Bài thảo luận: Lịch sử triết học Tây Âu phi Macxit hiện đại và đại diện chủ nghĩa hiện sinh

Bài thảo luận Lịch sử triết học Tây Âu phi Macxit hiện đại và đại diện chủ nghĩa hiện sinh được thực hiện với các nội dung: Khái lược về lịch sử triết học Tây Âu phi Mark hiện đại phương Tây, những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa hiện sinh và liên hệ thực tiễn ngày nay. Mời các bạn cùng tham khảo tài liệu.

M C L CỤ Ụ

M  Đ UỞ Ầ

Trong dòng ch y chung c a l ch s  t  tả ủ ị ử ư ưởng văn hóa nhân lo i, conạ  

người đã tr i qua các hình thái kinh t  xã h i khác nhau, n i ti p nhau t  th pả ế ộ ố ế ừ ấ  

đ n cao v i nh ng đ c tr ng riêng, văn hóa, t  tế ớ ữ ặ ư ư ưởng riêng. Con ngườ ớ  i v i

b  não ti n hóa r t cao cho phép th c hi n các suy lu n tr u tộ ế ấ ự ệ ậ ừ ượng, ngôn ngữ 

và xem xét n i tâm đã d n nh n bi t th  gi i xung quanh, giao ti p và gópộ ầ ậ ế ế ớ ế  

ph n t o nên nh ng truy n th ng, nghi th c, quy t c đ o đ c, giá tr , chu nầ ạ ữ ề ố ứ ắ ạ ứ ị ẩ  

m c xã h i, và c  lu t pháp  Tri t h c v i vai trò là h  th ng tri th c lý lu nự ộ ả ậ ế ọ ớ ệ ố ứ ậ  chung nh t c a con ngấ ủ ườ ề ế ới v  th  gi i, v  v  trí vai trò c a con ngề ị ủ ười trong 

th  gi i đó đã tr  thành công c  đ c l c trong quá trình nh n bi t và ch  ngế ớ ở ụ ắ ự ậ ế ế ự thiên nhiên và s  nghi p gi i phóng con ngự ệ ả ườ ủi c a nh ng l c lữ ự ượng xã h iộ  

ti n b  Nghiên c u nh ng v n đ  c  b n c a tri t h c giúp con ngế ộ ứ ữ ấ ề ơ ả ủ ế ọ ười xây 

d ng đự ược phương pháp bi n ch ng trong nh n th c và c i t o th  gi i. V iệ ứ ậ ứ ả ạ ế ớ ớ  

t ng th i k , t ng đi u ki n t  nhiên, văn hóa xã h i khác nhau mà cácừ ờ ỳ ừ ề ệ ự ộ  

trường phái, quan đi m, t  tể ư ưởng tri t h c l i có nh ng đ c đi m riêng,ế ọ ạ ữ ặ ể  

phương pháp nghiên c u riêng xoay quanh các v n đ  c  b n c a tri t h cứ ấ ề ơ ả ủ ế ọ  

nh  m i quan h  gi a v t ch t và ý th c, cái nào có trư ố ệ ữ ậ ấ ứ ước, cái nào có sau, cái nào quy t đ nh cái nào, con ngế ị ười có kh  năng nh n th c th  gi i không?  ả ậ ứ ế ớKhông n m ngoài m c đích nh n bi t và ch  ng  thiên nhiên và sằ ụ ậ ế ế ự ự nghi p gi i phóng con ngệ ả ườ ủi c a nh ng l c lữ ự ượng xã h i ti n b  nói trên,ộ ế ộ  

v i nh ng đ c đi m riêng bi t, các trào l u tri t h c phớ ữ ặ ể ệ ư ế ọ ương Tây hi n đ iệ ạ  cũng có s  hình thành và phát tri n nh t đ nh tự ể ấ ị ương  ng v i đi u ki n kháchứ ớ ề ệ  quan t ng giai đo n khác nhau, g n v i l i ích c a m t giai c p nh t đ nh.ừ ạ ắ ớ ợ ủ ộ ấ ấ ị  Tri t h c phế ọ ương Tây hi n đ i ra đ i trên c  s  k  th a có ch n l c tri tệ ạ ờ ơ ở ế ừ ọ ọ ế  

h c phọ ương Tây c n đ i và tri t h c c  đi n bao g m tri t h c ch  nghĩaậ ạ ế ọ ổ ể ồ ế ọ ủ  Marx và tri t h c phế ọ ương Tây hi n đ i phi Marx. V i s  sáng t o ra chệ ạ ớ ự ạ ủ nghĩa duy v t bi n ch ng, ti p t c gi i quy t m i quan h  gi a t  duy v iậ ế ứ ế ụ ả ế ố ệ ữ ư ớ  

t n t i   trên l p trồ ạ ậ ường duy v t tri t đ  và nghiên c u các quy lu t chungậ ệ ể ứ ậ  

nh t c a t  nhiên, xã h i và t  duy, tri t h c Marx đã tr  thành m t trongấ ủ ự ộ ư ế ọ ở ộ  

nh ng trữ ường phái tri t h c có tính logic và đóng vai trò to l n trong đ i s ngế ọ ớ ờ ố  

xã h i th  gi i hi n nay. Tuy nhiên s  là r t thi u sót n u ch  t p trung vàoộ ế ớ ệ ẽ ấ ế ế ỉ ậ  nghiên c u tri t h c Marx mà quên đi vai trò và s  ra đ i, t n t i song hànhứ ế ọ ự ờ ồ ạ  

c a các trào l u tri t h c phủ ư ế ọ ương Tây hi n đ i phi Marx đ c bi t là  ệ ạ ặ ệ Chủ 

nghĩa hi n sinh ệ   – m t trong nh ng trào l u có  nh hộ ữ ư ả ưởng r t l n t i conấ ớ ớ  

người trong b i c nh xã h i phát tri n và có nhi u b t  n, áp l c nh  ngàyố ả ộ ể ề ấ ổ ự ư  nay

Bài th o lu n ả ậ “L ch s  tri t h c Tây Âu phi  ị ử ế ọ Macxit hi n đ i và đ i di n ệ ạ ạ ệ  

ch  nghĩa hi n sinh”   ủ ệ được nhóm 5 l p cao h c  ớ ọ K18.01.NHB ti n hành đế ể 

hi u sâu s c Tri t h c phể ắ ế ọ ương Tây hi n đ i đ c bi t là ch  nghĩa hi n sinh,ệ ạ ặ ệ ủ ệ  

t  đó có c  s  đ  lý gi i và đ i x  toàn di n, sâu s c đ i v i tri t h c Markừ ơ ở ể ả ố ử ệ ắ ố ớ ế ọ  

đã nghiên c u   b c đ i h c và làm giàu và phát tri n t  duy tri t h c, t  duyứ ở ậ ạ ọ ể ư ế ọ ư  

tr u từ ượng khoa h c c a ngọ ủ ườ ọi h c

Ngoài ph n M  đ u và K t lu n, bài th o lu n g m hai ph n chính cầ ở ầ ế ậ ả ậ ồ ầ ụ 

th  :ể

­ Ph n th  nh t ầ ứ ấ : Khái lược v  l ch s  tri t h c Tây Âu phi Mark hi nề ị ử ế ọ ệ  

đ i phạ ương Tây

­ Ph n th  hai:  ầ ứ Nh ng v n đ  c  b n c a ch  nghĩa hi n sinh và liên hữ ấ ề ơ ả ủ ủ ệ ệ 

th c ti n ngày nay.ự ễ

PH N I: KHÁI LẦ ƯỢC L CH S  TRI T H C TÂY ÂU PHI MARKỊ Ử Ế Ọ  

HI N Đ I PHỆ Ạ ƯƠNG TÂY

1. Tình hình kinh t , chính tr , xã h i cu i th  k  XIX đ u th  k  XX ế ị ộ ố ế ỷ ầ ế ỷ

T  n a sau th  k  XIX, ch  nghĩa t  b n Phừ ử ế ỷ ủ ư ả ương Tây chuy n nhanh tể ừ giai đo n t  do c nh tranh sang giai đo n đ c quy n (Đ  qu c ch  nghĩa)ạ ự ạ ạ ộ ề ế ố ủKhoa h c k  thu t phát tri n làm thay đ i hi u bi t c a con ngọ ỹ ậ ể ổ ể ế ủ ườ ề i v

th  gi i và t o c  s  choế ớ ạ ơ ở  cách m ng công nghi pạ ệ , m t s  chuy n đ i căn b nộ ự ể ố ả  

c a các n n kinh t  th  gi i. Vi c s  d ng nh ng hình th c s n xu t m iủ ề ế ế ớ ệ ử ụ ữ ứ ả ấ ớ  

nh  cácư  nhà máy, s n xu t hàng lo tả ấ ạ , và c  gi i hoáơ ớ  đ  s n xu t ra nhi u lo iể ả ấ ề ạ  

s n ph m v i t c đ  nhanh h n và t n ít nhân công h n. Kinh t  phát tri nả ẩ ớ ố ộ ơ ố ơ ế ể  kèm v i đó là ô nhi m công nghi p và nh ng t n h i đ i v i môi trớ ễ ệ ữ ổ ạ ố ớ ường thiên nhên

Th  k  XX: ch ng ki n s  gi m sút m c đ  th ng tr  th  gi i c a gi iế ỷ ứ ế ự ả ứ ộ ố ị ế ớ ủ ớ  

t  s n Châu Âu ư ả

Chi n tranh th  gi i th  nh t (6/1914­11/1918): Đây là cu c chi n tranhế ế ớ ứ ấ ộ ế  

có chi n trế ường chính bao trùm kh pắ  châu Âuvà  nh hả ưởng ra toàn th  gi i,ế ớ  lôi kéo t t c  các cấ ả ường qu c châu Âu vàố  B c Mắ ỹ vào vòng chi n v i sế ớ ố 

người ch t trên 19 tri u ngế ệ ườ ớ ứi v i s c tàn phá và  nh hả ưởng v  v t ch t tinhề ậ ấ  

th n cho nhân lo i r t sâu s c và lâu dài ầ ạ ấ ắ  T t c  nh ng Đ  qu c quân chấ ả ữ ế ố ủ 

đ u s p đ  trong cu c chi n tranh này. Sau chi n tranh, châu Âu lâm vào tìnhề ụ ổ ộ ế ế  

tr ng kh ng hoàng và nh ng cao tràoạ ủ ữ  dân t c ch  nghĩaộ ủ  tr i d y   các nỗ ậ ở ướ  c

b i tr nạ ậ

Chi n   tranh     th   gi i   th   hai   (đ u   1939   –   1945):   H u   h t   m iế ế ớ ứ ầ ầ ế ọ  l c

đ aị  trênth  gi iế ớ đ u b   nh hề ị ả ưởng c a cu c chi n này, ngo i tr  ủ ộ ế ạ ừ châu Nam 

C cự  và Nam Mỹ.  Cu c chi n k t thúc t i châu Âu khi Đ c đ u hàng vào ngàyộ ế ế ạ ứ ầ  

8 tháng 5 năm 1945 (Châu Á: khi Nh t đ u hàng ngày 2/9/1945). Chi n tranh thậ ầ ế ế 

gi i th  hai là m t cu cớ ứ ộ ộ  chi n tranh toàn di nế ệ , k  c  dân thể ả ường không   m tở ặ  

tr n cũng b  đánh bom hàng lo t. Kho ng 70 tri u ngậ ị ạ ả ệ ười đã b  ch t do cu cị ế ộ  chi n này (th ng kê v n ti p t c nghiên c u). ế ố ẫ ế ụ ứ  60% người ch t là thế ường dân, 

ch t vì b nh d ch, n n đói, n n di t ch ng, bom đ n ế ệ ị ạ ạ ệ ủ ạ  và do thi u lế ương th cự  

và không có d ch v  c n thi t c ng thêm vi c phá ho i nhà c a và các phị ụ ầ ế ộ ệ ạ ử ươ  ng

ti n cho dân trong chi n tranhệ ế

Sau cu c chi n,ộ ế  châu Âu b  chia ra làm hai phái: m t phía ch u  nh hị ộ ị ả ưở  ng

phương Tây do Hoa Kỳ đ ng đ u, còn phía kia ch u  nh hứ ầ ị ả ưởng c aủ  Liên Xô. 

Đ c b  các l c lứ ị ự ượng t  M , Anh, Liên Xô và Pháp chi m đóng, trong khi Áoừ ỹ ế  

b  chia c t t  Đ c và cũng b  chi m đóng m t cách tị ắ ừ ứ ị ế ộ ương t ự

nh h ng th  gi i lâu dài: H u h t các qu c gia đã theo phía này hay

phía kia trong chi n tranh. M t s  qu c gia theo c  hai phía vào các th i đi mế ộ ố ố ả ờ ể  khác nhau. M i l c đ a có ngọ ụ ị ườ ở ừ Nam Mỹ, đ u có tr n chi n. Ngay ci  , tr ề ậ ế ả các nước trung l p cũng b   nh hậ ị ả ưởng sâu s c trong chi n tranh và sau chi nắ ế ế  tranh

Gi a th  k  XX, các cu c cách m ng khoa h c­k  thu t đ t đữ ế ỷ ộ ạ ọ ỹ ậ ạ ược nhi uề  

k t qu  nghiên c u m i, Thuy t tế ả ứ ớ ế ương đ i r ng và h p (1905, 1915), tìm raố ộ ẹ  

đi n t  tia phóng x , H c thuy t v  Gien, V t lý lệ ử ạ ọ ế ề ậ ượng t  v.v. làm đ o l nử ả ộ  nhi u tri th c trề ứ ước đó.  Vi c  ng d ng k t qu  c a khoa h c đã làm cho loàiệ ứ ụ ế ả ủ ọ  

người ch  t o đế ạ ược nhi u d ng công c  lao đ ng m i, đ a năng su t laoề ạ ụ ộ ớ ư ấ  

đ ng lên cao ch a t ng th y, đ ng th i, loài ngộ ư ừ ấ ồ ờ ười cũng ch  t o ra nh ng vũế ạ ữ  khí gi t ngế ười hàng lo t (bom nguyên t , tên l a mang đ u đ n h t nhân, vũạ ử ử ầ ạ ạ  khí sinh, hoá h c v.v.) v i lọ ớ ượng ch t n  trong tay, con ngấ ổ ười có th  phá huể ỷ 

được nhi u l n Trái Đ t. Cu c ch y đua vũ trang, s  phá hu  môi trề ầ ấ ộ ạ ự ỷ ườ  ng

s ng luôn đ t loài ngố ặ ườ ưới tr c nh ng th m ho  kh ng khi p và khó lữ ả ạ ủ ế ường

2. Khái quát v  s  phát tri n c a tri t h c phề ự ể ủ ế ọ ương tây hi n đ i và xuệ ạ  

• Giai đo n th  hai: ạ ứ  t  nh ng năm 70 c a th  k  XIX đ n đ u th  kừ ữ ủ ế ỷ ế ầ ế ỷ 

XX (chi n tranh th  gi i th  nh t và Cách m ng tháng Mế ế ớ ứ ấ ạ ười Nga)

• Giai đo n th  ba: ạ ứ  t  Đ i chi n th  gi i th  nh t và Cách m ng thángừ ạ ế ế ớ ứ ấ ạ  

Mười Nga đ n nh ng năm 50 c a th  k  XXế ữ ủ ế ỷ

• Giai đo n th  t : ạ ứ ư  t  nh ng năm 50 c a th  k  XX đ n nay:ừ ữ ủ ế ỷ ế

2.2. Xu th  phát tri n ế ể

 Tri t h c phế ọ ương tây hi n đ i th  hi n   ba xu th  phát tri n:ệ ạ ể ệ ở ế ể

M t là, ộ  trào l u tri t h c duy lý khoa h c  mà đ i di n là ch  nghĩa th cư ế ọ ọ ạ ệ ủ ự  

ch ng, sau đó là ch  nghĩa th c ch ng m i là m t th  ch  nghĩa duy khoa h cứ ủ ự ứ ớ ộ ứ ủ ọ  

n i b t nh t. Ch  nghĩa h u th c ch ng đã thay th  v i các trổ ậ ấ ủ ậ ự ứ ế ớ ường phái như 

ch  nghĩa duy lý m i, ch  nghĩa duy lý phê phán, đ c bi t là tri t h c phânủ ớ ủ ặ ệ ế ọ  tích M ỹ

Hai là, trào l u tri t h c nhân b n phi lý tính. Đây chính là s  ph n  ngư ế ọ ả ự ả ứ  

ch ng l i ch  nghĩa duy lý, ch ng l i s  th ng tr  k  thu t c a ch  nghĩaố ạ ủ ố ạ ự ố ị ỹ ậ ủ ủ  

th c ch ng duy khoa h c. Vì v y, nó là m t th  ch  nghĩa phi duy lý nh mự ứ ọ ậ ộ ứ ủ ằ  

kh ng đ nh nh ng b n s c c a con ngẳ ị ữ ả ắ ủ ười. Xu hướng này bao g m ch  nghĩaồ ủ  Freud, tri t h c đ i s ng, nhân h c tri t h c, chú gi i h c, hi n tế ọ ờ ố ọ ế ọ ả ọ ệ ượng h c,ọ  

ch  nghĩa th c d ng, ch  nghĩa hi n sinh, ch  nghĩa c u trúc…ủ ự ụ ủ ệ ủ ấ

Ba là, trào l u tri t h c tôn giáo v i ch  nghĩa Tômat m i đư ế ọ ớ ủ ớ ược thay thế 

b ng ch  nghĩa Teihard.ằ ủ

Nh  v y có th  th y t  gi a th  k  XIX đ n nay, tri t h c ph ư ậ ể ấ ừ ữ ế ỷ ế ế ọ ươ ng   Tây hi n đ i đã phát tri n r t phong phú và đa d ng theo t ng th i k  T ệ ạ ể ấ ạ ừ ờ ỳ ừ  

d n xa r i truy n th ng duy v t và bi n ch ng c a tri t h c Anh, Pháp, ầ ờ ề ố ậ ệ ứ ủ ế ọ  

Đ c vào th i k  đ u, tri t h c ph ứ ờ ỳ ầ ế ọ ươ ng Tây hi n đ i đã ệ ạ chuy n h ể ướ ng   sang ch  nghĩa duy tâm và phép siêu hình, nh ng sau đó không ng ng phân ủ ư ừ   hóa thành nhi u tr ề ườ ng phái và xoay quanh hai trào l u ch  y u, đó là ư ủ ế  

ch  nghĩa duy khoa h c và ch  nghĩa nhân b n phi duy lý ủ ọ ủ ả

3. Đ c tr ng ch  y u c a Tri t h c phặ ư ủ ế ủ ế ọ ương Tây hi n đ iệ ạ

Cùng v i ti n trình c a l ch s , tri t h c phớ ế ủ ị ử ế ọ ương Tây hi n đ i đã cóệ ạ  

nh ng di n bi n ph c t p c a s  phân hóa và s  thích h p v i th i đ i. Tữ ễ ế ứ ạ ủ ự ự ợ ớ ờ ạ ừ 

đó nó bi u hi n m t s  đ c tr ng n i b t sau:ể ệ ộ ố ặ ư ổ ậ

­ Tri t h c phế ọ ương Tây hi n đ i có ý đ  vệ ạ ồ ượt lên trên s  đ i l p c aự ố ậ ủ  

ch  nghĩa duy v t và ch  nghĩa duy tâmủ ậ ủ  Đ u nh m ph  nh n v n đ  c  b nề ằ ủ ậ ấ ề ơ ả  

c a tri t h c. Tri t h c Phủ ế ọ ế ọ ương Tây hi n đ i ch  coi nh ng v n đ  lô gícệ ạ ỉ ữ ấ ề  

h c, k t c u ngôn ng , quan h  ngôn ng  và t  duy m i là nh ng v n đọ ế ấ ữ ệ ữ ư ớ ữ ấ ề trung tâm c a tri t h c và tuyên b  ch ng c  ch  nghĩa duy v t và ch  nghĩaủ ế ọ ố ố ả ủ ậ ủ  duy tâm. Tuy v y, tính ch t duy tâm c a tri t h c phậ ấ ủ ế ọ ương Tây hi n đ i l iệ ạ ạ  

th  hi n rõ trong tri t h c l ch s , ph  đ nh tính quy lu t khách quan c a sể ệ ế ọ ị ử ủ ị ậ ủ ự phát tri n xã h i.ể ộ

­  Tri t h c phế ọ ương Tây hi n đ i gi i thích sai l ch ho c ch ng l i phépệ ạ ả ệ ặ ố ạ  

bi n ch ng c a ch  nghĩa Mácệ ứ ủ ủ  Tri t h c phế ọ ương Tây hi n đ i ngoài mácxítệ ạ  

gi i thích sai l nh ho c ch ng l i phép bi n ch ng, nó ch  th a nh n bi n đ iả ệ ặ ố ạ ệ ứ ỉ ừ ậ ế ổ  

v  lề ượng mà không th a nh n bi n đ i v  ch t, ho c tuy t đ i hoá quá trìnhừ ậ ế ổ ề ấ ặ ệ ố  

v n đ ng, ph  nh n s  đ ng im tậ ộ ủ ậ ự ứ ương đ i, làm cho phép biên ch ng mangố ứ  màu s c th n bí.ắ ầ

­ V i t  cách là hình thái ý th c t  s n   giai đo n xã h i t  s n lâm vàoớ ư ứ ư ả ở ạ ộ ư ả  

kh ng ho ng sâu s c, tri t h c phủ ả ắ ế ọ ương Tây hi n đ i đã không còn mang m tệ ạ ộ  hình th c lý lu n th ng nh t và hoàn ch nh.ứ ậ ố ấ ỉ  Phá v  s  th ng nh t gi a b nỡ ự ố ấ ữ ả  

th  lu n, nh n th c lu n và lô gíc h c. V i t  cách là hình thái ý th c t  s nể ậ ậ ứ ậ ọ ớ ư ứ ư ả   giai đo n xã h i t  s n lâm vào kh ng ho ng sâu s c, tri t h c ph ng Tây

hi n đ i đã không còn mang m t hình th c lý lu n th ng nh t và hoàn ch nh.ệ ạ ộ ứ ậ ố ấ ỉ  

Nó phá v  s  th ng nh t c a b n th  lu n, nh n th c lu n và lôgíc h c, đỡ ự ố ấ ủ ả ể ậ ậ ứ ậ ọ ề cao khoa h c đ  h  th p tri t h c, quy tri t h c là s  t ng h p c a các khoaọ ể ạ ấ ế ọ ế ọ ự ổ ợ ủ  

h c c  th  ho c s  phân tích v  phọ ụ ể ặ ự ề ương pháp mà th c ch t là nh m th  tiêuự ấ ằ ủ  tri t h c.ế ọ

 ­ Là hình thái ý th c c a giai c p t  s n nh ng khuynh hứ ủ ấ ư ả ư ướng chính trị 

c a các trủ ường phái l i có s  khác bi t nh t đ nhạ ự ệ ấ ị  Đ t ra đặ ược nh ng khôngư  

gi i quy t đúng m t s  v n đ  c p bách hi n nay c a nhân lo i. Tri t h cả ế ộ ố ấ ề ấ ệ ủ ạ ế ọ  

phương Tây t  s n hi n đ i xu t hi n v i t  cách là hình thái ý th c c a giaiư ả ệ ạ ấ ệ ớ ư ứ ủ  

c p t  s n, nh ng khuynh hấ ư ả ư ướng chính tr  c a các trị ủ ường có s  khác bi tự ệ  nhau. Bi n h  cho ch  nghĩa t  b n, b c l  tr ng thái hoang mang c a t ngệ ộ ủ ư ả ộ ộ ạ ủ ầ  

l p trung gian đ i v i s  kh ng ho ng c a xã h i t  s n v.v.ớ ố ớ ự ủ ả ủ ộ ư ả

Quan h  gi a khoa h c k  thu t và con ngệ ữ ọ ỹ ậ ười. S  ti n b  c a khoa h cự ế ộ ủ ọ  

k  thu t có ý nghĩa gì đ i v i đ i s ng c a con ngỹ ậ ố ớ ờ ố ủ ười? Ch  nghĩa ta b n cóủ ả  

ti n đ  hay không?ề ồ   nhân lo i r t cu c s  ra sao? Đã phát hi n đúng m t sạ ố ộ ẽ ệ ộ ố 

nhược đi m c a ch  nghĩa k  tr  và tri t h c duy lý, đã v ch ra nh ng mâuể ủ ủ ỹ ị ế ọ ạ ữ  thu n, kh ng ho ng, nh t là hi n tẫ ủ ả ấ ệ ượng tha hoá c a xã h i phủ ộ ương Tây hi nệ  

đ i, nh ng các nhà tri t h c phạ ư ế ọ ương Tây b  h n ch    l p trị ạ ế ở ậ ường duy tâm không t ng k t và khái quát đúng quy lu t phát tri n c a khoa h c.ổ ế ậ ể ủ ọ

Nh  v y tri t h c phư ậ ế ọ ương Tây hi n đ i ph n ánh đệ ạ ả ược m t s  v n độ ố ấ ề 

m i c a th i đ i hi n nay, đã có nh ng tìm tòi và đ t đớ ủ ờ ạ ệ ữ ạ ược nhi u thành quề ả 

nh n th c nh t đ nh, song do h n ch  v  l p trậ ứ ấ ị ạ ế ề ậ ường giai c p nên không đ aấ ư  

ra được câu tr  l i khoa h c cho các v n đ  đó, càng không th  ch  ra phả ờ ọ ấ ề ể ỉ ươ  ng

hướng phát tri n c a nhân lo i.ể ủ ạ

PH N II: NH NG V N Đ  C  B N C A CH  NGHĨA HI N SINHẦ Ữ Ấ Ề Ơ Ả Ủ Ủ Ệ  

VÀ LIÊN H  TH C T  HI N NAYỆ Ự Ế Ệ

1. Trào l u tri t h c nhân b n phi lý tínhư ế ọ ả

Nh  đã trình bày phía trên, t  đ u th  k  XX, nh t là sau chi n tranh thư ừ ầ ế ỷ ấ ế ế 

gi i th  hai, tri t h c phớ ứ ế ọ ương Tây hi n đ i không ng ng phân hóa thànhệ ạ ừ  nhi u trề ường phái, nh ng xoay quanh hai trào l u ch  y u, đó là ch  nghĩaư ư ủ ế ủ  duy khoa h c và ch  nghĩa nhân b n phi duy lýọ ủ ả    th i k  ch  nghĩa t  b n điỞ ờ ỳ ủ ư ả  lên, ch  nghĩa duy lý và ch  nghĩa nhân đ o đã t ng là hai vũ khí t  tủ ủ ạ ừ ư ưởng c aủ  giai c p t  s n ch ng l i ch  đ  phong ki n và th n h c và ch  nghĩa kinhấ ư ả ố ạ ế ộ ế ầ ọ ủ  

vi n. Lúc đó, giai c p t  s n tôn sùng lý tính, đ  cao khoa h c và ch  nghĩaệ ấ ư ả ề ọ ủ  nhân đ o đ  dùng chúng ch ng l i tôn giáo và ch  đ  chuyên ch  phong ki n.ạ ể ố ạ ế ộ ế ế  Trong cu c đ u tranh c a giai c p t  s n nh m xác l p và phát tri n chộ ấ ủ ấ ư ả ằ ậ ể ủ 

nghĩa t  b n, thì ch  nghĩa duy lý và ch  nghĩa nhân đ o th ng nh t v i nhauư ả ủ ủ ạ ố ấ ớ  

và đã có vai trò l ch s  ti n b ị ử ế ộ  Sau khi giành được chính quy n, giai c p tề ấ ư 

s n bu c ph i đ i phó v i nh ng l c lả ộ ả ố ớ ữ ự ượng xã h i m i và các mâu thu n xãộ ớ ẫ  

h i m i ngày càng b c l  gay g t. H  không còn nhu c u ch ng l i th n h c,ộ ớ ộ ộ ắ ọ ầ ố ạ ầ ọ  tôn giáo nh  trư ước đây. Nh ng đ  phát tri n s c s n xu t, c ng c  s  th ngư ể ể ứ ả ấ ủ ố ự ố  

tr  c a b n thân h , giai c p t  s n c n phát tri n khoa h c k  thu t. Vì v y,ị ủ ả ọ ấ ư ả ầ ể ọ ỹ ậ ậ  giai c p này tìm cách đi u hoà mâu thu n gi a khoa h c và tôn giáo. Dấ ề ẫ ữ ọ ướ  i

ch  đ  t  b n, ti n b  c a khoa h c k  thu t đã thúc đ y s n xu t phát tri nế ộ ư ả ế ộ ủ ọ ỹ ậ ẩ ả ấ ể  

m nh m  nh ng v n không đ a l i “t  do, bình đ ng, bác ái”. Trái l i, nó cònạ ẽ ư ẫ ư ạ ự ẳ ạ  

d n đ n các cu c kh ng ho ng xã h i, kh ng ho ng tinh th n, kh ng ho ngẫ ế ộ ủ ả ộ ủ ả ầ ủ ả  sinh thái ngày càng sâu s c, đ y con ngắ ẩ ười vào tình tr ng tha hoá toàn di nạ ệ  ngày càng n ng n  h n.ặ ề ơ

Trong đi u ki n l ch s  đó, trong tri t h c phề ệ ị ử ế ọ ương Tây đã di n ra s  táchễ ự  

bi t và s  đ i l p gi a ch  nghĩa duy lý và ch  nghĩa nhân b n. Đ  phát tri nệ ự ố ậ ữ ủ ủ ả ể ể  

s n xu t, gia tăng l i nhu n, giai c p t  s n c n đ n khoa h c, nh ng l i lýả ấ ợ ậ ấ ư ả ầ ế ọ ư ạ  

gi i khoa h c m t cách duy tâm, do đó đã hình thành trào l u tri t h c duyả ọ ộ ư ế ọ  khoa h c theo l p trọ ậ ường duy tâm đ y mâu thu n trong v n đ  con ngẩ ẫ ấ ề ười và 

xã h i, giai c p t  s n không mu n th a nh n các quy lu t khách quan c a sộ ấ ư ả ố ừ ậ ậ ủ ự phát tri n nên h  đ  cao ch  nghĩa phi duy lý. Do đó đã hình thành trào l uể ọ ề ủ ư  

ch  nghĩa nhân b n phi duy lý. Ch  nghĩa nhân b n phi duy lý hay còn g i làủ ả ủ ả ọ  trào l u tri t h c nhân b n phi lý tính chính là s  ph n  ng ch ng l i chư ế ọ ả ự ả ứ ố ạ ủ nghĩa duy lý, ch ng l i s  th ng tr  k  thu t c a ch  nghĩa th c ch ng duyố ạ ự ố ị ỹ ậ ủ ủ ự ứ  khoa h c. Nó là m t th  ch  nghĩa phi duy lý nh m kh ng đ nh nh ng b nọ ộ ứ ủ ằ ẳ ị ữ ả  

s c c a con ngắ ủ ười mà đ i di n có th  k  đ n nh : ch  nghĩa Phreud, tri tạ ệ ể ể ế ư ủ ế  

h c đ i s ng, nhân h c tri t h c, chú gi i h c, hi n tọ ờ ố ọ ế ọ ả ọ ệ ượng h c, ch  nghĩaọ ủ  

th c d ng, ch  nghĩa hi n sinh, ch  nghĩa c u trúcự ụ ủ ệ ủ ấ …

2. Ch  nghĩa hi n sinh và nh ng n i dung c  b n c a ch  nghĩa hi nủ ệ ữ ộ ơ ả ủ ủ ệ  sinh

2.1 B i c nh l ch s  và nguyên nhân ra đ i ố ả ị ử ờ

* V  b i c nh l ch s ề ố ả ị ử

Ch  nghĩa hi n sinh là m t trủ ệ ộ ường phái tri t h c ch  y u trong trào l uế ọ ủ ế ư  

ch  nghĩa nhân b n phi duy lý Tri t h c hi n sinh đ t lên v  trí hàng đ u tínhủ ả ế ọ ệ ặ ị ầ  

đ c thù đ c đáo c a t n t i con ngặ ộ ủ ồ ạ ười. Tính đ c đáo này không th  nh n th cộ ể ậ ứ  

b ng khái ni m và cũng không th  di n đ t qua ngôn ng  Ch  nghĩa hi nằ ệ ể ễ ạ ữ ủ ệ  sinh b t ngu n t  h c thuy t c a Ki ckeg  và tr  thành m t trào l u tắ ồ ừ ọ ế ủ ế ơ ở ộ ư ư 

tưởng ph  bi n   Đ c vào nh ng năm 20 c a th  k  XX. Lúc đó nổ ế ở ứ ữ ủ ế ỷ ước Đ cứ  thua tr n trong chi n tranh th  gi i th  nh t và b  tàn phá nghiêm tr ng. Tri tậ ế ế ớ ứ ấ ị ọ ế  

h c hi n sinh c a Hâyđ gi  ph n ánh tâm tr ng bi quan c a xã h i Đ cọ ệ ủ ơ ơ ả ạ ủ ộ ứ  

trước s  tàn phá đó. Trong chi n tranh th  gi i II, trung tâm c a ch  nghĩaự ế ế ớ ủ ủ  

hi n sinh t  nệ ừ ước Đ c chuy n sang nứ ể ước Pháp. Sau chi n tranh th  gi i II,ế ế ớ  mâu thu n trong ch  nghĩa t  b n ti p t c phát tri n gay g t. Các cu c kh ngẫ ủ ư ả ế ụ ể ắ ộ ủ  

ho ng nhiên li u, kh ng ho ng sinh thái cùng v i đ o đ c xã h i suy thoái đãả ệ ủ ả ớ ạ ứ ộ  làm tăng s  kh ng ho ng v  tâm h n trong xã h i các nự ủ ả ề ồ ộ ướ ư ảc t  b n ch  nghĩa,ủ  khi n cho t  tế ư ưởng hi n sinh lan tràn trên nệ ước M  và sang nhi u nỹ ề ướ  c

phương Tây khác. Ch  nghĩa hi n sinh đ u th  k  XX có c i ngu n sâu xaủ ệ ầ ế ỷ ộ ồ  

mà tr c ti p nh t là tri t h c phi duy lý   th  k  XIX. ự ế ấ ế ọ ở ế ỷ

*V  nguyên nhân ra đ i c a ch  nghĩa hi n sinh ề ờ ủ ủ ệ

Ch  nghĩa hi n sinh ra đ i t  hai nguyên nhân tr c ti p sau đây:ủ ệ ờ ừ ự ế

­ Nguyên nhân th  nh t ứ ấ  là t  mâu thu n c a xã h i t  b n. PTSX TBCNừ ẫ ủ ộ ư ả  

ch y theo l i nhu n t i đa đã đ y con ngạ ợ ậ ố ẩ ười vào tình tr ng tha hoá cùng c c,ạ ự  

l y đi c a h  cái v  trí làm ngấ ủ ọ ị ười đích th c. Nh ng t  n n xã h i cùng v i sự ữ ệ ạ ộ ớ ự tàn phá kh ng khi p t  hai cu c th  chi n do ch  nghĩa đ  qu c gây ra đãủ ế ừ ộ ế ế ủ ế ố  

đ y con ngẩ ười vào m t cu c kh ng ho ng sâu s c trong đ i s ng tinh th n.ộ ộ ủ ả ắ ờ ố ầ  Nhi u lu n đi m c a ch  nghĩa hi n sinh cùng v i phong trào hi n sinh thề ậ ể ủ ủ ệ ớ ệ ể 

hi n s  n i lo n trong lòng xã h i t  b n nh m lên án nó, ch ng l i nó, kêuệ ự ổ ạ ộ ư ả ằ ố ạ  

g i con ngọ ười ph i t  c u l y mình. Nh ng d a vào cái gì đ  c u mình vàả ự ứ ấ ư ự ể ứ  

c u xã h i thì h  ch a rõ.ứ ộ ọ ư

­ Nguyên nhân th  hai ứ   là ph n  ng trả ứ ước vi c các nệ ước phương Tây 

tu êt đ i hoá vai trò c a khoa h c, sùng bái k  thu t đã h  th p, b  r i conỵ ố ủ ọ ỹ ậ ạ ấ ỏ ơ  

người ho c ch  quan tâm đ n m t v t ch t mà xem nh  m t tâm h n, đ iặ ỉ ế ặ ậ ấ ẹ ặ ồ ờ  

s ng tình c m c a h  Tri t h c duy lý đã t ng có vai trò tích c c nh t đ nhố ả ủ ọ ế ọ ừ ự ấ ị  trong vi c làm cho các nệ ước phương Tây đ t đạ ược nh ng thành t u vữ ự ượ ậ  t b ctrong chinh ph c t  nhiên b ng khoa h c, công ngh  hi n đ i. Đ ng th iụ ự ằ ọ ệ ệ ạ ồ ờ  khoa h c k  thu t cũng b t con ngọ ỹ ậ ắ ười ph i gánh ch u nh ng h u qu  n ngả ị ữ ậ ả ặ  

n  v  môi trề ề ường, xã h i, sinh thái, s c kho  M t xã h i phộ ứ ẻ ộ ộ ương Tây giàu có 

v  v t ch t l i nghèo nàn v  văn hoá, tinh th n; tăng trề ậ ấ ạ ề ầ ưởng nhanh v  kinh tề ế 

l i suy thoái nhanh v  văn hóa, đ o đ c. Các nhà tri t h c hi n sinh hoàn toànạ ề ạ ứ ế ọ ệ  

có lý khi h  k ch li t phê phán s  tuy t đ i hoá vai trò c a lý trí, c a khoa h cọ ị ệ ự ệ ố ủ ủ ọ  khi h  v ch rõ s  thi u h t tinh th n nhân đ o trong chính n n t ng c a vănọ ạ ự ế ụ ầ ạ ề ả ủ  minh phương Tây.  Nh ng h  đã m c sai l m khi ch  th a nh n vai trò c aư ọ ắ ầ ỉ ừ ậ ủ  

c m giác, c a xúc c m cá nhân, t c là ng  sang phía ch  quan phi duy lý.ả ủ ả ứ ả ủ

2.2. Các n i dung c  b n c a ch  nghĩa hi n sinh ộ ơ ả ủ ủ ệ

Ch  nghĩa hi n sinh là m t trủ ệ ộ ường phái tri t h c r t ph c t p. Quanế ọ ấ ứ ạ  

đi m c a nh ng đ i bi u tri t h c này thể ủ ữ ạ ể ế ọ ường có s  khác nhau r t l n. Ngoàiự ấ ớ  

s  phân bi t qu c gia nh  ch  nghĩa hi n sinh Đ c, ch  nghĩa hi n sinh Phápự ệ ố ư ủ ệ ứ ủ ệ  

và ch  nghĩa hi n sinh c a M , còn có th  phân bi t ch  nghĩa hi n sinh theoủ ệ ủ ỹ ể ệ ủ ệ  thái đ  v i tôn giáo nh  ch  nghĩa hi n sinh vô th n và ch  nghĩa hi n sinhộ ớ ư ủ ệ ầ ủ ệ  

h u th n. Trên nh ng v n đ  chính tr  l n, gi a nh ng nhà tri t h c hi n sinhữ ầ ữ ấ ề ị ớ ữ ữ ế ọ ệ  cũng có nh ng khác bi t l n. Nh ng t t c  nh ng ngữ ệ ớ ư ấ ả ữ ười theo ch  nghĩa hi nủ ệ  sinh đ u coi s  hi n sinh c a cá nhân là n i dung c  b n trong tri t h c c aề ự ệ ủ ộ ơ ả ế ọ ủ  mình, đ u coi hi n sinh là s  c m th  ch   quan, s  th  nghi m tâm lý có tínhề ệ ự ả ụ ủ ự ể ệ  

ch t phi lý tính c a cá nhân. Các n i dung c  b n c a ch  nghĩa hi n sinh thấ ủ ộ ơ ả ủ ủ ệ ể 

hi n   các đi m ệ ở ể c  th  ụ ể như sau:

V  m t b n th  lu n: ề ặ ả ể ậ  Ch  nghĩa hi n sinh nh n m nh vi c nghiên c uủ ệ ấ ạ ệ ứ  

b n th  lu n nh ng cho r ng khuy t đi m căn b n c a tri t h c truy nả ể ậ ư ằ ế ể ả ủ ế ọ ề  

th ng không ph i là đã nghiên c u b n th  lu n mà là phố ả ứ ả ể ậ ương hướng nghiên 

c u không đúng, không gi i thích đúng đ n đ i v i hi n sinh. B i vì hi n sinhứ ả ắ ố ớ ệ ở ệ  

có trước b n ch t. Xact r  gi i thích đi u này nh  sau: ả ấ ơ ơ ả ề ư Th  nào là hi n sinhế ệ  

có trước b n ch t? Đi u đó có nghĩa là con ngả ấ ề ười hi n h u trệ ữ ước, t  n i lênự ổ  trong th  gi i, và sau đó nó m i đế ớ ớ ược đ nh nghĩa. Con ngị ườ ếi n u nh  nó khôngư