Khoá luận “Tìm hiểu gía trị lịch sử văn hoá di tích đình Yên thôn” nghiên cứu khoa học nhằm tìm hiểu về các giá trị văn hoá, lịch sử, mỹ thuật của ngôi đình và đưa ra những giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của di tích.
Trang 1trường đại học văn hoá hμ nội
KHOA BẢO TÀNG
=== ===
nguyễn thị phượng
tìm hiểu giá trị lịch sử văn hoá đình yên
tp hμ nội
Khoá luận tốt nghiệp
Ngμnh: bảo tμng
người hướng dẫn: pgs.ts nguyễn quốc hùng
Hμ Nội - 2009
Trang 2Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Phượng
2
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 4
1 Lý do chọn đề tài 4
2 Mục đớch nghiờn cứu 5
3 Đối tượng và phạm vi nghiờn cứu 6
4 Phương phỏp nghiờn cứu 6
5 Bố cục bài khoỏ luận 6
Chương 1 8
Đình Thôn Yên trong lịch sử 8
1.1 Khái quát về vùng đất nơi di tích tồn tại 8
1.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 8
1.1.2 Địa danh hμnh chính xã Thạch Xá 9
1.1.3 Truyền thống văn hoá vμ đời sống dân cư 11
1.2 Qúa trình hình thμnh vμ tồn tại đình Yên thôn 16
1.2.1 Quá trình hình thμnh đình Yên thôn 18
1.2.2 Sự tích nhân vật được thờ 21
Chương 2 26
Giá trị kiến trúc - nghệ thuật, lễ hội đình Yên thôn 26
2.1 Giá trị kiến trúc - nghệ thuật 26
2.1.1 Không gian cảnh quan vμ bố cục mặt bằng 26
2.1.2 Kết cấu kiến trúc vμ trang trí kiến trúc 28
2.1.2.1 Nghi môn 28
2.1.2.2 Nhμ tả vu - hữu vu 30
2.1.2.3 Đại bái 30
2.2.2.4 Hậu cung 37
2.2 Di vật tiờu biểu đỡnh Yờn thụn 39
2.2.1 Di vật bằng gỗ 39
2.2.2 Di vật gốm sứ 43
2.2.3 Di vật bằng vải 44
2.2.4 Di vật bằng đồng 45
2.3 Lễ hội đỡnh Yờn thụn 45
2.3.1 Thời gian, không gian diễn ra lễ hội 45
2.3.2 Việc tổ chức chuẩn bị 48
Trang 32.3.3 Néi dung chÝnh cña lÔ héi 51
2.3.3.1. Phần lễ 51
2.3.3.2 Phần hội 55
CHƯƠNG 3 58
BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH ĐÌNH YÊN THÔN 58
3.1 Đánh giá hiện trạng di tích đình Yên thôn 58
3.1.1 Cảnh quan và môi trường xung quanh di tích 58
3.1.2 Nhà tả vu - hữu vu 60
3.1.3 Đại bái 60
3.1.4 Hậu cung 61
3.1.5 Di vật trong di tích 61
3.1.6 Lễ hội 62
3.2 Các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di tích đình Yên thôn 62
3.2.1 Bảo vệ di tích bằng giải pháp kỹ thuật 62
3.2.2 Phát huy giá trị di tích đình Yên thôn 64
3.2.3 Phát huy vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích đình Yên thôn 67 KẾT LUẬN 70
TÀI LIỆU THAM KHẢO 72
PHỤ LỤC Kho¸ luËn tèt nghiÖp 74
Trang 4Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Phượng
4
LỜI MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Việt Nam lμ một trong những quốc gia Á Đông có nền văn hoá vô cùng đặc sắc, đa dạng, những nét văn hoá riêng biệt ấy chính lμ cái cốt lừi để người ta nhận ra Việt Nam giữa hμng trăm các quốc gia khác Các công trình di tích lịch sử văn hoỏ và danh lam thắng cảnh là một trong những bằng chứng phản ỏnh nét riêng biệt, độc đáo của đất nước ta
Đi dọc dải đất hình chữ S duyên dáng, chúng ta thấy hiện hữu hμng trăm các công trình di tích lịch sử, những đền đμi, miếu mạo, những đình chùa, cung điện, lăng tẩm chúng lμ những minh chứng lịch sử, những dấu vết không phai mờ của thời gian, lμ sự hội tụ vμ kết tinh của những giá trị văn hoá dân tộc suốt hμng nghìn thế kỷ Trải qua biết bao thăng trầm biến đổi của thời gian, sự phỏ hoại của tự nhiên, những công trình kiến trúc ấy vẫn tồn tại đến ngμy hôm nay vμ trở thμnh nguồn di sản vô cùng quý báu của văn hoá dân tộc
Bước vμo thế kỷ XXI đất nước ngμy một hội nhập sõu rộng hơn với thế giới trên nhiều lĩnh vực, chúng ta có nhiều cơ hội đề đưa đất nước tiến lên nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với không ít những thách thức Đặc biệt trên bỡnh diện văn hoá vốn rất dễ bị biến đổi vμ lμm mất đi những giá trị truyền thống Vấn đề đặt ra lμ lμm sao để vừa phát triển đựơc, đưa Việt Nam trở thμnh một nước tiên tiến nhưng vẫn phải giữ lại được những giỏ trị truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc Giữ vững phương chõm “hoμ nhập nhưng không hoμ tan” Vì vậy trong kỳ họp của Trung ương V khoá VIII, Đảng đã đưa ra Nghị quyết về “Vấn đề xây dựng vμ phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đμ bản sắc dân tộc”
Lμ một sinh viên được học tại trường Đại học Văn hoá, chuyên ngμnh Bảo tồn - bảo tμng em cμng hiểu rõ hơn giá trị của những di sản văn hoá dân tộc trong thời đại mới Đó chính lμ cái nền tảng, lμ bệ đỡ, lμ cái gốc để
Trang 5đưa đất nước ta phát triển Nhưng ngμy nay những di sản ấy đang ngμy cμng
bị mai một, đặc biệt lμ các công trình di tích vốn đã không còn nhiều thì cũng đang bị xuống cấp khá trầm trọng, nếu chúng ta không nhìn nhận cho
đúng những giá trị của những di tích ấy, không bảo tồn gìn giữ chúng thì nhứng di tích ấy sẽ vĩnh viễn mất đi vμ như thế nghĩa lμ chúng ta đang lμm mất đi những tμi sản vô giá nơi kết tinh trí tuệ, công sức của nhân dân trong suốt quá trình lịch sử
Vì vậy em đã chọn đề tμi “Tỡm hiểu giỏ trị lịch sử văn hoỏ di tớch đỡnh Yờn thụn - xó Thạch Xỏ - huyện Thạch Thất - thành phố Hà Nội” lμm đề tμi viết khoỏ luận tốt nghiệp của em Em mong có thể góp một phần nhỏ bé của mình để bước đầu tìm hiểu giá trị của ngôi đình vμ những đóng góp của
nó với cộng đồng dân cư trong đời sống văn hoá hiện nay Từ đú em bước đầu đề ra một số giải phỏp để bảo tồn và phỏt huy giỏ trị của ngụi đỡnh
2 Mục đớch nghiờn cứu
Đỡnh Yờn thụn là di tớch lịch sử văn hoỏ cú đầy đủ tớnh chất đớch thực cả nội dung và hỡnh thức, đó được cỏc cơ quan văn hoỏ khảo sỏt, tỡm hiểu về kiến trỳc và lễ hội để lập hồ sơ xếp hạng di tớch lịch sử văn hoỏ Năm 1988 đỡnh Yờn thụn đó được xếp hạng di tớch lịch sử văn hoỏ cấp quốc gia Tuy nhiờn cỏc thụng tin trong hồ sơ di tớch chỉ mang tớnh chất khỏi quỏt, chưa mang tớnh chuyờn sõu vào từng chi tiết kiến trỳc nghệ thuật, hiện trạng và giải phỏp bảo tồn di tớch
Khoỏ luận “Tỡm hiểu gớa trị lịch sử văn hoỏ di tớch đỡnh Yờn thụn” của
em là bài bỏo cỏo trước khi tốt nghiệp, đồng thời cũng là bài nghiờn cứu khoa học nhằm tỡm hiểu về cỏc giỏ trị văn hoỏ, lịch sử, mỹ thuật của ngụi đỡnh và đưa ra những giải phỏp của cỏ nhõn nhằm bảo tồn và phỏt huy giỏ trị của di tớch Là một sinh viờn được học chuyờn ngành bảo tồn - bảo tàng,
em đó cố gắng nghiờn cứu để cú được những hiểu biết chuyờn sõu về cỏc giỏ trị lịch sử, văn hoỏ của di tớch đỡnh Yờn thụn, bước đầu đưa ra những giải phỏp bảo tồn và đề xuất những ý kiến để phỏt huy vai trũ của di tớch
Trang 6Kho¸ luËn tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Ph−îng
6
trong cuộc sống hiện đại Đặc biệt khi ngày nay di tích đã trở thành một phần văn hoá của Thăng Long - Hà Nội nghìn năm văn hiến thì viÖc bảo vệ
và phát huy những nét giá trị quý của di tích càng trở thành một công việc cần thiết
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Đình Yên thôn, xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu khái quát toàn cảnh di tích đình Yên thôn trong không gian, thời gian, lịch sử văn hoá của vùng đất Thạch Xá, nơi di tích tồn tại
4 Phương pháp nghiên cứu
Bài khóa luận sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp điền dã dân tộc học
- Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp
- Phương pháp phỏng vấn
- Phương pháp liên ngành lịch sử, khảo cổ học, văn hoá học
5 Bố cục bài khoá luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, phÇn néi dung cña bài khoá luận gồm ba chương:
- Chương 1: Đình Yên thôn trong lịch sử
- Chương 2: GÝa trị kiến trúc - nghệ thuật, lễ hội đình Yên thôn
- Chương 3: Bảo vệ và phát huy gía trị di tích đình Yên thôn
Đây là bài viết nghiên cứu báo cáo trước khi tốt nghiệp Do sự hạn chế
về thời gian cũng như hạn chế nhất định của bản thân, bài viết chắc chắn sẽ không tránh khỏi những sơ sót, kính mong các thầy cô và bạn bè tham khảo đóng góp ý kiến để bài viết được hoàn chỉnh hơn
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới PGS TS Nguyến Quốc Hùng, thầy là người trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành đựơc bài khoá luận Trong quá trình tiến hành viết thầy đã hướng dẫn cho em cách
Trang 7làm bài, cách tiếp cận tài liệu liên quan đến di tích Đồng thời em cũng nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình từ các thầy cô trong khoa Bảo tàng, các bạn bè trong lớp và Ban quản lý di tích xã Thạch Xá trong suốt thời gian làm bài
Trang 8Kho¸ luËn tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Ph−îng
72
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đào Duy Anh (1996) Đất nước Việt Nam qua các đời, Nxb Thuận Hoá,
Thuận Hoá
2 Ban quản lý di tích và danh thắng Hà Tây (1996) Hồ sơ di tích đình Yên thôn
3 Trần Lâm Biền (2003) Đồ thờ trong di tích của người Việt, Nxb Văn
hoá thông tin, Hà Nội
4 Trần Lâm Biền (1997) Trang trí trong mỹ thuật truyền thống của người Việt, Bộ Văn hoá thông tin, Hà Nội
5 Trần Lâm Biền-Chu Quang Trứ (1999) Di tích Hà Tây, Sở Văn hoá
thông tin Hà Tây, Hà Tây
6 Quỳnh Cư-Đỗ Đức Hùng (2001) Các triều đại Việt Nam, Nxb Thanh
niên, Hà Nội
7 Ban thường vụ huyện uỷ Thạch Thất Địa chí huyện Thạch Thất (2005),
xí nghiệp in Hà Tây, Hà Tây
8 Trịnh Minh Đức-Phạm Thu Hương (2007) Bảo tồn di tích lịch sử văn hoá, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội
9 Phan Khanh (1992) Bảo tàng-di tích-lễ hội, Nxb Thông tin, Hà Nội.
10 Nguyễn Khởi (2002) Bảo tồn và trùng tu các di tích kiến trúc, Nxb
Xây dựng, Hà Nội
11 Vũ Tam Lang (1999) Kiến trúc cổ Việt Nam ( tái bản lần thứ hai ), Nxb
Xây dựng Hà Nội
12 Lịch sử đảng bộ xã Thạch Xá (1997), xí nghiệp in Thương mại, Bộ
Thương mại, Hà Nội
13.Luật di sản văn hoá và nghị định hướng dẫn thi hành (2001), Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội
14 Bùi Thiết (1985) Từ điển lễ hội Việt Nam, Nxb Hà Nội, Hà Nội.
Trang 915 Nguyễn Đình Toàn (2002) Kiến trúc Việt Nam qua các triều đại, Nxb
Xây dựng, Hà Nội
16 Lưu Trần Tiêu (2002) Bảo tồn và phát huy di sản văn hoá Việt Nam,
Công ty in Tài chính, Hà Nội
17 Lâm Bình Tường (1986) Sổ tay công tác bảo tồn văn hoá, Nxb Khoa
học xã hội, Hà Nội