Hiệu lực đối kháng của biện pháp bảo đảm có vai trò pháp lý rất quan trọng trong các giao dịch bảo đảm. Vì vậy, pháp luật dân sự cần phải có những quy định hợp lý, kịp thời nhằm tạo điều kiện để thúc đấy các giao dịch dân sự nói chung và giao dịch bảo đảm nói riêng, nhằm giúp các bạn hiểu hơn về vấn đề này, mời các bạn cùng tham khảo nội dung đề tài Hiệu lực đối kháng của các biện pháp bảo đảm, so sánh quy định của Bộ Luật Dân sự 2005 và 2015, phân tích và đánh giá những điểm mới trong Bộ Luật Dân sự 2015 và cho ví dụ minh họa dưới đây.
Trang 1A.Đ T V N ĐẶ Ấ Ề
Giao d ch b o đam và các bị ả i n pháp b o đ m th c hi n nghĩa vệ ả ả ự ệ ụ dân s làự
m t trong nh ng n i dung c b n c a pháp lu t v dân s Trong quá trình xácộ ữ ộ ơ ả ủ ậ ề ự
l p và th c hi n các giao d ch b o đ m này s phát sinh hi u l c đ i kháng c aậ ự ệ ị ả ả ẽ ệ ự ố ủ các bi n pháp b o đ m (cho bên th ba). Hi n nay t i BLDS 2005 và g n đây làệ ả ả ứ ệ ạ ầ BLDS 2015(có hi u l c ngày 01/7/2015) cũng đã quy đ nh m t s n i dung vệ ự ị ộ ố ộ ề
hi u l c đ i kháng c a các bi n pháp b o đ m. Đ tìm hi u sâu v các n iệ ự ố ủ ệ ả ả ề ể ề ộ dung y, t i bài vi t này tác gi xin trình bày v n đ : ấ ạ ế ả ấ ề Hi u l c đ i kháng c a ệ ự ố ủ các bi n pháp b o đ m: so sánh quy đ nh c a BLDS 2005 và 2015; phân tích và ệ ả ả ị ủ đánh giá nh ng đi m m i trong BLDS 2015 và cho ví d minh h a ữ ể ớ ụ ọ Bài vi t cế ụ
th nh sau:ể ư
B.GI I QUY T V N ĐẢ Ế Ấ Ề
I. Khái quát v các bi n pháp b o đ mề ệ ả ả nghĩa v dân s ụ ự
Có th hi u, các bi n pháp b o đ m nghĩa v dân s là nh ng bi n phápể ể ệ ả ả ụ ự ữ ệ pháp lý do các bên trong quan h pháp lu t dân s ho c do pháp lu t quy đ nhệ ậ ự ặ ậ ị
nh m đ m b o cho vi c th c hi n ho c đ đ m b o cho vi c giao k t, th cằ ả ả ệ ự ệ ặ ể ả ả ệ ế ự
hi n nghĩa v dân s Theo đó, t i Đi u 318 ệ ụ ự ạ ề BLDS 2005 và Đi u 292 ề BLDS
2015 đã quy đ nh các bi n pháp b o đ m th c hi n nghĩa v dân s bao g m:ị ệ ả ả ự ệ ụ ự ồ
c m c tài s nầ ố ả , th ch p tài s nế ấ ả , đ t c cặ ọ , ký cượ , ký quỹ, b o l u quy n sc ả ư ề ở
h uữ , b o lãnhả , tín ch pấ và c m gi tài s n.ầ ữ ả C th nh sau:ụ ể ư
1. C m c tài s nầ ố ả
Theo quy đ nh t i ị ạ Đi u ề 326 BLDS 2005 và cũng t i Đi u ạ ề 309 BLDS 2015 thì C m c tài s nầ ố ả được đ nh nghĩa nh sau: ị ư C m c tài s n là vi c m t bên ầ ố ả ệ ộ (sau đây g i là bên c m c ) giao tài s n thu c quy n s h u c a mình cho bên ọ ầ ố ả ộ ề ở ữ ủ kia (sau đây g i là bên nh n c m c ) đ b o đ m th c hi n nghĩa v ọ ậ ầ ố ể ả ả ự ệ ụ
Nh v y đ i v i quan h c m c tài s n, đ quy n dân s c a m t ngư ậ ố ớ ệ ầ ố ả ể ề ự ủ ộ ườ i
có quy n ch c ch n đề ắ ắ ược th a mãn thì các bên trong quan h nghĩa v có thỏ ệ ụ ể
th a thu n, theo đó bên có nghĩa v ph i giao cho ngỏ ậ ụ ả ười có quy n m t tài s nề ộ ả
nh t đ nh. Trên c s đó, trong trấ ị ơ ở ường h p bên có nghĩa v không th c hi nợ ụ ự ệ
Trang 2ho c th c hi n không đúng thì bên có quy n đã có s n m t tài s n mà ngặ ự ệ ề ẵ ộ ả ười có nghĩa v đã giao cho mình đ t tài s n đó kh u tr ph n nghĩa v ch a đụ ể ừ ả ấ ừ ầ ụ ư ượ c
th c hi n. ự ệ
2. Th ch p tài s nế ấ ả
V khái ni m, tề ệ ại kho n 1 ả Đi u 317ề BLDS 2015 quy đ nhị : Th ch p tài ế ấ
s n ả là vi c m t bên (sau đây g i là bên th ch p) dùng tài s n thu c s h u c a ệ ộ ọ ế ấ ả ộ ở ữ ủ mình đ b o đ m th c hi n nghĩa v và không giao tài s n cho bên kia (sau đây ể ả ả ự ệ ụ ả
g i là bên nh n th ch p) ọ ậ ế ấ
Có th hi u, th ch p tài s n là s th a thu n gi a các bên ho c theo quyể ể ế ấ ả ự ỏ ậ ữ ặ
đ nh c a pháp lu t, theo đó bên có nghĩa v ph i dùng tài s n là b t đ ng s nị ủ ậ ụ ả ả ấ ộ ả thu c s h u c a mình đ b o đ m vi c th c hi n nghĩa v đ i v i bên cóộ ở ữ ủ ể ả ả ệ ự ệ ụ ố ớ quy n.ề
3. Đ t c cặ ọ
T i Đi u 328 c a ạ ề ủ BLDS 2005 quy đ nh v đ t c c nh sau: ị ề ặ ọ ư Đ t c c ặ ọ là
vi c m t bên (sau đây g i là bên đ t c c) giao cho bên kia (sau đây g i là bên ệ ộ ọ ặ ọ ọ
nh n đ t c c) m t kho n ti n ho c kim khí quý, đá quý ho c v t có giá tr khác ậ ặ ọ ộ ả ề ặ ặ ậ ị (sau đây g i chung là tài s n đ t c c) trong m t th i h n đ b o đ m giao k t ọ ả ặ ọ ộ ờ ạ ể ả ả ế
ho c th c hi n h p đ ng ặ ự ệ ợ ồ
Nh v y, đ t c c là s th a thu n gi a các bên, theo đó m t bên giao choư ậ ặ ọ ự ỏ ậ ữ ộ bên kia m t tài s n trong m t th i h n nh t đ nh nh m xác nh n các bên đãộ ả ộ ờ ạ ấ ị ằ ậ
th ng nh t s giao k t m t h p đ ng ho c đã giao k t m t h p đ ng và bu cố ấ ẽ ế ộ ợ ồ ặ ế ộ ợ ồ ộ các bên ph i th c hi n đúng n i dung đã cam k t.ả ự ệ ộ ế
4. Ký cược
Đi u 329 ề BLDS 2005 đ nh nghĩa bi n pháp ị ệ Ký cược là vi c bên thuê tài ệ
s n là đ ng s n giao cho bên cho thuê m t kho n ti n ho c kim khí quý, đá quý ả ộ ả ộ ả ề ặ
ho c v t có giá tr khác (sau đây g i chung là tài s n ký c ặ ậ ị ọ ả ượ c) trong m t th i ộ ờ
h n đ b o đ m vi c tr l i tài s n thuê ạ ể ả ả ệ ả ạ ả
Có th nói r ng, ký cể ằ ược được hình thành t s th a thu n gi a các bênừ ự ỏ ậ ữ trong h p đ ng thuê tài s n có đ i tợ ồ ả ố ượng là đ ng s n. Theo đó, bên thuê giao choộ ả
Trang 3bên cho thuê m t kho n ti n ho c kim khí, đá quý ho c các v t có giá tr khácộ ả ề ặ ặ ậ ị
đ b o đ m vi c tr l i tài s n thuê. Nh v y, ký cể ả ả ệ ả ạ ả ư ậ ược có th nói v a mangể ừ tính ch t c a c m c v a mang tính ch t c a đ t c c.ấ ủ ầ ố ừ ấ ủ ặ ọ
5. Ký quỹ.
Có th hi u ể ể Ký quỹ là vi c bên có nghĩa v g i m t kho n ti n ho c kim ệ ụ ử ộ ả ề ặ khí quý, đá quý ho c gi y t có giá vào tài kho n phong to ặ ấ ờ ả ả t i m t t ch c tín ạ ộ ổ ứ
d ng ụ đ b o đ m vi c th c hi n nghĩa v ể ả ả ệ ự ệ ụ (Đi u 330, B lu t Dân s 2005).ề ộ ậ ự
Đ bi n pháp b o đ m th c hi n nghĩa v có đ an toàn cao, các bên cóể ệ ả ả ự ệ ụ ộ
th ch n ngân hàng gi tài s n là đ i tể ọ ữ ả ố ượng c a bi n pháp b o đ m và là bênủ ệ ả ả
x lý đ i tử ố ượng đó đ thanh toán nghĩa v cho bên có quy n khi đ n h n màể ụ ề ế ạ nghĩa v không đụ ược th c hi n. B i l đó, hình th c và th t c ký qu ph iự ệ ở ẽ ứ ủ ụ ỹ ả
được th c hi n theo quy đ nh c a pháp lu t v ngân hàng.ự ệ ị ủ ậ ề
6. B o lãnh;ả
B o lãnh ả là vi c ng ệ ườ i th ba (sau đây g i là bên b o lãnh) cam k t v i ứ ọ ả ế ớ bên có quy n (sau đây g i là bên nh n b o lãnh) s th c hi n nghĩa v thay cho ề ọ ậ ả ẽ ự ệ ụ bên có nghĩa v (sau đây g i là bên đ ụ ọ ượ c b o lãnh), n u khi đ n th i h n th c ả ế ế ờ ạ ự
hi n nghĩa v mà bên đ ệ ụ ượ c b o lãnh không th c hi n ho c th c hi n không ả ự ệ ặ ự ệ đúng nghĩa vụ (Đi u 335 B lu t dân s 2015) ề ộ ậ ự
Theo đó, trong m t s trộ ố ường h p bên có nghĩa v không có đi u ki n đợ ụ ề ệ ể
đ m nh n s b o đ m đó trả ậ ự ả ả ước bên có quy n thì pháp lu t quy đ nh ngề ậ ị ười khác
có th đ ng ra cam k t trể ứ ế ước người có quy n v vi c thay ngề ề ệ ười có nghĩa vụ
đ b o đ m cho vi c th c hi n nghĩa v ể ả ả ệ ự ệ ụ
7. Tín ch p;ấ
Trong m i quan h tín ch p thì ố ệ ấ T ch c chính tr xã h i c s có th ổ ứ ị ộ ở ơ ở ể
b o đ m b ng tín ch p cho cá nhân, h gia đình nghèo vay m t kho n ti n t i ả ả ằ ấ ộ ộ ả ề ạ
t ch c tín d ng đ s n xu t, kinh doanh, tiêu dùng theo quy đ nh c a pháp lu t ổ ứ ụ ể ả ấ ị ủ ậ
(Đi u 344. ề BLDS 2005). Nh v y, có th hi u, khác v i các bi n pháp b o đ mư ậ ể ể ớ ệ ả ả thông qua tài s n nh th ch p, c m c , ký qu …nêu trên, thì tín ch p l i l i cóả ư ế ấ ầ ố ỹ ấ ạ ạ
th để ược b o đ m b ng uy tín c a các t ch c xã h i.ả ả ằ ủ ổ ứ ộ
Trang 48. C m gi tài s n.ầ ữ ả
Đi u 346 ề BLDS 2015 quy đ nh: ị C m gi tài s n ầ ữ ả là vi c bên có quy n (sau ệ ề đây g i là bên c m gi ) đang n m gi h p pháp tài s n là đ i t ọ ầ ữ ắ ữ ợ ả ố ượ ng c a h p ủ ợ
đ ng song v đ ồ ụ ượ c chi m gi tài s n trong tr ế ữ ả ườ ng h p bên có nghĩa v không ợ ụ
th c hi n ho c th c hi n không đúng nghĩa v ự ệ ặ ự ệ ụ
9. B o l u quy n s h uả ư ề ở ữ
Đây là m t trong nh ng bi n pháp b o đ m m i độ ữ ệ ả ả ớ ược quy đ nhị riêng t iạ
m t đi u lu tộ ề ậ t i BLDS 2015ạ Theo đó, t i ạ Đi u 331ề đã đ nh nghĩa vị ề B o l uả ư quy n s h uề ở ữ nh sau:ư Trong h p đ ng mua bán, q ợ ồ uy n s h u ề ở ữ tài s n ả có thể
đ ượ bên bán b o l u cho đ n khi nghĩa v thanh toán đ c ả ư ế ụ ượ c th c hi n đ y đ ự ệ ầ ủ
II. So sánh quy đ nh c a B lu t dân s 2005 và 2015 v hi u l c đ iị ủ ộ ậ ự ề ệ ự ố kháng c a các bi n pháp b o đ m.ủ ệ ả ả
BLDS 2015 đã k th a các quy đ nh gián ti p v hi u l c đ i kháng c aế ừ ị ế ề ệ ự ố ủ các bi n pháp b o đ m t BLDSệ ả ả ừ 2005. Nói cách khác, do s phát tri n c a cácự ể ủ quan h pháp lu t dân d nói chung và quan h pháp lu t dân s v giao d chệ ậ ự ệ ậ ự ề ị
b o đ m nói riêng thì các quy đ nh v hi u l c đ i kháng c a các bi n pháp b oả ả ị ề ệ ự ố ủ ệ ả
đ m gi a hai b lu t này t n t i nh ng đi m gi ng và khác nhau. ả ữ ộ ậ ồ ạ ữ ể ố C th nhụ ể ư sau:
1. Nh ng đi m gi ng nhau c a các quy đ nh v hi u l c đ i khángữ ể ố ủ ị ề ệ ự ố
c a các bi n pháp b o đ m gi a BLDS 2005 và BLDS 2015.ủ ệ ả ả ữ
2. Nh ng đi m khác nhau c a các quy đ nh v hi u l c đ i kháng c aữ ể ủ ị ề ệ ự ố ủ các bi n pháp b o đ m gi a BLDS 2005 và BLDS 2015.ệ ả ả ữ
V t ng th , trong toàn văn c a BLDS 2005 không nh c đ n thu t ngề ổ ể ủ ắ ế ậ ữ
“hi u l c đ i kháng c a bi n pháp b o đ m” trong các đi u lu t. Ngệ ự ố ủ ệ ả ả ề ậ ượ ạ ạ c l i, t i BLDS 2015 đã xu t hi n c m t “hi u l c đ i kháng c a các bi n pháp b oấ ệ ụ ừ ệ ự ố ủ ệ ả
đ m”. C th , t i BLDS 2015, hi u l c đ i kháng c a các bi n pháp b o đ mả ụ ể ạ ệ ự ố ủ ệ ả ả
đã quy đ nh riêng t i m t đi u lu t và xu t hi n xen k các đi u lu t khác. Đóị ạ ộ ề ậ ấ ệ ẽ ở ề ậ
là m t s khác bi t v hình th c đ d n t i nh ng s khác bi t c th nh :ộ ự ệ ề ứ ể ẫ ớ ữ ự ệ ụ ể ư
Trang 52.1. B lu t dân s 2005 ch a quy đ nh rõ th i đi m phát sinh hi u l cộ ậ ự ư ị ờ ể ệ ự
đ i kháng c a các bi n pháp b o đ m. Ngố ủ ệ ả ả ượ ạc l i, t i BLDS 2015 đã quyạ
đ nh rõ th i đi m phát sinh hi u l c đ i kháng c a m t s bi n pháp b oị ờ ể ệ ự ố ủ ộ ố ệ ả
đ m tiêu bi u và m i.ả ể ớ C th :ụ ể
Đ i v i bi n pháp c m c tài s n: Đi u 310 BLDS 2015 quy đ nh: ố ớ ệ ầ ố ả ề ị “C m ầ
c tài s n có hi u l c đ i kháng v i ng ố ả ệ ự ố ớ ườ i th ba k t th i đi m bên nh n ứ ể ừ ờ ể ậ
c m c n m gi tài s n c m c ầ ố ắ ữ ả ầ ố Tr ườ ng h p b t đ ng s n là đ i t ợ ấ ộ ả ố ượ ng c a ủ
c m c theo quy đ nh c a lu t thì vi c c m c b t đ ng s n có hi u l c đ i ầ ố ị ủ ậ ệ ầ ố ấ ộ ả ệ ự ố kháng v i ng ớ ườ i th ba k t th i đi m đăng ký” ứ ể ừ ờ ể
Trong quan h th ch p, Đi u 319 BLDS 2015 quy đ nh:ệ ế ấ ề ị Th ch p tài ế ấ
s n phát sinh hi u l c đ i kháng v i ng ả ệ ự ố ớ ườ i th ba k t th i đi m đăng ký” ứ ể ừ ờ ể
B o l u quy n s h u là m t bi n pháp m i nên BLDS cũng quy đ nh rõ:ả ư ề ở ữ ộ ệ ớ ị
B o l u quy n s h u phát sinh hi u l c đ i kháng v i ng ả ư ề ở ữ ệ ự ố ớ ườ i th ba k t th i ứ ể ừ ờ
đi m đăng ký ể (Kho n 3 Đi u 331, BLDS 2015).ả ề
Đ i v i bi n pháp c m gi tài s n, t i Đi u 347 BLDS 2015 quy đ nhố ớ ệ ầ ữ ả ạ ề ị :
C m gi tài s n phát sinh hi u l c đ i kháng v i ng ầ ữ ả ệ ự ố ớ ườ i th ba k t th i ứ ể ừ ờ
đi m bên c m gi chi m gi tài s n ể ầ ữ ế ữ ả
2.2. BLDS 2005 không hoàn toàn coi s phát sinh hi u l c đ i khángự ệ ự ố
c a các bi n pháp b o đ m là căn c đ xác đ nh th t u tiên thanhủ ệ ả ả ứ ể ị ứ ự ư toán. C th t i ụ ể ạ Đi uề 325 c a BLDS 2005 quy đ nh vủ ị ề th t u tiên thanhứ ự ư toán khi x lý tài s n b o đ m nh sau:ử ả ả ả ư
1. Trong tr ườ ng h p giao d ch b o đ m đ ợ ị ả ả ượ c đăng ký thì vi c xác đ nh th ệ ị ứ
t u tiên thanh toán khi x lý tài s n b o đ m đ ự ư ử ả ả ả ượ c xác đ nh theo th t đăng ị ứ ự ký;
2. Trong tr ườ ng h p m t tài s n đ ợ ộ ả ượ c dùng đ b o đ m th c hi n nhi u ể ả ả ự ệ ề nghĩa v dân s mà có giao d ch b o đ m có đăng ký, có giao d ch b o đ m ụ ự ị ả ả ị ả ả không đăng ký thì giao d ch b o đ m có đăng ký đ ị ả ả ượ ư c u tiên thanh toán;
Trang 63. Trong tr ườ ng h p m t tài s n dùng đ b o đ m th c hi n nhi u nghĩa ợ ộ ả ể ả ả ự ệ ề
v dân s mà các giao d ch b o đ m đ u không có đăng ký thì th t u tiên ụ ự ị ả ả ề ứ ự ư thanh toán đ ượ c xác đ nh theo th t xác l p giao d ch b o đ m ị ứ ự ậ ị ả ả
Nh v y, BLDS 2005 ch coi đăng ký giao d ch b o đ m và th t xác l pư ậ ỉ ị ả ả ứ ự ậ giao d ch b o đ m là căn c đ xác đ nh th t u tiên thanh toán. ị ả ả ứ ể ị ứ ự ư Trong khi đó,
đ rõ ràng h n căn c xác đ nh th t u tiên thanh toán thìể ơ ứ ị ứ ự ư t i Đi u 308 BLDSạ ề
2015 l i coi s phát sinh hi u l c đ i kháng c a các bi n pháp b o đ m là cănạ ự ệ ự ố ủ ệ ả ả
c đ xác đ nh th t u tiên thanh toán. Đó là:ứ ể ị ứ ự ư
1. Khi m t tài s n đ ộ ả ượ c dùng đ b o đ m th c hi n nhi u nghĩa v thì th ể ả ả ự ệ ề ụ ứ
t u tiên thanh toán gi a các bên cùng nh n b o đ m đ ự ư ữ ậ ả ả ượ c xác đ nh nh sau: ị ư a) Tr ườ ng h p các bi n pháp b o đ m đ u phát sinh hi u l c đ i kháng ợ ệ ả ả ề ệ ự ố
v i ng ớ ườ i th ba thì th t thanh toán đ ứ ứ ự ượ c xác đ nh theo th t xác l p hi u ị ứ ự ậ ệ
l c đ i kháng; ự ố
b) Tr ườ ng h p có bi n pháp b o đ m phát sinh hi u l c đ i kháng v i ợ ệ ả ả ệ ự ố ớ
ng ườ i th ba và có bi n pháp b o đ m không phát sinh hi u l c đ i kháng v i ứ ệ ả ả ệ ự ố ớ
ng ườ i th ba thì nghĩa v có bi n pháp b o đ m có hi u l c đ i kháng v i ứ ụ ệ ả ả ệ ự ố ớ
ng ườ i th ba đ ứ ượ c thanh toán tr ướ c;
c) Tr ườ ng h p các bi n pháp b o đ m đ u không phát sinh hi u l c đ i ợ ệ ả ả ề ệ ự ố kháng v i ng ớ ườ i th ba thì th t thanh toán đ ứ ứ ự ượ c xác đ nh theo th t xác l p ị ứ ự ậ
bi n pháp b o đ m ệ ả ả
II.Nh ng đi m m i trong B lu t dân s 2015 v hi u l c đ i khángữ ể ớ ộ ậ ự ề ệ ự ố
c a các bi n pháp b o đ m.ủ ệ ả ả
Có th hi u r ng hi u l c đ i kháng c a bi n pháp b o đ m là hi u l cể ể ằ ệ ự ố ủ ệ ả ả ệ ự
đ phát sinh quy n và nghĩa v dân s đ i v i bên th ba trong quan h b oể ề ụ ự ố ớ ứ ệ ả
đ m nghĩa v dân s c a các bi n pháp b o đ m. Do đó, m i bi n pháp b oả ụ ự ủ ệ ả ả ỗ ệ ả
đ m thì có th có hi u l c đ i kháng đ i v i bên th ba khác nhau.ả ể ệ ự ố ố ớ ứ
T i BLDSạ 2015 đã quy đ nh m t s v n đ liên quan đ n hi u l c đ iị ộ ố ấ ề ế ệ ự ố kháng c a các bi n pháp b o đ m. ủ ệ ả ả Đó là:
1. B lu t dân s 2015 đã quy đ nh rõ pộ ậ ự ị hương th c xác l pứ ậ và th iờ
đi m phát sinhể hi u l c đ i khángệ ự ố c a các bi n pháp b o đ mủ ệ ả ả
Trang 7Đăng ký giao d ch b o đ m ho c khi ị ả ả ặ bên nh n b o đ m n m gi ho cậ ả ả ắ ữ ặ chi m gi tài s n b o đ mế ữ ả ả ả là phương th c đ xác l p (phát sinh) hi u l c đ iứ ể ậ ệ ự ố kháng v i ngớ ười th ba. C th , t i kho n 1 Đi u 297 BLDS 2015 quy đ nh:ứ ụ ể ạ ả ề ị
Bi n pháp b o đ m phát sinh hi u l c đ i kháng v i ng ệ ả ả ệ ự ố ớ ườ i th ba t khi ứ ừ đăng ký bi n pháp b o đ m ho c bên nh n b o đ m n m gi ho c chi m gi ệ ả ả ặ ậ ả ả ắ ữ ặ ế ữ tài s n b o đ m ả ả ả
Có th hi u, ngể ể ười th ba có th là b t k t ch c, cá nhân nào ngoài cácứ ể ấ ỳ ổ ứ bên tham gia giao d ch b o đ m b ng tài s n. Tuy nhiên, trong th c ti n khi xácị ả ả ằ ả ự ễ
l p và th c hi n giao d ch b o đ m, pháp lu t thậ ự ệ ị ả ả ậ ường t p trung đi u ch nh m iậ ề ỉ ố xung đ t l i ích liên quan đ n tài s n b o đ m gi a bên nh n b o đ m v iộ ợ ế ả ả ả ữ ậ ả ả ớ
nh ng đ i tữ ố ượng sau :
Các ch n không có b o đ m;ủ ợ ả ả
Các ch n cùng nh n b o đ m b ng tài s n;ủ ợ ậ ả ả ằ ả
Người mua, người thuê, người nh n chuy n giao TSBĐ;ậ ể
Người bán tr ch m, tr d n, cho thuê tài s n mà bên b o đ m đem điả ậ ả ầ ả ả ả
c m c , th ch p;ầ ố ế ấ
Người có quy n c m gi TSBĐ (ví d : ngề ầ ữ ụ ườ ửi s a ch a, nâng c p tài s n,ữ ấ ả
ngườ ải b o qu n tài s n).ả ả
Cũng c n nói thêm r ng tầ ằ h i đi m đăng ký giao d ch b o đ mờ ể ị ả ả được quy
đ nh nêu trênị không b thay đ i trong các trị ổ ường h p nh :ợ ư
- Thay đ i các bên tham gia giao d ch b o đ m;ổ ị ả ả
- Thay đ i hình th c c a giao d ch b o đ m;ổ ứ ủ ị ả ả
- Thay đ i tài s n b o đ m b ng các kho n ti n thu đổ ả ả ả ằ ả ề ược, quy n yêu c uề ầ thanh toán ho c tài s n khác có đặ ả ượ ừ ệc t vi c mua bán, trao đ i TSBĐ.ổ
C th , t i m t s đi u lu t c a BLDS 2015 đã quy đ nh v th i đi m phátụ ể ạ ộ ố ề ậ ủ ị ề ờ ể sinh hi u l c đ i kháng nh sau:ệ ự ố ư
Đ i v i bi n pháp c m c tài s n, t i kho n 2 Đi u 310 ố ớ ệ ầ ố ả ạ ả ề BLDS 2015 quy
đ nh: ị C m c tài s n có hi u l c đ i kháng v i ng ầ ố ả ệ ự ố ớ ườ i th ba k t th i đi m ứ ể ừ ờ ể bên nh n c m c n m gi tài s n c m c Tr ậ ầ ố ắ ữ ả ầ ố ườ ng h p b t đ ng s n là đ i ợ ấ ộ ả ố
t ượ ng c a c m c theo quy đ nh c a lu t thì vi c c m c b t đ ng s n có hi u ủ ầ ố ị ủ ậ ệ ầ ố ấ ộ ả ệ
Trang 8l c đ i kháng v i ng ự ố ớ ườ i th ba k t th i đi m đăng ký ứ ể ừ ờ ể Vi c chuy n giao tàiệ ể
s n b o đ m trong c m c là chuy n giao th c t , do đó ch đả ả ả ầ ố ể ự ế ỉ ược coi là hoàn thành nghĩa v chuy n giao tài s n khi bên c m c ho c ngụ ể ả ầ ố ặ ười th ba đứ ược bên
c m c y quy n đã gi tài s n. Nh v y, tài s n c m c có th do bên nh nầ ố ủ ề ữ ả ư ậ ả ầ ố ể ậ
c m c tr c ti p gi tài s n ho c y quy n cho ngầ ố ự ế ữ ả ặ ủ ề ười th ba gi tài s n.ứ ữ ả
Trong quan h th ch p tài s n, t i Đi u 319 ệ ế ấ ả ạ ề BLDS 2015 quy đ nh nh sau:ị ư
Th ch p tài s n phát sinh hi u l c đ i kháng v i ng ế ấ ả ệ ự ố ớ ườ i th ba k t th i đi m ứ ể ừ ờ ể đăng ký. Ví d trong trụ ường h p th ch p quy n s d ng đ t, bên th ch p làợ ế ấ ề ử ụ ấ ế ấ
cá nhân, còn bên nh n th ch p là Ngân hàng. Nh v y, trong trậ ế ấ ư ậ ường h p này,ợ
th i đi m phát sinh hi u l c đ i kháng c a bi n pháp th ch p là th i đi mờ ể ệ ự ố ủ ệ ế ấ ờ ể đăng ký: các bên ti n hành đăng ký th ch p t i Văn phòng đăng ký đ t và nhàế ế ấ ạ ấ (thu c S tài nguyên môi trộ ở ường c a tình/thành ph thu c trung ủ ố ộ ương)
Gi ng nh th ch p tài s n, trong bi n pháp b o l u quy n s h u thì ố ư ế ấ ả ệ ả ư ề ở ữ phát sinh hi u l c đ i kháng v i ng ệ ự ố ớ ườ i th ba k t th i đi m đăng ký ứ ể ừ ờ ể (Đi u 331).ề Trong trường h p này, các bên c n ph i đăng ký t i C c s h u trí tu thu cợ ầ ả ạ ụ ở ữ ệ ộ
B khoa h c và công ngh ộ ọ ệ
2. H u qu pháp lý c a vi c phát sinh ậ ả ủ ệ hi u l c đ i kháng c a các bi nệ ự ố ủ ệ pháp b o đ m.ả ả
BLDS 2015 quy đ nh khá rõ h u qu pháp lý c a vi c phát sinh hi u l cị ậ ả ủ ệ ệ ự
đ i kháng c a các bi n pháp b o đ m, đó là: Xác đ nh quy n truy đòi tài s n vàố ủ ệ ả ả ị ề ả xác đ nh th t u tiên thanh toán v i các ch n có b o đ m khác.ị ứ ự ư ớ ủ ợ ả ả
C th t i kho n 2 Đi u 297 BLDS 2015 quy đ nh:ụ ể ạ ả ề ị
Khi bi n pháp b o đ m phát sinh hi u l c đ i kháng v i ng ệ ả ả ệ ự ố ớ ườ i th ba thì ứ bên nh n b o đ m đ ậ ả ả ượ c quy n truy đòi tài s n b o đ m và đ ề ả ả ả ượ c quy n thanh ề toán theo quy đ nh t i Đi u 308 c a B lu t này và lu t khác có liên quan ị ạ ề ủ ộ ậ ậ
Đi u 308 B lu t dân s 2015 quy đ nh:ề ộ ậ ự ị
1. Khi m t tài s n đ ộ ả ượ c dùng đ b o đ m th c hi n nhi u nghĩa v thì th ể ả ả ự ệ ề ụ ứ
t u tiên thanh toán gi a các bên cùng nh n b o đ m đ ự ư ữ ậ ả ả ượ c xác đ nh nh sau: ị ư
Trang 9a) Tr ườ ng h p các bi n pháp b o đ m đ u phát sinh hi u l c đ i kháng ợ ệ ả ả ề ệ ự ố
v i ng ớ ườ i th ba thì th t thanh toán đ ứ ứ ự ượ c xác đ nh theo th t xác l p hi u ị ứ ự ậ ệ
l c đ i kháng; ự ố
b) Tr ườ ng h p có bi n pháp b o đ m phát sinh hi u l c đ i kháng v i ợ ệ ả ả ệ ự ố ớ
ng ườ i th ba và có bi n pháp b o đ m không phát sinh hi u l c đ i kháng v i ứ ệ ả ả ệ ự ố ớ
ng ườ i th ba thì nghĩa v có bi n pháp b o đ m có hi u l c đ i kháng v i ứ ụ ệ ả ả ệ ự ố ớ
ng ườ i th ba đ ứ ượ c thanh toán tr ướ c;
C th nh trong trụ ể ư ường h p m t quy n s d ng đ t đợ ộ ề ử ụ ấ ược đăng ký thế
ch p hai l n t i hai th i đi m khác nhau (tháng 6/2015 – bên nh n th ch p làấ ầ ạ ờ ể ậ ế ấ Ngân hàng A và tháng 12/2015 v i bên nh n th ch p là Ngân hàng B). Nhớ ậ ế ấ ư
v y, quy n yêu c u thanh toán đậ ề ầ ược xác l p theo th t xác l p hi u l c đ iậ ứ ự ậ ệ ự ố kháng. T c là Ngân hàng A đứ ượ ưc u tiên thanh toán trước Ngân hàng B vì Ngân hàng B được đăng ký b o đ m trả ả ước
C.K T THÚC V N ĐẾ Ấ Ề
Trên đây là bài vi t c a tác gi v v n đế ủ ả ề ấ ề: Hi u l c đ i kháng c a các ệ ự ố ủ
bi n pháp b o đ m: so sánh quy đ nh c a BLDS 2005 và 2015; phân tích và ệ ả ả ị ủ đánh giá nh ng đi m m i trong BLDS 2015 ữ ể ớ Qua bài vi t chúng ta có th th yế ể ấ
r ng Hi u l c đ i kháng c a bi n pháp b o đ m có vai trò pháp lý r t quanằ ệ ự ố ủ ệ ả ả ấ
tr ng trong các giao d ch b o đ m. Vì v y, pháp lu t dân s c n ph i có nh ngọ ị ả ả ậ ậ ự ầ ả ữ quy đ nh h p lý, k p th i nh m t o đi u ki n đ thúc đ y các giao d ch dân sị ợ ị ờ ằ ạ ề ệ ể ấ ị ự nói chung và giao d ch b o đ m nói riêng. Bài vi t c a xin d ng l i t i đây, doị ả ả ế ủ ừ ạ ạ đây là m t v n đ độ ấ ề ược các BLDS đi u ch nh khá h p nên bài vi t không tránhề ỉ ẹ ế
kh i thi u xót, h n ch , tác gi r t mong nh n đỏ ế ạ ế ả ấ ậ ượ ực s nh n xét b n đ c.ậ ạ ọ
Xin chân thành cám n!ơ