Bài viết xác định tỷ lệ RLCNTG trong ba tháng đầu thai kỳ và các yếu tố liên quan ở những thai phụ nguy cơ cao tại bệnh viện Phụ sản Quốc tế Sài Gòn (BVPSQTSG).
Trang 1KHẢO SÁT RỐI LOẠN CHỨC NĂNG TUYẾN GIÁP TRONG BA THÁNG ĐẦU THAI KỲ Ở NHỮNG THAI PHỤ
NGUY CƠ CAO (TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN QUỐC TẾ SÀI GÒN)
Dương Thị Phương Thảo*, Bùi Chí Thương**
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Rối loạn chức năng tuyến giáp (RLCNTG) của thai phụ trong ba tháng đầu thai kỳ liên quan
đến nhiều kết cuộc xấu và sự phát triển của thai nhi Tại Việt Nam, các dữ liệu nghiên cứu về RLCNTG trong thai kỳ còn hạn chế
Mục tiêu: Xác định tỷ lệ RLCNTG trong ba tháng đầu thai kỳ và các yếu tố liên quan ở những thai phụ
nguy cơ cao tại bệnh viện Phụ sản Quốc tế Sài Gòn (BVPSQTSG)
Đối tượng: 385 phụ nữ mang thai 3 tháng đầu có nguy cơ cao RLCNTG trong thai kỳ
Phương pháp: Nghiên cứu cắt ngang tiến hành tại BVPSQTSG từ 09/2015 đến 03 /2016 Xét nghiệm nồng
độ TSH và FT4 các thai phụ mang thai 3 tháng đầu có nguy cơ cao RLCNTG, áp dụng tiêu chuẩn chẩn đoán của Hiệp hội tuyến giáp Hoa Kỳ năm 2011 và Li C năm 2014
Kết quả: 385 thai phụ tham gia nghiên cứu, có 69 trường hợp được chẩn đoán RLCNTG trong 3 tháng đầu
thai kỳ chiếm tỷ lệ 17,9 % Các yếu tố có liên quan có ý nghĩa thống kê với RLCNTG là: tiền căn sẩy thai với p = 0,02, PR = 2,06, KTC 95% = 1,11 – 3,83; tiền căn sinh non với p = 0,04, PR = 10,96, KTC 95% = 1,07 – 111,70; tiền căn bệnh lý tuyến giáp với p = 0,02, PR = 13,11, KTC 95% = 1,50 – 113,90; tiền căn gia đình bị bệnh lý tuyến giáp với p = 0,02, PR = 10,96, KTC 95% = 1,30 – 92,50; có triệu chứng RLCNTG với p = 0,000, PR = 5,64, KTC 95% = 2,84 – 11,18
Kết luận: Cần sàng lọc và chẩn đoán RLCNTG trong ba tháng đầu thai kỳ đối với thai phụ có yếu tố nguy
cơ cao
Từ khóa: RLCNTG, tam cá nguyệt đầu, thai kỳ
ABSTRACT
EVALUATION FOR MATERNAL THYROID DISORDERS IN THE FIRST TRIMESTER
OF THE HIGH RISK PREGNANT WOMEN (AT SAIGON INTERNATIONAL HOSPITAL)
Duong Thi Phuong Thao, Bui Chi Thuong
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Supplement of Vol 21 - No 1 - 2017: 61 - 68
Background: Maternal thyroid disorders during the first trimester of pregnancy are associated with multiple
adverse outcomes and fetal development In Viet Nam, there are limited data on the prevalence of newly diagnosed thyroid disease during pregnancy
Objectives: To determine the prevalence of maternal thyroid disorders during the first trimester of
pregnancy and the related factors in the high risk pregnant women at Saigon international hospital
Method: 385 high risk pregnant women in the first trimester of pregnancy Cross-sectional study is carried
out at Saigon international hospital from March 2015 to September 2016 Levels of thyroid stimulating hormone (TSH) and free thyroxin (FT 4 ) were measured in 385 women during the first trimester of pregnancy in the high risk pregnant women with American Thyroid Association (2011) and Li C (2014) criteria
Trang 2Results: 385 pregnant women were screened; 69 cases (17.9%) were diagnosed thyroid disorders Some
significant related factors of maternal thyroid disorders during the first trimester of pregnancy were history of miscarriage (p = 0.02, PR = 2.06, KTC 95% = 1.11 – 3.83); history of preterm delivery (p = 0.04, PR = 10.96, KTC 95% = 1.07 – 111.70); personal history of thyroid disorders (p = 0.02, PR = 13.11, KTC 95% = 1.50 – 113.90); family history of thyroid diseases (p = 0.02, PR = 10.96, KTC 95% = 1.30 – 92.50); having symptoms of thyroid disorders (p = 0.000, PR = 5.64, KTC 95% = 2.84 – 11.18)
Conclusion: We need to screen and diagnose maternal thyroid disorders during the first trimester of
pregnancy in the high-risk pregnant women
Keywords: thyroid disorders, first trimester, pregnancy
ĐẶT VẤN ĐỀ
Rối loạn chức năng tuyến giáp (RLCNTG)
bao gồm cường giáp và suy giáp thường xảy ra
trên phụ nữ ở lứa tuổi sinh sản, do đó có thể gặp
RLCNTG trong thai kỳ và hậu sản(9)
Tuyến giáp thai nhi bắt đầu có hoạt động
chức năng vào cuối tháng thứ 3 của thai kỳ(9) Vì
vậy, trong 3 tháng đầu của thai kỳ, thai nhi phải
phụ thuộc hoàn toàn vào lượng hoóc-môn của
mẹ cung cấp qua nhau, đây chính là thời kỳ hình
thành và phân chia các cơ quan nên nếu thai nhi
bị thiếu hoóc-môn trong thời gian này sẽ gây ra
biến chứng nặng nề Hậu quả của RLCNTG
trong thai kỳ như: sẩy thai, thai lưu, thai dị tật
bẩm sinh, sinh non, tiền sản giật, thai chậm tăng
trưởng trong tử cung, tăng tỷ lệ tử suất và bệnh
suất chu sinh Đặc biệt suy giáp làm cho trẻ sinh
ra có chỉ số IQ thấp và nguy hiểm nhất trong các
biến chứng của cường giáp là cơn bão giáp với tỷ
lệ tử vong thai và mẹ cao(4,2,6)
Việc tầm soát nhằm phát hiện và điều trị kịp
thời các bệnh lý tuyến giáp ở phụ nữ có thai có ý
nghĩa hết sức quan trọng Ngoài việc ngăn ngừa
các biến chứng, làm giảm tỷ lệ tử vong ở cả mẹ
và con, còn đảm bảo những đứa trẻ sinh ra hoàn
toàn khỏe mạnh về thể chất và trí tuệ
Theo Hiệp hội tuyến giáp Hoa Kỳ năm 2011,
nhóm thai phụ có nguy cơ cao về RLCNTG
trong thai kỳ là những phụ nữ mang thai có một
trong các yếu tố sau: trên 30 tuổi, có tiền căn bản
thân hoặc gia đình bệnh lý tuyến giáp, béo phì,
tiền căn sẩy thai hoặc sinh non, có các triệu
chứng của RLCNTG, tiền căn phẫu thuật tuyến
giáp, tiền căn xạ trị vùng đầu hoặc cổ, có bướu giáp, có bệnh lý tự miễn, có kháng thể TPO-Ab dương tính, sống trong vùng thiếu iốt(11)
Tỷ lệ RLCNTG trong thai kỳ thay đổi từ 3% cho đến 15% tùy dân số nghiên cứu và tiêu chuẩn chẩn đoán Tại những quốc gia phát triển, các nghiên cứu thực hiện trên toàn bộ phụ nữ mang thai, tỷ lệ RLCNTG trong thai kỳ khoảng 3% thai phụ ở Mỹ(1), tại Đức khoảng 2,5% thai phụ suy giáp(7) Theo nghiên cứu của các nước đang phát triển ở châu Á, tỷ lệ này cao hơn, ở Trung Quốc theo tác giả Wang W năm 2011 có 9,4% thai phụ bị RLCNTG (trong nhóm thai phụ
có yếu tố nguy cơ thì 15% đối tượng bị RLCNTG)(13), nghiên cứu của Hong Yang năm
2014 có 5,4% thai phụ bị RLCNTG (trong đó tỷ lệ cường giáp là 1% và tỷ lệ suy giáp chiếm 4,4%)(14) Nghiên cứu của Anupama Dave năm
2014 ở Ấn Độ trên toàn bộ phụ nữ mang thai có 9,8% đối tượng suy giáp và 0,32% đối tượng cường giáp(4) Tại Việt Nam, năm 2009 nghiên cứu thực hiện trên những phụ nữ mang thai không có tiền căn bệnh lý tuyến giáp và một số bệnh lý khác ở 3 bệnh viện (bệnh viện Từ Dũ, bệnh viện Đại học Y Dược, bệnh viện Bạch Mai) cho thấy trong thời kỳ mang thai tỷ lệ bất thường TSH là 4,88% và tỷ lệ ở mức nguy cơ TSH là 10,93%(8)
Tại Bệnh viện Phụ sản Quốc tế Sài Gòn (BVPSQTSG) hàng năm nhận khoảng 5000 ca sinh, gần đây việc tầm soát RLCNTG trong thai
kỳ trên những thai phụ nguy cơ cao cũng đã được thực hiện, nhưng chưa được thống kê cụ thể Tại Việt Nam cho đến nay vẫn chưa có một
Trang 3thống kê đầy đủ về tỷ lệ RLCNTG trong thai kỳ,
các dữ liệu nghiên cứu về RLCNTG trong thai kỳ
còn hạn chế
Chính vì vậy mà chúng tôi tiến hành nghiên
cứu: “Khảo sát rối loạn chức năng tuyến giáp
trong ba tháng đầu thai kỳ ở những thai phụ
nguy cơ cao (tại bệnh viện Phụ sản Quốc tế Sài
Gòn)” nhằm góp phần đánh giá thực trạng
RLCNTG trong thai kỳ tại Việt Nam, tìm ra
những yếu tố nguy cơ để tránh bỏ sót việc chẩn
đoán, từ đó có hướng quản lý và điều trị thích
hợp, góp phần làm tốt công tác chăm sóc sức
khỏe sinh sản Với câu hỏi được đặt ra là tỷ lệ rối
loạn chức năng tuyến giáp trong ba tháng đầu
thai kỳ ở những thai phụ nguy cơ cao tại bệnh
viện Phụ sản Quốc tế Sài Gòn từ 09/2015 đến
03/2016 là bao nhiêu?
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu cắt ngang được tiến hành tại
khoa khám bệnh BVPSQTSG trong thời gian từ
tháng 09/2015 đến tháng 3/2016 Cỡ mẫu tính
được là 384 thai phụ (chúng tôi đưa 385 thai phụ
vào phân tích và xử lý)
Đối tượng nghiên cứu là thai phụ mang thai
3 tháng đầu đến khám thai tại BVPSQTSG có 1
trong các yếu tố: tuổi > 30 tuổi, tiền căn sẩy thai
hoặc sinh non, béo phì (BMI ≥ 23kg/m²), có các
triệu chứng của RLCNTG, tiền căn bệnh lý tuyến
giáp, tiền căn phẫu thuật tuyến giáp, tiền căn xạ
trị vùng cổ hoặc đầu, tiền căn gia đình có bệnh lý
tuyến giáp, có bệnh tự miễn, có bướu giáp, có
TPO-Ab dương tính, mang đơn thai, đồng ý
tham gia nghiên cứu và không có các tiêu chuẩn
loại trừ: những thai phụ bị bệnh lý tâm thần
hoặc không có khả năng trả lời các câu hỏi
Thai phụ đến khám thai, bác sĩ xác định
mang thai 3 tháng đầu, nếu thỏa tiêu chuẩn chọn
mẫu và đồng ý tham gia nghiên cứu sẽ được
phỏng vấn bộ câu hỏi và thông tin hồ sơ bệnh
án Các thai phụ tham gia nghiên cứu sẽ được
lấy máu làm xét nghiệm TSH, FT4 Phòng xét
nghiệm lấy 4ml máu, huyết tương được chống
đông, máu toàn phần được ly tâm 10000 vòng/10
phút và lưu mẫu ở nhiệt độ -10 đến -20oC cho đến khi tiến hành định lượng Những thai phụ
có kết quả là RLCNTG thì sẽ được tư vấn khám chuyên khoa nội tiết và khám thai định kỳ Các xét nghiệm định lượng TSH, FT4 được thực hiện bằng bằng phương pháp miễn dịch hóa phát quang dùng vi hạt với thuốc thử thế hệ thứ 3 của Abbott trên máy Architect i1000RS Máy Architect i1000RS được kỹ sư của hãng Abbott kiểm tra bảo trì máy hàng tháng và kiểm chuẩn định kỳ tại trung tâm Ngoại kiểm TPHCM mỗi 6 tháng
Tiêu chuẩn chẩn đoán RLCNTG trong ba tháng đầu thai kỳ theo Hiệp hội tuyến giáp Hoa
Kỳ năm 2011 và nghiên cứu của Li C năm 2014
Bảng 1: Tiêu chuẩn chẩn đoán RLCNTG trong ba
tháng đầu thai kỳ
Giảm nồng độ TSH < 0,1 Cường giáp < 0,1 >1,63 Cường giáp dưới lâm sàng <0,1 Bình thường Tăng nồng độ TSH > 2,5
Suy giáp
>2,5 < 0,96
>10 Không tính đến FT4 Suy giáp dưới lâm sàng 2,5<TSH < 10 Bình thường
Số liệu được nhập bằng phần mềm Excel, phân tích và xử lý bằng phần mềm thống kê Stata 10.0/SE Kết quả thu nhận được trình bày trên các bảng số liệu, biểu đồ, sử dụng phương pháp thống kê để tính toán: trị số trung bình, độ lệch chuẩn, tỷ lệ, phân tích mối liên quan giữa rối loạn chức năng tuyến giáp trong thai kỳ và các yếu tố bằng kiểm định hồi quy Logistic đơn biến và đa biến
KẾT QUẢ
Trong thời gian từ 09/2015 đến 03/2016 chúng tôi thu nhận được 385 thai phụ thỏa tiêu chuẩn chọn mẫu
Trong 385 đối tượng nghiên cứu, tỷ lệ thai phụ bị RLCNTG khá cao, chiếm 17,9% (KTC 95%: 0,141-0,217)
Trong tổng số trường hợp rối loạn chức năng tuyến giáp, tỷ lệ cường giáp dưới lâm
Trang 4sàng chiếm ưu thế 10,6% (KTC 95%:
0,075-0,137), kế tiếp là suy giáp và suy giáp dưới lâm
sàng ngang nhau với tỷ lệ 2,6% (KTC 95%:
0,01-0,042), cường giáp chiếm tỷ lệ thấp nhất
2,1% (KTC 95%: 0,007-0,035)
Bảng 2 Phân loại chức năng tuyến giáp trong ba
tháng đầu thai kỳ
Cường giáp dưới lâm sàng 41 10,6
Suy giáp dưới lâm sàng 10 2,6
Bảng 3 Mối liên quan giữa RLCNTG trong ba tháng đầu thai kỳ và các yếu tố
>30 tuổi 290 (84,06) 55 (15,94) 0,66 0,29-1,47 0,31
TC sẩy thai Không 248 (85,22) 43 (14,78)
TC bệnh lý tuyến giáp Không 305 (82,88) 63 (17,12)
TC phẫu thuật
tuyến giáp
TC gia đình bị bệnh lý
tuyến giáp
Triệu chứng RLCNTG Không 292 (86,65) 45 (13,35)
Có 24 (50,00) 24 (50,00) 5,64 2,84-11,18 0,000
* Hồi quy Logistic
Có mối liên quan giữa RLCNTG trong ba
tháng đầu thai kỳ với: tiền căn sẩy thai
(p=0,02, PR = 2,06, KTC 95%:1,11-3,83), triệu
chứng RLCNTG (p=0,000, PR= 5,64, KTC 95%: 2,84-11,18)
Bảng 4 Mối liên quan giữa tăng nồng độ TSH và các yếu tố
N = 365 (%)
Nồng độ TSH > 2,5mUI/L
>30 tuổi 330 (95,65) 15 (4,35) 0,42 0,13-1,39 0,15
TC phẫu thuật tuyến giáp Không 363 (95,03) 19 (4,97) 1
Có 2 (66,67) 1 (33,33) 8,52 0,39-183,5 0,17
TC gia đình bị bệnh lý
tuyến giáp
Có 3 (60,00) 2 (40,00) 10,96 1,30-92,50 0,02
* Hồi quy Logistic
Có mối liên quan giữa nồng độ TSH >
2,5mUI/L với tiền căn gia đình bị bệnh lý tuyến
giáp (p=0,02, PR= 10,96, KTC 95%: 1,30-92,50)
(Bảng 4)
Có mối liên quan giữa cường giáp với: tiền căn sinh non (p=0,04, PR=10,96, KTC 95%: 1,07-111,70), tiền căn bệnh lý tuyến giáp (p=0,02, PR= 13,11, KTC 95%: 1,50-113,90) (Bảng 5)
Trang 5Bảng 5 Mối liên quan giữa cường giáp và các yếu tố
>30 tuổi 339 (98,26) 6 (1,74) 0,78 0,11-5,41 0,80
TC bệnh lý tuyến
giáp
TC phẫu thuật
tuyến giáp
TC gia đình bị
bệnh lý tuyến giáp
* Hồi quy Logistic
Bảng 6 Mối liên quan giữa cường giáp dưới lâm sàng (CGDLS) và các yếu tố
>30 tuổi 311 (90,14) 34 (9,86) 0,97 0,37-2,57 0,96
≥ 23 kg/m² 11 (78,57) 3 (21,43) 2,53 0,62-10,33 0,19
Triệu chứng
RLCNTG
* Hồi quy Logistic
Có mối liên quan giữa cường giáp dưới lâm
sàng với: tiền căn sẩy thai (p=0,02, PR=2,24, KTC
95%: 1,09-4,62), triệu chứng RLCNTG (p=0,000,
PR=5,22, KTC 95%: 2,44-11,17)
BÀN LUẬN
Tỷ lệ rối loạn chức năng tuyến giáp trong
ba tháng đầu thai kỳ
Tỷ lệ RLCNTG trong ba tháng đầu thai kỳ
trong nghiên cứu của chúng tôi là 17,9%, cao hơn
các nghiên cứu của Hong Yang (5,4% thai
phụ)(14), Wang W (10,2% thai phụ)(13), Anupama
(10,1% thai phụ)(4),Dieguez M (6,4% thai phụ)(5),
nhưng thấp hơn kết quả nghiên cứu của Rajesh
Rajput (26,5%)(10) Điều này được giải thích vì các
tác giả Hong Yang, Wang W, Dieguez M không
áp dụng khoảng tham khảo theo từng tam cá
nguyệt của Hiệp hội tuyến giáp Hoa Kỳ năm
2011, mà sử dụng khoảng tham khảo của người
không mang thai hoặc giá trị tham khảo theo
từng tam cá nguyệt nhưng không giống với
chúng tôi, khoảng tham khảo TSH trong nghiên cứu của Dieguez M, Hong Yang, Wang W lần lượt là 0,2-4,5 mUI/L, 0,09-3,47 mUI/L, 0,13-3,93 mUI/L, so với các nghiên cứu đó thì khoảng tham khảo nồng độ TSH của chúng tôi hẹp hơn nhiều (0,1-2,5 mUI/l) do đó tỷ lệ RLCNTG của chúng tôi cao hơn Tác giả Anupama cũng sử dụng khoảng tham khảo theo từng tam cá nguyệt như chúng tôi nhưng đối tượng nghiên cứu là toàn bộ phụ nữ mang thai còn chúng tôi chỉ nghiên cứu trên những thai phụ có yếu tố nguy cơ cao nên tỷ lệ RLCNTG của Anupama thấp hơn của chúng tôi Rajesh Rajput cũng áp dụng khoảng tham khảo nồng độ TSH từ 0,1-2,5 mUI/L giống với chúng tôi, nhưng trong nghiên cứu này tỷ lệ suy giáp và suy giáp dưới lâm sàng khá cao chiếm 22,8%, do đó đã làm cho tỷ lệ RLCNTG nói chung cao hơn hẳn so với kết quả của chúng tôi
Do tiêu chuẩn chẩn đoán, do vị trí địa lý của từng vùng miền liên quan đến tình trạng iốt,
Trang 6cũng như là do tiêu chuẩn chọn bệnh không
giống nhau Vì vậy, tỷ lệ của chúng tôi khác với
các nghiên cứu khác
Một điểm khác biệt nữa là trong các nghiên
cứu đã được tìm hiểu thì tỷ lệ suy giáp và suy
giáp dưới lâm sàng chiếm ưu thế, theo các tác giả
Rajesh Rajput, Anupama, Wang W tỷ lệ suy giáp
lần lượt là 22,8%, 9,8%, 7,5% trong khi đó nghiên
cứu của chúng tôi, cường giáp dưới lâm sàng lại
là chủ yếu (10,6% thai phụ) Giải thích cho vấn
đề này, có thể do đối tượng nghiên cứu của
chúng tôi thuộc tầng lớp trung lưu trở lên, trình
độ học vấn phần lớn là đại học - cao đẳng, do đó
vấn đề dinh dưỡng cũng được quan tâm, cho
nên nếu có thiếu iốt thì cũng ở mức độ nhẹ,
trong khi đó Rajesh Rajput, Anupama nghiên
cứu tại Ấn Độ, trong các nghiên cứu trước đây
cho thấy Ấn Độ là nước có tỷ lệ cao của bệnh
bướu giáp (mặc dù nghiên cứu thực hiện trên
khu vực đầy đủ iốt và bệnh lý tuyến giáp tự
miễn thấp) và thiếu vi chất dinh dưỡng như
selen và sắt có thể gây ra suy giáp và bướu
giáp(3), bên cạnh đó tại Ấn Độ, toàn bộ dân số dễ
bị rối loạn thiếu hụt iốt do tình trạng thiếu iốt
trong đất của tiểu lục địa, cây trồng sinh trưởng
trên những mảnh đất này gây nên hậu quả các
thực phẩm bị thiếu iốt Để chống lại những nguy
cơ rối loạn do thiếu hụt iốt, muối được bổ sung
thêm iốt Tuy nhiên, ước tính vẫn còn có khoảng
350 triệu người không tiêu thụ đủ muối iốt cho
nên tỷ lệ suy giáp ở nước này cao(4) Do chúng tôi
nghiên cứu trên những bệnh nhân có yếu tố
nguy cơ, triệu chứng lâm sàng của bệnh lý tuyến
giáp là một trong những yếu tố nguy cơ đó,
những thai phụ trong nghiên cứu của chúng tôi
chủ yếu có triệu chứng biểu hiện của cường
giáp, những triệu chứng này cũng có thể gặp khi
mang thai trong tam cá nguyệt đầu và phần lớn
những trường hợp này nồng độ TSH giảm, có
thể là cường giáp do bệnh lý tuyến giáp hoặc
cường giáp thai kỳ thoáng qua, đó là lý do tỷ lệ
cường giáp dưới lâm sàng của chúng tôi cao
Tuy nhiên, tỷ lệ suy giáp và suy giáp dưới
lâm sàng trong nghiên cứu của chúng tôi cao
hơn so với các nghiên cứu của Klein RZ tại Đức (2,5% thai phụ)(7) và Allan WC tại Mỹ (2,2% thai phụ)(1) Điều này được giải thích là do Đức và Mỹ
là hai cường quốc mạnh của thế giới, kinh tế phát triển, hệ thống y tế tốt hơn Việt Nam, vấn
đề iốt cũng như vấn đề chăm sóc sức khỏe được quan tâm tốt hơn nên tỷ lệ suy giáp thấp Bên cạnh đó, giới hạn trên của nồng độ TSH trong nghiên cứu của Klein RZ và Allan WC là 6 mUI/L cao hơn nhiều so với nghiên cứu của chúng tôi (2,5 mUI/L) nên tỷ lệ suy giáp và suy giáp dưới lâm sàng của chúng tôi cao hơn Một nguyên nhân khác làm cho tỷ lệ suy giáp và suy giáp dưới lâm sàng của chúng tôi cao hơn là chúng tôi nghiên cứu trên những thai phụ có yếu tố nguy cơ cao, trong khi đó Klein RZ và Allan WC lại nghiên cứu trên toàn bộ phụ nữ mang thai
Khi khảo sát mối liên quan giữa RLCNTG trong thai kỳ và các yếu tố cho thấy có mối liên quan giữa RLCNTG với tiền căn sẩy thai, vấn đề này của chúng tôi cũng được thống nhất ở hầu hết các nghiên cứu khác
Tiền căn sinh non cũng có mối liên quan với RLCNTG trong ba tháng đầu thai kỳ (p=0,04, PR=10,96, KTC 95%: 1,07-111,70) Điều này được giải thích do trong nghiên cứu của chúng tôi, có
9 trường hợp sinh non, nguyên nhân chủ yếu là
do các yếu tố khác đi kèm (tiền sản giật, nhau bong non, khung chậu hẹp,…) nên phải chấm dứt thai kỳ sớm, có thể những thai phụ có tiền căn sinh non do tiền sản giật hoặc nhau bong non đã bị RLCNTG trong thai kỳ trước nhưng không biết do thai phụ không có triệu chứng nên bác sĩ không chỉ định xét nghiệm, thai kỳ lần này mới được phát hiện Điều này cũng phù hợp vì theo y văn, nếu thai phụ chưa được điều trị ổn bệnh Graves thì dễ dẫn tới sinh non và dễ có biến chứng tim mạch(9)
Có mối liên quan giữa tiền căn bệnh lý tuyến giáp với RLCNTG trong ba tháng đầu thai kỳ (p=0,02, PR= 13,11, KTC 95%: 1,50-113,90) Vì trong những đối tượng có tiền căn bệnh lý tuyến giáp thì chủ yếu là tiền căn cường giáp, có
Trang 7những thai phụ đã được điều trị ổn, có những
thai phụ chưa điều trị ổn nhưng bây giờ có thai,
có thể những trường hợp đã điều trị ổn nhưng
dưới ảnh hưởng của thai kỳ lại bị cường giáp tái
phát, trường hợp này hay gặp ở những thai phụ
có tiền căn bệnh Graves Kết quả nghiên cứu của
chúng tôi cũng phù hợp với tác giả Wang W
Có mối liên quan giữa nồng độ TSH >
2,5mUI/L với tiền căn gia đình bị bệnh lý tuyến
giáp (p=0,02, PR= 10,96, KTC 95%: 1,30-92,50)
Điều này được giải thích rằng một trong những
nguyên nhân gây suy giáp trong thai kỳ là viêm
giáp tự miễn mạn tính (viêm giáp Hashimoto),
bệnh có khuynh hướng di truyền, do đó những
thai phụ có người cùng huyết thống mắc bệnh lý
tuyến giáp thì thai phụ đó cũng có nguy cơ cao
mắc bệnh Bên cạnh đó, những thai phụ có bệnh
Graves thì thường trong gia đình đã có nhiều
người biểu hiện bệnh ở tuyến giáp như bướu
giáp đơn thuần, viêm tuyến giáp hoặc bệnh
Graves(9), một trong những nguyên nhân gây suy
giáp thai kỳ là sau mổ bướu Graves, có thể một
số thai phụ trong nghiên cứu của chúng tôi có
nồng độ TSH > 2,5mUI/L (suy giáp, suy giáp
dưới lâm sàng) sau phẫu thuật bướu Graves và
trong gia đình thai phụ đó cũng có người bị
bệnh lý tuyến giáp, do đó có mối liên quan giữa
tiền căn gia đình bệnh lý tuyến giáp và suy giáp,
suy giáp dưới lâm sàng Mặt khác, những thai
phụ có nồng độ TSH > 2,5mUI/L còn do nguyên
nhân thiếu hụt iốt, có thể trong gia đình thai phụ
chế độ dinh dưỡng giống nhau, chế độ này gây
ra tình trạng thiếu iốt (khoai mì, rau họ cải, đậu
nành, muối không chứa iốt,…) (9) nên các thành
viên trong gia đình đều bị rối loạn thiếu hụt iốt,
do đó những thai phụ bị suy giáp thai kỳ cũng
có thể trong gia đình có người bị suy giáp do chế
độ ăn Kết quả của chúng tôi cũng phù hợp với
nghiên cứu của Vaidya(12), Vaidya cho rằng tiền
căn gia đình có bệnh lý tuyến giáp làm tăng
nguy cơ tăng TSH (RR = 3,4, KTC 95%: 1,8-6,2,
p<0,0001) Theo tác giả Anupama(4), phụ nữ có có
tiền sử cá nhân hoặc gia đình của rối loạn chức
năng tuyến giáp hoặc có tiền sử cá nhân của các
bệnh tự miễn khác sẽ làm tăng nguy cơ suy giáp (p <0,001), kết quả này cũng phù hợp với nghiên cứu của chúng tôi
Có mối liên quan giữa RLCNTG trong ba tháng đầu thai kỳ với triệu chứng RLCNTG (p=0,000, PR= 5,64, KTC 95%: 2,84-11,18) Điều này phù hợp vì trong nghiên cứu của chúng tôi, những thai phụ có triệu chứng RLCNTG chủ yếu là các triệu chứng gợi ý cường giáp như đánh trống ngực, dễ xúc động, mạch nhanh, sút cân, khó thở lúc gắng sức và những trường hợp này kết quả phần lớn đều có nồng độ TSH giảm (cường giáp, cường giáp dưới lâm sàng)
Các yếu tố khác cũng được khảo sát như tuổi thai phụ, chỉ số khối cơ thể, bướu giáp, tiền căn bệnh lý tự miễn, TPO-Ab dương tính nhưng không có mối liên quan
KẾT LUẬN
Tỷ lệ rối loạn chức năng tuyến giáp trong
ba tháng đầu thai kỳ chiếm 17,9% các thai phụ
có nguy cơ đến khám thai tại BVPSQTSG là một con số đáng được quan tâm, vì vậy nên tầm soát và chẩn đoán bệnh lý tuyến giáp trong ba tháng đầu thai kỳ ở những thai phụ nguy cơ cao nhằm hạn chế các tai biến cho mẹ
và con, từ đó góp phần làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Allan WC, Haddow JE, Palomaki GE, et al (2000), "Maternal thyroid deficiency and pregnancy complications: implications
for population screening", Journal of Medical Screening, 7(3), pp
127-130
2 Ashoor G, Maiz N, Rotas M, Jawdat F, Nicolaides KH (2010),
"Maternal thyroid function at 11 to 13 weeks of gestation and
subsequent fetal death",Thyroid, 20(9), pp 989-993
3 Das S, Bhansali A, Dutta P, Aggarwal A, Bansal MP, et al (2011), "Persistence of goitre in the post-iodization phase:
micronutrient deficiency or thyroid autoimmunity?", Indian J
Med, 133(1), pp 103-109
4 Dave A, Maru L, Tripathi M (2014), "Importance of Universal screening for thyroid disorders in first trimester of pregnancy",
Indian J Endocrinol Metab, 18(5), pp 735-738
5 Diéguez M, Herrero A, Avello N, Suárez P, 6 Delgado E, et al (2016), "Prevalence of thyroid dysfunction in women in early
pregnancy: does it increase with maternal age?", Clin
Endocrinol (Oxf), 84(1), pp 121-126
6 Haddow JE, Palomaki GE, Allan WC, et al (1999), "Maternal thyroid deficiency during pregnancy and subsequent
Trang 8neuropsychological development of the child", The New
England Journal of Medicine, 341(8), pp 549-555
7 Klein RZ1, Haddow JE, Faix JD, Brown RS, Hermos RJ, et al
(1991), "Prevalence of thyroid deficiency in pregnant women",
Clin Endocrinol (Oxf), 35(1), pp 41-46
8 Lê Thị Mai Dung, Phạm Thi Mai, Nguyễn Thị Hương,
Nguyễn Thị Hoàng Phương (2009), "Khảo sát nồng độ TSH và
tỷ lệ TPO-AB dương tính trên phụ nữ có thai và sau sinh ở
Việt Nam", Y học thực hành, số 2, tr 60-62
9 Mai Thế Trạch, Nguyễn Thy Khuê (2003), "Tuyến giáp", Nội
tiết học đại cương, Nhà xuất bản Y học, tr 131 - 138
10 Pandav CS, Yadav K, Srivastava R, Pandav R, Karmarkar MG
(2013), "Iodine deficiency disorders (IDD) control in India",
Indian J Med Res, 138(3), pp 418-433
11 The American Thyroid Association Taskforce on Thyroid
Disease During Pregnancy and Postpartum (2011),
"Guidelines of the American Thyroid Association for the
Diagnosis and Management of Thyroid Disease During
Pregnancy and Postpartum", Thyroid, 21(10), pp 1081-1125
12 Vaidya B, Anthony S, Bilous M, et al (2007), "Brief report: detection of thyroid dysfunction in early pregnancy: universal
screening or targeted high-risk case finding?", Journal of
Clinical Endocrinology and Metabolism, 92(1), pp 203-207
13 Wang W, Teng W, Shan Z, Wang S, Li J, et al (2011), "The prevalence of thyroid disorders during early pregnancy in China: the benefits of universal screening in the first trimester
of pregnancy", Eur J Endocrinol, 164(2), pp 263-268
14 Yang H, Shao M, Chen L, Chen Q, Yu L, Cai L, Lin Z, Zhang C, Lu
X (2014), "Screening Strategies for Thyroid Disorders in the
First and Second Trimester of Pregnancy in China", PLoS One,
9(6):e99611
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 15/12/2016 Ngày bài báo được đăng: 01/03/2017