị ề ả ủ ấ ộ ồ ề  ngh  quy t trong ph m vi, quy n h n c a mình.ị ế ạ ề ạ ủ

b) V  trí, vai trò c a  y ban nhân dân ị ủ ủ

y ban nhân dân là c  quan ch p hành c a H i đ ng nhân dân, c  quan

hành chính nhà nướ ở ịc   đ a phương,  y ban nhân dân là c  quan song trùng tr củ ơ ự  thu c, có trách nhi m báo cáo và ch u s  kiêm tra c a H i đ ng nhân dân là cộ ệ ị ự ủ ộ ồ ơ quan b u ra  y ban nhân dân, đ ng th i ph i báo cáo và ch u s  ki m tra c a cầ ủ ồ ờ ả ị ự ể ủ ơ quan hành chính c p trên.ấ

­ y ban nhân dân có trách nhi m thi hành các ngh  quy t c a H i đ ngủ ệ ị ế ủ ộ ồ  nhân dân, báo cáo công vi c trệ ước H i đ ng nhân dân, ch u s  ki m tra, giám sátộ ồ ị ự ể  

c a H i đ ng nhân dân; s  ki m tra, đôn đ c c a Thủ ộ ồ ự ể ố ủ ường tr c H i đ ng nhânự ộ ồ  dân; H i đ ng nhân dân có quy n yêu c u  y ban nhân dân s a đ i, b  sung ho cộ ồ ề ầ ủ ử ổ ổ ặ  bãi b  nh ng quy t đ nh không h p lý c a  y ban nhân dân.ỏ ữ ế ị ọ ủ ủ

­ y ban nhân dân làm vi c theo ch  đ  t p th , nh ng v n đ  quanủ ệ ế ộ ậ ể ữ ấ ề  

tr ng thu c th m quy n c a  y ban nhân dân đ u đọ ộ ẩ ề ủ ủ ề ược th o lu n và bi u quy tả ậ ể ế  theo đa s , tr  m t s  nhi m v  thu c th m quy n riêng c a Ch  t ch  y banố ừ ộ ố ệ ụ ộ ẩ ề ủ ủ ị ủ  nhân dân theo lu t đ nh. Theo đó, nguyên t c t p trung dân ch  đu c th c hi nậ ị ắ ậ ủ ợ ự ệ  trong h u h t các ho t đ ng qu n lý nhà nu c; các nhi m v  và gi i pháp, cácầ ế ạ ộ ả ớ ệ ụ ả  

ch  tru ng, đ  án, k  ho ch l n c a đ a phủ ơ ề ế ạ ớ ủ ị ương đ u đề ược bàn b c, quy t đ nhạ ế ị  theo đa s ố

­ Là c  quan hành chính nhà nơ ướ ở ịc   đ a phương,  y ban nhân dân là củ ơ quan th c hi n ch c năng qu n lý nhà nự ệ ứ ả ước trên đ a bàn, th c thi các quy t đ nhị ự ế ị  

c a c  quan nhà nủ ơ ước c p trên và quy đ nh c a pháp lu t,  y ban nhân dân cóấ ị ủ ậ ủ  quy n ban hành quy t đ nh, ch  th  và t  ch c th c hi n các văn b n đó.ề ế ị ỉ ị ổ ứ ự ệ ả

1.2 CH C N NG, NHI M v  VÀ MÔ  Ứ Ả Ệ ụ HÌN  H  T  CH C, HO T Đ NG C A Ồ Ứ Ạ Ộ Ủ   CHÍNH QUY N Đ A PH Ề Ị ƯƠ NG

1.2.1 Ch c năng, nhi m v  c a chính quy n đ a phứ ệ ụ ủ ề ị ương

Đe có nh ng bữ ước c i cách th t s  chính quy n đ a phả ậ ự ề ị ương, không chi 

c n làm rõ v  trí, vai trò, tính ch t c a m i c p chính quy n đ a phầ ị ấ ủ ỗ ấ ề ị ương trong 

t ng th  b  máy nhà nổ ể ộ ước, mà còn c n làm rõ ch c năng, th m quy n c a cácầ ứ ẩ ề ủ  

c p chính quy n đ a phấ ề ị ương trong các m i quan h  gi a Trung ố ệ ữ ương và đ aị  

phương, gi a các c p chính quy n   đ a phữ ấ ề ở ị ương và gi a chính quy n đ a phữ ề ị ươ  ng

v i nhân dân.ớ

a) Ch c năng đ i di n ứ ạ ệ

 nhi u n c trên th  gi i, ch c năng, vai trò đ i di n c a chí

đ a phị ương g n li n v i tính ch t t  qu n c a m i c p chính quy n, do v yắ ề ớ ấ ự ả ủ ỗ ấ ề ậ  

ch c năng đ i di n c a chính quy n đ a phứ ạ ệ ủ ề ị ương thường được xác đ nh trên haiị  

phương di n:ệ

­ Chính quy n đ a phề ị ương là m t hình th c dân ch  đ i di n, thay m tộ ứ ủ ạ ệ ặ  cho các c ng đ ng dân c  t i đ a phộ ồ ư ạ ị ương đ  gi i quy t các v n đ  thu c quy nể ả ế ấ ề ộ ề  

t  qu n đ a phự ả ị ương

­ Chính quy n đ a phề ị ương đ i di n cho l i ích c a đ a phạ ệ ợ ủ ị ương, c a cácủ  

c ng đ ng dân c  trong đ a bàn. Do v y các ho t đ ng c a chính quy n đ aộ ồ ư ị ậ ạ ộ ủ ề ị  

phương đ u ph i xu t phát t  ý chí, nguy n v ng c a các c ng đ ng dân c , tề ả ấ ừ ệ ọ ủ ộ ồ ư ừ 

l i ích và s  phát tri n b n v ng c a các đ a phợ ự ể ề ữ ủ ị ương

V i c  c u c a m t chính quy n t  qu n, đ c l p v i các c  c u hànhớ ơ ấ ủ ộ ề ự ả ộ ậ ớ ơ ấ  chính nhà nước v n th ng nh t t  Trung ố ố ấ ừ ương đ n đ a phế ị ương (chính quy nề  hành pháp hung ương đóng t i đ a phạ ị ương), vi c th c hi n ch c năng đ i di nệ ự ệ ứ ạ ệ  

c a chính quy n đ a phủ ề ị ương   nhi u nở ề ước trên th  gi i đế ớ ược ti n hành kháế  thu n l i và bi u hi n rõ nét.ậ ợ ể ệ

 Vi t Nam, v i c  c u kép, chính quy n đ a ph ng (bao g m H i

đ ng nhân dân và  y ban nhân dân) v a th ng nh t, v a đ c l p đã t o ra m tồ ủ ừ ố ấ ừ ộ ậ ạ ộ  quan h  khá ph c t p trong vi c xác đ nh và th c hi n ch c năng đ i di n.ệ ứ ạ ệ ị ự ệ ứ ạ ệ

Hi n pháp, Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân quyế ậ ổ ứ ộ ồ ủ  

đ nh: "  H i đ ng nhân dân là c  quan quy n l c nhà nị ộ ồ ơ ề ự ướ ở ịc   đ a phương, đ iạ  

di n cho ý chí, nguy n v ng và quy n làm ch  c a nhân dân". Quy đ nh này choệ ệ ọ ề ủ ủ ị  

th y, ch c năng đ i di n cho các c ng đ ng dân c  thu c quy n h n và tráchấ ứ ạ ệ ộ ồ ư ộ ề ạ  nhi m c a H i đ ng ệ ủ ộ ồ nhân dân. Ch c năng đ i di n c a chính quy n đ a phứ ạ ệ ủ ề ị ươ  ng

(t p trung   H i đ ng nhân dân) đậ ở ộ ồ ược th  hi n trên ba n i dung c  b n:ể ệ ộ ơ ả

­ Đ i di n cho các c ng đ ng dân c  trên đ a bàn đ  quy t đ nh và tạ ệ ộ ồ ư ị ể ế ị ổ 

ch c th c hi n các công vi c c a đ a phứ ự ệ ệ ủ ị ương, ph c v  l i ích c a các c ng đ ngụ ụ ợ ủ ộ ồ  phù h p v i ph m vi, m c đ  c a quy n t  ch  đ a phọ ớ ạ ứ ộ ủ ề ự ủ ị ương được xác đ nh trongị  các quy đ nh pháp lu t.ị ậ

­ Đ i di n cho l i ích c a đ a phạ ệ ợ ủ ị ương trong m i quan h  v i các c  quanố ệ ớ ơ  nhà nước Trung ương. Trong m i quan h  này, chính quy n đ a phố ệ ề ị ương m t m tộ ặ  

ph i ph n ánh v i các c  quan nhà nả ả ớ ơ ước trung ương ý chí, nguy n v ng c a nhânệ ọ ủ  dân đ a phị ương; b o v  l i ích h p pháp c a nhân dân đ a phả ệ ợ ợ ủ ị ương, c a các cáủ  nhân, pháp nhân t i đ a phạ ị ương trướ ơc c  quan trung ương và yêu c u các c  quanầ ơ  trung ương ph i tôn tr ng quy n t  ch  h p pháp c a chính quy n đ a phả ọ ề ự ủ ọ ủ ề ị ương, quy n và l i ích h p pháp c a nhân dân đ a phề ợ ọ ủ ị ương

­ Đ i di n cho ý chí, nguy n v ng và quy n làm ch  c a đ a phạ ệ ệ ọ ề ủ ủ ị ươ  ngtrong m i quan h  v i các đ a phố ệ ớ ị ương khác

Ch c năng đ i di n c a chính quy n đ a phứ ạ ệ ủ ề ị ương còn có phương di n thệ ứ hai là đ i di n cho quy n l c nhà nạ ệ ề ự ước th ng nh t t i đ a phố ấ ạ ị ương mà bi u hi nể ệ  

c  th  là đ i di n cho quy n và l i ích qu c gia trên lãnh th  đ a phụ ể ạ ệ ề ợ ố ổ ị ương, đ mả  

b o các quy n, l i ích c a m i đ a phả ề ợ ủ ỗ ị ương, c a m i c ng đ ng dân c  ph i phùủ ỗ ộ ồ ư ả  

h p v i l i ích chung c a toàn qu c gia, c a nhà nợ ớ ợ ủ ố ủ ước Trung ương và c a các đ aủ ị  

phương khác

C  s  pháp lý đ  xác đ nh tính đ i di n c a chính quy n đ a phơ ở ể ị ạ ệ ủ ề ị ương đ iố  

v i l i ích c a qu c gia, c a nhà nớ ợ ủ ố ủ ước Trung ương không ch    quy đ nh "H iỉ ở ị ộ  

đ ng nhân dân là c  quan quy n l c nhà nồ ơ ề ự ướ ở ịc   đ a phương" mà ch  y u còn ủ ế ở quy đ nh: "úy ban nhân dân là c  quan hành chính nhà nị ơ ướ ở ịc   đ a phương". Do 

v y, trong ho t đ ng  y ban nhân dân luôn là m t pháp nhân công quy n trong tậ ạ ộ ủ ộ ề ư cách là m t b  ph n c a b  máy hành chính nhà nộ ộ ậ ủ ộ ước th ng nh t ph  thu c vàoố ấ ụ ộ  các c  quan hành chính nhà nơ ướ ấc c p trên theo nguyên t c quy n uy và ph c tùng.ắ ề ụ  

U  ban nhân dân đỷ ượ ổc t  ch c và ho t đ ng trong m t ch nh th  th ng nh t c aứ ạ ộ ộ ỉ ể ố ấ ủ  

b  máy qu n lý hành chính nhà nộ ả ước, có nhi m v  đ m b o quan h  quy n l cệ ụ ả ả ệ ề ự  

và hành chính được th c thi th ng nh t và thông su t trong ph m vi toàn qu c,  yự ố ấ ố ạ ố ủ  ban nhân dân m i c p đ a phỗ ấ ị ương luôn là người đ i di n cho nhà nạ ệ ước trong 

ph m vi đ a bàn đ  gi i quy t các công vi c, các nhi m v  thu c th m quy nạ ị ể ả ế ệ ệ ụ ộ ẩ ề  

qu n lý nhà nả ước trong m i quan h  v i dân chúng đ a phố ệ ớ ị ương

Nh  v y c  H i đ ng nhân dân và úy ban nhân dân trong khuôn kh  ho tư ậ ả ộ ồ ổ ạ  

đ ng c a mình đ u ph i đ i di n cho l i ích c a toàn th  nhà nộ ủ ề ả ạ ệ ợ ủ ể ước, ch  khôngứ  

ch  đ i di n cho l i ích c a m i m t đ a phỉ ạ ệ ợ ủ ỗ ộ ị ương, nh m đ m b o s  hài hòa vằ ả ả ự ề 

l i ích gi a qu c gia và đ a phợ ữ ố ị ương; gi a trung ữ ương và đ a phị ương

b) Ch c năng ch p hành và đi u hành c a ch nh quy n đ a ph ứ ấ ề ủ ỉ ề ị ươ ng

Tính ch t đ n nh t c a t  ch c nhà nấ ơ ấ ủ ổ ứ ước và nguyên t c t p trung dânắ ậ  

ch  trong t  ch c và ho t đ ng c a b  máy nhà nủ ổ ứ ạ ộ ủ ộ ước ta đã đ t chính quy n đ aặ ề ị  

phương trong m i quan h  kép: v a ph  thu c v a t  ch  Do v y, chính quy nố ệ ừ ụ ộ ừ ự ủ ậ ề  

đ a phị ương các c p đấ ược xem nh  nh ng c p đ  th c hi n quy n l c ư ữ ấ ộ ự ệ ề ự nh  nả ướ  c

 m i ph m vi, m c đ  và gi i h n khác nhau theo quan h  c p trên lãnh đ o,

đi u hành c p dề ấ ưới, c p dấ ưới ph c tùng c p trên.ụ ấ

Phân tích mô hình t  ch c b  máy nhà nổ ứ ộ ướ ở ước   n c ta hi n nay cho th y,ệ ấ  

mô hình t  ch c b  máy nhà nổ ứ ộ ướ ởc   trung ương không tương đ ng v i mô ồ ớ hình 

t  ch c b  máy nhà nổ ứ ộ ướ ở ỗ ấc   m i c p đ a phị ương. Đ i v i b  máy nhà nố ớ ộ ướ ở c Trung ương: quy n l c nhà nề ự ước tuy th ng nh t, nh ng l i có s  phân côngố ấ ư ạ ự  quy n l c theo ba lĩnh v c: l p pháp, hành pháp và t  pháp, tề ự ự ậ ư ương  ng v i ba lĩnhứ ớ  

v c quy n l c này là c  quan l p pháp, c  quan hành pháp và c  quan t  pháp.ự ề ự ơ ậ ơ ơ ư  

C  quan l p pháp (Qu c h i) ch  đơ ậ ố ộ ỉ ượ ổc t  ch c t i c p trung ứ ạ ấ ương, trong lúc cơ quan hành pháp và c  quan t  pháp đơ ư ượ ổc t  ch c theo h  th ng nh t t  trungứ ệ ố ấ ừ  

ng xu ng đ a ph ng. T i các c p đ a ph ng, H i đ ng nhân dân tuy đ c

quy đ nh là c  quan đ i di n, nh ng không ph i là c  quan l p pháp   đ aị ơ ạ ệ ư ả ơ ậ ở ị  

phương, nên v  b n ch t không thu c h  th ng ngành d c c a Qu c h i và t tề ả ấ ộ ệ ố ọ ủ ố ộ ấ  

c  các H i đ ng ả ộ ồ nhân dân không th  t o thành h  th ng các c  quan quy n l cể ạ ệ ố ơ ề ự  

và đ i di n. Do v y, chính quy n đ a phạ ệ ậ ề ị ương bao g m H i đ ng nhân dân và  yồ ộ ồ ủ  

ban nhân dân là m t b  ph n h p thành c a h  th ng hành chính ộ ộ ậ ọ ủ ệ ố nh  nả ước th ngố  

nh t c a c  nấ ủ ả ước. Theo đó, Chính ph  là c  quan c p trên c a chính quy n c pủ ơ ấ ủ ề ấ  

t nh,  y ban nhân dân c p t nh là c  quan c p trên c a chính quy n c p huy n,  yỉ ủ ấ ỉ ơ ấ ủ ề ấ ệ ủ  ban nhân dân c p huy n là c  quan c p trên c a chính quy n c p xã. Nh  v yấ ệ ơ ấ ủ ề ấ ư ậ  

ho t đ ng c a H i đ ng nhân dân trong t  cách là m t b  ph n c a chính quy nạ ộ ủ ộ ồ ư ộ ộ ậ ủ ề  

đ a phị ương trong h  th ng các c  quan hàệ ố ơ nh pháp là m t lo i ho t đ ng mangộ ạ ạ ộ  tính ch p hành:ấ

­ Ch p hành đấ ường l i, ch  trố ủ ương, chính sách c a Đ ng và Nhà nủ ả ướ  c,

đ m b o đả ả ường l i, ch  trố ủ ương, chính sách c a Đ ng và Nhà nủ ả ước được th cự  

hi n th ng nh t trong ph m vi c  nệ ố ấ ạ ả ước

­ Ch p hành lu t và ngh  quy t c a Qu c h i đ m b o các yêu càu và đòiấ ậ ị ế ủ ố ộ ả ả  

h i c a nguyên t c pháp ch  xã h i ch  nghĩa.ỏ ủ ắ ế ộ ủ

­ Ch p hàấ nh ngh  quy t, ngh  đ nh, quy t đ nh và ch  th  c a Chính ph ,ị ế ị ị ế ị ỉ ị ủ ủ  

Th  tủ ướng Chính ph ủ

­ Ch p hành ngh  quy t, quy t đ nh c a chính quy n đ a phấ ị ế ế ị ủ ề ị ương c pấ  trên

Đe th c hi n các nhi m v  ch p hành này, chính quy n đ a phự ệ ệ ụ ấ ề ị ương các 

c p  có  trách  nhi m   tri n  khai   nhi u  ho t   đ ng,  thông  qua   nhi u  hình  th c,ấ ệ ể ề ạ ộ ề ứ  

phương th c khác nhau nh m đ m b o th c hi n đúng đ n đứ ằ ả ả ự ệ ắ ường l i, chính sáchố  

c a Đ ng, pháp lu t c a Nhà nủ ả ậ ủ ước

Ho t đ ng ch p hành c a chính quy n đ a phạ ộ ấ ủ ề ị ương không tách kh i ho tỏ ạ  

đ ng đi u hàộ ề nh c a chính quy n và trong m t ý nghĩa nh t đ nh, ho t đ ng đi uủ ề ộ ấ ị ạ ộ ề  hành được xem là bi u hi n t p tmng nh t c a ho t đ ng ch p hành. B i l ,ể ệ ậ ấ ủ ạ ộ ấ ở ẽ  thông qua ho t đ ng đi u hành chính quy n đ a phạ ộ ề ề ị ương t  ch c th c hi n cácổ ứ ự ệ  yêu c u, đòi h i và quy đ nh c a đầ ỏ ị ủ ường l i, chính sách, pháp lu t sát đúng v i cácố ậ ớ  

đi u ki n và tình hu ng c  th  c a đ i s ng xã h i.ề ệ ố ụ ể ủ ờ ố ộ

Th c ch t ho t đ ng đi u hành c a chính quy n đ a phự ấ ạ ộ ề ủ ề ị ương là ho tạ  

đ ng qu n lý nhà nộ ả ước. Do v y, chính quy n đ a phậ ề ị ương v i t  cách là ch  thớ ư ủ ể 

ch  y u th c hi n vi c qu n lý nhà nủ ế ự ệ ệ ả ước trong ph m vi lãnh th  đạ ổ ược xác đ nh.ị  

Tuy nhiên, tính ch t, m c đ , ph m vi qu n lý nhà nấ ứ ộ ạ ả ước c a m i c p chínhủ ỗ ấ  quy n đ a phề ị ương ph  thu c vào nhi u nhân t  khác nhau.ụ ộ ề ố

Đê có the th c hi n đự ệ ược n i dung c  b n trong ch c năng đi u hànhộ ơ ả ứ ề  (qu n lý) c a chính quy n đ a phả ủ ề ị ương c n ph i xác đ nh rõ các đ i tầ ả ị ố ượng thu cộ  quy n qu n lý đi u hành c a m i c p chính quy n đ a phề ả ề ủ ỗ ấ ề ị ương. Các lĩnh v c c aự ủ  

đ i s ng cờ ố hính tr , kinh t , văn hóa ­ xă h i là r t r ng l n, tính ch t và yêu c uị ế ộ ấ ộ ớ ấ ầ  

qu n lý nhà nả ước đ i v i t ng lĩnh v c cũng r t khác nhau. S  đi u hành và qu nố ớ ừ ự ấ ự ề ả  

lý c a nhà nủ ước nói chung và c a các c p chính quy n đ a phủ ấ ề ị ương nói riêng  ongừ  nhà nước pháp quy n luôn có m c đ  và gi i h n nh t đ nh. S  đi u hành, qu nề ứ ộ ớ ạ ấ ị ự ề ả  

lý luôn nh m m c tiêu đ m b o cho xã h i và t t c  các thi t ch  xã h i t  mìnhằ ụ ả ả ộ ấ ả ế ế ộ ự  

gi i quy t m t cách hi u qu  nh t các v n đ  c a mình trong m t tr t t  phápả ế ộ ệ ả ấ ấ ề ủ ộ ậ ự  

lu t. Đi u này có nghĩa là s  đi u hành c a các c p chính quy n đ a phậ ề ự ề ủ ấ ề ị ương chỉ 

th t c n thi t đ i v i nh ng v n đ , lĩnh v c mà t  xã h i, các thi t ch  xă h i,ậ ầ ế ố ớ ữ ấ ề ự ự ộ ế ế ộ  

c ng đ ng và các cá nhân không t  mình gi i quy t độ ồ ự ả ế ược n u không có s  canế ự  thi p, đi u hành c a chính quy n. Do v y đi u quan tr ng là ph i xác đ nh rõệ ề ủ ề ậ ề ọ ả ị  

nh ng công vi c mà nhà nữ ệ ước nói chung và m i c p chíỗ ấ nh quy n đ a phề ị ương nói riêng ph i đi u hành, qu n lý và gi i quy t trong t ng lĩnh v c c  th  v  kinh t ,ả ề ả ả ế ừ ự ụ ể ề ế  văn hóa ­ xă h i, qu c phòng ­ an ninh.ộ ố

M t khác, c n xác đ nh rõ các lo i vi c mà m i m t c p chính quy nặ ầ ị ạ ệ ỗ ộ ấ ề  

ph i có trách nhi m đ m nh n, gi i quy t theo các quy t c c a phân c p qu n lý.ả ệ ả ậ ả ế ắ ủ ấ ả  Theo đó có th  quy thành 4 lo i vi c c a các c p chính quy n:ể ạ ệ ủ ấ ề

­ Lo i vi c do chính quy n Trung ạ ệ ề ương tr c ti p quy t đ nh và gi iự ế ế ị ả  quy t b ng các phế ằ ương ti n c a trung ệ ủ ương

­ Lo i vi c do chính quy n Trung ạ ệ ề ương quy t đ nh nh ng phân c p choế ị ư ấ  

đ a phị ương th c hi n b ng các phự ệ ằ ương ti n tài chính c a Trung ệ ủ ương

­ Lo i vi c do chính quy n Trung ạ ệ ề ương và chính quy n đ a phề ị ương ph iố  

h p gi i quy t b ng phọ ả ế ằ ương ti n c a c  trung ệ ủ ả ương và đ a phị ương

­ Lo i vi c do chính quy n đ a phạ ệ ề ị ương các c p t  quy t đ nh và th cấ ự ế ị ự  

hi n b ng các phệ ằ ương ti n và đi u ki n c a đ a phệ ề ệ ủ ị ương.

T i nhóm th  4 này, l i có s  phân bi t gi a các c p chính quy n đ aạ ứ ạ ự ệ ữ ấ ề ị  

phương theo m t lôgíc tộ ương t ự

V n đ  c t l i c a n i dung phân c p gi a trung ấ ề ố ố ủ ộ ấ ữ ương và đ a phị ương là xác đ nh nh ng th m quy n c a t ng c p chính quy n v i t  cách là nh ng chị ữ ẩ ề ủ ừ ấ ề ớ ư ữ ủ 

th  mang quy n l c nhà nể ề ự ước. S  c n thi t c a phân c p có th  d  dàng nh nự ầ ế ủ ấ ể ễ ậ  

bi t và lý gi i dế ả ưới hai góc đ : qu n lý nhà nộ ả ước và dân ch ủ

Qu n lý nhà nả ước th ng nh t không đ ng nghĩa v i vi c các đ a phố ấ ồ ớ ệ ị ươ  ng

ph i s  d ng nh ng bi n pháp, cách th c theo m t khuôn m u th ng nh t đả ử ụ ữ ệ ứ ộ ẫ ố ấ ể tri n khai m t chính sách c a trung ể ộ ủ ương. Đe ti n hành ho t đ ng này, các cế ạ ộ ơ quan chính quy n đ a phề ị ương ph i đả ược trao m t kh i lộ ố ượng th m quy n tẩ ề ươ  ng

ng thông qua c  ch  phân quy n. Nh  v y, phân c p cho đ a ph ng là m t y u

t  b o đ m tính h  th ng, liên t c trong ho t đ ng c a nh  nố ả ả ệ ố ụ ạ ộ ủ ả ước và góp ph nầ  vào vi c th c hi n nh ng nhi m v  chung c a nhà nệ ự ệ ữ ệ ụ ủ ước

Phân c p qu n lý t t y u d n đ n vi c th a nh n tính đ c l p c a cácấ ả ấ ế ẫ ế ệ ừ ậ ộ ậ ủ  

c p chính quy n đ a phấ ề ị ương, t c là bên c nh vi c th c hi n và t  ch c th c hi nứ ạ ệ ự ệ ổ ứ ự ệ  các quy t đ nh c a Trung ế ị ủ ương và c  quan nhà nơ ước c p trên, đ a phấ ị ương đượ  cquy n gi i quy t nh ng v n đ  có tính n i b  phát sinh t i đ a bàn qu n lý c aề ả ế ữ ấ ề ộ ộ ạ ị ả ủ  mình. Nh ng v n đ  c a đ a phữ ấ ề ủ ị ương có th  để ược quy t đ nh b i chính dân c  đ aế ị ở ư ị  

phương ho c b i c  quan đ i di n cho dân c  t i đ a bàn. Trong c  hai trặ ở ơ ạ ệ ư ạ ị ả ườ  ng

h p, ngợ ười dân đ u có c  h i tham gia vào ho t đ ng qu n lý nhà nề ơ ộ ạ ộ ả ước m t cáchộ  

tr c ti p thông qua vi c th c hi n các quy n chíự ế ệ ự ệ ề nh tr  c a mình. Nh  v y phânị ủ ư ậ  

c p chính là m t hình th c t  ch c và thu hút nhân dân tham gia vào vi c qu n lýấ ộ ứ ố ứ ệ ả  các công vi c c a đ a phệ ủ ị ương mình và r ng h n, qu n lý nhà nộ ơ ả ước và xã h i.ộ

Ch c năng ch p hành và đi u hành c a chính quy n đ a phứ ấ ề ủ ề ị ương các c pấ  

được th c hi n thông qua nhi u hình th c khác nhau. Trong đó c  b n nh t v nự ệ ề ứ ơ ả ấ ẫ  

là ban hành các văn b n pháp lu t. Ho t đ ng ban hành văn b n pháp lu t c aả ậ ạ ộ ả ậ ủ  chính quy n đ a phề ị ương nh m c  th  các quy đ nh c a các văn b n pháp lu t doằ ụ ể ị ủ ả ậ  

chính quy n trung ề ương và chính quy n c p trên ban hành, phù h p v i các đi uề ấ ợ ớ ề  

ki n c  th  c a m i đ a phệ ụ ể ủ ỗ ị ương. Các văn b n pháp lu t c a chính quy n đ aả ậ ủ ề ị  

phương bao g m văn b n quy ph m và các văn b n hành chính cá bi t đồ ả ạ ả ệ ược ban hành phù h p v i th m quy n do lu t quy đ nh. Do v y kh  năng, th m quy nợ ớ ẩ ề ậ ị ậ ả ẩ ề  ban hành văn b n pháp lu t và ho t đ ng ban hành văn b n nh  m t hình th cả ậ ạ ộ ả ư ộ ứ  

ch p hành và đi u hành c a chính quy n đ a phấ ề ủ ề ị ương cũng khác nhau

Xu hướng ban hành các văn b n quy ph m pháp lu t thu c v  chínhả ạ ậ ộ ề  quy n đ a phề ị ương t nh, thành ph  tr c thu c Trung ỉ ố ự ộ ương; c p huy n và nh t làấ ệ ấ  

c p c  s  (xã, phấ ơ ở ường, th  tr n) ch  ban hành các văn b n pháp lu t không mangị ấ ỉ ả ậ  tính quy ph m đ  gi i quy t các v n đ  qu n lý c  th ạ ể ả ế ấ ề ả ụ ể

Trong ch c năng ch p hành, đi u hành c a chính quy n đ a phứ ấ ề ủ ề ị ương còn 

được th  hi n qua các ho t đ ng th c ti n do chính quy n đ a phể ệ ạ ộ ự ễ ề ị ương t  ch c vàổ ứ  

ch  đ o. Vai trò t  ch c và ch  đ o tr c ti p c a chính quy n đ a phỉ ạ ổ ứ ỉ ạ ự ế ủ ề ị ương trong 

vi c tri n khai các chệ ể ương trình phát tri n kinh t  ­ văn hóa, giáo d c, qu c phòngế ế ụ ố  

­ an ninh, hay quy n làm ch  c a ngề ủ ủ ười dân trên đ a bàn th  hi n s  g n bó gi aị ể ệ ự ắ ữ  chính quy n và nhân dân, t o đi u ki n t ng bề ạ ề ệ ừ ước nâng cao kh  năng t  qu nả ự ả  

c a các c ng đ ng đ a phủ ộ ồ ị ương

S  phát tri n và đ i m i c a n n hành chính qu c gia trong các đi u ki nự ể ổ ớ ủ ề ố ề ệ  xây d ng nhà nự ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa đòi h i các c p chính quy n đ aề ộ ủ ỏ ấ ề ị  

phương ph i thay đ i các phả ổ ương pháp th c hi n vai trò, ch c năng qu n lý nhàự ệ ứ ả  

nước trên đ a bàn. Chính quy n đ a phị ề ị ương các c p không th  ti p t c duy trì vaiấ ể ế ụ  trò áp đ t ý chí cho các c ng đ ng v i phặ ộ ồ ớ ương th c c m đoán hay cho phép, màứ ấ  

ph i chuy n m nh sang vai trò t  ch c, h  tr  c ng đ ng và cung c p d ch v ,ả ể ạ ổ ứ ỗ ợ ộ ồ ấ ị ụ  

đ m b o cho các lo i hình d ch v  đả ả ạ ị ụ ược cung c p đ y đ , k p th i và hi u quấ ầ ủ ị ờ ệ ả cho người dân

Đe làm t t ch c năng ch p hành, đi u hành, chính quy n đ a phố ứ ấ ề ề ị ương các 

c p còn ph i th c hi n các ho t đ ng ki m tra, giám sát vi c th c thi Hi n pháp,ấ ả ự ệ ạ ộ ể ệ ự ế  pháp lu t, các quy đ nh c a chính quy n đ a phậ ị ủ ề ị ương đ i v i m i t  ch c và cáố ớ ọ ổ ứ  nhân trôn đ a bàn. Ho t đ ng ki m tra, giám sát c a chính quy n đ a phị ạ ộ ế ủ ề ị ương là 

m t n i dung quan tr ng trong ch c năng ch p hành và đi u hành c a chíộ ộ ọ ứ ấ ề ủ nh quy n đ a phề ị ương. Đ i tố ượng ch u s  ki m tra, giám sát c a chính quy n đ aị ự ể ủ ề ị  

phương bao g m các c  quan nhà nồ ơ ước, các t  ch c ổ ứ kinh t , các t  ch c chính tế ổ ứ ộ 

­ xã h i, xã h i ­ ngh  nghi p, các t  ch c c ng đ ng đang ho t đ ng trên đ a bànộ ộ ề ệ ổ ứ ộ ồ ạ ộ ị  lãnh th  Dĩ nhiên th m quy n ki m tra, giám sát, đ i tổ ẩ ề ể ố ượng ch u s  giám sát,ị ự  

ki m tra c a m i c p chính quy n c  th  và trình t , th  t c ti n hành ki m tra,ể ủ ỗ ấ ề ụ ể ự ủ ụ ế ể  giám sát cho m i c p chính quy n đỗ ấ ề ược lu t đ nh ch t ch  và minh b ch.ậ ị ặ ẽ ạ

c) Ch c năng hô tr  c ng đ ng ứ ợ ộ ồ

Ngày nay,   nh ng m c đ  khác nhau và   nh ng nở ữ ứ ộ ở ữ ước khác nhau đang 

có s  chuy n bi n t  nhà nự ể ế ừ ước cai tr  sang nhà nị ước ph c v  Các c  quan nhàụ ụ ơ  

nước, nh t là chính quy n đ a phấ ề ị ương ph i xác đ nh l i ch c năng, nhi m v  c aả ị ạ ứ ệ ụ ủ  mình, trong đó ch c năng h  tr  c ng đ ng đang ngày càng tr  nên c n thi t đ iứ ỗ ợ ộ ồ ở ầ ế ố  

v i các c p chính quy n; càng xu ng dớ ấ ề ố ưới, ch c năng h  tr  c ng đ ng càng l nứ ỗ ợ ộ ồ ớ  

và đ i v i c p chính quy n c  s  ch c năng này ngày càng tr  nên ch  đ o.ố ớ ấ ề ơ ở ứ ở ủ ạ

C  s  chính tr  c a vi c xu t hi n ch c năng này chính là yêu càu c aơ ở ị ủ ệ ấ ệ ứ ủ  

n n dân ch , trong đó m i quy n l c thu c v  nhân dân, d a hên nguyên lý nhàề ủ ọ ề ự ộ ề ự  

nướ ủc c a nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

C  s  kinh t  c a ch c năng này chính là các quy lu t c a kinh t  thơ ở ế ủ ứ ậ ủ ế ị 

trường đòi h i các c  quan nhà nỏ ơ ước v a không can thi p vào các quá trình kinhừ ệ  

t  m t cách hành chính, v a ph i có trách nhi m đ i v i s  phát triên c a cácế ộ ừ ả ệ ố ớ ự ủ  quan h  kinh t  B n thân nhà nệ ế ả ước không làm kinh t  nh ng ph i đóng vai tròế ư ả  

c a ngủ ườ ỗ ợi h  tr  các quá trình kinh t ế

C  s  lý lu n và th c ti n c a ch c năng này th  hi n   v n đ  có tínhơ ở ậ ự ễ ủ ứ ể ệ ở ấ ề  nguyên t c là: hãy đ  xã h i t  làm nh ng gì xã h i t  làm đắ ể ộ ự ữ ộ ự ược, nhà nước chỉ can thi p khi xã h i có yêu c u; nhà nệ ộ ầ ước không làm thay xã h i, mà ch  đóng vaiộ ỉ  trò h  tr  xã h i, t o đi u ki n cho xã h i, nâng cao năng l c t  ch c và ho tỗ ợ ộ ạ ề ệ ộ ự ổ ứ ạ  

đ ng c a các c ng đ ng xã h i, c a m i cá nhân trong vi c gi i quy t các côngộ ủ ộ ồ ộ ủ ỗ ệ ả ế  

vi c c a mình m t cách h p pháp.ệ ủ ộ ọ

Ho t đ ng h  tr  c ng đ ng c a chính quy n các c p là ho t đ ngạ ộ ỗ ợ ộ ồ ủ ề ấ ạ ộ  phong phú, đa d ng v  hình th c và phạ ề ứ ương th c th c hi n. Đ i tứ ự ệ ố ượng h  tr  tỗ ợ ừ phía chính quy n cũng r t phong phú, đó là các doanh nghi p, các h  gia đình, cácề ấ ệ ộ  

t  ch c c ng đ ng, các nhóm xã h i và các cá nhân; các t  ch c này ph i ho tổ ứ ộ ồ ộ ổ ứ ả ạ  

đ ng theo đúng các quy đ nh c a pháp lu t và m c tiêu ho t đ ng là phát tri nộ ị ủ ậ ụ ạ ộ ể  kinh t  ­ xã h i, đ m b o tr t t  an toàn xã h i  S  h  tr  c a các c p chínhế ộ ả ả ậ ự ộ ự ỗ ợ ủ ấ  quy n đ i v i các t  ch c c ng đ ng và cá nhân trong ph m vi đ a bàn đề ố ớ ổ ứ ộ ồ ạ ị ược th cự  

hi n thông qua nhi u hình th c và khá linh ho t. Có th  nêu m t s  hình th c hệ ề ứ ạ ể ộ ố ứ ỗ 

­ H  tr  v  truy n thông và qu ng bá hình  nh hay thỗ ợ ề ề ả ả ương hi u ệ

M c đ , ph m vi ho t đ ng h  tr  c ng đ ng tùy thu c vào t ng đ iứ ộ ạ ạ ộ ỗ ợ ộ ồ ộ ừ ố  

tượng c ng đ ng nh m phù h p v i nhu c u phát tri n c a các t  ch c và cáộ ồ ằ ọ ớ ầ ể ủ ổ ứ  nhân trong c ng đ ng, đ ng th i phù h p v i chíộ ồ ồ ờ ọ ớ nh sách  u tiên phát triên c aư ủ  

m i chính quy n đ a phỗ ề ị ương trong t ng đ a bàn lãnh th  c  th ừ ị ố ụ ể

Thông qua vi c th c hi n ch c năng h  tr  c ng đ ng c a các c p chínhệ ự ệ ứ ỗ ợ ộ ồ ủ ấ  quy n góp ph n làm cho nhà nề ầ ước g n v i dân chúng h n, cán b  công ch c nhàắ ớ ơ ộ ứ  

nước g n bó m t thi t v i nhân dân, v i c ng đ ng, đi sâu, đi sát c ng đ ng vàắ ậ ế ớ ớ ộ ồ ộ ồ  

gi i quy t có hi u qu  các v n đ  c a th c ti n.ả ế ệ ả ấ ề ủ ự ễ

Tuy nhiên đ  th c hi n để ự ệ ược ch c năng h  tr  c ng đ ng, chính quy nứ ỗ ợ ộ ồ ề  

đ a phị ương ph i có đ y đ  đi u ki n và năng l c đ  th c hi n các ho t đ ng hả ầ ủ ề ệ ự ể ự ệ ạ ộ ỗ 

tr  c ng đ ng m t cách thi t th c. Mu n v y chính quy n đ a phợ ộ ồ ộ ế ự ố ậ ề ị ương ph i đả ượ  c

c i cách m nh m  c  v  t  ch c b  máy, th m quy n, trách nhi m ả ạ ẽ ả ề ố ứ ộ ấ ề ệ nhân s  vàự  

các đi u ki n v t ch t k  thu t. Ch t lề ệ ậ ấ ỹ ậ ấ ượng c a ho t đ ng h  tr  c ng đ ngủ ạ ộ ỗ ợ ộ ồ  

ph  thu c c  b n vào ch t lụ ộ ơ ả ấ ượng c a b  máy công quy n, ch t lủ ộ ề ấ ượng các cán 

b , công ch c tr c ti p th c hi n các ho t đ ng h  tr  Uy tín, ni m tin và sộ ứ ự ế ự ệ ạ ộ ộ ợ ề ự 

ng h  c a dân chúng đ i v i các c p chính quy n cao hay th p cũng ph  thu c

r t nhi u vào kh  năng và hi u qu  c a các ho t đ ng h  tr  c ng đ ng do cácấ ề ả ệ ả ủ ạ ộ ỗ ợ ộ ồ  

c p chính quy n th c hi n.ấ ề ự ệ

1.2.2 Mô hình t  ch c ổ ứ và ho t đ ng c a chính quy n đ a ph ongạ ộ ủ ề ị ư

Mô hình t  ch c chính quy n đ a phổ ứ ề ị ương luôn g n li n v i v n đ  phânắ ề ớ ấ ề  chia các đ n v  hành chính lãnh th  c a qu c gia. T t nhiên vi c phân chia cácơ ị ổ ủ ố ấ ệ  

đ n v  hành chính lãnh th  ph  thu c trơ ị ổ ụ ộ ước h t vào hình th c c u trúc c a Nhàế ứ ấ ủ  

nước. Vi c phân chia các đ n v  hành chính lãnh th  (các c p hành chính lãnh tho;ệ ơ ị ố ấ  quy mô các đ n v  hành chính lãnh th ) m t cách h p lý, khoa h c là c  s  c  b nơ ị ố ộ ợ ọ ơ ở ơ ả  quy t đ nh tính h p lý và hi u qu  c a mô hình t  ch c chính quy n đ a phế ị ợ ệ ả ủ ổ ứ ề ị ương, 

v n đ  xây d ng chính quy n m y c p, quy mô ph m vi c a các đ n v  hànhấ ề ự ề ấ ấ ạ ủ ơ ị  chính lãnh th  đổ ược xác đ nh nh  th  nào ph  thu c vào r t nhi u y u t  nh :ị ư ế ụ ộ ấ ề ế ố ư  

k t c u c ng đ ng dân c  theo đ n v  hành chính lãnh th  truy n thông; đ cế ấ ộ ồ ư ơ ị ổ ề ặ  

đi m c a y u t  đ a ­ văn hóa; đ c đi m đ a ­ kinh t  c a t ng khu v c quy đ nhể ủ ế ố ị ặ ể ị ế ủ ừ ự ị  

kh  năng, đ nh hả ị ướng phát tri n kinh t ; các yêu c u v  an ninh, qu c phòng, tr tể ế ầ ề ố ậ  

t  an toàn xã h i c a đ t nự ộ ủ ấ ước cũng nh  c a m i đ a bàn; th  ch  chính tr ,ư ủ ỗ ị ể ế ị  

đường l i phát tri n kinh t  ­ xã h i c a Đ ng và Nhà nố ể ế ộ ủ ả ước

Do v y, không th  có m t mô hình t  ch c th ng nh t đói v i chínhậ ể ộ ổ ứ ố ấ ớ  quy n đ a phề ị ương cho m i qu c gia. M i m t nhà nọ ố ỗ ộ ước tùy thu c vào các đi uộ ề  

ki n, đ c đi m l ch s  v  đ a chính tr , kinh t , văn hóa, truy n th ng và b n ch tệ ặ ể ị ử ề ị ị ế ề ố ả ấ  chính tr  c a ch  đ  xã h i mà xây d ng mô hình t  ch c chính quy n đ a phị ủ ế ộ ộ ự ổ ứ ề ị ươ  ngphù h p.ọ

Trên th  gi i có nhi u cách t  ch c chính quy n đ a phế ớ ề ố ứ ề ị ương v i nhi uớ ề  tên g i khác nhau. Ngay trong m t nọ ộ ước cũng có nhi u mô hình t  ch c c  quanề ố ứ ơ  

qu n lý khác nhau   đ n v  hành chính khác nhau cùng t n t i. v  c  b n cóả ở ơ ị ồ ạ ề ơ ả  

nh ng mô hình sau đây:ữ

­ C  quan chính quy n đ a phơ ề ị ương là m t b  máy hành chính đ ng đ u làộ ộ ứ ầ  

t nh trỉ ưởng, th  trị ưởng, qu n trậ ưởng, xã trưởng được b  nhi m t  trên. Toàn bổ ệ ừ ộ quy n h n trong tay ngề ạ ườ ứi đ ng đ u, h  có toàn quy n th c hi n m i công vi cầ ọ ề ự ệ ọ ệ  

qu n lý hành chính nhà nả ướ ở ịc   đ a phương theo quy đ nh c a pháp lu t. Mô hìnhị ủ ậ  này t n t i ph  bi n   th i k  phong ki n trồ ạ ổ ế ở ờ ỳ ế ước đây và hi n nay   m t s  đ n vệ ở ộ ố ơ ị hành chính "trung gian"   m t s  nở ộ ố ước B c Âu, châu M  và châu Á.ắ ỹ

­ Chính quy n đ a phề ị ương là c  quan hành chính do c p trên b  nhi m,ơ ấ ổ ệ  

ho c đặ ược b u ra k t h p v i m t h i đ ng t  qu n do dân c  b u ra.   đây, vaiầ ế ợ ớ ộ ộ ồ ự ả ư ầ ở  trò ch  đ o thu c v  c  quan hành chính, còn h i đ ng t  qu n ch  đóng vai tròủ ạ ộ ề ơ ộ ồ ự ả ỉ  

t  v n, n m dư ấ ằ ướ ựi s  giám h  c a c  quan hành chính và ch  độ ủ ơ ỉ ược bàn đ nhị  

nh ng v n đ  thu n túy đ a phữ ấ ề ầ ị ương không được tham gia vào nh ng v n đữ ấ ề 

qu c gia tr  các v n đ  có tính ch t chính tr  Hình th c qu n lý này ph  bi n ố ừ ấ ề ấ ị ứ ả ổ ế ở các đ n v  hành chính "trung gian" các nơ ị ước châu Âu l c đ a (ví d  ụ ị ụ nh    Phápư ở  

­ Mô hình chính quy n đ a phề ị ương là m t h i đ ng t  qu n do dân b uộ ộ ồ ự ả ầ  

ra, ch u trách nhi m trị ệ ước nhân dân và h i đ ng là c  quan có toàn quy n quy tộ ồ ơ ề ế  

đ nh và th c hi n các v n đ    đ a phị ự ệ ấ ề ở ị ương theo pháp lu t. H i đ ng có c  quanậ ộ ồ ơ  

ch p hành c a mình dấ ủ ướ ại d ng  y ban ch p hành ho c cá nhân nh  t nh trủ ấ ặ ư ỉ ưởng, 

th  trị ưởng, ch  t ch. B  máy chính quy n này thủ ị ộ ề ường được coi là "phi nhà nướ  c",

n m ngoài b  máy nhà nằ ộ ước. Mô hình này ph  bi n   các đ n v  hành chính kiêuố ế ở ơ ị  

"t  qu n".ự ả

­ Mô hình chính quy n đ a phề ị ương là m t c  quan đ i di n (Xô vi t, H iộ ơ ạ ệ ế ộ  

đ ng) do nhân dân đ a phồ ị ương b u ra, v a đ i di n cho nhân dân đ a phầ ừ ạ ệ ị ương v aừ  

đ i di n cho c  quan nhà nạ ệ ơ ước c p hên. Đây là nh ng c  quan quy n l c nhàấ ữ ơ ề ự  

nướ ở ịc   đ a phương. C  quan này đóng vai trò ch  đ o trong vi c t  ch c quy nơ ủ ạ ệ ổ ứ ề  

l c (qu n lý) trên đ a bàn lãnh th  M t c  quan ch p hành đự ả ị ổ ộ ơ ấ ượ ơc c  quan này l pậ  

ra đ  t  ch c th c hi n các ngh  quy t c a c  quan quy n l c và chíể ổ ứ ự ệ ị ế ủ ơ ề ự nh sách, pháp 

lu t c a nhà nậ ủ ước nói chung. Đây là c  quan ch p hành và là c  quan hành chínhơ ấ ơ  nhà nướ ở ịc   đ a phương. Mô hình này là mô hình t  ch c chính quy n đ a phổ ứ ề ị ươ  ngcác nước xã h i ch  nghĩa, trong đó có nộ ủ ước ta

Các hình th c t  ch c c  quan qu n lý đ a phứ ổ ứ ơ ả ị ương trên đây m c dù có tênặ  

g i khác nhau, c  c u và đ a v  pháp lý c a m i b  ph n không gi ng nhau nh ngọ ơ ấ ị ị ủ ỗ ộ ậ ố ư  nhìn chung đ u mang m t tính ch t là c  quan chính quy n đ a phề ộ ấ ơ ề ị ương, đượ ậ  c l p

ra đ  th c hi n các ch c năng qu n lý đ a phể ự ệ ứ ả ị ương, th c hi n quy n l c nhà nự ệ ề ự ướ  ctrên đ a bàn lãnh th  Hay nói cách khác chúng đị ổ ượ ậc l p ra đ  thi hành pháp lu tể ậ  

c a nhà nủ ước trong vi c quy t đ nh nh ng vi c đệ ế ị ữ ệ ược giao   đ a phở ị ương

v  hình th c t  ch c lãnh th  nhà nề ứ ổ ứ ổ ước, Vi t Nam là m t qu c gia đ nệ ộ ố ơ  

nh t. Do v y mô hình t  ch c chính quy n đ a phấ ậ ố ứ ề ị ương được xác đ nh phù h pị ợ  

v i c  ch  t  ch c quy n l c theo các đ n v  hành chính lãớ ơ ế ổ ứ ề ự ơ ị nh th  Tíổ nh th ngố  

nh t c a quy n l c nhà nấ ủ ề ự ước v  phề ương di n c u trúc hành chính lãệ ấ nh th  đòiố  

h i b  máy nh  nỏ ộ ả ước ph i luôn đả ược to ch c theo m t h  th ng th ng nh t,ứ ộ ệ ố ố ấ  

đ m b o tính liên thông c a quy n l c t  trung ả ả ủ ề ự ừ ương xu ng đ a phố ị ương. Trong quan h  quy n l c theo chi u d c, t c là theo các đ n v  hành chính lãnh th ,ệ ề ự ề ọ ứ ơ ị ổ  quy n l c nhà nề ự ước ph i đả ược xác đ nh theo t ng c p đ n v  hành chính lãnh thị ừ ấ ơ ị ổ theo các m c tiêu, m c đ  phân c p, phân quy n gi a trung ụ ứ ộ ấ ề ữ ương và đ a phị ương, 

gi a các c p hàữ ấ nh chính ­ lãnh th  khác nhau trong m t qu c gia.ổ ộ ố

M t khác, yêu c u c a t  ch c quy n l c nhà nặ ầ ủ ổ ứ ề ự ước trong nhà nước pháp quy n, quy n l c không ch  th ng nh t mà còn ph i đ m b o các yêu c u c aề ề ự ỉ ố ấ ả ả ả ầ ủ  

m t n n dân ch  Đi u này có nghĩa là trong m i quan h  gi a trung ộ ề ủ ề ố ệ ữ ương và đ aị  

phương, gi a các c p chíữ ấ nh quy n đề ượ ổc t  ch c theo các đ n v  hành chính lãnhứ ơ ị  

th  v a ph i tuân th  yêu c u c p dổ ừ ả ủ ầ ấ ưới ph  thu c c p trên, ch u trách nhi mụ ộ ấ ị ệ  

trướ ấc c p trên, v a ph i đ m b o tính đ c l p, t  ch  c a m i m t c  c u chínhừ ả ả ả ộ ậ ự ủ ủ ỗ ộ ơ ấ  quy n trong m i c p hành chính ­ lãnh th  Có nh  v y m i đ m b o đề ỗ ấ ổ ư ậ ớ ả ả ược yêu 

c u quy n l c nhà nầ ề ự ước th ng nh t, v a đố ấ ừ ược th c hi n t p trung, v a đự ệ ậ ừ ượ  c

th c hi n dân ch  theo đúng tinh th n c a nguyên t c t p hung dân ch  trong nhàự ệ ủ ầ ủ ắ ậ ủ  

nước pháp quy n xã h i ch  nghĩa.ề ộ ủ

Trong khi nghiên c u mô hình chính quy n đ a phu ng không thê khôngứ ề ị ơ  nói đ n vai trò lãnh đ o c a Đ ng đ i v i chính quy n đ a phu ng thông qua haiế ạ ủ ả ố ớ ề ị ơ  

m i quan h : ố ệ m t là, ộ  quan h  d c: s  lãnh đ o c a Trung u ng Đ ng đ i v i cácệ ọ ự ạ ủ ơ ả ố ớ  

t  ch c đ ng và chính quy n đ a phuong, c a t  ch c đ ng c p trên đ i v i tổ ứ ả ề ị ủ ổ ứ ả ấ ố ớ ổ 

ch c đ ng, chính quy n c p du i; ứ ả ề ấ ớ hai là, quan h  ngang s  lãnh đ o, ch  đ o c aệ ự ạ ỉ ạ ủ  

c p  y đ ng đ i v i chính quy n cùng c p. S  lãnh đ o đó đu c th  hi n c  thấ ủ ả ố ớ ề ấ ự ạ ợ ể ệ ụ ể 

b ng vi c ra ngh  quy t v  nh ng v n đ  c  b n, quan tr ng trong xây d ngằ ệ ị ế ề ữ ấ ề ơ ả ọ ự  chính quy n đ a phu ng, c  đ ng viên c a Đ ng tham gia b  máy chính quy n,ề ị ơ ử ả ủ ả ộ ề  

ki m tra, giám sát ho t đ ng c a cán b , b  máy chính quy n các c p ể ạ ộ ủ ộ ộ ề ấ

1.2.3 C  c u t  ch c c a chính quy n đ a phơ ấ ổ ứ ủ ề ị ương nước ta qua các giai đo n l ch sạ ị ử

­ Sau Cách m ng tháng Tám 1945, theo s c l nh 63/SL ngày 22­11­1945,ạ ắ ệ  chính quy n đ a phu ng   nu c ta đu c t  ch c theo 4 c p: c p k , c p tinh, c pề ị ơ ở ớ ợ ổ ứ ấ ấ ỳ ấ ấ  huy n và c p xã. V i s  phân chia đ n v  hành chính lãnh th  này, hai mô hình tệ ấ ớ ự ơ ị ổ ổ 

ch c chính quy n đ a phu ng đă đu c xác l p: Chính quy n hoàn ch nh và chínhứ ề ị ơ ợ ậ ề ỉ  quy n không hoàn ch nh. Chính quy n đ a phu ng hoàn ch nh có c  c u t  ch cề ỉ ề ị ơ ỉ ơ ấ ổ ứ  

g m H i đ ng nhân dân và  y ban hàồ ộ ồ ủ nh chính. Chính quy n đ a phu ng khôngề ị ơ  hoàn ch nh là m t c p chính quy n ch  có c  quan hàỉ ộ ấ ề ỉ ơ nh chính nh  nu c, không cóả ớ  

H i đ ng nhân dân. Theo đó, chính quy n c p k  và chính quy n c p huy n đu cộ ồ ề ấ ỳ ề ấ ệ ợ  

t  ch c theo s c l nh 63 là nh ng c p chíổ ứ ắ ệ ữ ấ nh quy n không hoàn ch nh.ề ỉ

Chính quy n c p k  đu c xem là c p chính quy n trung gian gi a Chínhề ấ ỳ ợ ấ ề ữ  

ph  v i các c p chính quy n đ a phu ng.   c p này ch  t  ch c  y ban hànhủ ớ ấ ề ị ơ ở ấ ỉ ổ ứ ủ  chính,  y ban hành chính k  do H i đ ng nhân dân các t nh, thành ph  tr c thu củ ỳ ộ ồ ỉ ố ự ộ  

Trung u ng b u ra, v i c  c u h t s c g n nh , g m 5  y viên chíơ ầ ớ ơ ấ ế ứ ọ ẹ ồ ủ nh th c (1ứ  

Ch  t ch, 1 Phó ch  t ch, 1 Thu ký và 2  y viên) và 2  y viên d  khuy t, v iủ ị ủ ị ủ ủ ự ế ớ  nhi m k  3 năm).ệ ỳ

Chính quy n c p huy n cũng đề ấ ệ ược xác đ nh là c p hành chính trung gian,ị ấ  

ch  t  ch c úy ban hành chính, úy ban hành chính huy n do đ i bi u h i đ ngỉ ố ứ ệ ạ ế ộ ồ  nhân dân các xã trong huy n b u ra, bao g m 1 Ch  t ch, 1 Phó Ch  t ch, 1 Thệ ầ ồ ủ ị ủ ị ư 

ký và 2  y viên d  khuy t v i nhi m k  2 năm.ủ ự ế ớ ệ ỳ

Chính quy n c p tinh, c p xă là nh ng c p chính quy n đ a phề ấ ấ ữ ấ ề ị ương hoàn 

ch nh, t  ch c c  H i đ ng nhân dân và  y ban hành chính. H i đ ng nhân dânỉ ổ ứ ả ộ ồ ủ ộ ồ  

t nh có t  20 đ n 30 đ i bi u chính th c và m t s  đ i bi u d  khuy t tỉ ừ ế ạ ể ứ ộ ố ạ ể ự ế ươ  ng

đương v i m i đ n v  b u c  Đ i bi u H i đ ng nhân dân do c  tri b u ra theoớ ỗ ơ ị ầ ử ạ ể ộ ồ ử ầ  nguyên t c ph  thông, bình đ ng, tr c ti p và b  phi u kín v i nhi m k  2 năm.ắ ổ ẳ ự ế ỏ ế ớ ệ ỳ  

úy ban hành chính t nh do H i đ ng nhân dân t nh b u trong s  các đ i bi u H iỉ ộ ồ ỉ ầ ố ạ ể ộ  

đ ng nhân dân t nh, g m 3  y viên chính th c (1 Ch  t ch, 1 Phó ch  t ch, 1 Thồ ỉ ồ ủ ứ ủ ị ủ ị ư ký) và 2  y viên d  khuy t.ủ ự ế

H i đ ng nhân dân xã do các c  tri trong xã b u theo t  l  dân trong xã,ộ ồ ử ầ ỷ ệ  

có t  15 đ n 25 đ i bi u và t  5 đ n 7 đ i bi u d  khuy t, v i nhi m k  2 năm.ừ ế ạ ể ừ ế ạ ể ự ế ớ ệ ỳ

y ban hành chính xã do H i đ ng nhân dân xã b u trong s  các đ i bi u

H i đ ng nhân dân xã, g m 5  y viên chính th c (1 ch  t ch, 1 phó ch  t ch, 1 thộ ồ ồ ủ ứ ủ ị ủ ị ư 

ký, 1  y viên và 1 th  qu ) và 2  y viên d  khuy t.ủ ủ ỹ ủ ự ế

Đ i v i chính quy n thành ph , theo s c l nh 77/SL ngày 21­12­1945ố ớ ề ố ắ ệ  

c a Chính ph  lâm th i, t  ch c b  máy chính quy n thành ph  khác v i tinh "ủ ủ ờ ổ ứ ộ ề ố ớ ở 

m i thành ph  s  đ t ba th  c  quan: H i đ ng nhân dân thành ph , úy ban hànhỗ ố ẽ ặ ứ ơ ộ ồ ố  chính thành ph  và  y ban hành chính khu ph ". Thành ph  ch  có 2 c p chínhố ủ ố ố ỉ ấ  quy n và ch  có c p thành ph  m i là c p chính quy n hoàn ch nh, bao g m cề ỉ ấ ố ớ ấ ề ỉ ồ ả 

h i đ ng nhân dân,  y ban hành chíộ ồ ủ nh

H i đ ng nhân dân thành ph  do nhân dân b u, g m 20  y viên chínhộ ồ ố ầ ồ ủ  

th c và 4  y viên d  khuy t, v i nhi m k  là 2 năm, nh ng nhi m k  đ u là 1ứ ủ ự ế ớ ệ ỳ ư ệ ỳ ầ  năm.  y ban hành chính thành ph  là c  quan do H i đ ng nhân dân thành phủ ố ơ ộ ồ ố 

b u trong s  các h i viên h i đ ng nhân dân thành ph   y ban hành chính thànhầ ố ộ ộ ồ ố ủ  

­ T  sau khi ban hành Hi n pháp 1959, các đon v  hành chính nừ ế ị ước ta 

g m: nồ ước chia thành t nh, thành ph  tr c thu c trung ỉ ố ự ộ ương; t nh chia thànhỉ  huy n, thành ph  th  xã; huy n chia thành xã, th  tr n. Các đ n v  hành chính kêệ ố ị ệ ị ấ ơ ị  trên đ u thành l p chính quy n v i c  c u hoàn ch nh, g m H i đ ng ề ậ ề ớ ơ ấ ỉ ồ ộ ồ nhân dân 

và Úy ban hành chính; các thành ph  có thê chia thành khu ph , có H i đ ng nhânố ố ộ ồ  dân và úy ban hành chính. Nh  v y ke t  Lu t t  ch c H i đ ng nhân dân và úyư ậ ừ ậ ố ứ ộ ồ  ban hành chính các c p năm 1962, mô hình c  c u to ch c chính quy n đ aấ ơ ấ ứ ề ị  

phương không hoàn ch nh đă không còn đỉ ược thi t l p   nế ậ ở ước ta

Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân và  y ban ậ ổ ứ ộ ồ ủ nhân dân năm 1962 đã quy 

đ nh m t c  c u t  ch c chính quy n đ a phị ộ ơ ấ ổ ứ ề ị ương theo mô hình th ng nh t gi aố ấ ữ  tính  đ i di n quy n l c nhà nạ ệ ề ự ước và tính hành chính nhà nướ ở ỗ ấc   m i c p đ aị  

phương. Theo đó, H i đ ng nhân dân độ ồ ược xác đ nh là c  quan quy n l c nhàị ơ ề ự  

nướ ở ịc   đ a phương v i c  c u t  ch c: H i đ ng nhân dân ­  y ban hành chính ­ớ ơ ấ ổ ứ ộ ồ ủ  các ban chuyên trách được xem là các c  quan c a H i đ ng nhân dân, do H iơ ủ ộ ồ ộ  

đ ng nhân dân thành l p, ch u trách nhi m trồ ậ ị ệ ước H i đ ng nhân dân. Đ c bi t  yộ ồ ặ ệ ủ  ban hành chính là c  quan ch p hành, đ ng th i là c  quan thơ ấ ồ ờ ơ ường h c c a H iự ủ ộ  

đ ng nhân dân. V i c  c u nh  v y, chính quy n đ a phồ ớ ơ ấ ư ậ ề ị ương đượ ổc t  ch c kháứ  

g n nh , đ m b o tính th ng nh t quy n l c trong m t c u trúc t  ch c. Vi cọ ẹ ả ả ố ấ ề ự ộ ấ ổ ứ ệ  quy đ nh  y ban hành chính là c  quan thị ủ ơ ường tr c c a H i đ ng nhân dân vàự ủ ộ ồ  

Ch  t ch  y ban hành chính đ ng th i là th c hi n ch c trách c a Ch  t ch H iủ ị ủ ồ ờ ự ệ ứ ủ ủ ị ộ  

đ ng nhân dân, tuy có nh ng h n ch  nh t đ nh trong vi c phát huy vai trò c aồ ữ ạ ế ấ ị ệ ủ  

H i đ ng nhân dân trong vi cộ ồ ệ

th c hi n quy n l c nhà nự ệ ề ự ước, quy n ki m tra, giám sát nh ng l i t o ra m t bề ế ư ạ ạ ộ ộ máy chính quy n đ a phề ị ương g n nh , t p trung h n.ọ ẹ ậ ơ

­ Các Hi n pháp 1980, 1992 và các Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân vàế ậ ổ ứ ộ ồ  

y ban nhân dân 1983, 1989, 1994 và 2003 đ u ch  quy đ nh m t c  c u chí

quy n đ a phề ị ương đ y đ  bao g m H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân choầ ủ ồ ộ ồ ủ  

m i c p chính quy n t  t nh đ n xã.ọ ấ ề ừ ỉ ế

Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân năm 1983 đã cóậ ổ ứ ộ ồ ủ  

nh ng đi u ch nh nh t đ nh v  c  c u t  ch c c a chính quy n đ a phữ ề ỉ ấ ị ề ơ ấ ổ ứ ủ ề ị ương theo 

hướng tăng cường vai trò và kh  năng ch  đ ng trong ho t đ ng c a H i đ ngả ủ ộ ạ ộ ủ ộ ồ  nhân dân. Theo đó, ngoài các Ban chuyên trách, H i đ ng nhân dân còn có Banộ ồ  

Th  ký có nhi m v  giúp H i đ ng nhân dân đi u hòa, ph i h p ho t đ ng c aư ệ ụ ộ ồ ề ố ọ ạ ộ ủ  các Ban thu c H i đ ng nhân dân, t  ch c vi c ti p dân c a H i đ ng nhân dân,ộ ộ ồ ổ ứ ệ ế ủ ộ ồ  đôn đ c vi c gi i quy t các khi u n i, t  cáo và ki n ngh  c a nhân dân g i H iố ệ ả ế ế ạ ố ế ị ủ ử ộ  

đ ng nhân dân, gi  m i liên h  v i các đ i bi u H i đ ng nhân dân.ồ ữ ỗ ệ ớ ạ ể ộ ồ

Đ i v i c  c u t  ch c c a  y ban nhân dân, ngoài các c  quan chuyênố ớ ơ ấ ổ ứ ủ ủ ơ  môn, úy ban nhân dân còn thành l p b  ph n Thậ ộ ậ ường tr c úy ban nhân dân. Bự ộ phân này có nhi m v  chu n b  phiên h p c a úy ban nhân dân, b o đ m vi cệ ụ ấ ị ọ ủ ả ả ệ  

th c hi n các ngh  quy t c a H i đ ng nhân dân, các quy t đ nh c a  y ban nhânự ệ ị ế ủ ộ ồ ế ị ủ ủ  dân gi a hai phiên h p c a  y ban nhân dân, gi i quy t các v n đ  thu c quy nữ ọ ủ ủ ả ế ấ ề ộ ề  

h n c a  y ban nhân dân.ạ ủ ủ

Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân và  y ban ậ ổ ứ ộ ồ ủ nhân dân s a đ i đử ổ ược Qu cố  

h i thông qua ngày 30­6­1989 ti p t c có nh ng s a đ i quan tr ng trong c  c uộ ế ụ ữ ử ổ ọ ơ ấ  

t  ch c c a chính quy n đ a phổ ứ ủ ề ị ương: xóa b  Ban th  ký H i đ ng nhân dân vàỏ ư ộ ồ  quy đ nh vi c thành l p Thị ệ ậ ường tr c H i đ ng nhân dân t  c p huy n tr  lên.ự ộ ồ ừ ấ ệ ở  

Thường tr c H i đ ng nhân dân g m Ch  t ch, Phó Ch  t ch và Th  ký H i đ ngự ộ ồ ồ ủ ị ủ ị ư ộ ồ  nhân dân; bãi b  thỏ ường tr c  y ban nhân dân, nh ng nhi m v , quy n h n c aự ủ ữ ệ ụ ề ạ ủ  

y ban nhân dân theo quy đ nh c a lu t ph i đ c th o lu n t p th  và quy t

đ nh theo đa s  t i phiên h p c a  y ban nhân dân.ị ố ạ ọ ủ ủ

V i c  c u t  ch c m i đớ ơ ấ ổ ứ ớ ược xác l p theo các quy đ nh c a lu t 1989,ậ ị ủ ậ  

m i quan h  c  c u, ch c năng c a chính quy n đ a phố ệ ơ ấ ứ ủ ề ị ương đã có bước thay đ iổ  quan tr ng. V i vi c thi t l p Thọ ớ ệ ế ậ ường tr c H i đ ng nhân dân,  y ban nhân dânự ộ ồ ủ  không còn đóng vai trò là c  quan Thơ ường tr c c a H i đ ng nhân dân nh  trự ủ ộ ồ ư ướ  cđây. Mô hình chính quy n đ a phề ị ương đã hình thành các c u trúc t  ch c xác đ nhấ ổ ứ ị  

v  trí đ c l p c a H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân.ị ộ ậ ủ ộ ồ ủ

c a các ban c a H i đ ng nhân dân không th  đ ng th i là thành viên c a  y banủ ủ ộ ồ ể ồ ờ ủ ủ  nhân dân cùng c p; trấ ưởng ban c a h i đ ng nhân dân không th  đ ng th i là thủ ộ ồ ể ồ ờ ủ 

trưởng c a các c  quan chuyên môn c a úy ban ủ ơ ủ nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân, Vi n trệ ưởng Vi n ki m sát nhân dân cùng c p.ệ ế ấ

Nh m m c đích nâng cao vai trò c a Ch  t ch H i đ ng nhân dân c p xã,ằ ụ ủ ủ ị ộ ồ ấ  

lu t năm 1994 không quy đ nh vi c thành l p Ban th  ký H i đ ng nhân dân. M iậ ị ệ ậ ư ộ ồ ọ  quy n h n c a ban Th  ký s  do Ch  t ch H i đ ng nhân dân xã đ m nhi m.ề ạ ủ ư ẽ ủ ị ộ ồ ả ệ

Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân do Qu c h i khóaậ ổ ứ ộ ồ ủ ố ộ  

IX thông qua ngày 26­11­2003 v  c  b n không đ a ra nh ng thay đ i có tính cề ơ ả ư ữ ổ ơ 

b n đ i v i c  c u t  ch c c a chính quy n đ a phả ố ớ ơ ấ ổ ứ ủ ề ị ương, v  th c ch t, c  c u tề ự ấ ơ ấ ổ 

ch c chính quy n đ a phứ ề ị ương v n trên c  s  các quy đ nh c a lu t năm 1994,ẫ ơ ở ị ủ ậ  ngo i tr  vi c quy đ nh th nh l p thu ng tr c h i đ ng ạ ừ ệ ị ả ậ ờ ự ộ ồ nhân dân c p xã, g mấ ồ  

ch  t ch, phó ch  t ch h i đ ng nhân dân.ủ ị ủ ị ộ ồ

Phân tích các quy đ nh c a Lu t To ch c H i đ ng nh n dân và úy banị ủ ậ ứ ộ ồ ẵ  nhân dân 1983, 1989, 1994 và 2003 cho th y, c  c u b  máy chính quy n đ aấ ơ ấ ộ ề ị  

phương đượ ổc t  ch c khác v i mô hình t  ch c chính quy n đ a phứ ớ ổ ứ ề ị ương theo 

ki u th ng nh t gi a H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân nh  các S c l nhể ố ấ ữ ộ ồ ủ ư ắ ệ  63/1945, 65/1945 và Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân và  y ban hành chính 1963,ậ ổ ứ ộ ồ ủ  

nh ng ch a ph n ánh đư ư ả ược các yêu c u, đ c đi m c a ch  đ  t  qu n đ aầ ặ ể ủ ế ộ ự ả ị  

phương. Có th  nói, quá trình thay đ i c  c u t  ch c chính quy n đ a phể ổ ơ ấ ổ ứ ề ị ươ  ngqua các Lu t T  ch c H i đ ng nhân dân và  y ban nhân dân v a qua th  hi nậ ổ ứ ộ ồ ủ ừ ể ệ  

m t xu th  tìm ki m mô hình t  ch c thích h p, đ ng th i cũng ch a đ ng nhi uộ ế ế ố ứ ọ ồ ờ ứ ự ề  mâu thu n trong thi t k  mô hình lý lu n cho t  ch c chính quy n đ a phẫ ế ế ậ ố ứ ề ị ươ  ngtrong đi u ki n c  th    nề ệ ụ ể ở ước ta

1.3 MÔ HÌNH CHÍNH QUYÈN Đ A PH Ị ƯƠ NG   M T S  N Ở Ộ Ố ƯỚ C TRÊN   THÉ GI I Ớ

1.3.1 Mô hình chính quy n đ a phề ị ương   m t s  nở ộ ố ước Âu ­ Mỹ

a) Đ i v i chính quy n đ a ph ố ớ ề ị ươ ng c p t nh (c p trung gian) ấ ỉ ấ

­ C  quan hành chính nhà nơ ước đ a phị ương   ở đa s  các n ổ ướ c B c  u, ắ Ẩ  

M  la t nh ỹ ỉ  đ ng đ u là t nh trứ ầ ỉ ưởng, qu n trậ ưởng, thanh tra  do nguyên th  qu củ ố  gia b  nhi m theo đ  c  c a Chính ph , có toàn quy n quy t đ nh m i v n đổ ệ ề ử ủ ủ ề ế ị ọ ấ ề 

c a đ a phủ ị ương. Tinh trưởng, vùng trưởng, qu n trậ ưởng và các ch c v  tứ ụ ươ  ng

đương là nh ng quan ch c đ c bi t. Dữ ứ ặ ệ ưới quy n h  là m t b  máy chuyên mônề ọ ộ ộ  

và các công ch c chuyên nghi p,   đây không thành l p c  quan đ i di n (cứ ệ ở ậ ơ ạ ệ ơ quan t  qu n).ự ả

­ Ở   CCIC n ướ c Tây Âu: ch c năng qu n lý đ a phứ ả ị ương l i do hai c  quanạ ơ  (c  quan hành chính và c  quan t  qu n) th c hi n. C  quan hành chính do c pơ ơ ự ả ự ệ ơ ấ  trên b  nhi m ho c đổ ệ ặ ược h i đ ng t  qu n b u ra v a th c hi n quy t đ nh,ộ ồ ự ả ầ ừ ự ệ ế ị  chính sách c a c p trên v a t  ch c th c hi n ngh  quy t c a h i đ ng t  qu n.ủ ấ ừ ổ ứ ự ệ ị ế ủ ộ ồ ự ả  Còn h i đ ng t  qu n đu c quy n quy t đ nh các v n đ  c a đ a phộ ồ ự ả ợ ề ế ị ấ ề ủ ị ương. M iố  

quan h  và s  phân đ nh quy n h n gi a hai c  quan này đệ ự ị ề ạ ữ ơ ược gi i quy t khácả ế  nhau tùy theo m i nỗ ướ Ởc:   Pháp, Th  Nhĩ K : c  quan hành chíổ ỳ ơ nh m c dù táchặ  

bi t v i h i đ ng t  qu n do Chính ph  b  nhi m nh ng có nhi m v  th c hi nệ ớ ộ ồ ự ả ủ ổ ệ ư ệ ụ ự ệ  ngh  quy t c a h i đ ng t  qu n,   B , Hà Lan, c  quan hành chính l i do h iị ế ủ ộ ồ ự ả ở ỉ ơ ạ ộ  

đ ng t  qu n b u ra, riêng ngồ ự ả ầ ườ ứi đ ng đ u c  quan này do Chính ph  b  nhi m,ầ ơ ủ ổ ệ  

ch u trách nhi m th c hi n ngh  quy t c a h i đ ng t  qu n.   Italia, c  quanị ệ ự ệ ị ế ủ ộ ồ ự ả Ở ơ  hành chính hoàn toàn do h i đ ng t  qu n b u ra, c  quan hành chính là m t cộ ồ ự ả ầ ơ ộ ơ 

c u c a h i đ ng có nhi m v  th c hi n ngh  quy t c a h i đ ng và ch u tráchấ ủ ộ ồ ệ ụ ự ệ ị ế ủ ộ ồ ị  nhi m trệ ước h i đ ng. Đê đ m b o l i ích c a nhà nộ ồ ả ả ợ ủ ước Trung ương, tránh 

nh ng s  c c b  đ a phữ ự ụ ộ ị ương, người ta đ t ho t đ ng c a h i đ ng và c  quanặ ạ ộ ủ ộ ồ ơ  

ch p hành hành chính c a nó dấ ủ ướ ự ểi s  ki m soát c a các quan ch c Chính phủ ứ ủ chuyên trách

­ M t so các n ộ ướ c khác nh  Anh, Mĩ: ư  không có các c  quan hành chính doơ  

c p trên b  nhi m. Vi c qu n lý   đ a phấ ổ ệ ệ ả ở ị ương được th c hi n b i c  quan tự ệ ở ơ ự 

qu n. H i đ ng t  qu n có quy n quy t đ nh m i v n đ  c a đ a phả ộ ồ ự ả ề ế ị ọ ấ ề ủ ị ương. Gi aữ  

2 k  h p có c  quan ch p hàỳ ọ ơ ấ nh hành chính đ m nhi m. C  quan này do h i đ ngả ệ ơ ộ ồ  

b u ra (  Anh) ho c do dân c  tr c ti p b u ra (  Mĩ).ầ ở ặ ư ự ế ầ ở

M c dù   các đ n v  hành chính trung gian nêu trên có hai c  quan qu nặ ở ơ ị ơ ả  

lý, song vai trò th c t  v n thu c v  c  quan hành chính. C  quan t  qu n   m tự ế ẫ ộ ề ơ ơ ự ả ở ộ  

s  n i tuy đố ơ ược coi là c  quan quy t đ nh song th c t  b  h n ch  b i nhi u y uơ ế ị ự ế ị ạ ế ở ề ế  

t , b  c  quan hành chính l n át và nói chung ch  đóng vai trò t  v n.ố ị ơ ấ ỉ ư ấ

Tuy v y, hi n nay   các nậ ệ ở ướ ư ảc t  b n đang di n ra quá trình phi t p trungễ ậ  hóa qu n lý. Ngả ười ta đòi h i ph i tăng cỏ ả ường quy n h n th c t  cho c  quan tề ạ ự ế ơ ự 

qu n. Xóa b  m i hình th c giám h  hành chính, chuy n giao ch c năng qu n lýả ỏ ọ ứ ộ ể ứ ả  hành chính cho c  quan hành chính tách bi t sang cho c  quan ch p hành hànhơ ệ ơ ấ  chính do h i đ ng l p ra đ m nhi m.ộ ồ ậ ả ệ

b) Đ i v i ch nh quy n đ a ph ố ớ ỉ ề ị ươ ng   c p c  s ở ấ ơ ở

Đ n v  hành chính c  s  là nh ng đ n v  hàơ ị ơ ở ữ ơ ị nh chính được hình thảnh trên 

c  s  nh ng đ a đi m qu n c  (xóm làng, th  tr n, th  xă cho đ n thành ph ). Đ cơ ở ữ ị ể ầ ư ị ấ ị ế ố ặ  

đi m c a các đ n v  này là nó liên k t dân c  trong m t kh i liên hoàn th ngể ủ ơ ị ế ư ộ ố ố  

nh t. M i v n đ  c a đ a phấ ọ ấ ề ủ ị ương đ u liên quan ch t ch  v i nhau và c n ph iề ặ ẽ ớ ầ ả  

được gi i quy t trên c  s  k t h p hài hòa các l i ích, nhà nả ế ơ ở ế ọ ợ ước, dân c  và dânư  

c  v i nhau. Chính quy n   đây không ph i và không ch  là c  quan cai tr  mà cònư ớ ề ở ả ỉ ơ ị  

là c  quan th  hi n l i ích chung c a dân c  ­ c  quan t  qu n. Nói cách khác,ơ ể ệ ợ ủ ư ơ ự ả  

n u nh  c  quan chính quy n   các đ n v  hành chính trung gian có nhi m vế ư ơ ề ở ơ ị ệ ụ 

b o đ m triên khai pháp lu t, chính sách c a nhà nả ả ậ ủ ước trung ương t i c  s  thìớ ơ ở  

c  quan chính quy n   đ n v  hành chính c  s  c p thi t ph i th  hi n l i íchơ ề ở ơ ị ơ ở ấ ế ả ể ệ ợ  

c a dân c  nhi u h n. Khái ni m "c  quan t  qu n" chính là xu t phát t  b iủ ư ề ơ ệ ơ ự ả ấ ừ ố  

c nh này.ả

C  quan qu n lý   các đ n v  hành chính c  s    các nơ ả ở ơ ị ơ ở ở ướ ư ảc t  b n đượ  c

t  ch c đa d ng, phong phú.   các nổ ứ ạ ở ước nh  Pháp, B , Italia  các đ n v  hàư ỉ ơ ị nh chính c  s  dù nh  hay l n (làng, xã hay th  xã, thành ph ) đ u đơ ở ỏ ớ ị ố ề ượ ổc t  ch cứ  

gi ng nhau, đ u có h i đ ng công xã và th  trố ề ộ ồ ị ưởng. Th  trị ưởng do h i đ ng ho cộ ồ ặ  dân c  b u ra, là ngư ầ ười v a đ ng đ u h i đ ng v a đ ng d u b  máy hànhừ ứ ầ ộ ồ ừ ứ ầ ộ  chính, t c v a mang tính đ i di n dân c  v a gi  quy n hành chính ­ đ i di nứ ừ ạ ệ ư ừ ữ ề ạ ệ  cho chính quy n nhà nề ước c p trên. Đi u này b o đ m s  k t h p các l i ích.ấ ề ả ả ự ế ọ ợ  Cũng có nh ng th  trữ ị ưởng do c p trên b  nhi m. Dù trấ ố ệ ường h p nào th  trọ ị ưở  ng

đ u ph i th c hi n ngh  quy t c a h i đ ng công xã.ề ả ự ệ ị ế ủ ộ ồ

 m t s  n c khác nh  Anh, Mĩ, Na Uy  thì l i có s  phân bi t trong

cách t  ch c c  quan   nh ng đ n v  hành chính này. Ph  thu c vào vi c đ n vổ ứ ơ ở ữ ơ ị ụ ộ ệ ơ ị 

đó là thành ph  hay nông thôn, l n hay nh  mà có c p t  ch c khác nhau. Đ cố ớ ỏ ấ ổ ứ ặ  

bi t   Anh và Mĩ, t  ch c và ho t đ ng c a c  quan chíệ ở ổ ứ ạ ộ ủ ơ nh quy n các thành phề ố riêng không d a vào văn b n lu t chung mà l i theo quy đ nh c a văn b n riêngự ả ậ ạ ị ủ ả  

c a mình đủ ược nhà nước phê chu n.ẩ

Nhìn chung, c  quan qu n lý   các đ n v  c  s  đơ ả ở ơ ị ơ ở ược xây d ng trênự  nguyên t c t  qu n và thắ ự ả ường được g i là c  quan t  qu n. C  c u c a c  quanọ ơ ự ả ơ ấ ủ ơ  

t  qu n   các nự ả ở ước khác nhau tuy có nh ng nét khác nhau, song đ u ch a đ ngữ ề ứ ự  

nh ng đi m chung: C  quan đ i di n do dân b u ra g i là h i đ ng t  qu n, Cữ ể ơ ạ ệ ầ ọ ộ ồ ự ả ơ quan ch p hành hành chính c a h i đ ng đ ng đ u là th  trấ ủ ộ ồ ứ ầ ị ưởng hay Ch  t ch. Haiủ ị  

c  quan này không ph i là nh ng c  quan tách bi t nhau nh    các đ n v  hànhơ ả ữ ơ ệ ư ở ơ ị  chính trung gian mà g n bó v i nhau trong m t c  c u c  quan t  qu n. Thắ ớ ộ ơ ấ ơ ự ả ị 

trưởng ­ hay ch  t ch ­ do h i đ ng hay dân c  b u ra là ngủ ị ộ ồ ư ầ ườ ứi đ ng đ u h iầ ộ  

đ ng và đ ng đ u b  máy hành chính   đ a phồ ứ ầ ộ ở ị ương, t c là ngứ ườ ại đ i di n th ngệ ố  

nh t cho c  quan chính quy n   đ a phấ ơ ề ở ị ương, c  s ơ ở

H i đ ng t  qu n độ ồ ự ả ược b u ra theo nh ng nhi m k  khác nhau,   Mĩ,ầ ữ ệ ỳ ở  nhi m k  c a H i đ ng là 2, 3 ho c 4 năm.   ệ ỳ ủ ộ ồ ặ ở Anh ­ 4 năm và có m t s  h i đ ngộ ố ộ ồ  hàng năm thay đ i 1 /3 s  đ i bi u c a mình.   Pháp h i đ ng công xã đổ ố ạ ể ủ Ở ộ ồ ược b uầ  

v i nhi m k  6 năm.   Italia là 4 năm, C ng hòa Liên bang Đ c là 4 ho c 5 năm.ớ ệ ỳ ở ộ ứ ặ  

s  lố ượng đ i bi u c a m i h i đ ng nhìn chung không nhi u,   Mĩ, đ i bi u h iạ ể ủ ỗ ộ ồ ề ở ạ ể ộ  

đ ng công xã t  5 đ n 22 ngồ ừ ế ười, có nh ng đô th  ch  b u 5 ­ 9 ngữ ị ỉ ầ ườ ởi;   Pháp số 

lượng này là t  9 ­ 37 ngừ ườ ởi;   Italia t  15 ­ 80 ngừ ười, C ng hòa liên bang Đ c ộ ứ 5 ­

8 0  ngườ ởi;   Anh ­ cho đ n 70 ngế ười

Ch c năng, quy n h n c a h i đ ng t  qu n t p trung vào vi c gi iứ ề ạ ủ ộ ồ ự ả ậ ệ ả  quy t các v n đ  đ a phế ấ ề ị ương nh  thông qua ngân sách, ban hành các quy đ nh vư ị ề 

nh ng v n đ  qu n lý xã h i đ a phữ ấ ề ả ộ ị ương mà ch a đư ược pháp lu t quy đ nh;ậ ị  quy t đ nh mi n thu  và l  phí đ a phế ị ễ ế ệ ị ương; thành l p c  quan ch p hành và m tậ ơ ấ ộ  

s  công vi c khác.ố ệ

Hình th c làm vi c c a h i đ ng t  qu n là k  h p.   Pháp, k  h p ti nứ ệ ủ ộ ồ ự ả ỳ ọ ở ỳ ọ ế  hành 4 l n trong năm v i th i gian t  15 ngày đ n 6 tu n,   Aầ ớ ờ ừ ế ầ ở nh các lo i h iạ ộ  

đ ng h p thồ ọ ường k  hàng quý ho c hàng tháng. K  h p h i đ ng do th  trỳ ặ ỳ ọ ộ ồ ị ưở  ng

ho c ch  t ch h i đ ng tri u t p.ặ ủ ị ộ ồ ệ ậ

H i đ ng t  qu n độ ồ ự ả ượ ậc l p ra các ban c a h i đ ng làm nhi m v  giúpủ ộ ồ ệ ụ  

h i đ ng ho t đ ng. Vai trò c a ban mang tính ch t t  v n, nh ng đôi khi cũngộ ồ ạ ộ ủ ấ ư ấ ư  

được quy t đ nh m t s  v n đ ế ị ộ ố ấ ề

H i đ ng l p ra c  quan ch p hành hành chính c a mình là các  y ban,ộ ồ ậ ơ ấ ủ ủ  

th  trị ưởng ho c ch  t ch h i đ ng,   nhi u nặ ủ ị ộ ồ ở ề ước các c  quan này đ u ph  thu cơ ề ụ ộ  vào h i đ ng, ch u trách nhi m hộ ồ ị ệ ước h i đ ng. Tuy nhiên   Pháp l i có thộ ồ ở ạ ị 

trưởng đ ng th i l i là ngồ ờ ạ ườ ại đ i di n chính quy n c p trên, ch u trách nhi mệ ề ấ ị ệ  

th c hi n chính sách, pháp lu t c a Nhà nự ệ ậ ủ ướ ở ịc   đ a phương được chính quy nề  

ph  quy t m t s  quy t đ nh c a h i đ ng. Đ c bi t   Anh, có m t s  th  trủ ế ộ ố ế ị ủ ộ ồ ặ ệ ở ộ ố ị ưở  ng

l i ch  là ngạ ỉ ườ ứi đ ng đ u c  quan đ i di n.ầ ơ ạ ệ

1.3.2 Mô hình chính quy n đ a phề ị ương   m t s  nở ộ ố ước châu Á

phương. Các  y ban duy trì quy n l c c a mình v i nh ng th m quy n do Bủ ề ự ủ ớ ữ ẩ ề ộ 

N i v  giao, độ ụ ược th c hi n b i ho t đ ng và s  giúp đ  c a các trự ệ ở ạ ộ ự ỡ ủ ướng làng

­ Indonesia

Chính quy n đ a phề ị ương Indonesia được chia thành 4 c p: t nh, thànhấ ỉ  

ph ; huy n, thành ph  thu c t nh; xã, th  tr n, phố ệ ố ộ ỉ ị ấ ường; làng. Người đ ng đ uứ ầ  

c p hành chính và chính quy n đ a phấ ề ị ương là người ch p hành cao nh t c aấ ấ ủ  chính quy n đ a phề ị ương và là đ i di n c a Chính ph  v i th m quy n đi u hànhạ ệ ủ ủ ớ ẩ ề ề  các ho t đ ng t i đ a phạ ộ ạ ị ương đó. T nh trỉ ưởng do t ng th ng b  nhi m trong th iổ ố ổ ệ ờ  

h n 5 năm theo đ  ngh  c a h i đ ng t  v n nhân dân t nh. H i đ ng t  v n nhânạ ề ị ủ ộ ồ ư ấ ỉ ộ ồ ư ấ  dân t nh làm vi c v i t nh trỉ ệ ớ ỉ ưởng trong lĩnh v c l p pháp và ngân sách. Tự ậ ương tự 

nh  v y, ngư ậ ườ ứi đ ng đ u chính quy n đ a phầ ề ị ương các c p c a Inđônêsia là doấ ủ  

c p trên b  nhi m. H  th ng chính quy n đ a phấ ổ ệ ệ ố ề ị ương Inđônêsia ho t đ ng trênạ ộ  

c  s  các nguyên t c phân quy n, t n quy n và cùng qu n lý. T nh trơ ở ắ ề ả ề ả ỉ ưởng có các 

c  quan giúp vi c nh : c  quan k  ho ch hóa c a t nh, nh m t  v n cho tinhơ ệ ư ơ ế ạ ủ ỉ ằ ư ấ  

trưởng trong công tác k  ho ch, t  ch c và đi u ph i t t c  k  ho ch trong t nh;ế ạ ổ ứ ề ố ấ ả ế ạ ỉ  

c  quan phát tri n có trách nhi m th c hi n các chơ ể ệ ự ệ ương trình phát tri n tể ương t ;ự  

c  quan tài chính có trách nhi m v  ngân sách c a t nh. Chính ph  trung ơ ệ ề ủ ỉ ủ ươ  ng

qu n lý c p t nh thông qua các ban. Các ban này báo cáo đ ng th i trả ấ ỉ ồ ờ ước b  chộ ủ 

qu n và t nh trả ỉ ưởng. Quan h  gi a các c  quan đ u ngành c p t nh và các c  quanệ ữ ơ ầ ấ ỉ ơ  

đ i di n c a các b , trên th c t , thông qua b  ch  qu n. Chính ph  Indônêsiaạ ệ ủ ộ ự ế ộ ủ ả ủ  

đ y m nh s  phân quy n th  hi n   vi c chuy n giao m t s  ch c năng c a cẩ ạ ự ề ể ệ ở ệ ể ộ ố ứ ủ ơ quan trung ương và chính quy n c p t nh cho huy n và thành ph  Chính quy nề ấ ỉ ệ ố ề  

đ a phị ương c p t nh nh n thi hành các nhi m v  c  th  và th c thi các d  án phátấ ỉ ậ ệ ụ ụ ể ự ự  tri n, đ ng th i chuy n trách nhi m hể ồ ờ ể ệ ướng d n c  th  cho chính quy n đ aẫ ụ ể ề ị  

phương c p huy n.ấ ệ

­ Malaysia

Nhà nước Malaysia t  ch c theo ch  đ  liên bang v i b  máy chíố ứ ế ộ ớ ộ nh quy n đề ược phân theo các c p: liên bang, bang và đ a phấ ị ương. Nói t i chínhớ  quy n đ a phề ị ương là nói t i H i đ ng thành ph  và th  xã (đ i v i khu v c đô th )ớ ộ ồ ố ị ố ớ ự ị  

và H i đ ng qu n, huy n (đ i v i khu v c nông thôn). Chính quy n đ a phộ ồ ậ ệ ố ớ ự ề ị ươ  ng

có quy n t  ch  v  tài chính và hành chính. Các ch c năng truy n th ng c aề ự ủ ề ứ ề ố ủ  chính quy n đ a phề ị ương là ki m soát, phát tri n, k  ho ch hóa, xây d ng c  sể ể ế ạ ự ơ ở 

h  t ng, m  r ng phân ph i d ch v  và qu n lý d ch v  đô th  B  máy hành chínhạ ầ ở ộ ố ị ụ ả ị ụ ị ộ  

c p qu n, huy n có nhi m v  v  đ t đai phát tri n và đi u ph i các ho t đ ngấ ậ ệ ệ ụ ề ấ ể ề ố ạ ộ  

c a t t c  các c  quan chính quy n   c p qu n, huy n. M i qu n, huy n l iủ ấ ả ơ ề ở ấ ậ ệ ỗ ậ ệ ạ  

được chia thành các xã. Các xã này h  tr  Văn phòng qu n, huy n và các c  quanỗ ợ ậ ệ ơ  chính quy n th c hi n các d  án phát tri n và đi u ph i các thôn. Thôn là c pề ự ệ ự ể ề ố ấ  hành chính th p nh t. M i thôn có trấ ấ ỗ ưởng thôn đ ng đ u. Trứ ầ ưởng thôn do chính quy n bang b  nhi m và đề ổ ệ ượ ự ỗ ợ ủ ủc s  h  tr  c a  y ban an ninh và phát tri n làng xã.ế

­ Thái Lan

C  quan hành chính c a Vơ ủ ương qu c Thái Lan chia thành 4 c p: tinh,ố ấ  huy n, xã, làng. S  k t h p gi a quy n l c trung ệ ự ế ợ ữ ề ự ương c a b  ch  qu n v i củ ộ ủ ả ớ ơ 

quan hành chính các c p có nghĩa là quy n l c c a trung ấ ề ự ủ ương có th  duy trì ể ở 

h u h t các c p chính quy n hành chính. Chính quy n đ a phầ ế ấ ề ề ị ương mu n gi iố ả  quy t m t v n đ  gì c n báo cáo v i chính quy n hung ế ộ ấ ề ầ ớ ề ương,   Thái Lan có t i 5ở ớ  

mô hình t  qu n đ a phự ả ị ương,   đó có s  ho t đ ng uy n chuy n, đan xen gi aở ự ạ ộ ể ể ữ  các c p t  trung ấ ừ ương và đ a phị ương, các khu t  tr , t  các b  xu ng các c  quanự ị ừ ộ ố ơ  

c p dấ ưới. Mô hình đó nói lên r ng, mu n qu n lý hành chíằ ố ả nh t t c n ph i có số ầ ả ự 

ho t đ ng đ ng b  th ng nh t gi a các c p, dạ ộ ồ ộ ố ấ ữ ấ ướ ự ềi s  đi u hành c a chính quy nủ ề  trung ương và không h  xem nh  tính t  qu n c a chính quy n đ a phề ẹ ự ả ủ ề ị ương

­ Nh t B n ậ ả

Nh t có 47 đ a phậ ị ương c p t nh và thành ph  (43 t nh, 3 thành ph :ấ ỉ ố ỉ ố  Tokyo, Kyoto, Osaka) và 1 huy n đ o Hokkaido đệ ả ược coi tương đương v i m tớ ộ  

t nh. M i tỉ ỗ ỉnh có m t c  quan l p pháp bao g m hai vi n: h  vi n và thộ ơ ậ ồ ệ ạ ệ ượng vi nệ  trong đó h  vi n có quy n l c l n h n, tạ ệ ề ự ớ ơ ương t  nh  trong Qu c h i. Các thànhự ư ố ộ  viên c a h i đ ng đủ ộ ồ ược b u theo nhi m k  4 năm và tong s  thành viên c a h iầ ệ ỳ ố ủ ộ  

đ ng thồ ường t  12 đ n 130 ngừ ế ười tùy theo dân s  c a tinh. Nói chung, m i ho tố ủ ọ ạ  

đ ng c a t nh đ u đ t dộ ủ ỉ ề ặ ướ ựi s  lãnh đ o c a t nh trạ ủ ỉ ưởng. Th m quy n c a t nhẩ ề ủ ỉ  

trưởng bao g m quy n ban hành các đi u lu t đ a phồ ề ề ậ ị ương, chu n b  ngân sách,ẩ ị  quy đ nh m c thu , thu thu  đ a phị ứ ế ế ị ương, l  phí và các kho n thu khác. T nhệ ả ỉ  

trưởng có quy n b  nhi m và đi u hành các viên ch c công c ng, t  ch c vàề ổ ệ ề ứ ộ ổ ứ  

đi u hàề nh  m i c  quan hành chính c a t nh k  c  vi c s  h u và qu n lý cácọ ơ ủ ỉ ể ả ệ ở ữ ả  công trình công c ng. Đ ng th i cũng có th  ký h p đ ng ho c thi t l p và chộ ồ ờ ể ợ ồ ặ ế ậ ỉ 

đ o các xí nghi p công c ng ti n hành công vi c s n xu t kinh doanh.ạ ệ ộ ế ệ ả ấ

Các chính quy n đ a phu ng qu n lý và đi u hành nhi u chề ị ơ ả ề ề ương trình công c ng ho c tr c ti p c a đ a phộ ặ ự ế ủ ị ương ho c do chính quy n nhà nặ ề ướ ủ  c  ynhi m. Ch c năng c a các chính quy n đ a phệ ứ ủ ề ị ương có th  phân thành các nhómể  

c  b n sau:ơ ả

Qu n lý lu t pháp và tr t t  công c ng;ả ậ ậ ự ộ

Chăm sóc s c kh e và phúc l i công c ng;ứ ỏ ợ ộ