Bài tiểu luận này sẽ trình bày về vấn đề Thực trạng xây dựng nền dân chủ trong tiến trình cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay. Bài tiểu luận sẽ đi luận từng vấn đề nhỏ, từng khía cạnh để hiểu rõ những bản chất, đặc điểm, chức năng nhiệm vụ,... của những vấn đề nêu trên.
Trang 1A. M Đ UỞ Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
Lý lu n và th c ti n đã ch ng minh r ng , không xây d ng và phát tri n n nậ ự ễ ứ ằ ự ể ề dân ch nhà nủ ước xã h i ch nghĩa thì không th th c hi n quy n l c, quy n dânộ ủ ể ự ệ ề ự ề
ch , quy n làm ch và m i l i ích c a nhân dân lao đ ng trên th c t các lĩnh v củ ề ủ ọ ợ ủ ộ ự ế ự
c a đ i s ng xã h i trong ti n trình cách m ng xã h ch nghĩa Vi t Nam .ủ ờ ố ộ ế ạ ộ ủ ở ệ
Th c ra t trự ừ ước đ n nay nế ở ước ta ch a có m t công trình nào nghiên c uư ộ ứ
có h th ng v n n xã h i ch nghĩa c mà thệ ố ề ề ộ ủ ả ường ch m i bàn v dân ch , quy nỉ ớ ề ủ ề làm ch , b n ch t và m c tiêu c a ch đ , nh ng v th ch nhân dân, c ch dânủ ả ấ ụ ủ ế ộ ư ề ể ế ơ ế
ch cho t ng m t hay toàn b n n dân ch là ch a đ m c . Chúng ta l i thủ ừ ặ ộ ề ủ ư ủ ứ ạ ườ ng nói phát huy dân ch xã h i ch nghĩa nh ng th nào là n n dân ch xã h i chủ ộ ủ ư ế ề ủ ộ ủ nghĩa thì cũng ph i bàn.ả
Trong bài ti u lu n này s trình bày v v n đ Th c tr ng xây d ng n n dânể ậ ẽ ề ấ ề ự ạ ự ề
ch trong ti n trình cách m ng xã h i ch nghĩa Vi t Nam hi n nay.Chúng ta sủ ế ạ ộ ủ ở ệ ệ ẽ
đi lu n t ng v n đ nh , t ng khía c nh đ hi u rõ nh ng b n ch t, đ c đi m,ậ ừ ấ ề ỏ ừ ạ ể ể ữ ả ấ ặ ể
ch c năng nhi m v … c a nh ng v n đ nêu trên. V n đ đ u tiên c n nghiên c uứ ệ ụ ủ ữ ấ ề ấ ề ầ ầ ứ
là lý lu n chung v dân ch theo quan đi m ch nghĩa Mác Leenin.ậ ề ủ ể ủ
2. M c đích, nhi m v , ph m vi nghiên c uụ ệ ụ ạ ứ
2.1. M c đích nghiên c uụ ứ
Phân tích nh ng n i dung c b n theo ch nghĩa Mác leenin và t tữ ộ ơ ả ủ ư ưởng Hồ Chí Minh v quá trình xây d ng , đ i m i cách th c qu n lý nhà nề ự ổ ớ ứ ả ước lên ch nghĩaủ
xã h i.ộ
2.2. Nhi m v nghiên c uệ ụ ứ
Phân tích c s lý lu n và c s th c ti n hình thành t tơ ở ậ ơ ở ự ễ ư ưởng H Chí Minhồ
v n n dân ch trong ti n trình cách m ng xã h i ch nghĩa ; Làm rõ quá trình phátề ề ủ ế ạ ộ ủ tri n nh n th c c a Đ ng ể ậ ứ ủ ả v quá trình qu n lý và đ i m i lên n n dân ch xã h iề ả ổ ớ ề ủ ộ
ch nghĩa sau g n 30 năm.ủ ầ
2.3. Ph m vi nghiên c uạ ứ
Trang 2ch nghĩa Mác Leenin và ủ t tư ưởng H Chí Minh v nh ng đ c tr ng c aồ ề ữ ặ ư ủ
n n dân ch và Đ ng C ng s n Vi t Nam v n d ng sáng t o t tề ủ ả ộ ả ệ ậ ụ ạ ư ưởng c a Bácủ trong vi cệ đ i m i ti n đ cho vi c CNH HĐH, ổ ớ ề ể ệ con đường đi lên ch nghĩa xãủ
h i nộ ở ước ta
3. Ý nghĩa c a đ tàiủ ề
4. Phương pháp nghiên c uứ
Lu n án s d ng phậ ử ụ ương pháp duy v t bi n ch ng và duy v t l ch s c aậ ệ ứ ậ ị ử ủ
ch nghĩa Mác Leenin và m t s phủ ộ ố ương pháp nghiên c u c th nh : h th ng,ứ ụ ể ư ệ ố lôgíc và l ch s ; phân tích và t ng h p; phị ử ổ ợ ương pháp so sánh; quy n p và di n d ch,ạ ễ ị v.v
Trang 3
B. N I DUNGỘ
CHƯƠNG 1: LÝ LU N CHUNG V DÂN CH THEO QUAN ĐI M Ậ Ề Ủ Ể
CH NGHĨA MÁCLÊNINỦ
1.1. khái ni m dân ch xã h i ch nghĩa ệ ủ ộ ủ
Quan đi m c a đ ng ta v dân ch xã h i ch nghĩa th hi n xuyên su tể ủ ả ề ủ ộ ủ ể ệ ố trong t t c các n i dung trong văn ki n Đ i h i XI ,là h th ng quan đi m hoànấ ả ộ ệ ạ ộ ệ ố ể
ch nh và toàn di n v nh ng v n đ c b n c a ch đ dân ch xã h i ch nghĩa ỉ ệ ề ữ ấ ề ơ ả ủ ế ộ ủ ộ ủ ở
nước ta. Đ ng a không nh ng ch rõ b n ch t t t đ p, tính ch t u vi t mà cònả ữ ỉ ả ấ ố ẹ ấ ư ệ
kh ng đ nh t m quan tr ng c a dân ch xã h i ch nghĩa v i t cách v a là m cẳ ị ầ ọ ủ ủ ộ ủ ớ ư ừ ụ tiêu, v a là đ ng l c c a s phát tri n đ t nừ ộ ự ủ ự ể ấ ước; ch ra nh ng nguyên tác, yêu c u,ỉ ư ầ
bi n pháp c b n xây d ng , nh ng l c c n ch y u c a vi c xây d ng và phátệ ơ ả ự ữ ự ả ủ ế ủ ệ ự huy dân ch xã h i ch nghĩa trong tình hình m i và gi i pháp kh c ph c.ủ ộ ủ ớ ả ắ ụ
Dân ch xã h i ch nghĩa là ch đ dân ch đ ủ ộ ủ ế ộ ủ ượ c xác l p các n ậ ở ướ c đã hoàn thành cách m ng dân t c ạ ộ , dân ch và b t đ u ti n hành cách m ng ủ ắ ầ ế ạ xã h i ch ộ ủ nghĩa.
Dân ch xã h i ch nghĩa là n dân ch khác h n v b n ch t và đ i l p vủ ộ ủ ề ủ ẳ ề ả ấ ố ậ ề nguyên t t v i dân ch t s n . Đi u đó th hi n trên nh ng v n đ chính y u sau:ắ ớ ủ ư ả ề ể ệ ữ ấ ề ế
th nh t, dân ch xã h i ch nghĩa ch xu t hi n khi giai c p công nhân và nhân dânứ ấ ủ ộ ủ ỉ ấ ệ ấ lao đ ng dộ ướ ựi s lãnh đ o c a Đ ng C ng s n, giành đạ ủ ả ộ ả ược chính quy n và ngàyề càng phát huy trong quá trình xây d ng xã h i m i; th hai, dân ch xã h i chự ộ ớ ứ ủ ộ ủ nghĩa là n n dân ch do Đ ng c ng s n lãnh đ o; th ba, dân ch xã h i ch nghĩaề ủ ả ộ ả ạ ứ ủ ộ ủ
là dân ch c a đa s và ngủ ủ ố ười lao đ ng , vì đa s và ngộ ố ười lao đ ng không ph i c aộ ả ủ thi u s bóc l t , đ c quy n, đ c l i;th t , dân ch xã h i ch nghĩa là ch đ dânể ố ộ ặ ề ặ ợ ứ ư ủ ộ ủ ế ộ
ch , mà đó nhân dân lao đ ng làm ch trên t t c các lĩnh v c c a đ i s ng xãủ ở ộ ủ ấ ả ự ủ ờ ố
h i độ ược phát lu t b o đ m; th năm, dân ch xã h i ch nghĩa đậ ả ả ứ ủ ộ ủ ược th c hi nự ệ
b ng h th ng t ch c ằ ệ ố ổ ứ th hi n quy n l c chính tr xã h i c a nhân dân, t p trungể ệ ề ự ị ộ ủ ậ
và thong qua nhà nước; th sáu, không ng ng m r ng dân ch g n v i tang cứ ừ ở ộ ủ ắ ớ ườ ng
k cỷ ương , pháp lu t c a quy lu t c b n c a s phát tri n dân c xã h i ch nghĩaậ ủ ậ ơ ả ủ ự ể ủ ộ ủ Đó là b n ch t t t đ p c a xã h i ch nghĩa . Đó là ch đ dân ch “ g p tri uả ấ ố ẹ ủ ộ ủ ế ộ ủ ấ ệ
l n” h n b t c ch đ dân ch nào trong l ch s nh V.L Leenin t ng kh ng đ nhầ ơ ấ ứ ế ộ ủ ị ử ư ừ ẳ ị
Trang 4Đ c tr ng c a dân ch xã h i ch nghĩa là quy n dân ch c a công dânặ ư ủ ủ ộ ủ ề ủ ủ không ng ng đừ ược m r ng trong t t c các lĩnh v c ho t đ ng c a nhà nở ộ ấ ả ự ạ ộ ủ ướ c ac, ủ
xã h i mà c b n nh t là dân ch v kinh t Trên lĩnh v c chính tr xã h i, quy nộ ơ ả ấ ủ ề ế ự ị ộ ề tham gia qu n lí nhà nả ướ ủc c a nhân dân và các đoàn th qu n chúng ngày càng để ầ ượ c
m r ng ở ộ v ph m vi, v đ sâu và phong phú đa d ng v các hình th c. M c tiêuề ạ ề ộ ạ ề ứ ụ
c a dân ch xã h i ch nghĩa là nh m xóa b t n n ngủ ủ ộ ủ ằ ỏ ệ ạ ười bóc l t ngộ ười và t o raạ ngày càng nhi u đi u ki n đ th c hi n tri t đ công b ng xã h i, công lí cho m iề ề ệ ể ự ệ ệ ể ằ ộ ọ
người, bình đ ng th c s gi a nam và n , gi a các dân t c, t o c h i cho m iẳ ự ự ữ ữ ữ ộ ạ ơ ộ ọ công dân m u sinh và m u c u h nh phúc . Dân ch xã h i ch nghĩa là n n dânư ư ầ ạ ủ ộ ủ ề
ch c a xã h i loài ngủ ủ ộ ườ ếi ti n b trong tộ ương lai
1.2. Đ t tr ng dân ch xã h i ch nghĩa ặ ư ủ ộ ủ
N n dân ch xã h i ch nghĩa là m t t p h p các thi t ch nhà nề ủ ộ ủ ộ ậ ợ ế ế ước , xã h iộ
được xác l p, v n hành và t ng bậ ậ ừ ước hoàng thi n nh m đ m b o th c hi n trêệ ằ ả ả ự ệ
th c t , ngày càng đ y đ các quy n l c chính tr c a giai c p công nhân , c a giaiự ế ầ ủ ề ự ị ủ ấ ủ
c p và các t ng l p nhân dân khác và c a toàn xã h i.ấ ầ ớ ủ ộ
Đ c tr ng c b n c a n n dân ch c a xã h i ch nghĩa :ặ ư ơ ả ủ ề ủ ủ ộ ủ
Th nh t ,ứ ấ n n dân ch xã h i ch nghĩa là n n dân ch mang tính l ch s ề ủ ộ ủ ề ủ ị ử
M i n n dân ch đi u mang tính l ch s , b i nó ra đ i trong nh ng đi uọ ề ủ ề ị ử ở ờ ữ ề
ki n và ti n đ chính tr xác đ nh , t n t i bi n đ i trong m i quan h bi n ch ngệ ề ề ị ị ồ ạ ế ổ ố ệ ệ ứ
v i nh ng ớ ữ c s kinh t xã h i, chính tr xã h i xá đ nh . Trong đó, nh ng l i íchơ ở ế ộ ị ộ ị ữ ợ chính tr c b n c a giai c p công nhân gi vai trò chi ph i , quy t đ nh đ n b nị ơ ả ủ ấ ữ ố ế ị ế ả
ch t , các hình thái và phấ ương th c th c thi quy n l c chính tr ch y u c a n nứ ự ề ự ị ủ ế ủ ề dân ch .N n dân ch xã h i ch nghĩa ra đ i là s n ph m t t y u c a cu c đ uủ ề ủ ộ ủ ờ ả ẩ ấ ế ủ ộ ấ tranh v tay giai c p nhân dân , xác l p b máy nhà nề ấ ậ ộ ước c a nhân dân do đ ngủ ả
c ng s n l nh đ o.ộ ả ạ ạ
N n dân ch xã h i ch nghĩa t t y u tr i qua các giai đo n c b n nh sau:ề ủ ộ ủ ấ ế ả ạ ơ ả ư Trong th i k xây d ng ch nghĩa xã h i, các đi u ki n ti n đ c a ch nghĩa c ngờ ỳ ự ủ ộ ề ệ ề ề ủ ủ ộ
s n đ c t ng bả ự ừ ước sát l p và c ng c , theo đó, n n dân ch xã h i ch ậ ủ ố ề ủ ộ ủ nghĩa cũng
t ng bừ ướ ực t ph đ nh mình , t ng bủ ị ừ ướ ực t tiêu vong
Trang 5Th haiứ , n n dân ch xã h i ch nghĩa là n n dân ch mang b n ch t giai ề ủ ộ ủ ề ủ ả ấ
c p c a giai c p công nhân , đ ng th i là n n dân ch đ i chúng, dân ch cho đ i ấ ủ ấ ồ ờ ề ủ ạ ủ ạ
đa s ố
N n dân ch xã h i ch nghĩa là n n dân ch mang b n ch t giai c p côngề ủ ộ ủ ề ủ ả ấ ấ nhân , là n n dân ch đ i chúng , cho đ i đa s nhân dân lao đ ng.ề ủ ạ ạ ố ộ
N n dân ch xã h i ch nghĩa có s m nh th tiêu ch nghĩa t b n, xâyề ủ ộ ủ ứ ệ ủ ủ ư ả
d ng ch nghĩa c ng s n, đự ủ ộ ả ược xây d ng trên c s phát huy, th hi n ngày càngụ ơ ở ể ệ
đ y đ , trên th c t quy n dân ch c a nhân dân mà n ng c t là liên minh c a giaiầ ủ ự ế ề ủ ủ ồ ố ủ
c p công nhân v i qu ng đ i qu n chúng nhân dân lao đ ng. Cùng v i quá trìnhấ ớ ả ạ ầ ộ ớ cách m ng xã h i ch nghĩa và quá trình xây d ng n dân ch , kh i liên minh nàyạ ộ ủ ự ề ủ ố ngày càng đông đ o, ngày càng tr thành n t ng c a giai c p công nhân. Đó chínhả ở ề ả ủ ấ
là đ ng l c xã h i c b n c a cách m ng xã h i ch nghĩa và là ch th c a n nộ ự ộ ơ ả ủ ạ ộ ủ ủ ể ủ ề dân ch xã h i ch nghĩa ủ ộ ủ
Th ba, ứ n n dân ch xã h i ch nghĩa là n n dân ch có tính ch t dân t c, ề ủ ộ ủ ề ủ ấ ộ
đ ng th i l i mang tính nhân lo i ồ ờ ạ ạ
N n dân ch có tính dân t c b i n n dân ch xã h i ch nghĩa đề ủ ộ ở ề ủ ộ ủ ược xây
d ng trự ước h t trong lòng t ng qu c gia dân t c, trên c s văn hóa xã h i chế ừ ố ộ ơ ở ộ ủ nghĩa v i n i dung tiên ti n, đ m đà b n s c dân t c .ớ ộ ế ậ ả ắ ộ
Đi u đó th hi n trề ể ệ ước h t ch , n n dân ch xã h i ch nghĩa đế ở ỗ ề ủ ộ ủ ược xây
d ng trên các l p trự ậ ường , nguyên t c c b n c a ch nghĩa Mác Leenin, h th ngắ ơ ả ủ ủ ệ ố
lý lu n cách m ng khoa h c , ph n ánh m t cách đúng đ n, chính xác vai trò sậ ạ ọ ả ộ ắ ứ
m nh l ch s toàn th gi i c a giai c p công nhân.ệ ị ử ế ớ ủ ấ
Th t ,ứ ư n n dân ch xã h i ch nghĩa là n n dân ch cu i cùng trong l ch ề ủ ộ ủ ề ủ ố ị
s là n n dân ch t tiêu vong ử ề ủ ự
N n dân ch xã h i ch nghĩa là s n ph m t t y u c a cu c cách m ng xãề ủ ộ ủ ả ẩ ấ ế ủ ộ ạ
h i ch nghĩa do chính đ ng c a giai c p công nhân lãnh đ o.ộ ủ ả ủ ấ ạ
N n dân ch xã h i ch nghĩa y th ng nh t v l i ích chính tr c a giai c pề ủ ộ ủ ấ ố ấ ề ợ ị ủ ấ công nhân v i l i ích chính tr c a nhân dân lao đ ng, v i dân t c và toàn xã h i.ớ ợ ị ủ ộ ớ ộ ộ
Trong n n dân ch xã h i ch nghĩa, nhân dân tha gia vào qu n lý nhà nề ủ ộ ủ ả ướ c ngày càng nhi u và càng có hi u qu ề ệ ả
Trang 61.3. Tính t t yêu c a vi c xây d ng n n dân ch xã h i ch nghĩaấ ủ ệ ự ề ủ ộ ủ
Xây d ng n n dân ch xã h i ch nghĩa là quá trình t t y u c a s nghi pự ề ủ ộ ủ ấ ế ủ ự ệ xây d ng ch nghĩa xã h i, ch nghĩa c ng s n.ự ủ ộ ủ ộ ả
Theo các nhà kinh đi n c a ch nghĩa mácleenin thì đ ng l c c a quá trìnhể ủ ủ ộ ự ủ phát tri n xã h i ,c a quá trình xây d ng ch nghĩa xã h i là dân ch Dân ch ph iể ộ ủ ự ủ ộ ủ ủ ả
được m r ng đ phát huy cao đ tính tích c c, sáng t o c a nhân dân , đ nhân dânở ộ ể ộ ự ạ ủ ể tham gia vào công vi c qu n lí nhà nệ ả ước, qu n lí và phát tri n xã h i “ v i vi c phátả ể ộ ớ ệ tri n dân ch m t cách đ y đ , nghĩa là vi c làm cho toàn th qu n chúng nhân dânể ủ ộ ầ ủ ệ ể ầ tham gia th c s bình đ ng và th c s r ng rãi vào m i vi c qu lí nhà nự ự ẳ ự ự ộ ọ ệ ả ước”
Xây d ng n n dân ch xã h i ch nghĩa cũng là quá trình v n đ ng và th cự ề ủ ộ ủ ậ ộ ự hành dân ch , là quá trình v n đ ng bi n dân ch thành hi n th c trong lĩnh v củ ậ ộ ế ủ ệ ự ự
đ i s ng xã h i, là quá trình đ a các giá tr , chu n m c, nguyên t c c a dân ch vàoờ ố ộ ư ị ẩ ự ắ ủ ủ
th c ti n xây d ng cu c s ng m i. xây d ng n n dân ch xã h i ch nghĩa là quáự ễ ự ộ ố ớ ự ề ủ ộ ủ trình t t y u di n ra nh m xây d ng ,phát tri n và hoàn thi n dân ch , đáp ng nhuấ ế ễ ằ ự ể ệ ủ ứ
c u c a nhân dân. trầ ủ ước h t, nó tr thành đi u ki n, ti n đ th c hi n quy n l c,ế ở ề ệ ề ề ự ệ ề ự quy n làm ch c a nhân dân, là đi u ki n c n thi t, t t y u đ m i công dân đề ủ ủ ề ệ ầ ế ấ ế ể ọ ượ c
s ng trong b u không khí th c s dân ch xây d ng n n dân ch xã h i ch nghĩaố ầ ự ự ủ ự ề ủ ộ ủ chính là th c hi n dân ch hóa đ i s ng xã h i dự ệ ủ ờ ố ộ ướ ựi s lãnh đ o c a giai c p côngạ ủ ấ nhân thông qua Đ ng c ng s n. Đây cũng là nhân t quan tr ng ch ng l i nh ngả ộ ả ố ọ ố ạ ữ
bi u hi n c a dân ch c c đoan, vô chính ph , ngăn ng a m i hành vi coi thể ệ ủ ủ ự ủ ừ ọ ườ ng
k cỹ ương, pháp lu t.ậ
Tóm l i, xây d ng n n dân ch xã h i ch nghĩa là m t quá trình t t y u c aạ ự ề ủ ộ ủ ộ ấ ế ủ công cu c xây d ng ch nghĩa xã h i, c a quá trình v n đ ng bi n dân ch t khộ ự ủ ộ ủ ậ ộ ế ủ ừ ả năng tr thành hi n th c, đ n n dân ch “ ngày càng ti n t i c s hi n th c c aở ệ ự ể ề ủ ế ớ ơ ở ệ ự ủ
nó, t i con ngớ ười hi n th c, nhân dân hi n th c và đệ ự ệ ự ược xác đ nh là s nghi p c aị ự ệ ủ
b n thân nhân dân”.ả
Trang 7CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH XÂY D NG N N DÂN CH XÃ H I CH NGHĨAỰ Ề Ủ Ộ Ủ
VI T NAM HI N NAY
2.1. Qúa trình xây d ng n n dân ch Vi t Namự ề ủ ở ệ
N i dung ch y u c a dân ch xã h i ch nghĩa vi t nam.ộ ủ ế ủ ủ ộ ủ ở ệ
Dân ch xã h i ch nghĩa v a là m c tiêu v a là đ ng l c trong s nghi pủ ộ ủ ừ ụ ừ ộ ự ự ệ cách m ng xây d ng, phát tri n ch nghĩa xã h i nạ ự ể ủ ộ ở ước ta
2.1.1. N i dung ch y u c a dân ch xã h i ch nghĩa Vi t Nam ộ ủ ế ủ ủ ộ ủ ở ệ
Dân ch xã h i ch nghĩa là b n ch t ch đ xã h i m i xã h i chủ ộ ủ ả ấ ế ộ ộ ớ ộ ủ nghĩa. Xây d ng n n dân ch xã h i ch nghĩa là m t trong nh ng nhi m v lâu dàiự ề ủ ộ ủ ộ ữ ệ ụ
và tr ng y u, b o đ m t t c quy n l c thu c v nhân dân. Mu n vây, v n đọ ế ả ả ấ ả ề ự ộ ề ố ấ ề trung tâm là ph i xây d ng, hoàn thi n nhà nả ự ệ ước pháp quy n xã h i ch nghĩa th cề ộ ủ ự
hi n t b n. ệ ư ả Ch nghĩa xã h i cũng c n th c hi n nhà nủ ộ ầ ự ệ ước pháp quy n. Trong nhàề
nước pháp quy n xã h i ch nghĩa vi t nam, quy n l c nhà nề ộ ủ ệ ề ự ước là th ng nh t,ố ấ
nh ng có s phân công rành m nh và ph i h p ch t ch gi a các c quan quy nư ự ạ ố ợ ặ ẽ ữ ơ ề
l c nhà nự ước trong vi c th c hi n ban quy n l p pháp , hành pháp, t pháp.ệ ự ệ ề ậ ư
Sau g n 25 năm đ i m i, ầ ổ ớ v c b n nề ơ ả ước ta đã chuy n đ i thành t môể ổ ừ hình kinh t quan liêu bao c p sang mô hình kinh t th trế ấ ế ị ường đ nh hị ướng xã h iộ
ch nghĩa và ti n t dân ch nhân dân lên dân ch xã h i ch nghĩa . Hi n nay đangủ ế ừ ủ ủ ộ ủ ệ
t ng bừ ước phát tri n và hoàn thi n kinh t th trể ệ ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩaộ ủ
đ ti n lên kinh t th trể ế ế ị ường xã h i ch nghĩa và xây d ng phát tri n n n dân chộ ủ ư ể ề ủ
xã h i ch nghĩa hộ ủ ướng t i tớ ương lai t t đ p.ố ẹ
2.1.2. dân ch xã h i ch nghĩa v a là m c tiêu v a là đ ng l c trong s nghi p ủ ộ ủ ừ ụ ừ ộ ự ự ệ
cách m ng xây d ng phát tri n ch nghĩa xã h i n ạ ự ể ủ ộ ở ướ c ta đ ti n lên ể ế
ch nghĩa xã h i ủ ộ
Dân ch xã h i ch nghĩa là b n ch t c a ch đ ta , v a là m c tiêu , v a làủ ộ ủ ả ấ ủ ế ộ ừ ụ ừ
đ ng l c c a s phát tri n đ t nộ ự ủ ự ể ấ ước, xây d ng và t ng bự ư ước hoàn thi n n n dânệ ề
ch xã h i ch nghĩa, b o đ m t t c quy n l c nhà nủ ộ ủ ả ả ấ ả ề ự ước thu c v nhân dân. Cáchộ ề
m ng Vi t Nam t khi đ ng lãnh đ o, b t kì gai đo n l ch s nào, dân ch cũngạ ệ ừ ả ạ ấ ở ạ ị ử ủ
v a là m c tiêu v a là đ ng l c cho cách m ng. Nừ ụ ừ ộ ự ạ ước ta đi theo con đường chủ nghĩa c n xây d ng, phát tri n n n dân ch xã h i ch nghĩa vì đây là m t m c tiêuầ ự ể ề ủ ộ ủ ộ ụ
Trang 8quan tr ng c a cách m ng . Không có dân ch thì không có ch nghĩa xã h i. Chọ ủ ạ ủ ủ ộ ủ nghĩa xã h i mà không th c hi n quy n dân ch r ng r i trên t t c các lĩnh v cộ ự ệ ề ủ ộ ả ấ ả ự
c a đ i s ng v i qu ng đ i qu n chúng thì ch là ch nghĩa xã h i hình th c.ủ ờ ố ớ ả ạ ầ ỉ ủ ộ ứ
công cu c đ i m i đ t nộ ổ ớ ấ ước , Đ ng ta đã ch rõ m t trong nh ng nguyên t tả ỉ ộ ữ ắ
c b n đ ch đ o đ i m i là xây d ng n n dân ch xã h i ch nghĩa đ phát huyơ ả ể ỉ ạ ổ ớ ự ề ủ ộ ủ ể quy n làm ch t p th ch c a nhân dân thúc đ y s nghi p xây d ng ch nghĩa xãề ủ ậ ể ủ ủ ẩ ự ệ ự ủ
h i không ng ng ti n lên. Trong cộ ừ ế ương lĩnh xây d ng đ t nự ấ ướ ở ờc th i kì quá đ điộ lên ch ủ nghĩa xã h i do đ i h i Đ ng toàn qu c l n th VII thông qua năm 1991 đãộ ạ ộ ả ố ầ ứ ghi “ dân ch xã h i ch nghĩa là đ m b o m i quy n l c thu c v nhân dân”.ủ ộ ủ ả ả ọ ề ự ộ ề
Hi n pháp năm 1992 cũng đã kh ng đ nh, t t quy n l c nhà nế ẳ ị ấ ả ề ự ước thu c v nhânộ ề dân và ph i đả ược th ch hóa quy n l c đó b ng pháp lu t, để ế ề ự ằ ậ ược pháp lu t b o h ậ ả ộ Dân ch g ng li n v i kĩ lu t, kĩ củ ắ ề ớ ậ ương và công b ng xã h i, đòi h i ph i th cằ ộ ỏ ả ự
hi n trong th c t đ i s ng trên t t c các lĩnh v c đ i s ng xã h i. Tr i qua g nệ ự ế ờ ố ấ ả ự ờ ố ộ ả ầ
25 năm đ i m i và 20 năm th c hi n cổ ớ ự ệ ương lĩnh 1991 , n n dân ch xã h i chề ủ ộ ủ nghĩa Vi t Nam đã có nh ng bở ệ ữ ước ti n quan tr ng và đế ọ ược th gi i th a nh n.ế ớ ừ ậ
Đ ti n lên ch nghĩa xã h i , th c hi n th ng l i s nghi p CNH, HĐH đ tể ế ủ ộ ự ệ ắ ợ ự ệ ấ
nước , m r ng h i nh p qu c t , phát tri n b n v ng, th c hi n thành công m cở ộ ộ ậ ố ế ể ề ữ ự ệ ụ tiêu: Dân giàu, nước m nh, dân ch , công b ng, văn minh c a Đ ng đ ra , chúng taạ ủ ằ ủ ả ề
ph i coi tr ng phát tri n n n dân ch xã h i ch nghĩa vì nó là m t m c tiêu c b nả ọ ể ề ủ ộ ủ ộ ụ ơ ả
c a quá rình xây d ng ch nghĩa xã h i. Đ n lủ ự ủ ộ ế ượt nó, n n dân ch xã h i ch nghĩaề ủ ộ ủ
được phát tri n và hoàn thi n l i tr thành đ ng l c m nh m thúc đ y xã h iể ệ ạ ở ộ ự ạ ẻ ẩ ộ không ng ng phát tri n . Ch nghĩa xã h i nừ ể ủ ộ ở ước ta là ch ch a chín mu i đ chínỗ ư ồ ế
mu i , t ch ch a hoàn thi n đ n hoàn thi n, t ch ch a phát tri n đ n phát tri nồ ừ ỗ ư ệ ế ệ ừ ỗ ư ể ế ể Qúa trình này c n có th i gian và môi trầ ờ ường n đ nh , đ c bi t là n đ nh chínhổ ị ặ ệ ổ ị
tr , n u không có s n đ nh thì s không làm đị ế ự ổ ị ẽ ược vi c gì. Mu n duy trì n đ nhệ ố ổ ị
xã h i đ ti n lên ph i phát tri n dân ch xã h i ch nghĩa và l y đó làm đ ng l cộ ể ế ả ể ủ ộ ủ ấ ộ ự thúc đ y s phát tri n toàn di n xã h i.ẩ ự ể ệ ộ
2.2. Th c tr ng xây d ng n n dân ch Vi t Nam hi n nayự ạ ự ề ủ ở ệ ệ
Cách m ng xã h i ch nghĩa là cu c cách m ng có n i dung toàn di n trênạ ộ ủ ộ ạ ộ ệ
t t c các lĩnh v c đ i s ng xã h i.ấ ả ự ờ ố ộ
Trang 9Trên lĩnh v c chính tr :ự ị
N i dung c b n c a cách m ng xã h i ch nghĩa trên lĩnh v c chính tr làộ ơ ả ủ ạ ộ ủ ự ị
đ a qu n chúng nhân dân lao đ ng t đ a vì nô l ,làm thuê, b áp b c bóc l t trư ầ ộ ừ ị ệ ị ứ ộ ở thành người làm ch nhà nủ ước , làm ch xã h i. Mu n th c hi n đủ ộ ố ự ệ ược n i dung đó,ộ giai c p công nhân cùng v i nhân dân lao đ ng dấ ớ ộ ướ ựi s lãnh đ o c a Đ ng c ngạ ủ ả ộ
s n ph i dùng b o l c đ p tan b máy nhà nả ả ạ ự ậ ộ ước c a giai c p t s n, nh C.Mác ủ ấ ư ả ư ph.Ănghen nói: “ Giai c p vô s n m i nấ ả ỗ ước trước h t ph i giành l y chính quy n,ế ả ấ ề
ph i t vả ự ươn lên thành giai c p dân t c”.ấ ộ
Bước ti p theo là giai c p công nhân ph i xây d ng m t n n dân ch r ngế ấ ả ự ộ ề ủ ộ
r i cho nhân dân, đ m b o cho nhân dân lao đ ng th c hi n đ y đ quy n làm chả ả ả ộ ự ệ ầ ủ ề ủ
v chính tr , tham gia vào c ng cu c qu n lý xã h i, qu n lý nhà nề ị ộ ộ ả ộ ả ước, làm cho nhà
nước th t s là c a dân , do dân và vì dân.ậ ự ủ
Trên lĩnh v c kinh t :ự ế
Vi c giành đệ ược chính quy n v tay giai c p công nhân và nhân dân laoề ề ấ
đ ng m i ch là nhi m v quan tr ng bộ ớ ỉ ệ ụ ọ ước đ u. Nhi m v tr ng tâm có ý nghĩaầ ệ ụ ọ quy t đ nh cho s th ng l i c a cách m ng xã h i ch nghĩa ế ị ự ắ ợ ủ ạ ộ ủ ph i là phát tri n kinhả ể
t ; nâng cao ch nghĩa là cu c cách m ng v kinh t Trong đi u l qu c t I ,ế ủ ộ ạ ề ế ề ệ ố ế C.Mác vi t: “ B t c cu c cách m ng chính tr nào cũng ch là th đo n đ gi iế ấ ứ ộ ạ ị ỉ ủ ạ ể ả phóng giai c p công nhân vè m t kinh t “. Trong h t tấ ặ ế ệ ư ưởng Đ c, Ông nói: Xâyứ
d ng ch nghĩa c ng s n v th c ch t là xây d ng v kinh t Ch có gi i phóng vự ủ ộ ả ề ự ấ ự ề ế ỉ ả ề kinh t là c s gi i phóng giai c p công nhân v m t tinh th n, làm ch dế ơ ở ả ấ ề ặ ầ ủ ược kinh
t m i làm ch đế ớ ủ ược m t tinh th n. ặ ầ
Trên lĩnh v c văn hóa t tự ư ưởng:
Cách m ng xã h i ch nghĩa t o nên s bi n đ i căn b n trong phạ ộ ủ ạ ự ế ổ ả ương th cứ
và n i dung sinh ho t tinh th n c a xã h i theo hộ ạ ầ ủ ộ ướng ti n b Trên c s k th aế ộ ơ ở ế ừ
và nâng cao các giá tr văn hóa truy n th ng ị ề ố c a dân t c , th c hi n vi c ti p thuủ ộ ự ệ ệ ế các giá tr văn hóa tiên ti n c a th i đ i đ th c hi n vi c gi i phóng nh ng ngị ế ủ ờ ạ ể ự ệ ệ ả ữ ườ i lao đ ng v m t tinh th n qua vi c xây d ng t ng bộ ề ặ ầ ệ ự ừ ước th gi i quan c ng s n,ế ớ ộ ả xây d ng n n văn hóa m i và con ngự ề ớ ười m i ớ XHCN. Vì v y, trong tuyên ngôn c aậ ủ
Đ ng c ng s n, C.Mác Ănghen đã ch rõ: “ cách m ng c ng s n ch nghĩ là sả ộ ả ỉ ạ ộ ả ủ ự
Trang 10đo n tuy t tri t đ nh t v i nh ng quan h s h u k th a c a quá kh ; không cóạ ệ ệ ể ấ ớ ữ ệ ở ữ ế ừ ủ ứ
gì đáng ng c nhiên khi th y r ng trong ti n trình phát tri n c a nó, ạ ấ ằ ế ể ủ nó đo n tuy tạ ệ
m t cách tri t đ nh t v i nh ng t tộ ệ ể ấ ớ ữ ư ưởng k th a c a quá kh ”.ế ừ ủ ứ
Các n i dung trên di n t ra đ ng th i và có quan h m t thi t, tác đ ng ,ộ ễ ả ồ ờ ệ ậ ế ộ
th c đ y l n nhau đ a đ n s thành công c a cách m ng xã h i ch nghĩa.ứ ẩ ẫ ư ế ự ủ ạ ộ ủ
2.2.1. L ch s phát tri n ị ử ể
Th i k trờ ỳ ước đ i m i, nh n th v con đổ ớ ậ ứ ề ường đi lên ch nghĩa xã h i ủ ộ ở
vi t nam đã đ t đệ ạ ược m t s nhi u thành t u bộ ố ề ự ước đ u th hi n qua phầ ể ệ ương châm, chi n lế ượ ắt g n đ c l p dân t c v i ch nghĩa xã h i. Tuy nhiên, nh n th c v conộ ậ ộ ớ ủ ộ ậ ứ ề
đường đi lên ch nghĩa xã h i th i k này còn nhi u h n ch Đ ng ta ch a nh nủ ộ ở ờ ỳ ề ạ ế ả ư ậ
th c h t đứ ế ược tính ph c t p, khó khăn và lâu dài c a th i k quá đ ; ch a xác đ nhứ ạ ủ ờ ỳ ộ ư ị
n i dung “ b qua ch đ t b n ch nghĩa “, ộ ỏ ế ộ ư ả ủ th m chí đ i l p ch nghĩa t b nậ ố ậ ủ ư ả
v i ch nghĩa xã h i m t cách máy móc theo ki u ph đ nh s ch tr n ; t duy giáoớ ủ ộ ộ ể ủ ị ạ ơ ư
đi u, đ n gi n v ch nghĩa t b n , đ ng nh t b n ch t bóc l t, áp b c , nô d chề ơ ả ề ủ ư ả ồ ấ ả ấ ộ ứ ị loài ngườ ủi c a ch nghĩa t b n và ch đ t h u t b n ch nghĩa v i toàn bủ ư ả ế ộ ư ữ ư ả ủ ớ ộ
nh ng ti n b , văn minh c a ch nghĩa t b n. Đi u này đã làm nh hữ ế ộ ủ ủ ư ả ề ả ưởng l nớ đên công cu c xây d ng ch nghĩa xã h i, đ t nộ ự ủ ộ ấ ước lâm vào kh ng ho ng kinh t ủ ả ế
xã h i . Vi c gi i quy t m i quan h gi a l c lộ ệ ả ế ố ệ ữ ự ượng s n xu t và quan h s n xu tả ấ ệ ả ấ còn nhi u h n ch , y u kém. Ch trề ạ ế ế ủ ương “ l y quan h s n xu t ti n b mấ ệ ả ấ ế ộ ở
đường cho l c lự ượng s n xu t phát tri n” là quan đi m ch quan, duy ý chí, viả ấ ể ể ủ
ph m quy lu t khách quan. Nh t là th i kì sau khi th ng nh t đ t nạ ậ ấ ờ ố ấ ấ ước , do duy trì quá lâu c ch t p trung quan liêu bao c p làm tri t tiêu nhi u đ ng l c phát tri nơ ế ậ ấ ệ ề ộ ự ể
đ t nấ ước
Trong phương hướng phát tri n đ t nể ấ ước , xây d ng ch nghĩa xã h i đãự ủ ộ không chú ý đúng đ n đ n các l i ích chính đáng; ch a gi i quy t th a đáng m iắ ế ợ ư ả ế ỏ ố quan h l i ích gi a cá nhân t p th xã h i.ệ ợ ữ ậ ể ộ
Nhi u quy lu t, đ t bi t là các quy lu t v kinh t trong th i k quá đ đãề ậ ặ ệ ậ ề ế ờ ỳ ộ
b nh n th c sai l ch ho c quá máy móc, giáo đi u. Vi c t n t i hai hình th c sị ậ ứ ệ ặ ề ệ ồ ạ ứ ở
h u, hai thành ph n kinh t : kinh t nhà nữ ầ ế ế ước và kinh t t p th đã làm tri t tiêuế ậ ể ệ