Bài giảng Phân loại Migraine - TS. Lê Văn Tuấn

Nội dung bài giảng gồm phân loại Migraine; Migraine không tiền triệu; tiêu chuẩn chẩn đoán Migraine không tiền triệu; Migraine với tiền triệu; tiền triệu điển hình với đau đầu Migraine; Migraine liệt nửa người có tính gia đình... Để nắm chi tiết nội dung bài giảng mời các bạn cùng tham khảo bài giảng.

Phân loại migraine

Ts Lê Văn Tuấn

Bộ môn Thần kinh – ĐHYD TPHCM

Giới thiệu

 Migraine là loại đau đầu nguyên phát thường gây tàn phế

 Tỉ lệ cao trong dân số

 ảnh hưởng nhiều đến cá nhân, kinh tế, xã hội

 WHO xếp migraine là bệnh gây tàn phế hàng thứ 19

Migraine được chia làm hai loại chính:

 Migraine không có tiền triệu

 Migraine có tiền triệu: tiền triệu là triệu chứng thần kinh cục bộ

Các triệu chứng báo trước hay triệu chứng hồi phục bao gồm:

 Tăng, giảm hoạt động

 Trầm cảm

 Thèm loại thức ăn đặc biệt

 Ngáp nhiều lần

 Các triệu chứng khác

 Khi bn có nhiều tiêu chuẩn hơn một loại migraine thì bn nên được phân theo nhiều loại và mã hóa migraine

Phân loại migraine

1. Migraine không tiền triệu

2. Migraine với tiền triệu

Phân loại migraine

Các yếu tố làm nặng thêm

Các yếu tố khởi phát (thúc đẩy)

Migraine không tiền triệu

 Mã ICD-10: G43.0

 Các thuật ngữ được dùng trước đây: migraine thông thường, đau nửa sọ đơn giản

Tiêu chuẩn chẩn đoán Migraine

không tiền triệu

A Có ít nhất 5 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B-D

B Các cơn đau đầu kéo dài 4-72 giờ (không được

điều trị hay điều trị không thành công)

C Đau đầu có ít nhất 2 trong các đặc điểm sau:

1 Đau 1 bên

2 Đau kiểu mạch đập

3 Cường độ từ vừa đến nặng

4 Đau tăng hay tránh đau bởi các hoạt động

thông thường (như đi bộ, leo cầu thang)

Tiêu chuẩn chẩn đoán Migraine

không tiền triệu

D Trong cơn đau, có ít nhất 1 trong các

 Có thể khó phân biệt giữa migraine không tiền triệu và đau đầu loại căng thẳng từng đợt không thường xuyên

 Nếu bn có ít hơn 5 cơn thì phân loại là migraine không tiền triệu có lẽ

 Ở trẻ em, cơn có thể từ 1-72 giờ

 Khi có từ 15 cơn/ tháng trở lên trong 3 tháng, mã là migraine không có tiền triệu

và migraine mãn tính

 Migraine không tiền triệu là loại migraine thường nhất

 Có mối liên hệ chặc chẽ với chu kỳ kinh nguyệt

Migraine với tiền triệu

 Mã ICD-10: G43.1

 Các tên gọi trước đây: migraine cổ điển, migraine mắt, migraine dị cảm nửa người, migraine liệt nửa người, migraine rối loạn ngôn ngữ, migraine biến chứng

Migraine với tiền triệu

1. Tiền triệu điển hình với đau đầu

migraine

2. Tiền triệu điển hình với đau đầu không

phải migraine

3. Tiền triệu điển hình không có đau đầu

4. Migraine liệt nửa người có tính gia đình

5. Migraine liệt nửa người rải rác

6. Migraine loại thân nền

Migraine với tiền triệu

 Các triệu chứng thần kinh cục bộ hồi phục

 Xuất hiện từ từ trong 5-20 phút

 Kéo dài < 60 phút

 Đau đầu thường sau triệu chứng tiền triệu

 Hiếm: đau đầu không có đặc điểm migraine hay không đau đầu

Migraine với tiền triệu

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

A Ít nhất 2 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B

B Tiền triệu theo tiêu chuẩn B và C và ở

dạng 1-6 (slide 15)

C Không do rối loạn khác

Migraine với tiền triệu

 Bn có thể có cơn không tiền triệu

 Các triệu chứng báo trước xuất hiện vài giờ đến 1-2 trước cơn migraine

 Tiền triệu tương tự có thể gặp trong đau đầu cụm

Migraine với tiền triệu

 Trước hay cùng lúc khởi phát tiền triệu, lưu lượng mạch máu não vùng giảm ở vỏ não tương ứng với vùng bị ảnh hưởng trên lâm sàng

 Sau 1 đến vài giờ chuyển sang tăng tưới máu ở vùng bị ảnh hưởng

Migraine với tiền triệu

 Tiền triệu thường là cảm giác

 Bn với yếu cơ được phân loại nơi khác (migraine liệt nửa người có tính gia đình)

Tiền triệu điển hình với đau đầu

migraine

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

A Ít nhất 2 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B-D

B Tiền triệu bao gồm ít nhất 1 tiêu chuẩn

sau nhưng không có yếu vận động

1 Các triệu chứng thị giác hồi phục đầy đủ

2 Các triệu chứng cảm giác hồi phục đầy

đủ

3 Rối loạn ngôn ngữ hồi phục đầy đủ

Tiền triệu điển hình với đau đầu

migraine

C Ít nhất 2 tiêu chuẩn sau:

1 Triệu chứng thị giác đồng danh và/hay triệu

chứng cảm giác 1 bên

2 Ít nhất 1 triệu chứng tiền triệu xuất hiện từ từ

> hoặc =5 phút

3 Mỗi triệu chứng từ 5-60 phút

D Đau đầu migraine không có tiền triệu trong

aura hay sau aura trong vòng 60 phút

E Không do rối loạn khác

Tiền triệu điển hình với đau đầu

không migraine

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

A Ít nhất 2 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B-D

B Tiền triệu bao gồm ít nhất 1 tiêu chuẩn

sau nhưng không có yếu vận động

1 Các triệu chứng thị giác hồi phục đầy đủ

2 Các triệu chứng cảm giác hồi phục đầy

đủ

3 Rối loạn ngôn ngữ hồi phục đầy đủ

Tiền triệu điển hình với đau đầu

không migraine

C Ít nhất 2 tiêu chuẩn sau:

1 Triệu chứng thị giác đồng danh và/hay triệu chứng

cảm giác 1 bên

2 Ít nhất 1 triệu chứng tiền triệu xuất hiện từ từ > hoặc

=5 phút

3 Mỗi triệu chứng từ 5-60 phút

D Đau đầu không đủ tiêu chuẩn đau đầu migraine không

có tiền triệu trong aura hay sau aura trong vòng 60 phút

E Không do rối loạn khác

Tiền triệu điển hình không có đau

đầu

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

A Ít nhất 2 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B-D

B Tiền triệu bao gồm ít nhất 1 tiêu chuẩn

sau nhưng không có yếu vận động

1 Các triệu chứng thị giác hồi phục đầy đủ

2 Các triệu chứng cảm giác hồi phục đầy

đủ

Tiền triệu điển hình không đau đầu

C Ít nhất 2 tiêu chuẩn sau:

1 Triệu chứng thị giác đồng danh và/hay triệu

Migraine liệt nửa người có tính gia

đình

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

A Ít nhất 2 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B-D

B Tiền triệu bao gồm ít nhất 1 tiêu chuẩn

sau và có yếu vận động có thể hồi phục

1 Các triệu chứng thị giác hồi phục đầy đủ

2 Các triệu chứng cảm giác hồi phục đầy

đủ

3 Rối loạn ngôn ngữ hồi phục đầy đủ

Migraine liệt nửa người có tính gia

đình

C Ít nhất 2 tiêu chuẩn sau:

1 Ít nhất 1 triệu chứng tiền triệu xuất hiện từ từ

> hoặc =5 phút

2 Mỗi triệu chứng từ 5 phút đến dưới 24 giờ

3 Đau đầu migraine không có tiền triệu trong

aura hay sau aura trong vòng 60 phút

D Ít nhất 1 người thân thế hệ 1 hay 2 có đủ tiêu

chuẩn A-E

E Không do rối loạn khác

Migraine liệt nửa người có tính rãi

rác

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

A Ít nhất 2 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B-D

B Tiền triệu bao gồm ít nhất 1 tiêu chuẩn

sau và có yếu vận động có thể hồi phục

1 Các triệu chứng thị giác hồi phục đầy đủ

2 Các triệu chứng cảm giác hồi phục đầy

đủ

3 Rối loạn ngôn ngữ hồi phục đầy đủ

Migraine liệt nửa người có tính rãi

rác

C Ít nhất 2 tiêu chuẩn sau:

1 Ít nhất 1 triệu chứng tiền triệu xuất hiện từ từ

> hoặc =5 phút

2 Mỗi triệu chứng từ 5 phút đến dưới 24 giờ

3 Đau đầu migraine không có tiền triệu trong

aura hay sau aura trong vòng 60 phút

D Không có người thân thế hệ 1 hay 2 có đủ tiêu

chuẩn A-E

E Không do rối loạn khác

Migraine loại thân nền

A Ít nhất 2 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B-D

B Tiền triệu bao gồm ít nhất 2 tiêu chuẩn sau nhưng

Migraine loại thân nền

C Ít nhất 1 tiêu chuẩn sau:

1 Ít nhất 1 triệu chứng tiền triệu xuất hiện

từ từ > hoặc =5 phút

2 Mỗi triệu chứng từ 5-60 phút

D Đau đầu migraine không có tiền triệu

trong aura hay sau aura trong vòng 60 phút

E Không do rối loạn khác

Các hội chứng chu kỳ ở trẻ nhỏ

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

A Ít nhất 5 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B và C

B Các cơn lập lại, buồn nôn và ói nhiều kéo

dài 1 giờ đến 5 ngày

C Ói trong cơn xuất hiện ít nhất 4 lần/giờ

trong ít nhất 1 giờ

D Giữa các cơn không triệu chứng

E Không do các rối loạn khác

Migraine bụng

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

A Ít nhất 5 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B-D

B Các cơn đau bụng kéo dài 1-72 giờ (không

được điều trị hay điều trị không thành công)

C Đau bụng có đầy đủ các đặc điểm sau:

1 Đau ở đường giữa bụng, quanh rốn hay không

xác định rõ

2 Đau âm ỉ

3 Cường độ vừa đến nặng

Chóng mặt kịch phát lành tính ở trẻ

nhỏ

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

A Ít nhất 5 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B

B Nhiều giai đoạn chóng mặt nặng xuất

hiện không báo trước và hồi phục tự phát sau vài phút đến vài giờ

C Khám thần kinh và chức năng tiền đình,

thính giác bình thường giữa các cơn

D Điện não đồ bình thường

Migraine võng mạc

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

A Ít nhất 2 cơn lấp đầy tiêu chuẩn B và C

B Hiện tượng thị giác âm tính hay dương tính 1

mắt hồi phục

C Đau đầu trong tiêu chuẩn migraine không tiền

triệu bắt đầu trong triệu chứng thị giác hay sau

60 phút

D Khám mắt bình thường giữa các cơn

E Không do rối loạn khác

4 Nhồi máu não do migraine

5 Cơn động kinh do migraine

Migraine mãn tính

A Đau đầu theo tiêu chuẩn migraine không

tiền triệu (tiêu chuẩn C và D) trong ít nhất 15 ngày/tháng trong ít nhất 3 tháng

B Không do rối loạn khác

Trạng thái migraine

A Cơn đau theo tiêu chuẩn migraine không

tiền triệu ngoại trừ thời gian

B Đau đầu có cả 2 đặc điểm sau:

1 Không giảm >72 giờ

2 Cường độ nặng

C Không do các rối loạn khác

Tiền triệu kéo dài không có nhồi

máu não

A Cơn theo tiêu chuẩn migraine với tiền

triệu ngoại trừ 1 hay nhiều triệu chứng tiền triệu kéo dài trên 1 tuần

B Không do các rối loạn khác

Nhồi máu do migraine

A Cơn theo tiêu chuẩn migraine với tiền

triệu ngoại trừ 1 hay nhiều triệu chứng tiền triệu kéo dài trên 60 phút

B Hình ảnh học thần kinh cho thấy nhồi

máu não trong vùng bị liên quan

C Không do rối loạn khác

Cơn động kinh do migraine

A Migraine theo tiêu chuẩn migraine với

tiền triệu

B Cơn động kinh trong giai đoạn tiền triệu

hay sau đó trong vòng 60 phút

Migraine có lẽ

 Khi thiếu 1 tiêu chuẩn chẩn đoán migraine

Các yếu tố làm nặng cơn migraine

 Stress tâm lý xã hội

 Dùng chất có cồn

 Yếu tố môi trường khác

Các yếu tố thúc đẩy

 Các yếu tố khởi phát tăng khả năng xuất hiện cơn migraine trong thời gian ngắn (thường < 48 giờ) ở người bị migraine

 Một số yếu tố được ghi nhận như: chu kỳ kinh, ăn sô cô la, bột ngọt

 Câu hỏi?