Mục tiêu của tiểu luận là khẳng định những thành quả về nhân quyền mà nhân dân ta đã đạt được dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, góp phần bác bỏ những luận điệu xuyên tạc của kẻ thù, lợi dụng vấn đề nhân quyền để chống phá sự nghiệp cách mạng do Đảng ta lãnh đạo. Mời các bạn tham khảo!
Trang 1M C L CỤ Ụ
Trang 2s đ n cho t ng ngự ế ừ ười lao đ ng. Nh ng hi n t i các th l c thù đ ch, cácộ ư ệ ạ ế ự ị
nướ ư ảc t b n phương Tây d a vào s c m nh kinh t , quân s , v th nự ứ ạ ế ự ị ế ướ ớ c l nluôn mu n áp đ t th nhân quy n xa v i, gi t o v i các nố ặ ứ ề ờ ả ạ ớ ước khác, luôn xuyên t c bôi nh , vu kh ng ph nh n nh ng thành t u c a các nạ ọ ố ủ ậ ữ ự ủ ước, mu nố can thi p vào công vi c n i b các nệ ệ ộ ộ ước hòng th c hi n m u đ b t chính. ự ệ ư ồ ấ
Trong quá trình phát tri n kinh t chính tr xã h i văn hoá h n sáuể ế ị ộ ơ
mươi năm qua chúng ta đã đ t đạ ược nh ng thành t u đ c s c “di n m o đ tữ ự ặ ắ ệ ạ ấ
nước, con ngườ ềi đ u đ i m i”. Trong nh ng thành t u đó quy n con ngổ ớ ữ ự ề ườ i
đ t đạ ược nhi u thành công, đề ược đánh giá là thành t u vự ượ ật b c, quan tr ngọ
nh t trong quá trình gi i phóng con ngấ ả ườ ủi c a cách m ng nạ ước ta
T nh ng suy nghĩ trên, tôi ch n “ ừ ữ ọ Nh ng thành t u nhân quy n Vi t ữ ự ề ở ệ Nam t sau cách m ng tháng Tám đ n nay ừ ạ ế ” đ làm đ tài nghiên c u trong bàiể ề ứ
ti u lu n này. Nh m nêu ra nh ng lu n c kh ng đ nh nh ng thành qu vể ậ ằ ữ ậ ứ ẳ ị ữ ả ề nhân quy n mà nhân dân ta đã đ t đề ạ ược dướ ựi s lãnh đ o c a Đ ng và Nhàạ ủ ả
nước, góp ph n bác b nh ng lu n đi u xuyên t c c a k thù, l i d ng v nầ ỏ ữ ậ ệ ạ ủ ẻ ợ ụ ấ
đ nhân quy n đ ch ng phá s nghi p cách m ng do Đ ng ta lãnh đ oề ề ể ố ự ệ ạ ả ạ
Trang 3I. NH NG V N Đ C B N V QUY N CON NGỮ Ấ Ề Ơ Ả Ề Ề ƯỜI
1.1. L ch s phát tri n t tị ử ể ư ưởng nhân quy n.ề
Trong l ch s phát tri n các h c thuy t chính tr c a loài ngị ử ể ọ ế ị ủ ười nhân quyÒnlu«n luôn được các h c gi các nhà nọ ả ước tìm hi u và xây d ng. Tuể ự ỳ
t ng th i k l ch s khác nhau h c thuy t này cũng có nh ng bi n đ i và hoànừ ờ ỳ ị ử ọ ế ữ ế ổ thi n.ệ
Nhân quy n là v n đ không bao gi cũ, nó luôn luôn m i xét theo ýề ấ ề ờ ớ nghĩa tÕn b l ch s và phát tri n c a cá nhân xã h i. Trong m i th i k l chộ ị ử ể ủ ộ ỗ ờ ỳ ị
s y các h c gi các trử ấ ọ ả ường phái đ u có nh ng quan ni m riêng v v n đề ữ ệ ề ấ ề này
Th i c đ i ờ ổ ạ Khi đ c p đ n v n đ nhân quy n các tri t gia đã nêuề ậ ế ấ ề ề ế lên nguyên t c ắ “các quy n con ng ề ườ i(quy n t nhiên ) là tài s n c a t t ề ự ả ủ ấ
c m i ng ả ọ ườ ở ọ i m i th i đ ờ ại”. th i k này th dân m t s thành ph Aiở ờ ỳ ị ở ộ ố ố
C p đã s d ng các quy n ậ ử ụ ề nh t do ngôn lu n, quy n bình đ ng c a t t cự ậ ề ẳ ủ ấ ả
m i ngọ ười trước pháp lu t. Các tri t gia th i đó cho r ng các quy n t nhiênậ ế ờ ằ ề ự thu c s h u c a t t c m i ngộ ở ữ ủ ấ ả ọ ười
Hamurabi (Lưỡng Hà c đ i) cho r ng “ổ ạ ằ công lý bùng n đ ngăn ch n ổ ể ặ
k m nh làm h i k y u” ẻ ạ ạ ẻ ế Ông coi tr ng công lý xã h i , b o vÔ k y u ,ọ ộ ả ẻ ế quan tâm đúng đên m i ngọ ười trong xã h i. ộ
M nh T (Trung Qu c c đ i) cho r ng ạ ử ố ổ ạ ằ “cá nhân con ng ườ i là vô cùng quan tr ng còn nhân cách c a vua chúa thì ít quan tr ng h n” ọ ủ ọ ơ M nh Tạ ử
đ cao cá nhân con ngề ười trong xã h i , nâng cao vai trò xã h i c a con ngộ ộ ủ ườ i,cho ta thây ông r©t quan tâm đ n con ngế ười trong phát tri n xã h i còn vuaể ộ chóa«ng xªp s¨u cá nhân con người .
Trong th i k c đ i m c dù trình đ s n xu t còn đ n gi n, trình đờ ỳ ổ ạ ặ ộ ả ấ ơ ả ộ
t duy lý lu n còn nhi u h n ch , các tri t gia c đ i đã đ c p r t s m đ nư ậ ề ạ ế ế ổ ạ ề ậ ấ ớ ế quy n t do ngôn lu n, bình đ ng, b o vÔ k y u, đ cao nhân cách cá nhân.ề ự ậ ẳ ả ẻ ế ề
Nh ng lu n đi m ti n b này ch có đữ ậ ể ế ộ ỉ ược khi loài ngườ ồ ại t n t i trong m tộ
n n văn minh nh t đ nh, khi xã h i đề ấ ị ộ ượ ổc t ch c ch t ch Nh ng các quanứ ặ ẽ ư
đi m trên thiên v các quy n t nhiên ch a ràng bu c ch t ch b i pháp lu t.ể ề ề ự ư ộ ặ ẽ ở ậ
Th i trung đ i ờ ạ th i k c a nhà th và giáo lý, th n quy n và thờ ỳ ủ ờ ầ ề Ị quy n bóp ngh t cu c s ng c a nhân lo i. Nh ng giá tr ti n b bu i ban sề ẹ ộ ố ủ ạ ữ ị ế ộ ổ ơ con ngườ ạ ượi đ t đ c v nhân quy n b giai c p th ng tr bóp ngh t và thayề ề ị ấ ố ị ẹ vào đó là cường quy n và thiên quy n, con ngề ề ười ph i s ng v i nh ng tínả ố ớ ữ
đi u, ni m tin vào th l c siêu nhiên th n bí ng t ng t và đ y b t công.ề ề ế ự ầ ộ ạ ầ ấ
Nh ng chính trong vòng kìm hãm đó đã ti m n m m m ng c a đ u tranh,ư ề ẩ ầ ố ủ ấ
Trang 4con người vùng lên đ đòi l i nh ng quy n c a con ngể ạ ữ ề ủ ười. Nhà nước vi
ph m quy n con ngạ ề ười thì v n đ quy n con ngấ ề ề ườ ượi đ c đ t ra trên h t.ặ ế
Th i c n đ i ờ ậ ạ Đ n th kû XVI tr đi, quan h s n xu t TBCN ra đ iế ế ở ệ ả ấ ờ
và phát tri n. S t n t i c a nhà th và ch đ phong ki n tr thành v t c nể ự ồ ạ ủ ờ ế ộ ế ở ậ ả cho ti n trình t do phát tri n kinh t TBCN. Giai c p t s n có s m nhế ự ể ế ấ ư ả ứ ệ tuyên chi n v i nhà th và vế ớ ờ ương tri u phong ki n đ m đề ế ể ở ường cho l ch sị ử
ti n lên. Đ n th kû XVIIXVIII, quy n con ngế ế ế ề ườ ượi đ c các h c gi t s nọ ả ư ả bàn đ n ế nh m t h c thuy t. Các trộ ọ ế ường phái , các quan đi m c a các h c giể ủ ọ ả
t s n th i k này có nh ng đi m tư ả ờ ỳ ữ ể ương đ ng ho c khác bi t nhau nên ta cóồ ặ ệ
th chia ra các trể ường phái sau:
Trường phái pháp lu t t nhiên v i các đ i di n tiêu bi u:ậ ự ớ ạ ệ ể
Spinoda(16321670) G.Locke(16321704)
Kant¬(17241804)
Các ông quan ni m r ng:”ệ ằ Quy n con ng ề ườ i là đ c quy n t nhiên ặ ề ự
Đ c quy n t nhiên này do có pháp lu t t nhiên cao h n pháp lu t th c ặ ề ự ậ ự ơ ậ ự
đ nh” ị
G.Locke đã nêu ra và l p lu n các quy n c b n, quy n t nhiên c aậ ậ ề ơ ả ề ự ủ con người bao g m quy n s ng, quy n đồ ề ố ề ược t do và quy n có tài s n.ự ề ả Thuy t pháp lu t t nhiên ra đ i trong đi u ki n xã h i châu Âu phong ki nế ậ ự ờ ề ệ ộ ế khi mà th n quy n và th quy n đ nh cao c a s th ng tr , nhân dân laoầ ề Ị ề ở ỉ ủ ự ố ị
đ ng đang trong th t n cùng c a s nô d ch cho nên h b liên minh th nộ Ị ậ ủ ự ị ọ ị ầ quy n và th quy n chà đ p vi ph m quy n con ngề Ị ề ạ ạ ề ười. Vì v y, trong ý nghĩậ ban đ u Thuy t pháp lu t t nhiên ra đ i nh m đáp ng nhu c u t do c aầ ế ậ ự ờ ằ ứ ầ ự ủ con người kh ng đ nh quy n con ngẳ ị ề ười là t nhiên , v n có nh m đ i l p vàự ố ằ ố ậ
ph nh n quan ni m quy n con ngủ ậ ệ ề ười do vương quy n và th n quy n banề ầ ề phát. Quy n t nhiên, pháp lu t t nhiên m t m t nh m đói l p và ph nh nề ự ậ ự ộ ặ ằ ậ ủ ậ quy n l c nhà nề ự ước phong ki n và m t khác nó đ i l p và ph nh n quy nế ặ ố ậ ủ ậ ề
l c, lu t l c a nhà th Thiên chúaự ậ ệ ủ ờ
Trường phái pháp lu t t nhiên đã xây d ng đậ ự ự ược m t cách v ng ch cộ ữ ắ nguyên t c b o v quy n cá nhân con ngắ ả ệ ề ườ ưới tr c quy n l c. H c thuy t nàyề ự ọ ế
đã được các cu c cách m ng ti n b ghi nh n ộ ạ ế ộ ậ nh s hoàn thi n h c thuy tự ệ ọ ế nhân quy n. Đó là năm 1629, Ngh vi n Anh ra yêu sách “v các quy n”, đ nề ị ệ ề ề ế năm 1689 sau cách m ng t s n, yêu sách đạ ư ả ược ghi nh n vào pháp lu t v cácậ ậ ề quy n.ề
Năm 1776, “Tuyên ngôn đ c l p” c a Mü kh ng đ nh b o v cácộ ậ ủ ẳ ị ả ệ quy n con ngề ườ “T t c m i ngi ấ ả ọ ườ ề i đ u sinh ra có quy n bình đ ng. T o ề ẳ ạ hoá cho h nh ng quy n không ai có th xâm ph m đ ọ ữ ề ể ạ ượ c; trong nh ng quy n ữ ề
Trang 5©y có quy n đ ề ượ c s ng quy n đ ố ề ượ c t do và quy n m u c u h nh ự ề ư ầ ạ phúc”.Năm 1789 “Tuyên ngôn nhân quy n và dân quy n” c a Pháp kh ngề ề ủ ẳ
đ nh các quy n con ngị ề ườ “Ngi. ườ i ta sinh ra t do và bình đ ng v quy n ự ẳ ề ề
l i, và ph i luôn luôn t do và bình đ ng v quy n l i” ợ ả ự ẳ ề ề ợ Ph i đ n năm 1948ả ế khi công c qu c t v nhân quyên c a Liên h p qu c ra đ i đánh d u sứ ố ế Ị ủ ợ ố ờ ấ ự hoàn thi n cũng nh m c đ ph bi n c a h c thuy t nhân quy n.ệ ư ứ ộ ổ ế ủ ọ ế ề
Các h c gi trọ ả ường phái này cho r ng: nhân quy n là m t giá tr nhânằ ề ộ ị
lo i, nó đạ ược hình thành trong l ch s v i cu c đ u tranh giai c p. Qua cácị ử ớ ộ ấ ấ
th i đ i khác nhau nhân quy n đờ ạ ề ược b sung d n đ y đ ổ ầ ầ ủ Nhân quy n khôngề
ph i là quy n cá nhân con ngả ề ười mang tính b m sinh t nhiên mà luôn g nẩ ự ắ
li n v i cu c đ u tranh ch ng áp b c bóc l t, ch ng b t công xã h i, ch u sề ớ ộ ấ ố ứ ộ ố ấ ộ ị ự chi ph i c a ch đ kinh t , chính tr c a nhà nố ủ ế ộ ế ị ủ ước nh t đ nh. Nh v y là khiấ ị ư ậ
ch a có nhà nư ước, khi nhà nước ch a ra đ i thì nhân quy n ch a bàn đ n. Chư ờ ề ư ế ỉ khi nào xã h i có giai c p, nhà nộ ấ ước ra đ i và có s vi ph m quy n con ngờ ự ạ ề ườ ithì v n đ nhân quy n m i đấ ề ề ớ ược đ t ra đây có m t ngh ch lý r ng nhàặ ở ộ ị ằ
nước là công c tr n áp giai c p này v i giai c p khác thì nó luôn luôn có thụ ấ ấ ớ ấ ể
vi ph m đ n các quy n con ngạ ế ề ười. M t khác nhà nặ ước đóng vai trò là ngườ i
đ i di n xã h i đ ghi nh n, x lý các vi ph m quy n con ngạ ệ ộ ẻ ậ ử ạ ề ười trong xã h i.ộ
Nh ng “con ngư ười là đ ng v t chính tr ”ộ ậ ị 1, con ngườ ầi c n đ n xã h i đ t nế ộ ể ồ
t i và phát tri n. Xã h i c n có quÒn l c đ đi u hoà, tr n áp các m i quanạ ể ộ ầ ự ể ề ấ ố
h xã h i. Trong xã h i luôn t n t i giai c p, t p đoàn nh ng mâu thu n, đ iệ ộ ộ ồ ạ ấ ậ ư ẫ ố kháng nhau v l i ích nh t đ nh. Quy n l c d n đ n xung đ t khi gi i quy tề ợ ấ ị ề ự ẫ ế ộ ả ế các xung d t thì ph i c n đ n quy n l c ộ ả ầ ế ề ự Nh v y là quy n l c giúp conậ ề ự
người gi i quy t các mâu thu n ph c t p, b o v con ngả ế ẫ ứ ạ ả ệ ườ ểi đ con ngườ i
đượ ồ ạc t n t i, đượ ức c u tr …ợ
T nh ng ngh ch lý mâu thu n trên các nhà t từ ữ ị ẫ ư ưởng c n đ i đ a raậ ạ ư hai khuynh hướng gi i quy t sau:ả ế
Khuynh hướng thu h p: “quy n l c nhà nẹ ề ự ước c n ph i thu h pầ ả ẹ
l i”.Đây là đi u ki n đ tho mãn yêu sách c a t ng cá nhân nh m b o đ mạ ề ệ ể ả ủ ừ ằ ả ả
s an toàn c a t ng cá nhân t do t tự ủ ừ ự ư ưởng
Khuynh hướng m r ng:“tăng cở ộ ường h n n a quy n l c nhà nơ ữ ề ự ước”, thi t l p quy n l c dân ch ch ng c c quy n đ đ m b o tho mãn yêu sáchế ậ ề ự ủ ố ự ề ể ả ả ả
v các quy n c a con ngề ề ủ ười
Nh ng dù m r ng hay thu h p các quy n con ngư ở ộ ẹ ề ười trong xã h i tộ ư
b n ch bàn trên lý thuy t và ghi nh n thành văn trong tuyên ngôn c a cacả ỉ ế ậ ủ
cu c cách m ng nh Anh, M (1776), Pháp(1789) c a giai c p t s n. Th cộ ạ ư ỹ ủ ấ ư ả ự
ch t nhân quy n và s bình đ ng nhân quy n đó ch có trong giai c p t s nấ ề ự ẳ ề ỉ ấ ư ả
b i phở ương th c s n xu t t b n ch nghĩa ch p nh n có s bóc lét, có giaiứ ả ấ ư ả ủ ấ ậ ự
Trang 6c p bóc l t ,có giai c p b bóc l t. Có bóc l t thì có áp b c giai c p các quy nấ ộ ấ ị ộ ộ ứ ấ ề
t do bình đ ng. Trong xã h i có áp b c giai c p hi n nhiên s b vi ph m vàự ẳ ộ ứ ấ ể ẽ ị ạ không có n u có thì có chăng ch trong n i b giai c p có chung quy n l i.ế ỉ ộ ộ ấ ề ợ Giai c p t s n trong xã h i t b n chi m m t s ít và t p trung trong tayấ ư ả ộ ư ả ế ộ ố ậ mình toàn b t li u s n xu t và nh v y đ c quy n s t p trung vào tayộ ư ệ ả ấ ư ậ ặ ề ẽ ậ thi u s t b n giai c p th ng tr , còn đa s nhân dân lao đ ng không hể ố ư ả ấ ố ị ố ộ ề
được đ m b o các quy n c b n. Nh ng tuyên ngôn hoa mü kia có ghi nh nả ả ề ơ ả ữ ậ quy n con ngề ườ ầi đ y đ đ n đâu thì nhân quy n v n b chà đ p. Đ i đa sủ ế ề ẫ ị ạ ạ ố
qu n chúng nhân dân lao đ ng v n rên xi t dầ ộ ẫ ế ưới ách kìm k p c a ch nghĩaẹ ủ ủ
nh t th hi n nh ng t tấ ể ệ ữ ư ưởng nhân văn chân chính nh t c a loài ngấ ủ ười. H cọ thuy t y là s k th a m t cách bi n ch ng nh ng giá tr tinh hoa c a nhânế ấ ự ế ừ ộ ệ ứ ữ ị ủ
lo i v con ngạ ề ười và quy n con ngề ườ C.Mác đã xu t phát t con ngi ấ ừ ười là
m t th c th thông nh t, m t “sinh v t xã h i”. Do đó quy n con ngộ ự ể ấ ộ ậ ộ ề ười là sự
th ng nh t bi n ch ng gi a “quy n t nhiên”nh ng đ c quy n v n ch cóố ấ ệ ứ ữ ề ự ữ ặ ề ố ỉ con người m i có và “quy n xã h i” t c là s ch đ nh b ng các quy chớ ề ộ ứ ự ế ị ằ ế pháp lý nh m đi u ch nh các m i quan h xã h i.ằ ề ỉ ố ệ ộ
S th ng nh t gi a hai y u t đó có th th y trong lý lu n c a chự ố ấ ữ ế ố ể ấ ậ ủ ủ nghĩa MácLênin v quy n con ngề ề ười. C.Mác cho r ng, con ngằ ười là s nả
ph m cao nh t c a ti n trình v n đ ng và phát tri n c a l ch s , m t m t làẩ ấ ủ ế ậ ộ ể ủ ị ử ộ ặ
s n ph m c a nh ng đi u ki n t nhiên xung quanh trong su t cu c đ i, vàả ẩ ủ ữ ề ệ ự ố ộ ờ
do đó l i chính xã h i s n sinh ra con ngạ ộ ả ười. Vì v y b n thân con ngậ ả ười là sự
th ng nh t gi a m t t nhiên và m t xã h i. Trong m i trố ấ ữ ặ ự ặ ộ ọ ường h p conợ
người luôn luôn là đ ng v t xã h i. T đó vi c gi i quy t nhu c u c a m iộ ậ ộ ừ ệ ả ế ầ ủ ỗ
cá nhân ch có th đúng khi đ t nó trong quan h xã h i, b i vì ch có trongỉ ể ặ ệ ộ ở ỉ
c ng đ ng thì m i cá nhân m i có nh ng đi u ki n, phộ ồ ỗ ớ ữ ề ệ ương ti n đ phátệ ể tri n toàn di n nh ng kh¼ năng c a mình, ch có trong c ng đ ng m i có tể ệ ữ ủ ỉ ộ ồ ớ ự
do cá nhân.Ph i gi i phóng con ngả ả ười, gi i phóng khái s ràng bu c c a tả ự ộ ủ ư
b n b t công, trói bu c con ngả ấ ộ ười trong nh ng gu ng quay máy móc, xâyữ ồ
d ng m t xã h i m i không còn b t công, xã h i đó ph i đ m b o cho cácự ộ ộ ớ ấ ộ ả ả ả quy n con ngề ười th c hi n đ y đ nh t.ự ệ ầ ủ ấ
S phát tri n h c thuy t nhân quy n c a MácĂnghen sau này đự ể ọ ế ề ủ ượ cV.I. Lênin nhà cách m ng thiên tài đã k th a và phát tri n h c thuy t, tạ ế ừ ể ọ ế ư
tưởng c a Mác v quy n con ngủ ề ề ười và kh ng đ nh r ng “giai c p vô s nẳ ị ằ ấ ả
Trang 7không th t gi i phóng b n thân mình n u không tiêu di t t t c các đi uể ự ả ả ế ệ ấ ả ề
ki n phi nhân quy n c a đ i s ng trong xã h i hi n nay”. Nghiên c u cácệ ề ủ ờ ố ộ ệ ứ quy n t nhiên mà ch nghĩa t b n kh ng đ nh trong các Tuyên ngôn ,cácề ự ủ ư ả ẳ ị văn b n pháp lý… Lênin ch ra r ng: “quy n con ngả ỉ ằ ề ười là nh ng đ c quy nữ ặ ề
t nhiên mà con ngự ười có ch a ph i đã là quy n con ngư ả ề ười” Đ đ t t iể ạ ớ quy n thì ph i có quy ch pháp lý th c hi n các đ c quy n t nhiên, ch khiề ả ế ự ệ ặ ề ự ỉ nào được pháp lu t ghi nh n và đi u ch nh thì đó m i là quy n con ngậ ậ ề ỉ ớ ề ườ i,không có pháp lu t thì không có quy n. Quan đi m trên c a Lênin đã ch raậ ề ể ủ ỉ
r ng quan ni m c a thuy t pháp lu t t nhiên v quy n con ngằ ệ ủ ế ậ ự ề ề ườ ắi g n v iớ thi t ch quy n l c nhà nế ế ề ự ước và pháp lu t. Đ ng th i Lênin cho r ng ph iậ ồ ờ ằ ả xây d ng m t ch đ nhà nự ộ ế ộ ước chung c a giai c p, đi u hoà m i l i ích xãủ ấ ề ọ ợ
h i. đó m i ngộ ở ỗ ười lao đ ng độ ược hưởng đ y đ các quy n nh nhau, bìnhầ ủ ề ư
đ ng nh nhau.Và s th c cách m ng tháng Mẳ ư ự ự ạ ười Nga 1917 đã làm đượ c
đi u đó. Cu c cách m ng này đã xoá b đề ộ ạ ỏ ược m i áp b c b t công c a xã h iọ ứ ấ ủ ộ phong ki n, t b n, đ a nhân dân lao đ ng lên làm ch đ t nế ư ả ư ộ ủ ấ ước, làm chủ
b n thân mình.M t cu c cách m ng th c s chuy n đ v ch t bả ộ ộ ạ ự ự ể ổ ề ấ ướ ừ ộ c t m t
xã h i cũ ti n lên m t xã h i m i ti n b nh t. đó các quy n t nhiên c aộ ế ộ ộ ớ ế ộ ấ ở ề ự ủ con ngườ ượi đ c th c hiên đ y đ trong hi n pháp và pháp lu t. Thành t uự ầ ủ ế ậ ự
b y mả ươi năm xây d ng ch đ m i ch đ xã h i ch nghĩa đã kh ng đ nhự ế ộ ớ ế ộ ộ ủ ẳ ị thành t u nhân quy n đích th c xã h i ch nghĩa. Cu c s ng con ngự ề ự ộ ủ ộ ố ườ ượ i đ c
t do phát tri n và quan tâm đúng m c. Thành công trong xây d ng nhânự ể ứ ự quy n các nề ước xã h i ch nghĩa Liên Xô, Đông Âu là bài h c cho chúng taộ ủ ọ hôm nay xây d ng và hoàn thi n h c thuy t này Vi t Nam và các nự ệ ọ ế ở ệ ước xã
h i ch nghĩa trên th gi i.ộ ủ ế ớ
1.2. Khái ni m nhân quy n.ệ ề
Nhân quy n đề ược các h c gi nghiên c u t r t s m, m i m t giaiọ ả ứ ừ ấ ớ ỗ ộ
đo n khái ni m v nhân quy n có thay đ i r t nhi u. S thay đ i y do đi uạ ệ ề ề ổ ấ ề ự ổ ấ ề
ki n kinh t xã h i giai đo n l ch s đó quy đ nh. Đ xây d ng khái niÖnệ ế ộ ạ ị ử ị ể ự nhân quy n đúng nh t, ta nghiên c u thu c tính c b n nh t c a quy n conề ấ ứ ộ ơ ả ấ ủ ề
người trên quan đi m ch nghĩa MácLênin.ể ủ
Tính l ch s c a quy n con ngị ử ủ ề ười. Khi xã h i có áp b c, có vi ph mộ ứ ạ nhân quy n t có đ u tranh nhân quy n. Nh v y nhân quy n ra đ i trongề ắ ấ ề ư ậ ề ờ
cu c đ u tranh ch ng áp b c bóc l t, C.Mác ch ra r ng “quy n con ngộ ấ ố ứ ộ ỉ ằ ề ườ ikhông ph i là khái ni m tr u tả ệ ừ ượng và cũng không ch là quy n t nhiên màỉ ề ự luôn g n v i đ u tranh giai c p”. Tu vào tính ch t, ph m vi nhân quy nắ ớ ấ ấ ỳ ấ ạ ề trong m i giai đo n l ch s khác nhau là khác nhau nghĩa là quy n con ngỗ ạ ị ử ề ườ i
ph thu c vào phụ ộ ương th c s n xu t v i quan h s n xu t quy đ nh nên chứ ả ấ ớ ệ ả ấ ị ế
đ chính tr xã h i y.ộ ị ộ ấ
Trang 8ưTớnh giai c p c a quy n con ngấ ủ ề ười. Trong xó h i cú giai c p, cú ỏpộ ấ
b c giai c p thỡ t do cho giai c p này là s m t t do c a giai c p đ i l p.ứ ấ ự ấ ự ấ ự ủ ấ ố ậ Trong xó h i cú giai c p đ i khỏng thỡ nh t đ nh khụng cú s bỡnh đ ng. Sộ ấ ố ấ ị ự ẳ ự bỡnh đ ng ch cú trong n i b giai c p cựng quy n l i. Trong xó h i t b nẳ ỉ ộ ộ ấ ề ợ ộ ư ả
ch nghĩa cú s đ i khỏng búc l t giai c p thỡ t t nhiờn qu n chỳng b búc l tủ ự ố ộ ấ ấ ầ ị ộ khụng cú nhõn quy n. Ch khi nào xó h i ti n b , xó h i y khụng cũn ỏpề ỉ ộ ế ộ ở ộ ấ
b c m i ngứ ọ ười làm ch t li u s n xu t , xoỏ b giai c p thỡ t t y u nhõnủ ư ệ ả ấ ỏ ấ ấ ế quy n đề ược th c thi đ y đ ự ầ ủ
Nhõn quy n mang tớnh nhõn lo i sõu s c.B i nhõn quy n là cu c đ uề ạ ắ ở ề ộ ấ tranh c a toàn th nhõn dõn lao đ ng đ p tan ỏch thụng tr c a phong ki n đủ ể ộ ậ ị ủ ế ế
qu c giành l i t do cho chớnh mỡnh, là giỏ tr nhõn văn cao quý mà xó h iố ạ ự ị ộ
hướng t i, gi i phúng cỏ nhõn con ngớ ả ười đ con ngể ười cú đi u ki n phỏtề ệ tri n nhõn cỏch c a mỡnh. Đi u đú khụng ch th c hi n m t qu c gia, dõnể ủ ề ỉ ự ệ ở ộ ố
t c mà ph i th c hi n trờn toàn th gi i t t c cỏc qu c giaộ ả ự ệ ế ớ ở ấ ả ố .
T nh ng thu c tớnh trờn t đi n ti ng vi t đó nờu nờn đ nh nghĩa nhõnừ ữ ộ ừ ể ế ệ ị quy n nh sau: “quy n là l i l c đề ư ề ợ ộ ược hưởng do điạ v đem l i” ị ạ quy n conề
người là nh ng đ c quy n mà ch con ngư ặ ề ỉ ười m i cú m i đớ ớ ược hưởng . Nhõn quy n là nh ng giỏ tr g n v i m i con ngề ữ ị ắ ớ ỗ ườ ớ ưi v i t cỏch là cỏ nhõn trong xó
h i nh t đ nh Quy n con ngộ ấ ị ề ườ ừi v a mang thu c tớnh cỏ nhõn, v a th hi nộ ừ ể ệ
l i ớch qu c gia dõn t c c ng đ ng. Quy n con ngợ ố ộ ộ ồ ề ười đơc xó h i hoỏ b ngộ ằ phỏp lu t c th , phỏp lu t ghi nh n cỏc quy n c a con ngậ ụ ể ậ ậ ề ủ ười khụng phõn
bi t dõn t c, tụn giỏo, giai c p và phỏi phự h p v i ch đ chớnh tr , l ch s ,ệ ộ ấ ợ ớ ế ộ ị ị ử
xó h i c th Ch thụng qua phỏp lu t thỡ cỏc quy n con ngộ ụ ể ỉ ậ ề ười m i đớ ượ ckhăng đ nh và đ m b o thành hi n th c trong thị ả ả ệ ự c ti n.ễ
T nh ng phõn tớch trờn ta cú th ghi nh n r ng: ừ ữ ể ậ ằ quy n con ngề ười là
nh ng đ c l i v n cú t nhiờn đ t đữ ặ ợ ố ự ạ ược trong cỏc quan h xó h i, đệ ộ ược phỏp
lu t th a nh nậ ừ ậ , mà ch con ngỉ ười m i đớ ược hưởng trong nh ng đi u ki nữ ề ệ chớnh tr , kinh tờ, văn hoỏ nh t đ nh. ị ấ ị
2.1.Th c tr ng nhõn quy n Vi t ự ạ ề ở ệ Nam trước năm 1945
Khi giai c p ra đ i, nhà nấ ờ ước ra đ i, cú giai c p th ng tr và cú giai c pờ ấ ố ị ấ
b th ng tr Giai c p th ng tr luụn tỡm cỏch búc l t giai c p b tr đem l i l iị ố ị ấ ố ị ộ ấ ị ị ạ ợ ớch ph c v cho mỡnh. Trong ch ng m c nh t đ nh cú s dung hoà giai c pụ ụ ừ ự ấ ị ự ấ trong xó h i thỡ khụng cú đ u tranh giai c p. Ch đ n khi giai c p th ng tr búcộ ấ ấ ỉ ế ấ ố ị
l t quỏ m c n y sinh mõu thu n xó h i vi ph m quy n t i thi u c a conộ ứ ẩ ẫ ộ ạ ề ố ể ủ
người khi đú s cú đ u tranh giai c p, đ u tranh cho chớnh quy n s ng c aẽ ấ ấ ấ ề ố ủ mỡnh. Vi t ở ệ Nam trong xó h i phong ki n cú phõn t ng xó h i tuy khụng rừộ ế ầ ộ ràng nh cỏc nở ước phương tõy nh ng trong xó h i cú giai c p t cú đ u tranhư ộ ấ ắ ấ giai c p. Xó h i phong ki n Vi t ấ ộ ế ệ Nam trước khi th c dõn Phỏp xõm lự ượ c
Trang 91858 ch đ phong ki n tr giai đo n đ u th i Lý ,Tr n, Lê phát tri n th nhế ộ ế ị ạ ầ ờ ầ ể ị
đ t thì nhìn chung nhân dân có s ng trong yên m. Xét trong m t s văn banạ ố ấ ộ ố pháp lu t chi u th có đ c p đ n các quy n con ngậ ế ư ề ậ ế ề ườ nh:i
Chi u c m mua bán nô tú năm 1499 c a Lê Hi n Tông “t nay tr điế ấ ủ ế ừ ở
c m dân không đấ ược cướp mua người Man và buôn bán nô tú. Ai vi ph m thìạ cho phép h u ty ho¨c xét tr t i”ữ ị ộ 1 quy đ nh này ra đ i trong khi n n mua bánị ờ ạ
cướp bóc nô tú đang di n ra có th nói quy đ nh này r t ti n b đã đ c p đ nễ ể ị ấ ế ộ ề ậ ế quy n c a con ngề ủ ười – quy n t do bình đ ng con ngề ự ẳ ười không ph i là đả ồ
v t mua bán trao đ i ngoài xã h i . N u so sánh v i đi u 4 tuyên ngôn thậ ổ ộ ế ớ ề ế
gi i v nhân quy n thì điêu quy đ nh trên r t tớ ề ề ị ấ ương x ng “không ai b giứ ị ữ làm nô l ho c b nô d ch, ch đ nô l ho c buôn bán nô l dệ ặ ị ị ế ộ ệ ặ ệ ưới m i hìnhọ
th c đ u b c m”ứ ề ị ấ 2
Năm 1511 chi u v b o v quy n b t kh xâm ph m v thân th ,ế ề ả ệ ề ấ ả ạ ề ể quy n s ề ở
h u tài s n, nhân ph m, danh d c a con ngữ ả ẩ ự ủ ườ ượi đ c ban hành quy đ nh rõ:ị
“…trong thiên h có b n gian phi, ác đ ng v n mua bán tú thi p xâm chi mạ ọ ả ẫ ế ế
ru ng đ t c a dân, cộ ấ ủ ướp do¹t ti n tài c a dân, d¸nh đ p lề ủ ậ ương dân, trêu gh oẹ đàn bà con gái ngang ngược hung b o qu y nhi u dân m i. Nh ng k y thìạ ấ ễ ọ ữ ẻ ấ cho ngườ ị ại b h i và các xã phường, thôn trö¬ng áp gi i đ n t cáo v i cácả ế ố ớ quan th a hi n, châu, huy n đ tÊu lên tr t i theo pháp lu t n u các quanừ ế ệ ể ị ộ ậ ế không ch u xét h i thì tÊu lên b hình xét h i c hai”ị ỏ ộ ỏ ả 3. Ngoài ra còn m t sộ ố chi u ch , s c l nh v vi c c m đánh đ p ngế ỉ ắ ệ ề ệ ấ ậ ười làm công, lính, th , chi uợ ế
ch đ i đãi tù nhân. Nh ng quy đ nh ti n b c a ch đ phong ki n Vi t Namỉ ố ữ ị ế ộ ủ ế ộ ế ệ
th i h ng th nh đánh d u bờ ư ị ấ ước phát tri n vể ượ ật b c v v n đ nhân quy n,ề ấ ề ề quy n c b n nh t c a con ngề ơ ả ấ ủ ườ ượi đ c ch đ phong ki n quan tâm quy đ nhế ộ ế ị đúng đ n. Đó là đi m ti n b c a pháp lu t phong ki n Vi t Nam đắ ể ế ộ ủ ậ ế ệ ược thế
gi i đánh giá cao. Vi c b o v các quy n c b n c a con ngớ ệ ả ệ ề ơ ả ủ ườ ượi đ c cha ông ta quan tâm th hi n truy n th ng nhân văn trong vi c đ i x v i conể ệ ề ố ệ ố ử ớ
ngườ ủi c a dân t c ta.ộ
Quy n c a con ngề ủ ườ ượi đ c ch đ phong ki n Vi t Nam đ c p s mế ộ ế ệ ề ậ ớ
và bước đ u th c hi n song nhìn chung ch a đầ ự ệ ư ược ph bi n r ng rãi và k tổ ế ộ ế
qu đ t đả ạ ược ch a cao do đó còn h n ch Nh ng nhìn chung trong đi u ki nư ạ ế ư ề ệ
l ch s th i b y gi có đị ử ờ ấ ờ ượ ư ưởc t t ng ti n b đó th t đáng trân tr ng.ế ộ ậ ọ
Năm 1858 th c dân Pháp n súng xâm lự ổ ược nước ta, tri u đình nhàề Nguy n đã đ u hàng nhanh chóng dâng nễ ầ ước ta cho gi c. Ch đ phong ki nặ ế ộ ế
Vi t ệ Nam xu ng d c, mâu thu n giai c p nông dân phong ki n th c dân đã ố ố ẫ ấ ế ự ở vào đ nh đi m. Th c dân Pháp là k thù xâm lỉ ể ự ẻ ược m i, là m t nớ ộ ướ ư ả c t b n
gia,HN 2004
Trang 10ch nghĩa có quân đ i m nh nhà ngh , l i đủ ộ ạ ề ạ ược trang b vũ khí và phị ươ ng
ti n chi n tranh hi n đ i, có ti m l c kinh t m nh. Bám l y quy n l i ích kệ ế ệ ạ ề ự ế ạ ấ ề ợ ỉ giai c p phong ki n Vi t Nam đã đ u hàng th c dân Pháp, ph n b i l i l iấ ế ệ ầ ự ả ộ ạ ợ ích c a qu c gia dân t c bán nủ ố ộ ước ta cho Pháp
V kinh t : ề ế Sau khi xâm chi m h u h t các t nh n đ nh tình hìnhế ầ ế ỉ ổ ị chính
tr , dÍp các cu c b o đ ng kh i nghĩa th c dân Pháp b t tay vào công cu cị ộ ạ ọ ở ự ắ ộ khai thác thu c đ a béo b Đông Dộ ị ở ương. Đ bóc l t để ộ ượ ợc l i nhu n t i đa ậ ố ở thu c đ a Pháp th c h n chính sách kinh t th c dân r t b o th và ph nộ ị ự ẹ ế ự ấ ả ủ ả
đ ng “duy trì phộ ương th c s n xu t phong ki n k t h p v i vi c thi t l pứ ả ấ ế ế ợ ớ ệ ế ậ
m t cách h n ch phộ ạ ế ương th c s n xu t t b n ch nghĩa”ứ ả ấ ư ả ủ 1 chính quy n th cề ự dân đ c bi t coi tr ng th đo n bóc l t phi kinh t th i trung c , đó là ch đặ ệ ọ ủ ạ ộ ế ờ ổ ế ộ thu khoá vô cùng n ng n và h t s c vô lÝ: thu thân, thu ch , thu đò,ế ặ ề ế ứ ế ế ợ ế thu c trú, thu đinh…hàng trăm th thu “tính bình quân m i ngế ư ế ứ ế ỗ ười Vi tệ Nam trong m t năm ph i đóng thu cho chính quy n th c dân s ti n ngangộ ả ế ề ự ố ề
v i s ti n công lao đ ng c a h t hai đ n ba tháng”ớ ố ề ộ ủ ọ ừ ế 2
Đ đ m b o th c hi n m c tiêu kinh t , th c dân Pháp th c hi n ể ả ả ự ệ ụ ế ự ự ệ chuyên ch v chính tr ế ề ị Chóng dùng l i cai tr tr c ti p, th ng tay đàn áp,ố ị ự ế ẳ chóng tuy t đ i không cho nhân dân ta chút quy n t do dân ch nào. Th cệ ố ề ự ủ ự dân Ph¸op th c hi n chính sách chia đ tr , chóng chia nự ệ ể ị ước ta thành ba k v iỳ ớ
ba ch đ cai tr khác nhau, ngăn sông c m ch , c m buôn bán, vi c đi l iế ộ ị ấ ợ ấ ệ ạ
gi a ba k B c, Trung, Nam ph i xin gi y phép c a chính quy n s t i.ữ ỳ ắ ả ấ ủ ề ở ạ
V văn hoá: ề Th c dân pháp ra s c th c hi n văn hoá nô d ch, gây tâmự ứ ự ệ ị
lý t ti dân t c, phát tri n tôn giáo, mê tín d đoan d nmª ho c, đem văn hoáự ộ ể ị ể ặ
ph n đ ng đ i tr y đ mê ho c nhân dân ta. Chóng ngăn ch n m i nhả ộ ồ ụ ể ặ ặ ọ ả
hưởng c a văn hoá dân ch ti n b tiên ti n trên th gi i vào Vi t ủ ủ ế ộ ế ế ớ ệ Nam.
Th c hi n chính sách ngu dân tri t đ Các quy n c b n c a con ngự ệ ệ ể ề ơ ả ủ ườ nh i quy n b t kh xâm ph m v thân th , quy n t do báo chí, t do ngôn lu n,ề ấ ả ạ ề ể ề ự ự ậ
t do h i h p, đi l i…b vi ph m nghiêm tr ng. Công nhân lao đ ng b đánhự ộ ọ ạ ị ạ ọ ộ ị
đ p sa th i b t c lúc nào, ph n tr em b xúc ph m v thân th danh d ậ ả ấ ứ ụ ữ ẻ ị ạ ề ể ự Các văn b n n ph m xu t b n b th c đan Pháp ki m duy t g t gao ch tả ấ ẩ ấ ả ị ự ể ệ ắ ặ
ch Nh ng t tẽ ữ ư ưởng ti n b , sách báo nế ộ ước ngoài b c m đoán…ị ấ
Nh v y các quy n c b n nh t c a con ngậ ề ơ ả ấ ủ ườ ịi b chính quy n th c dânề ự
vi ph m nghiêm tr ng. Qua nghiên c u các lu t các s c l nh th i k đó m iạ ọ ứ ậ ắ ệ ờ ỳ ớ
th y con ngấ ười Vi t ệ Nam dưới ch đ th c dân phong ki n trế ộ ự ế ước 1945 b viị
ph m ạ nh sau:
1, 2