Thực tế hiện nay ở các trường tiểu học, hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa còn bị coi nhẹ, các lớp bồi dưỡng còn đơn
Trang 1Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
ĐÀO THỊ PHƯƠNG
QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC ĐA VĂN HÓA CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ BẮC KẠN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2019
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
ĐÀO THỊ PHƯƠNG
QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC ĐA VĂN HÓA CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ BẮC KẠN
Ngành: Quản lí giáo dục Mã số: 8.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ ÚT SÁU
THÁI NGUYÊN - 2019
Trang 3Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2019
Tác giả luận văn
Đào Thị Phương
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành, em xin bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới Lãnh đạo trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên, các Thầy giáo Cô giáo đã tham gia giảng dạy và cung cấp những kiến thức cơ bản, sâu sắc, tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu tại nhà trường
Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến TS Nguyễn Thị Út Sáu,
người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù bản thân
em đã luôn cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết Kính mong được sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, các Cô và các bạn đồng nghiệp
Em xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2019
Tác giả luận văn
Đào Thị Phương
Trang 5Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC CÁC BẢNG v
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu của đề tài 2
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2
4 Giả thuyết nghiên cứu 2
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6 Phạm vi nghiên cứu 3
7 Phương pháp nghiên cứu 3
8 Cấu trúc luận văn 4
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC ĐA VĂN HÓA CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 5
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5
1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 5
1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước 6
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 10
1.2.1 Quản lý, bồi dưỡng, môi trường giáo dục đa văn hóa 10
1.2.2 Hoạt động trải nghiệm ở trường tiểu học 12
1.2.3 Năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 12
1.2.4 Bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 14
1.2.5 Quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 14
Trang 61.3 Lý luận về bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các
trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 14
1.3.1 Mục tiêu bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 14
1.3.2 Nội dung bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 15
1.3.3 Phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 21
1.3.4 Chủ thể bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 22
1.3.5 Kiểm tra, đánh giá công tác bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 22
1.4 Lý luận quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 23
1.4.1 Lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 23
1.4.2 Tổ chức bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 23
1.4.3 Chỉ đạo bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 24
1.4.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 25
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 26
1.5.1 Các yếu tố chủ quan 26
1.5.2 Các yếu tố khách quan 27
Tiểu kết chương 1 28
Trang 7Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC ĐA VĂN HÓA CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ
BẮC KẠN TỈNH BẮC KẠN 30
2.1 Khái quát về tổ chức nghiên cứu thực trạng 30
2.2.1 Một vài nét về các trường Tiểu học thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 30
2.2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 31
2.2 Thực trạng bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 33
2.2.1 Thực trạng mục tiêu bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 33
2.2.2 Thực trạng nội dung bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 34
2.2.3 Thực trạng phương pháp, hình thức bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 37
2.2.4 Thực trạng chủ thể bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho GV các trường tiểu học 42
2.2.5 Kết quả bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 44
2.3 Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 48
2.3.1 Thực trạng lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho GV tiểu học 48
2.3.2 Thực trạng tổ chức thực hiện bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 51
2.3.3 Thực trạng chỉ đạo công tác bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 54
Trang 82.3.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành
phố Bắc Kạn 58
2.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn tỉnh Bắc Kạn 60
Tiểu kết chương 2 62
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC ĐA VĂN HÓA CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ BẮC KẠN, TỈNH BẮC KẠN 64
3.1 Các nguyên tắc đề xuất giải pháp 64
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 64
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 64
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 64
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp 65
3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 65
3.2 Một số biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn tỉnh Bắc Kạn 65
3.2.1 Đề xuất chương trình bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 65
3.2.2 Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 73
3.2.3 Đổi mới hình thức bồi dưỡng theo định hướng phát triển năng lực thực hành trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên 78
3.2.4 Xây dựng công cụ đánh giá năng lực lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 85
3.2.5 Huy động các lực lượng trong bồi dưỡng năng lực lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 93
Trang 9Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 97
3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 97
3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 97
3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 97
3.4.3 Phương pháp khảo nghiệm 98
3.4.2 Nội dung và cách tiến hành 98
Tiểu kết chương 3 101
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO 105
PHỤ LỤC
Trang 10DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Trang 11Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Thống kê tình hình học sinh tiểu học ở thành phố Bắc Kạn năm
học 2018 - 2019 31 Bảng 2.2 Thống kê tình hình CBQL, GV các trường tiểu học ở thành phố
Bắc Kạn năm học 2018 - 2019 31 Bảng 2.3 Thực trạng nội dung bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 35 Bảng 2.4 Thực trạng phương pháp bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động
trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 38 Bảng 2.5 Thực trạng hình thức bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 40 Bảng 2.6 Thực trạng chủ thể bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 43 Bảng 2.7 Thực trạng kết quả bồi dưỡng tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi
trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 45 Bảng 2.8 Thực trạng lập kế hoạch bồi dưỡng tổ chức hoạt động trải nghiệm
trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 49 Bảng 2.9 Thực trạng tổ chức thực hiện bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt
động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 52 Bảng 2.10 Thực trạng chỉ đạo thực hiện bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt
động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 55 Bảng 2.11 Thực trạng kiểm tra, đánh giá thực hiện bồi dưỡng năng lực tổ
chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 59
Trang 12Bảng 2.12 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức
hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên tiểu học thành phố Bắc Kạn 61 Bảng 3.1 Nội dung chương trình bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm cho giáo viên tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 67 Bảng 3.2 Mô tả chi tiết công cụ đánh giá năng lực lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm cho giáo viên tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa 87 Bảng 3.3 Khảo sát tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp quản lý bồi
dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 100
Trang 13MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế mà sự giao lưu, giao thoa văn hóa diễn ra, môi trường đa văn hóa nhằm tạo một xã hội dân chủ và tương tác trên cơ sở kế thừa tinh hoa văn hóa của các dân tộc khác, phát huy những giá trị mới của nền văn hóa dân tộc Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện nay, môi trường giáo dục đa văn hóa tìm cách bảo đảm công bằng về giáo dục cho mọi học sinh trong môi trường học tập thân thiện, tôn trọng lẫn nhau về ngôn ngữ và văn hóa của người học Do vậy, tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục
đa văn hóa cho HS các trường tiểu học nhằm mục đích giáo dục sự tôn trọng, sự
đa dạng bản sắc văn hóa, tạo không khí cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau, học hỏi, hiểu biết về văn hóa các dân tộc; từ đó gìn giữ và phát huy những truyền thống, giá trị văn hóa của các dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam Hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa đòi hỏi khi tổ chức hoạt động, giáo viên phải tính đến đặc điểm phát triển riêng của học sinh ở nhiều dân tộc khác nhau với những truyền thống văn hóa, với những tổ chức làng, bản, dòng họ những tập tục riêng Những yếu tố có những ảnh hưởng nhất định đến sự phát triển của học sinh tiểu học Theo đó, để tạo môi trường đa văn hóa thuận lợi cho học sinh, cần tổ chức đa dạng các hình thức trải nghiệm nhằm hướng học sinh đến những giá trị tốt đẹp, bình đẳng và tạo nên những công dân có khả năng đóng
góp hiệu quả cho sự phát triển của đất nước
Thực tế hiện nay ở các trường tiểu học, hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa còn bị coi nhẹ, các lớp bồi dưỡng còn đơn điệu về nội dung và hình thức bồi dưỡng GV còn thiếu hụt kiến thức và kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa giáo dục văn hóa, chủ thể bồi dưỡng chưa được CBQL các trường tiểu học quan tâm lựa chọn, một bộ phận chủ thể bồi dưỡng trong quá trình bồi dưỡng chưa sử dụng đa dạng các phương pháp và hình thức bồi dưỡng
Quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa hiện nay đã quan tâm đến công tác lập kế hoạch bồi dưỡng và tổ chức bồi dưỡng, tuy nhiên, CBQL các trường tiểu học chưa tiến hành thường xuyên việc đánh giá được nhu cầu bồi dưỡng của GV, công tác
Trang 14tổ chức thực hiện kế hoạch chưa chú ý đến việc chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, việc tổ chức các hoạt động chuyên môn, sinh hoạt chuyên đề trong trường và theo cụm trường để các GV trong trường và trong huyện có cơ hội gặp
gỡ, trao đổi chuyên môn, rút kinh nghiệm trong giảng dạy diễn ra không thường xuyên, CBQL chưa quan tâm đến quy trình tổ chức bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa và quản lý quy trình bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa …Vì vậy, kết quả bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học không đạt hiệu quả mong muốn Chính vi vậy cần có công trình nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học Thành phố Bắc Bạn Tuy nhiên trên thực tế chưa có công trình nào
Từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: Quản lý bồi dưỡng năng lực
tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn làm đề tài nghiên cứu của mình
2 Mục đích nghiên cứu của đề tài
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn, đề tài đề xuất một số biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Quá trình bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi
trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý bồi dưỡng bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn - Tỉnh Bắc Kan
4 Giả thuyết nghiên cứu
Quản lý bồi dưỡng bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc
Trang 15Kạn đã được triển khai thực hiện và thu được một số kết quả nhất định nhưng vẫn còn một số hạn chế ở một số nội dung: xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa cho giáo viên Nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ biện pháp bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học sẽ góp phần nâng cao hiệu quả bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học góp phần thực hiện thành công đổi mới giáo dục
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học
5.2 Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn
5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn
6 Phạm vi nghiên cứu
Trong khuôn khổ luận văn này, chúng tôi nghiên cứu thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên ở 8 trường tiểu học Thành phố Bắc Bạn trong năm học 2018 - 2019 Khách thể nghiên cứu gồm 23 cán
bộ quản lý và 120 giáo viên
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
Phương pháp này được sử dụng nhằm phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa các vấn đề về lý luận quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp quan sát: Chúng tôi quan sát quá trình tổ chức hoạt động trải
nghiệm của giáo viên và hoạt động bồi dưỡng của báo cáo viên và học viên (giáo viên tiểu học) để tìm hiểu thực trạng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong
Trang 16môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học và thực trạng hoạt động bồi bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Thu thập ý kiến của đối tượng: giáo
viên tiểu học; đội ngũ báo cáo viên và học viên; cán bộ quản lý các nhà trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa để tìm ra những thông tin cần thiết
phục vụ cho nội dung nghiên cứu của đề tài luận văn
Phương pháp phỏng vấn: Trò chuyện với giáo viên, báo cáo viên, học viên
để tìm hiểu về thực trạng, những khó khăn, hạn chế khi tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học, tìm ra thực trạng về công tác bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn
Phương pháp chuyên gia: Hỏi ý kiến các chuyên gia, các nhà khoa học, cán
bộ quản lý am hiểu sâu sắc về tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa để góp ý về việc đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn
7.3 Phương pháp xử lý số liệu
Dùng thống kê toán học để xử lý các kết quả nghiên cứu Để xử lý số liệu điều tra tác giả sử dụng một số công thức toán học để xử lý các kết quả nghiên cứu, từ đó phân tích, đánh giá nhằm đưa ra những kết luận phù hợp
8 Cấu trúc luận văn
Chương 1 Cơ sở lý luận về bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học
Chương 2 Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn
Chương 3 Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Bắc Kạn
Trang 17Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC ĐA
VĂN HÓA CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài
Các nghiên cứu về tổ chức hoạt động trải nghiệm
Ở Hàn Quốc, hoạt động trải nghiệm được tiến hành thực hiện ngay từ lớp 1 đến lớp 12 Chương trình giáo dục trải nghiệm có 3 nhóm hoạt động chính là hoạt động độc lập, hoạt động câu lạc bộ và hoạt động định hướng Tùy vào đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh, cấp học, khối lớp, nhà trường và điều kiện địa phương mà nhà trường có thể lựa chọn các hoạt động cho phù hợp với mỗi nhà trường Đối với tiểu học, nội dung chính của chương trình trải nghiệm lấy trọng tâm là những thói quen sinh hoạt cơ bản, nuôi dưỡng ý thức, tư duy tập thể cho học sinh đồng thời phát hiện những nhân tố, các tính cách của các em [19]
Chương trình trải nghiệm của nước Anh cung cấp hàng loạt tình huống cuộc sống thực tiễn hàng ngày cho học sinh và yêu cầu học sinh phải sử dụng nhiều tri thức, kĩ năng của mình để giải quyết vấn đều nhằm đạt kết quả cao nhất; đồng thời cung cấp cho các em các cơ hội sáng tạo, đổi mới, dám nghĩ, dám làm…[20]
Tại Anh, trong “Chương trình giáo dục phổ thông Anh Quốc” năm 2013, trung tâm Widehorizon thành lập năm 2004 như là niềm hi vọng của giáo dục ngoài trời, trong đó dạy học phiêu lưu - mạo hiểm là một hình thức của trải
nghiệm sáng tạo Tầm nhìn sứ mệnh của tổ chức này đơn giản là: “Chúng tôi tin
rằng mỗi đứa trẻ đều có cơ hội trải nghiệm những tri thức về phiêu lưu mạo hiểm như là một phần được giáo dục trong cuộc đời chúng” Đó cũng chính là một thức
của tổ chức các hoạt động sáng tạo cho trẻ em (1, tr.4-5])
Các nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực cho giáo viên
Tại Nhật Bản, việc bồi dưỡng và đào tạo lại cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là nhiệm vụ bắt buộc đối với người lao động sư phạm Tùy theo thực tế của từng đơn vị cá nhân mà các cấp quản lý giáo dục đề ra các phương thức bồi dưỡng khác nhau trong một phạm vi theo yêu cầu nhất định Cụ thể là mỗi trường
Trang 18cử từ 3 đến 5 giáo viên được đào tạo lại một lần theo chuyên môn mới và tập trung nhiều vào đổi mới phương pháp dạy học [7]
Mc.Crea nhấn mạnh, bồi dưỡng GV thế kỉ 21 là bồi dưỡng các kĩ năng để giáo viên phát triển các năng lực của công dân thế kỉ 21 (năng lực sáng tạo, làm việc hợp tác, kĩ năng ICT, giải quyết vấn đề…), bồi dưỡng GV các hình thức, phương pháp dạy học mới: dạy học bằng dự án, dạy học kiến tạo, khám phá (theo hình thức nghiên cứu khoa học) và có sự liên thông giữa các môn học, liên thông với địa phương và cộng đồng nơi học sinh đang sinh sống và với thế giới bên ngoài, toàn cầu [12]
Eminent đề cao việc bồi dưỡng GV thông qua hỗ trợ của đồng nghiệp, giáo viên bồi dưỡng cho giáo viên Các hình thức bồi dưỡng khác cũng được đề cập là việc thiết lập các mạng lưới giáo viên, các hiệp hội giáo viên trực tuyến với sự hợp tác giữa giáo viên với các chuyên gia giáo dục, với các nhà quản lý giáo dục Hình thức này đặc biệt có lợi cho giáo viên ở những vùng hẻo lánh, khó khăn Một hình thức bồi dưỡng mới là lôi kéo giáo viên tham gia vào các dự án nghiên cứu cùng với các giảng viên ở các trường đại học ở các lĩnh vực dạy học khác nhau [12]
Cho đến nay, chưa có một công trình nghiên cứu trên thế giới nào bàn về
bồi dưỡng năng lực tổ chức trải nghiệm cho GV trong môi trường đa văn hóa
1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước
Các nghiên cứu về tổ chức hoạt động trải nghiệm
Nguyễn Thị Ngọc, trong bài viết “Một số hoạt động trải nghiệm nhằm phát
triển kỹ năng giao tiếp cho học sinh trung học cơ sở người dân tộc Tày, Nùng khu vực miền núi phía Bắc ” [16], bài viết tập trung nghiên cứu các dạng hoạt động cụ
thể thuộc các nhóm hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới bao gồm: hoạt động phát triển cá nhân; hoạt động lao động; hoạt động xã hội
và phục vụ cộng đồng; hoạt động giáo dục, hướng nghiệp tương ứng với các mức
độ kĩ năng giao tiếp hiện có của HS Trên cơ sở các hoạt động được thiết kế, giáo viên tại các trường THCS trên địa bàn nghiên cứu có thế áp dụng tổ chức trong nhà trường nhằm phát triển các kĩ năng giao tiếp của HS lên mức độ cao hơn Trong phần nội dung, tác giả đã xác định một số mẫu thiết kế nội dung hoạt động trong các nhóm hoạt động trải nghiệm nhằm phát triển kĩ năng giao tiếp cho học sinh trung học cơ sở người Tày, Nùng khu vực miền núi phía Bắc và phân tích các
Trang 19điều kiện để hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp phát triển được kĩ năng giao tiếp cho học sinh trung học cơ sở người Tày, Nùng khu vực miền núi phía Bắc
Nguyễn Thị Dung, Phạm Thị Quỳnh Trâm trong bài viết “Tổ chức hoạt
động trải nghiệm trong dạy học bài tập đọc “Người gác rừng tí hon” cho HS lớp
5 [4], các tác giả phân tích thực trạng và nhận thấy: GV đã có tinh thần tiếp cận
các phương pháp DH mới và phối linh hoạt nhiều phương pháp vào bài dạy; thu hút được sự chú ý, hứng thú của HS trong học tập; đa số HS nắm được nội dung bài đọc, hiểu được nghĩa các từ khó trong bài Song, bên cạnh đó còn tồn tại nhiều hạn chế: GV chưa chú trọng đến việc đưa HĐTN vào dạy học tập đọc cho HS, các hoạt động dạy học còn thiếu tính đột phá; số lượng HS tích cực, chủ động tham gia vào tiết học còn ít; nhiều HS tỏ ra ngại ngùng khi đọc diễn cảm và thể hiện sắc thái lời thoại của nhân vật; một vài em còn phát âm nhầm lẫn, khả năng đọc chưa tốt Do vậy, các tác giả đã phân tích những yêu cầu cần đạt khi tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học bài “Người gác rừng tí hon”: Bám sát mục tiêu bài học, khai thác vốn sống và phát huy tính tích cực của học sinh Hoạt động trải nghiệm trước giờ học bài “Người gác rừng tí hon” cho học sinh lớp 5 đó là tổ chức cho
các em trải nghiệm qua tham quan Rừng quốc gia Cát Bà - Hải Phòng
Các nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm
Trần Thị Kim Cúc, Nguyễn Phan Lâm Quyên, trong bài viết “Phát triển
năng lực dạy học theo hướng trải nghiệm cho giáo viên tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” [5] Bài viết đã khái quát về năng lực và năng lực dạy học, theo
các tác giả dạy học theo hướng trải nghiệm là quá trình trong đó người dạy khuyến khích, tạo điều kiện cho người học trải nghiệm, hoạt động thực tế, từ đó người học rút ra được tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm và kinh nghiệm, kiến thức sẵn có Người dạy đóng vai trò là người hỗ trợ, hướng dẫn khi cần thiết để đi tới mục đích giáo dục cuối cùng Các tác giả đề xuất một số biện pháp phát triển năng lực dạy học theo hướng trải nghiệm cho giáo viên tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục như: Trang bị kiến thức về dạy học trải nghiệm; Rèn kỹ năng thiết kế và tổ
chức dạy học theo hướng trải nghiệm
Bùi Vĩnh Tuy (2015), Bồi dưỡng cho giáo viên các trường THPT huyện
Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm [18], trên cơ
sở phân tích các khái niệm cơ bản về trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, tổ
Trang 20chức và tổ chức hoạt động trải nghiệm, năng lực và năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, tác giả đã trình bày những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng GV về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng GV về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm Phần chương 2, tác giả phân tích thực trạng công tác bồi dưỡng GV ở các trường THPT huyện Thanh Sơn như: thực trạng công tác lập kế hoạch bồi dưỡng, tổ chức thực hiện bồi dưỡng GV về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, nội dung và phương pháp, hình thức tổ chức bồi dưỡng GV….Trong chương 3, tác giả đề xuất các biện pháp như: Nâng cao nhận thức cho CBQL và GV về tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng GV về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm; Tổ chức đánh giá thực trạng trình độ và năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm của đội ngũ GV và nắm bắt nhu cầu về kiến thức, kỹ năng; Đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức năng lực và bồi dưỡng GV về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm…
Phạm Thanh Hoàn (2018), Bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm cho giáo viên các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên [11] đã trình bày cơ sở lý luận về bồi dưỡng năng lực tổ
chức hoạt động trải nghiệm cho GV ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở như: vai trò, ý nghĩa của hoạt động trải nghiệm; mục tiêu bồi dưỡng; nội dung bồi dưỡng; hình thức và phương pháp bồi dưỡng; Nội dung quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở ở các khâu: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá…Trong chương 2, tác giả đã nghiên cứu thực trạng về tổ chức hoạt động trải nghiệm của GV như nhận thức của CBQL, GV trong nhà trường; đánh giá của CBQL, GV về thực trạng tổ chức các hoạt động trải nghiệm; nội dung và hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm; thực trạng kết quả bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN cho GV Tác giả phân tích và đánh giá thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho GV, đánh giá những ưu điểm, phân tích những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế, từ đó đề xuất 5 biện pháp: Tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho CBQL, GV và các lực lượng liên quan về tổ chức HĐTN ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở; Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực tổ chức các hoạt động trải
Trang 21nghiệm cho GV; Tổ chức thiết kế chuyên đề bồi dưỡng năng lực tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho GV…
Phạm Hồng Sơn (2017), Quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
các trường THPT huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm [23], Luận văn nghiên cứu một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động
bồi dưỡng đội ngũ giáo viên các trường THPT huyện Phù Ninh - Tỉnh Phú Thọ về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm Tác giả đã điều tra, khảo sát thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên các trường THPT huyện Phù Ninh
- Tỉnh Phú Thọ về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm Qua tổng hợp nghiên cứu lý luận và phân tích, đánh giá tình hình thực tiễn một cách khách quan, trung thực về thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên các trường THPT huyện Phù Ninh - Tỉnh Phú Thọ về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, tác giả đề xuất 6 biện pháp quản lý hoạt động này nhằm nâng cao chất lượng quản
lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên các trường THPT huyện Phù Ninh - Tỉnh Phú Thọ về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm
Các nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa của giáo viên
Hiện nay, chưa có một công trình nào nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực tổ
chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa của giáo viên Trong quá trình tìm kiếm tài liệu tham khảo và các công trình nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy có các công trình nghiên cứu về môi trường đa văn hóa như sau:
Nguyễn Duy Mộng Hà, với bài viết “Tầm quan trọng của giáo
dục đa văn hoá ở các trường đại học nước ta trong thời kì hội nhập” [8], tác giả
đã phân tích mục tiêu của giáo dục đa văn hóa, đó là một phương thức giáo dục dựa trên những giá trị dân chủ, khẳng định sự đa dạng các nền văn hóa trong một thế giới phụ thuộc lẫn nhau Môi trường đa văn hóa tạo cơ hội cho người học được giáo dục bình đẳng, giúp người học truyền đạt được những kiến thức, kỹ năng cần thiết để hoạt động hiệu quả trong xã hội dân chủ và hợp tác
Nguyễn Thị Bảo Yến (2016), Quản lý phát triển môi trường giáo dục đa
văn hóa ở các trường THPT thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh [24] Trong công
trình này, tác giả đã trình bày các khái niệm về: Phát triển môi trường đa văn hóa, quản lý phát triển môi trường đa văn hóa, những vấn đề cơ bản về phát triển môi
Trang 22trường đa văn hóa: Mục tiêu, nội dung và các con đường phát triển môi trường đa văn hóa Phần quản lý phát triển môi trường đa văn hóa gồm các nội dung: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện
kế hoạch phát triển môi trường đa văn hóa Trong phần thực trạng quản lý phát triển môi trường đa văn hóa, tác giả đã phân tích thực trạng về những hoạt động của nhà trường và giáo viên để phát triển môi trường đa văn hóa; thực trạng nội dung và các con đường phát triển môi trường đa văn hóa; thực trạng quản lý phát triển môi trường đa văn hóa…Từ đó, trong chương 3, tác giả đề xuất các biện pháp: Xây dựng danh mục và nội dung giáo dục môi trường đa văn hóa cho HS; Bồi dưỡng, rèn luyện và nâng cao nhận thức cho các lực lượng sư phạm - xã hội
về giáo dục đa văn hóa; Nâng cao chất lượng đội ngũ GV đáp ứng yêu cầu phát triển môi trường đa văn hóa; Đổi mới, sáng tạo các hình thức sinh hoạt tập thể trong nhà trường…
Nhận định chung về các công trình nghiên cứu:
Các kết quả nghiên cứu đều khẳng định, tổ chức hoạt động trải nghiệm và quản lý tổ chức hoạt động trải nghiệm có tầm quan trọng nhất định trong giáo dục toàn diện HS Muốn tổ chức hoạt động trải nghiệm hiệu quả, đội ngũ GV cần phải được thường xuyên BD, cập nhật và nâng cao trình độ, kỹ năng sư phạm để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình Các biện pháp của các công trình nghiên cứu trên gắn với bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV
Đến nay, chưa có một công trình nghiên cứu nào về bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học, vì vậy, trong đề tài này, tác giả cần phải nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng của hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học, đề xuất các biện pháp quản
lý hoạt động bồi dưỡng GV nhằm thực hiện tốt mục tiêu bồi dưỡng - phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1 Quản lý, bồi dưỡng, môi trường giáo dục đa văn hóa
* Quản lý:
Đặng Quốc Bảo: Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát, là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành của hệ thống giáo dục quốc dân, điều
Trang 23hành các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển của xã hội (Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài) [3, tr.18]
Nguyễn Thị Mỹ Lộc: Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định hướng
và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra" [17, tr.15]
Phạm Minh Hạc: "Quản lý nhà trường hay nói rộng ra là quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đưa nhà trường từ trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo dục đã xác định" [10, tr.61]
Từ các khái niệm nêu trên, theo chúng tôi: quản lý giáo dục là quá trình lập
kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, phối hợp và kiểm tra của CBQL đến hoạt động giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra
* Bồi dưỡng
Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: "Bồi dưỡng là làm cho tăng thêm năng lực và phẩm chất" [21, tr.79]
Nguyễn Minh Đường: "Bồi dưỡng có thể coi là quá trình cập nhật kiến thức
và kĩ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp học, bậc học và thường được xác nhận bằng một chứng chỉ" [6, tr.14]
Từ các khái niệm nêu trên, theo chúng tôi: bồi dưỡng là quá trình tác động
có mục đích, có kế hoạch nhằm bổ sung, bồi đắp thêm những kiến thức về tri thức, kỹ năng cho đối tượng được bồi dưỡng, làm giàu vốn hiểu biết, nâng cao hiệu quả trong quá trình lao động
* Môi trường giáo dục đa văn hóa
“Giáo dục đa văn hóa là một lĩnh vực nghiên cứu, một nguyên tắc mới xuất hiện nhằm mục tiêu chủ yếu là tạo ra những cơ hội giáo dục bình đẳng cho người học từ những nhóm chủng tộc, giai cấp, văn hóa khác nhau Một trong những mục tiêu quan trọng của giáo dục đa văn hóa là giúp người học đạt được kiến thức, thái
độ, kỹ năng cần thiết để hoạt động hiệu quả trong một xã hội dân chủ và tương tác, thỏa thuận giao tiếp với những người từ những nhóm khác để tạo ra một cộng đồng dân sự đạo đức, làm việc cho lợi ích chung” [9] “Giáo dục đa văn hóa là giáo dục không phân biệt sắc tộc, ngôn ngữ, tôn giáo…mà là tôn trọng và hội nhập lẫn nhau Giáo dục đa văn hóa là giáo dục tạo cơ hội bình đẳng cho tất cả các
Trang 24nhóm dân tộc nhận ra nhu cầu văn hóa của đất nước mình và các dân tộc khác về các giá trị văn hóa và đạo đức đặc trưng của mỗi dân tộc” [22] Để tổ chức giáo dục đa văn hóa thảnh công một trong những nội dung rất quan trọng cần xây dựng môi trường giáo dục đa văn hóa Từ các quan điểm trên, theo quan điểm của chúng tôi:
Môi trường giáo dục đa văn hóa thể hiện trong sự tôn trọng sự đa dạng bản
sắc văn hóa nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đối với học sinh
1.2.2 Hoạt động trải nghiệm ở trường tiểu học
Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện, tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận thực tế, thể nghiệm các cảm xúc tích cực, khai thác những kinh nghiệm đã có và huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứa tuổi; thông qua đó, chuyển hoá những kinh nghiệm đã trải qua thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai [2, tr.3]
Nội dung hoạt động trải nghiệm được phân chia theo hai giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp Trong đó, ở cấp tiểu học, nội dung Hoạt động trải nghiệm tập trung vào các hoạt động khám phá bản thân, hoạt động rèn luyện bản thân, hoạt động phát triển quan hệ với bạn
bè, thầy cô và người thân trong gia đình Các hoạt động xã hội và tìm hiểu một số nghề nghiệp gần gũi với học sinh cũng được tổ chức thực hiện với nội dung, hình thức phù hợp với lứa tuổi [2, tr.3]
1.2.3 Năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Theo Đặng Thành Hưng thì: “Năng lực là thuộc tính cá nhân cho phép cá nhân thực hiện thành công các hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong điều kiện cụ thể “tổ hợp những hành động vật chất và tinh thần tương ứng với dạng hoạt động nhất định dựa vào những thuộc tính cá nhân (sinh học, tâm lí và giá trị xã hội) được thực hiện tự giác và dẫn đến kết quả phù hợp với trình độ thực
tế của hoạt động” [13, tr 25]…
Trang 25Vậy, năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa thể hiện ở khả năng GV vận dụng các kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm của bản thân để tổ chức HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa, hình thành thái độ cho học sinh biết tôn trọng sự đa dạng bản sắc văn hóa nhằm mục tiêu giáo dục toàn diện HS
Năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn
hóa của giáo viên các trường tiểu học bao gồm những năng lực sau:
- Năng lực tổ chức cho HS khám phá bản thân
- Năng lực tổ chức cho HS chăm sóc gia đình
- Năng lực tổ chức cho HS xây dựng nhà trường
- Năng lực tổ chức cho HS xây dựng cộng đồng
- Năng lực xây dựng kế hoạch và tổ chức cho HS tìm hiểu và bảo tồn cảnh quan thiên nhiên
- Năng lực xây dựng kế hoạch và tổ chức cho HS tìm hiểu và bảo vệ môi trường
- Năng lực tổ chức cho HS hiểu biết và rèn luyện phẩm chất, năng lực liên quan đến nghề nghiệp
Cấu trúc năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa gồm:
Năng lực thiết kế HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa gồm: Năng
lực chuẩn bị thiết kế HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa, năng lực thiết kế
Năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
-
Năng lực kiểm tra, đánh giá HĐTN trong môi trường giáo dục
đa văn hóa
Trang 26HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa, năng lực viết mục tiêu HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa, năng lực xác định các nhiệm vụ tổ chức HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Năng lực tiến hành HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa: Năng lực
sử dụng phương pháp tổ chức HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa, năng lực giao tiếp, năng lực xử lý các tình huống sư phạm khi tổ chức HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Năng lực kiểm tra, đánh giá HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa: năng lực biên soạn công cụ đánh giá, năng lực sử dụng công cụ đánh giá, năng lực
đa văn hóa
1.2.5 Quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên
các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa là quá trình lập kế
hoạch, tổ chức, chỉ đạo, phối hợp và kiểm tra nhằm tác động có định hướng của CBQL đến công tác bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo
viên trong môi trường giáo dục đa văn hóa
1.3 Lý luận về bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
1.3.1 Mục tiêu bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Mục tiêu bồi dưỡng là bổ sung, cập nhật những kiến thức về môi trường đa văn hóa và tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa, hình thành thái độ tích cực và phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV trong môi trường đa văn hóa
Trang 271.3.2 Nội dung bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Trong khuôn khổ luận văn này, chúng tôi tập trung một số nội dung bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường đa văn hóa như sau:
Kiến thức về hoạt động trải nghiệm (Ban hành theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDDT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)
Mục tiêu hoạt động trải nghiệm cấp tiểu học nhằm hình thành cho học sinh thói quen tích cực trong cuộc sống hằng ngày, chăm chỉ lao động; thực hiện trách nhiệm của người học sinh ở nhà, ở trường và địa phương; biết tự đánh giá và tự điều chỉnh bản thân; hình thành những hành vi giao tiếp, ứng xử có văn hoá; có ý thức hợp tác nhóm và hình thành được năng lực giải quyết vấn đề [2, tr,5]
Nội dung cụ thể và yêu cầu cần đạt ở các lớp:
Lớp 1:
Hoạt động khám phá bản thân: Mô tả được hình thức bên ngoài của bản thân Thể hiện được một số biểu hiện cảm xúc và hành vi yêu thương phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp thông thường
Hoạt động rèn luyện bản thân: Thực hiện được một số việc tự chăm sóc bản thân phù hợp với lứa tuổi Nêu được những hành động an toàn, không an toàn khi vui chơi và thực hiện được một số hành vi tự bảo vệ
Hoạt động chăm sóc gia đình: Thực hiện được lời nói, việc làm thể hiện tình yêu thương với các thành viên trong gia đình phù hợp với lứa tuổi Biết tham gia sắp xếp nhà cửa gọn gàng Biết cách sử dụng một số dụng cụ gia đình một cách an toàn
Hoạt động xây dựng nhà trường: Làm quen được với bạn mới, thể hiện sự thân thiện với bạn bè, thầy cô Nhận biết được những việc nên làm vào giờ học, những việc nên làm vào giờ chơi và thực hiện được những việc đó Tham gia các hoạt động giáo dục của Sao Nhi đồng và của nhà trường
Hoạt động xây dựng cộng đồng: Biết thiết lập các mối quan hệ với hàng xóm Tham gia một số hoạt động xã hội phù hợp với lứa tuổi
Hoạt động tìm hiểu và bảo tồn cảnh quan thiên nhiên: Giới thiệu được với bạn bè, người thân về vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên nơi mình sinh sống Biết bảo vệ vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên nơi mình sinh sống
Trang 28Hoạt động tìm hiểu và bảo vệ môi trường: Nhận biết được thế nào là môi trường sạch, đẹp và chưa sạch, đẹp Thực hiện được một số việc làm cụ thể phù hợp với lứa tuổi để bảo vệ môi trường xung quanh luôn sạch, đẹp
Lớp 2:
Hoạt động khám phá bản thân: Nhận diện được hình ảnh thân thiện, luôn vui vẻ của bản thân Thể hiện được sự khéo léo, cẩn thận của bản thân thông qua sản phẩm tự làm
Hoạt động rèn luyện bản thân: Biết sắp xếp đồ dùng sinh hoạt cá nhân ngăn nắp, gọn gàng Thực hiện được một số công việc tự phục vụ phù hợp với lứa tuổi Nhận biết được những tình huống có nguy cơ bị lạc, bị bắt cóc và thực hiện được những việc làm để phòng tránh bị lạc, bị bắt cóc Nhận biết đồng tiền được sử dụng trong trao đổi hàng hoá
Hoạt động chăm sóc gia đình: Thực hiện được một số việc làm thể hiện sự quan tâm chăm sóc, lòng biết ơn đến các thành viên trong gia đình phù hợp với lứa tuổi Trao đổi được với người thân về một số hoạt động chung trong gia đình
Hoạt động xây dựng nhà trường: Nhận diện được những việc làm để thể hiện tình bạn và biết nói những lời phù hợp khi giao tiếp với bạn Biết tìm kiếm sự
hỗ trợ từ thầy cô, bạn bè khi tự mình không giải quyết được vấn đề trong mối quan
hệ với bạn Biết thể hiện lòng biết ơn với thầy cô Tham gia hoạt động lao động giữ gìn cảnh quan nhà trường Tham gia hoạt động giáo dục của Sao Nhi Đồng, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và của nhà trường
Hoạt động xây dựng cộng đồng: Làm quen được với những người bạn hàng xóm, tạo được quan hệ gần gũi, thân thiện với bạn bè trong cộng đồng Biết thể hiện sự đồng cảm và chia sẻ với người gặp hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống
và trong hoạt động vì cộng đồng Tham gia vào một số hoạt động hướng đến cộng đồng do nhà trường tổ chức
Hoạt động tìm hiểu và bảo tồn cảnh quan thiên nhiên: Giới thiệu được với bạn bè, người thân về vẻ đẹp của cảnh quan ở địa phương Biết cách chăm sóc, bảo vệ cảnh quan xung quanh nơi mình sinh sống
Hoạt động tìm hiểu và bảo vệ môi trường: Tìm hiểu được thực trạng vệ sinh môi trường xung quanh Thực hiện được những việc làm phù hợp với lứa tuổi để giữ gìn vệ sinh môi trường ở nhà trường
Trang 29Hoạt động tìm hiểu về nghề nghiệp: Tìm hiểu được công việc của bố mẹ hoặc người thân Nêu được một số đức tính của bố, mẹ, người thân có liên quan đến nghề nghiệp của họ Biết cách sử dụng an toàn một số dụng cụ lao động quen thuộc
cơ nếu không thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm và thực hiện những việc làm đảm bảo an toàn trong ăn uống Xác định được những thứ thực sự cần mua để tránh lãng phí trong một số tình huống cụ thể
Hoạt động chăm sóc gia đình: Thể hiện được lòng biết ơn, sự quan tâm, chăm sóc đến bố mẹ, người thân bằng lời nói, thái độ và việc làm cụ thể Biết tiết kiệm khi sử dụng điện, nước trong gia đình Tham gia vào các hoạt động trang trí nhà cửa Tìm hiểu được thu nhập của các thành viên trong gia đình
Hoạt động xây dựng nhà trường: Kể lại được điều ấn tượng nhất về thầy giáo, cô giáo và thể hiện tình cảm với thầy cô bằng sản phẩm tự làm Biết cách hoà giải bất đồng trong quan hệ bạn bè Thực hiện được ý tưởng về việc trang trí, lao động vệ sinh lớp học, có ý thức giữ an toàn trong khi trang trí lớp học Tham gia các hoạt động giáo dục, hoạt động lao động của Sao Nhi đồng, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và của nhà trường
Hoạt động xây dựng cộng đồng: Thực hiện được một số việc làm phù hợp với lứa tuổi thể hiện sự quan tâm đến các thành viên trong cộng đồng Tham gia một số hoạt động tình nguyện, nhân đạo, giáo dục truyền thống do nhà trường, địa phương tổ chức
Hoạt động tìm hiểu và bảo tồn cảnh quan thiên nhiên: Nhận diện được vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên ở địa phương
Tuyên truyền tới bạn bè, người thân về việc bảo vệ vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên ở địa phương
Hoạt động tìm hiểu và bảo vệ môi trường: Nhận biết được những biểu hiện của ô nhiễm môi trường Tham gia tích cực vào các hoạt động phù hợp với lứa tuổi trong phòng, chống ô nhiễm môi trường
Trang 30Hoạt động tìm hiểu về nghề nghiệp: Kể tên được một số đức tính cần có của người lao động trong nghề nghiệp mà mình yêu thích Nhận ra được một số đức tính của bản thân liên quan đến nghề yêu thích Biết giữ an toàn trong lao động
Lớp 4:
Hoạt động khám phá bản thân: Giới thiệu được đặc điểm, những việc làm đáng tự hào của bản thân Nhận diện được khả năng điều chỉnh cảm xúc và suy nghĩ của bản thân trong một số tình huống đơn giản
Hoạt động rèn luyện bản thân: Thể hiện được nền nếp sinh hoạt, bước đầu hình thành thói quen tư duy khoa học Tự lực thực hiện nhiệm vụ của mình theo
sự phân công, hướng dẫn Nhận biết được nguy cơ bị xâm hại và thực hiện được những hành động để phòng tránh bị xâm hại Lựa chọn được mặt hàng muốn mua phù hợp với khả năng tài chính của bản thân và gia đình
Hoạt động chăm sóc gia đình: Biết tạo sự gắn kết yêu thương giữa các thành viên trong gia đình bằng các cách khác nhau So sánh được giá của các mặt hàng phổ biến trong sinh hoạt hằng ngày của gia đình và có ý thức tiết kiệm cho gia đình
Hoạt động xây dựng nhà trường: Thực hiện được những lời nói, việc làm để duy trì và phát triển quan hệ với bạn bè, thầy cô Nêu được một số vấn đề thường xảy ra trong quan hệ với bạn bè và đề xuất được cách giải quyết Lập và thực hiện được kế hoạch lao động trong nhà trường Tham gia hoạt động giáo dục theo chủ
đề của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và của nhà trường
Hoạt động tìm hiểu và bảo tồn cảnh quan thiên nhiên: Giới thiệu được với bạn bè, người thân về cảnh quan thiên nhiên ở địa phương Thực hiện được một số việc làm cụ thể để chăm sóc, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên
Hoạt động tìm hiểu và bảo vệ môi trường: Tìm hiểu được thực trạng vệ sinh trường, lớp Thực hiện được những việc làm cụ thể để giữ gìn trường học xanh, sạch, đẹp
Hoạt động tìm hiểu về nghề nghiệp: Tìm hiểu được những thông tin cơ bản
về nghề truyền thống ở địa phương Trải nghiệm một số công việc của nghề truyền thống ở địa phương và thể hiện được hứng thú với nghề truyền thống của địa phương Biết giữ an toàn trong lao động khi làm nghề truyền thống
Trang 31Lớp 5:
Hoạt động khám phá bản thân: Nhận diện sự thay đổi của bản thân thông qua các tư liệu, các sản phẩm được lưu giữ Nhận diện được khả năng kiểm soát cảm xúc của bản thân
Hoạt động rèn luyện bản thân: Rèn luyện được một số đức tính cần thiết để thích ứng với môi trường học tập mới Biết tự chủ và đảm bảo an toàn khi giao tiếp trên mạng Nhận biết được những nguyên nhân gây hoả hoạn để phòng chống
và biết cách thoát hiểm khi gặp hoả hoạn Tham gia lập kế hoạch kinh doanh dựa trên hoạt động do trường tổ chức
Hoạt động chăm sóc gia đình: Thể hiện được trách nhiệm, lòng biết ơn của mình với các thành viên trong gia đình bằng thái độ, lời nói, việc làm cụ thể Biết tạo bầu không khí vui vẻ, đầm ấm trong gia đình Biết lập sổ tay ghi chép chi tiêu của gia đình
Hoạt động xây dựng nhà trường: Đề xuất được những cách làm cụ thể để nuôi dưỡng, giữ gìn tình bạn, tình thầy trò Giải quyết được một số vấn đề nảy sinh trong mối quan hệ với bạn bè và thầy cô Tham gia tổ chức sự kiện về truyền thống tôn sư trọng đạo và các truyền thống khác của nhà trường Tham gia các hoạt động giáo dục của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh
Hoạt động xây dựng cộng đồng: Thiết lập được quan hệ thân thiện với những người sống xung quanh Tham gia tích cực các hoạt động xã hội, hoạt động lao động công ích và các lễ hội truyền thống ở địa phương Đánh giá được sự đóng góp và sự tiến bộ của các thành viên khi tham gia hoạt động xã hội
Hoạt động tìm hiểu và bảo tồn cảnh quan thiên nhiên: Thể hiện được cảm xúc và niềm tự hào đối với cảnh quan thiên nhiên của địa phương và đất nước Đề xuất được một số biện pháp bảo tồn cảnh quan thiên nhiên
Hoạt động tìm hiểu và bảo vệ môi trường: Tìm hiểu được thực trạng môi trường nơi sinh sống Tự nguyện tham gia và vận động được người thân cùng tham gia lao động công ích, giữ vệ sinh môi trường khu dân cư
Hoạt động tìm hiểu về nghề nghiệp: Tìm hiểu được những thông tin cơ bản
về nghề mình mơ ước Tìm hiểu được về an toàn nghề nghiệp của nghề mơ ước Trình bày được ước mơ nghề nghiệp của bản thân
Thứ hai: Kiến thức về môi trường giáo dục đa văn hóa: GV phải nắm vững
kiến thức về môi trường giáo dục đa văn hóa để tổ chức các hoạt động trải nghiệm
Trang 32cho HS nhằm hình thành ở HS sự tôn trọng bản sắc văn hóa dân tộc các dân tộc thiểu số, HS theo các tôn giáo ở địa phương nơi HS sống và học tập
Thứ ba: Kiến thức về tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa: Tổ chức hoạt động trải
nghiệm đòi hỏi GV phải xây dựng mục tiêu tổ chức hoạt động, huy động lực lượng tham gia tổ chức hoạt động trải nghiệm, huy động nguồn lực trong tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh, GV sử dụng đa dạng các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành kiến thức, kỹ năng cho học sinh qua đó phát triển nhân cách toàn diện cho các em
Thứ tư: Nhiệm vụ của GV trong tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo
viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa: Căn cứ nhiệm vụ,
mục tiêu, nội dung HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa, GV có nhiệm vụ khảo sát nhu cầu, điều kiện tiến hành HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa Xác định rõ đối tượng thực hiện Việc hiểu rõ đặc điểm học sinh tham gia vừa giúp
GV thiết kế hoạt động phù hợp đặc điểm lứa tuổi, vừa giúp có các biện pháp phòng ngừa những đáng tiếc có thể xảy ra cho học sinh Sau đó, GV có nhiệm vụ đặt tên cho HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa nhằm nêu bật chủ đề, mục tiêu, nội dung, hình thức của HĐTN Tên hoạt động cũng tạo ra được sự hấp dẫn, lôi cuốn, tạo
ra được trạng thái tâm lí đầy hứng khởi và tích cực của học sinh Vì vậy, cần có sự tìm tòi, suy nghĩ để đặt tên hoạt động sao cho phù hợp và hấp dẫn Mỗi HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa đều thực hiện mục đích chung của mỗi chủ đề theo từng tháng nhưng cũng có những mục tiêu cụ thể của HĐTN đó Mục tiêu của HĐTN
là dự kiến trước kết quả của hoạt động Các mục tiêu HĐTN cần phải được xác định rõ ràng, cụ thể và phù hợp; phản ánh được các mực độ cao thấp của yêu cầu cần đạt
về tri thức, kĩ năng, thái độ và định hướng giá trị GV có nhiệm vụ xác định nội dung
và phương pháp, phương tiện, hình thức của HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Thứ năm: Kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa:
+ Kỹ năng lập kế hoạch: Lập kế hoạch để thực hiện hệ thống mục tiêu tức là tìm các nguồn lực (nhân lực - vật lực - tài liệu) và thời gian, không gian cần cho việc hoàn thành các mục tiêu);
Trang 33+ Kỹ năng thiết kế tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa GV cần phải xác định: Có bao nhiêu việc cần phải thực hiện? Các việc đó là gì? Nội dung của mỗi việc đó ra sao? Tiến trình và thời gian thực hiện các việc đó như thế nào? Các công việc cụ thể cho các tổ, nhóm, các cá nhân Yêu cầu cần đạt được của mỗi việc Để các lực lượng tham gia có thể phối hợp tốt, nên thiết kế kế hoạch trên các cột
Lực lượng tham gia
Người chịu trách nhiệm chính
Phương tiện, kinh phí thực hiện
Địa điểm
Yêu cầu
+ Kỹ năng kiểm tra, điều chỉnh và hoàn thiện nội dung HĐTN: Rà soát, kiểm tra lại nội dung và trình tự của các việc, thời gian thực hiện cho từng việc, xem xét tính hợp lý, khả năng thực hiện và kết quả cần đạt được Nếu phát hiện những sai sót hoặc bất hợp lý ở khâu nào, bước nào, nội dung nào hay việc nào thì kịp thời điều chỉnh
+ Thực hành kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các
trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa: GV phải thực hành các kỹ
năng như: lập kế hoạch, kỹ năng thiết kế tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa, kỹ năng kiểm tra, điều chỉnh và hoàn thiện nội dung HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa
1.3.3 Phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Một số phương pháp bồi dưỡng phát huy năng lực người học: cải tiến phương pháp thuyết trình; vận dụng dạy học giải quyết vấn đề; vận dụng dạy học theo tình huống trong bồi dưỡng và kết hợp đa dạng các phương pháp bồi dưỡng Phương pháp bồi dưỡng cần phù hợp với nội dung, đảm bảo yêu cầu nghiêm túc, hấp dẫn, thiết thực hiệu quả
Về hình thức bồi dưỡng: Chú trọng công tác tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên, hoạt động tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên là công việc mà giáo viên phải làm thường xuyên để nâng cao trình độ, kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ và
Trang 34kỹ năng giảng dạy của người giáo viên Bồi dưỡng tập trung trong thời gian nghỉ
hè và bồi dưỡng thường xuyên trong năm học Bồi dưỡng thông qua hội nghị, hội thảo, xêmina là cơ hội cho các giáo viên và các nhà nghiên cứu có thể trình bày kết quả nghiên cứu của họ và thảo luận về các vấn đề dạy học, giáo dục
Bồi dưỡng thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học: bằng việc thông qua dạy và dự giờ minh họa, phân tích, thảo luận để mỗi giáo viên rút ra được những kinh nghiệm, bài học vận dụng vào thực tế dạy học của mình
Bồi dưỡng qua học trực tiếp là các hình thức bồi dưỡng theo lớp học, hội thảo trực tiếp, sinh hoạt chuyên môn tại các trường học và địa phương
Bồi dưỡng trực tuyến là hình thức bồi dưỡng thông qua mạng internet với các chương trình bồi dưỡng vô cùng phong phú và với nguồn tài nguyên học tập
vô tận
1.3.4 Chủ thể bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Chủ thể bồi dưỡng: (lực lượng giảng viên và báo cáo viên): giảng viên giảng
dạy ở trường sư phạm; những giáo viên đã đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh trở lên được Phòng GD&ĐT cử đi tập huấn; chuyên viên của Phòng GD&ĐT
Đối tượng bồi dưỡng: Toàn bộ giáo viên các trường tiểu học
1.3.5 Kiểm tra, đánh giá công tác bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Kiểm tra kết quả công tác bồi dưỡng phải căn cứ vào mục tiêu bồi dưỡng
năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa nhằm đánh giá GV đã đạt được những năng lực nào? Năng lực nào cần được bồi dưỡng Đồng thời căn cứ vào kết quả này để có thể đánh giá được hiệu quả bồi dưỡng
Đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa phải căn cứ vào điều kiện cụ thể cơ sở vật chất, phương tiện dạy học trải nghiệm, điều kiện, môi trường trải nghiệm của học sinh
Xây dựng, cải tiến các hình thức và nội dung kiểm tra, đánh giá công tác bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa phù hợp với mục tiêu, nội dung bồi dưỡng
Trang 351.4 Lý luận quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
1.4.1 Lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Thành lập ban chỉ đạo bồi dưỡng GV ở mỗi trường tiểu học để chỉ đạo các
tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch bồi dưỡng và thống nhất các nội dung cần bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Ban chỉ đạo xác định nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên: GV thiếu hụt và cần
bổ sung kiến thức và năng lực nào trong quá trình tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Trong kế hoạch bồi dưỡng cần làm rõ: Mục tiêu bồi dưỡng Nội dung bồi dưỡng Hình thức, phương pháp bồi dưỡng Thời gian, lực lượng bồi dưỡng Dự trù kinh phí cho các hoạt động bồi dưỡng
Sau khi xây dựng xong kế hoạch, Hiệu trưởng cần tiến hành họp liên tịch để thống nhất kế hoạch bồi dưỡng GV, tạo sự đồng thuận trong tập thể Khi họp cần thảo luận kỹ tính cần thiết, khả thi, hiệu quả về chất lượng bồi dưỡng và kinh tế Ngoài ra cần chú ý đến thời điểm phù hợp để thực hiện kế hoạch
1.4.2 Tổ chức bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Căn cứ vào kế hoạch, nội dung, số lượng người tham gia bồi dưỡng để thành lập ban tổ chức và lên danh sách đội ngũ giáo viên tham gia giảng dạy và báo cáo cho các lớp bồi dưỡng
Lực lượng giáo viên, báo cáo viên căn cứ vào nội dung bồi dưỡng để thiết
kế bài giảng bồi dưỡng tập trung hoặc xây dựng các modul cần bồi dưỡng
Tạo điều kiện về tài chính, tinh thần cho GV tham dự đầy đủ các lớp bồi dưỡng, tập huấn do Sở GD&ĐT tổ chức
Tổ chức các hoạt động chuyên môn, sinh hoạt chuyên đề trong trường và theo cụm trường để các GV trong trường và trong huyện có cơ hội gặp gỡ, trao đổi chuyên môn, rút kinh nghiệm trong tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Trang 361.4.3 Chỉ đạo bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
- Chỉ đạo xây dựng mục tiêu bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải
nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
Theo đó, mục tiêu bồi dưỡng nhằm:
+ Cung cấp cho GV những kiến thức về môi trường giáo dục đa văn hóa:
GV phải nắm được kiến thức về văn hóa vùng miền, GV phải có kiến thức về các giá trị văn hóa và bản sắc văn hóa của các dân tộc
+ Cung cấp cho GV kiến thức và kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa: GV phải giúp HS hiểu biết về văn hóa dân tộc mình; GV phải giúp học sinh trân trọng và giữ gìn các giá trị văn hóa đặc trưng của dân tộc mình, có kế hoạch bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa
+ Phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho HS trong môi trường giáo dục đa văn hóa: Thông qua tổ chức các hoạt động: Hoạt động khám phá bản thân, hoạt động chăm sóc gia đình, hoạt động bảo vệ môi trường, hoạt động xây dựng nhà trường, hoạt động xây dựng cộng đồng…GV phải có năng lực
tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong môi trường đa văn hóa giúp cho học sinh tiếp nhận những giá trị văn hóa dân tộc như giáo dục truyền thống bản sắc văn hóa các dân tộc, HS có lối ứng xử văn hóa trong môi trường học tập thân thiện, tôn trọng nhau và hòa hợp; HS sống trong môi trường học tập và sinh hoạt mang đậm bản sắc dân tộc; HS dân tộc có kỹ năng sống phù hợp với môi trường sống ở địa phương; HS nhận thức được trách nhiệm bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc
Chỉ đạo việc xác định chủ đề bồi dưỡng và đối tượng bồi dưỡng: Mời giảng
viên đến từ các trường đại học và mời chuyên gia bồi dưỡng về năng lực tổ chức HĐTN cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa Mời các CBQL gồm cấp sở
và cấp trường có trình độ chuyên môn về tổ chức HĐTN trong môi trường đa văn hóa, có kiến thức về môi trường đa văn hóa, dày dạn kinh nghiệm để thực hiện bồi dưỡng cho GV
Chỉ đạo triển khai thực hiện kế hoạch bồi dưỡng cho giáo viên
Chỉ đạo đổi mới phương pháp, hình thức trong bồi dưỡng
- Chỉ đạo thực hiện tốt kế hoạch thời gian, khối lượng và kiến thức bồi dưỡng, chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy và hình thức tổ chức bồi dưỡng
Trang 37Theo đó, thời gian bồi dưỡng thực hiện tập trung trong thời gian nghỉ hè và bồi dưỡng thường xuyên trong năm học và cập nhật nội dung kiến thức giảng dạy của giảng viên dạy bồi dưỡng
- Chỉ đạo cập nhật nội dung kiến thức bồi dưỡng trong môi trường đa văn hóa, gồm các nội dung: Kiến thức về môi trường giáo dục đa văn hóa; Kiến thức
về tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi
trường giáo dục đa văn hóa; Nhiệm vụ của GV trong tổ chức hoạt động trải
nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa; Kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa; Thực hành kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
- Chỉ đạo kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng cho GV
- Chỉ đạo huy động các nguồn lực: tài chính, cơ sở vật chất, nguồn thông tin
phục vụ cho hoạt động bồi dưỡng cho giáo viên
1.4.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
- CBQL kiểm tra, đánh giá quá trình khảo sát, tìm hiểu thực trạng đội ngũ giáo viên, nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên Kịp thời điều chỉnh kế hoạch sao cho phù hợp thực tế diễn ra trong quá trình tổ chức bồi dưỡng CBQL chỉ đạo sử dụng hiệu quả kết quả kiểm tra đó để quản lý điều chỉnh nội dung bồi dưỡng, hình thức, phương pháp bồi dưỡng cho phù hợp với thực tế cơ sở đáp ứng được mục tiêu bồi dưỡng; sử dụng kết quả kiểm tra trong công tác thi đua khen thưởng,
- Kiểm tra đánh giá việc xây dựng chương trình, kế hoạch bồi dưỡng
- Kiểm tra đánh giá việc tổ chức thực hiện chương trình và kế hoạch bồi dưỡng có theo tiến độ và kế hoạch đề ra không
- Kiểm tra đánh giá việc chuẩn bị tài liệu bồi dưỡng, cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động bồi dưỡng
- Kiểm tra đánh giá việc thực hiện nội dung chương trình bồi dưỡng của giảng viên dạy bồi dưỡng
- Xây dựng các tiêu chuẩn: Thiết lập chuẩn đánh giá dựa trên các tiêu chí thực hiện mục tiêu bồi dưỡng Nội dung bao gồm:
+ Đánh giá phản ứng của người học: Lấy ý kiến của người học đánh giá về các thời điểm trước, trong, cuối khoá bồi dưỡng và vào những thời điểm sau bồi dưỡng
Trang 38+ Đánh giá kết quả học tập: Đánh giá người học nắm được kiến thức, đạt được năng lực và kỹ năng tổ chức HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa ở mức nào
+ Đánh giá việc áp dụng kiến thức của người học vào thực hành tổ chức hoạt động trải nghiệm cho HS trong môi trường giáo dục đa văn hóa
+ Đánh giá về mức độ thực hiện công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng: đánh giá về mục tiêu bồi dưỡng; công tác lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo bồi dưỡng; nội dung chương trình bồi dưỡng; tổ chức đổi mới phương pháp và hình thức bồi dưỡng; việc huy động các nguồn lực phục vụ, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động bồi dưỡng
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa
1.5.1 Các yếu tố chủ quan
- Nhận thức và nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên: Môi trường đa văn hóa
đòi hỏi HS khi tham gia trải nghiệm, các em sẽ nhận thức sâu sắc về những giá trị văn hóa của dân tộc mình, HS ý thức được sự bình đẳng, cảm thông, chia sẻ, yêu thương lẫn nhau giữa các học sinh Do vậy, GV phải có hiểu biết về cộng đồng các dân tộc ở địa phương nơi trường đóng, quan sát cuộc sống của HS và cộng đồng để có kiến thức về các giá trị văn hóa của các dân tộc nhằm tổ chức các HĐTN để phát huy năng lực của HS Do vậy, GV phải nhận thức và xác định nhu cầu bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa nhằm đáp ứng năng lực chuyên môn, năng lực tổ chức HĐTN, kỹ năng tổ chức
HĐTN…
Nhận thức của cán bộ quản lý: thể hiện khi CBQL khi đặt trọng tâm ở việc
thường xuyên tổ chức tập huấn, bồi dưỡng, cập nhật những yêu cầu mới về bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa, CBQL có chỉ đạo sát sao đối với các tổ chuyên môn về tổ chức HĐTN cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa CBQL ở các trường có chỉ đạo về các chính sách, biện pháp, chế độ khen thưởng đãi ngộ, cơ chế, qui định phù hợp khuyến khích giáo viên tích cực tự bồi dưỡng
Trang 39Năng lực của cán bộ quản lý: CBQL phải có trình độ quản lý nhà nước về
giáo dục để phát huy năng lực xây dựng điều chỉnh kế hoạch phù hợp với thực tiễn, tổ chức và chỉ đạo thực hiện, kiểm tra và đánh giá hoạt động bồi dưỡng tổ chức HĐTN cho giáo viên trong môi trường giáo dục đa văn hóa CBQL có năng lực quản lý sẽ có những chỉ đạo có tác động tích cực đến thực hiện kế hoạch và mục tiêu bồi dưỡng giáo viên Đồng thời có tác dụng nắm bắt tháo gỡ, điều chỉnh trong quá trình tổ chức thực hiện Góp phần thúc đẩy, tăng cường hiệu quả hoạt động quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa Nếu CBQL không có năng lực, thì việc chỉ đạo xây dựng kế hoạch sơ sài, khâu tổ chức không quan tâm, chú trọng, không thực hiện rà soát rút kinh nghiệm dẫn đến hiệu quả bồi dưỡng không cao
1.5.2 Các yếu tố khách quan
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị và các điều kiện hỗ trợ: Môi trường đa văn
hóa đòi hỏi các trường phải đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, mặt khác, trường lớp được xây dựng khang trang, đúng quy định, điều kiện và phương tiện dạy học đầy đủ, hiện đại giúp GV phát huy năng lực tổ chức
HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa cho GV
- Kinh phí bồi dưỡng cho giảng viên, học viên và các chế độ khen thưởng
cho giáo viên đạt thành tích tốt sẽ tạo động lực thúc đẩy GV yên tâm phấn đấu và
tự bồi dưỡng đạt hiệu quả cao Công tác bồi dưỡng GV rất cần kinh phí để đầu tư mua sắm cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ cho HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa, nếu trong công tác bồi dưỡng giáo viên còn gặp khó khăn về kinh phí, cơ sở vật chất còn nghèo nàn, không có chế độ thích đáng cho người tham gia bồi dưỡng, cho báo cáo viên; các chế độ khen thưởng không kịp thời, thì hiệu quả bồi dưỡng không cao
Sự quan tâm của chính quyền địa phương đến hoạt động trải nghiệm:
Chính quyền địa phương cần có sự phối hợp với Phòng Giáo dục & Đào tạo và các trường tiểu học trên địa bàn để tạo điều kiện cho GV tổ chức HĐTN cho HS trong môi trường giáo dục đa văn hóa Sự quan tâm của Chính quyền địa phương
và sự giúp đỡ của các nguồn lực xã hội còn thể hiện sự hỗ trợ về vật chất và tinh thần cho nhà trường để tổ chức tốt hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa Chính quyền địa phương phối hợp
Trang 40với Phòng Giáo dục & Đào tạo tổ chức các hội thảo, hội nghị và các lớp tập huấn
về bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa, đây chính là nguồn động lực cũng như đòn bẩy thúc đẩy cho các hoạt động
bồi dưỡng của các nhà trường diễn ra theo đúng tiến độ với kết quả cao nhất
Đặc điểm văn hóa dân tộc vùng, miền: Để tổ chức tốt HĐTN trong môi
trường giáo dục đa văn hóa cho HS, GV phải hiểu được đặc điểm văn hóa dân
tộc vùng miền Vì vậy, mỗi HS có sự khác biệt trong kỹ năng giao tiếp và lối
sống Vì vậy, bản thân người GV muốn tổ chức HĐTN trong môi trường giáo dục đa văn hóa cần phải tự bồi dưỡng cho mình kiến thức về đặc điểm văn hóa vùng miền để GV tổ chức tốt HĐTN nhằm giúp HS bảo vệ, phát huy những giá trị của bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường hòa nhã và thân thiện, xây dựng mối quan hệ tôn trọng lẫn nhau
Tiểu kết chương 1
Quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, phối hợp và kiểm tra nhằm tác động có định hướng của CBQL đến công tác bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên trong môi trường giáo dục đa văn hóa Mục tiêu bồi dưỡng là bổ sung, cập nhật những kiến thức về môi trường giáo dục đa văn hóa và tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môi trường giáo dục đa văn hóa, hình thành thái độ tích cực và phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV trong môi trường giáo dục đa văn hóa Nội dung bồi dưỡng gồm: Kiến thức về môi trường đa văn hóa; Kiến thức về tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa…Một số phương pháp bồi dưỡng phát huy năng lực người học: cải tiến phương pháp thuyết trình; vận dụng dạy học giải quyết vấn đề; vận dụng dạy học theo tình huống trong bồi dưỡng… Các hình thức bồi dưỡng: Chú trọng công tác tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên…
Quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học trong môi trường giáo dục đa văn hóa gồm: Lập kế hoạch bồi dưỡng; Tổ chức bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động; Chỉ đạo bồi dưỡng, trong
đó chỉ đạo xây dựng mục tiêu bồi dưỡng; chỉ đạo việc xác định chủ đề bồi dưỡng
và đối tượng bồi dưỡng; chỉ đạo thực hiện tốt kế hoạch thời gian, khối lượng và