Để xác định cơ sở khoa và xây dựng quy trình sử dụng cây CSLN để phòng và trị bệnh tiêu chảy cho lợn con, trong những năm qua đề tài đã tiến hành nghiên cứu dịch chiết của cây CSLN chứa chất có các hoạt tính sinh học có tác dụng kháng khuẩn, quy trình sản xuất chế phẩm cao công nghiệp và cao đông y, đồng thời sử dụng chúng trong việc phòng và trị bệnh tiêu chảy ở lợn con theo mẹ và đã thu được kết quả tốt. Hoạt chất chính được tách chiết từ cây CSLN là flavonoid, polyphenol và tanin. Hiệu suất tách chiết theo phương pháp công nghiệp trung bình đạt 36,48% và theo phương pháp đông y là 10,9%. Cao chiết theo phương pháp công nghiệp chứa hoạt chất polyphenol cao hơn 3,02 lần so với mẫu cao đông y.
Trang 1DOI: 10.26459/hueuni-jns.v128i1E.5220 125
SỬ DỤNG CÂY CỎ SỮA LÁ NHỎ – EUPHORBIA THYMIFOLIA BURM (L.) – ĐỂ PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH TIÊU CHẢY DO E COLI TRÊN LỢN
CON TẠI THỪA THIÊN HUẾ
Utilization of Euphorbia thymifolia Burm (L.) to prevent and treat diarrhea in piglets caused by E coli in Thua Thien Hue
Hoàng Nghĩa Duyệt 1 *, Phan Văn Cư 1 , Nguyễn Quang Linh 2 , Huỳnh Thị Ngọc Nữ 3 ,
Huỳnh Thị Hoa 3 , Hoàng Nghĩa Quang Huy 3
1 Viện Công nghệ sinh học, Đại học Huế, Tỉnh lộ 10, Phú Vang, Thừa Thiên Huế, Việt Nam
2 Đại học Huế, 3 Lê Lợi, Huế, Việt Nam
3 Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế, 102 Phùng Hưng, Huế, Việt Nam
* Tác giả liên hệ Hoàng Nghĩa Duyệt (Thư điện tử: hoangnghiaduyet@gmail.com)
(Ngày nhận bài: 22/4/2019; Ngày chấp nhận đăng: 26/9/2019)
Tóm tắt: Ở Việt Nam có cây Cỏ sữa lá nhỏ – Euphorbia thymifolia Burm (L.) Kinh nghiệm của nông dân là
khi trẻ con cũng như lợn con bị bệnh tiêu chảy thường thu hái cây Cỏ sữa lá nhỏ (CSLN) rửa sạch, sắc lấy nước cho uống để điều trị Để xác định cơ sở khoa và xây dựng quy trình sử dụng cây CSLN để phòng và trị bệnh tiêu chảy cho lợn con, trong những năm qua đề tài đã tiến hành nghiên cứu dịch chiết của cây CSLN chứa chất có các hoạt tính sinh học có tác dụng kháng khuẩn, quy trình sản xuất chế phẩm cao công nghiệp và cao đông y, đồng thời sử dụng chúng trong việc phòng và trị bệnh tiêu chảy ở lợn con theo mẹ và đã
thu được kết quả tốt Hoạt chất chính được tách chiết từ cây CSLN là flavonoid, polyphenol và tanin
Hiệu suất tách chiết theo phương pháp công nghiệp trung bình đạt 36,48% và theo phương pháp đông
y là 10,9% Cao chiết theo phương pháp công nghiệp chứa hoạt chất polyphenol cao hơn 3,02 lần so với
mẫu cao đông y Đồng thời, sử dụng kết quả trên để phòng và trị bệnh tiêu chảy ở lợn con theo mẹ tại
một số nông hộ tại xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế cho kết quả tốt, không thua kém so với kháng sinh
Từ khóa: cỏ sữa lá nhỏ, polyphenol, bệnh tiêu chảy, lợn con
Abstract Euphorbia thymifolia Burm (L.) plants are available during the year Farmers usually use the
extract of these plants to treat diarrhea for children and piglets To determine the scientific basis and
develop procedures for using Euphorbia thymifolia Burm (L.) plants to prevent and treat diarrhea for
piglets, the authors have studied how to utilize the extracts of these plants containing bioactive com-pounds with antimicrobial effects They also studied the industrial and oriental medicine extraction processes and used the extract to prevent and treat diarrhea in piglets Good results were achieved The main active compounds in the extract include flavonoids, polyphenols, and tannins The average extraction efficiency by the industrial method is 36.48% and that of the oriental medicine method is 10.9% The polyphenol content in the industrial extract is 3.02 times as high as that in the oriental medicine extract The use of these extracts has comparable outcomes with the antibiotics used to prevent and treat diarrhea in piglets in some households in Quang Tho, Quang Dien, Thua Thien Hue
Keywords: Euphorbia thymifolia Burm (L.); polyphenol, diarrhea, disease, piglets
Trang 2126
Hội chứng tiêu chảy ở lợn do nhiều nguyên nhân gây ra (vi khuẩn, vi rus, thời tiết khí hậu, chế độ
nuôi dưỡng, chăm sóc, v.v.) trong đó do E coli đóng vai trò chủ yếu [1–3] Đây là một bệnh rất phổ biến,
khó phòng trị trong chăn nuôi lợn con trước và sau cai sữa ở Việt Nam, gây thiệt hại rất lớn trong chăn nuôi lợn nái sinh sản (giảm đầu con cai sữa/ổ 20–40%, thậm chí làm chết cả đàn, giảm 25–30% khối lượng
lợn con lúc cai sữa và 15–20% khối lượng lúc giết mổ) [4] Bệnh do vi khuẩn E coli (có yếu tố bám dính và khả năng tạo độc tố) gây nên [5] E coli thường làm hủy hoại hệ thống nhung mao và niêm mạc ruột non
của lợn con và độc tố của chúng thường đầu độc lợn con nên làm cho lợn con chết với tỷ lệ cao (30–50%, thậm chí cả đàn), hoặc gây còi cọc, chậm lớn ở lợn sau này [4]
Đã từ lâu, các trại chăn nuôi thường sử dụng kháng sinh để điều trị, song hiệu quả không cao và xẩy ra hiện tượng kháng kháng sinh rất nhanh của vi khuẩn [6]
Do vậy, xu hướng sử dụng nguồn dược liệu từ thực vật để điều trị bệnh (đặc biệt là bệnh tiêu chảy) ở người cũng như gia súc đang được rất nhiều tác giả trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu [7–11]
Ở Việt Nam, tồn tại cây Cỏ sữa lá nhỏ (CSLN) và cỏ sữa lá lớn, nhưng CSLN thường được dùng
làm thuốc nhiều hơn vì Cỏ sữa lá lớn chứa độc tố [12] Cỏ sữa lá nhỏ có tên khoa học là Euphobia thymibia
Burm (L.) thuộc họ thầu dầu (Euphorbiaceae) và thường được dùng toàn cây làm thuốc
Cỏ sữa lá nhỏ thường mọc hoang khắp nơi ở bãi cỏ, sân vườn, ở những nơi đất có sỏi đá Cỏ sữa lá nhỏ là loại cây thảo mọc bò, có lông và có mủ trắng Thân và cành tỏa rộng trên mặt đất, hình sợi, màu đỏ tím, lá nhỏ, mọc đối, hình bầu dục hay thuôn, tù đầu hình tim không đều hay tù ở gốc, có răng cưa ở mép, có lông ở mặt dưới, dài 7 mm, rộng 4 mm Cụm hoa dạng sim có ít hoa ở nách lá Quả nang, đường kính 1,5 mm, hạt nhẵn, có 4 góc lồi, dài 0,7 mm Cây ra hoa về mùa hè [12]
Theo y học cổ truyền, CSLN có vị nhạt, hơi chua, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt, thông huyết, tiêu viêm, tiêu độc, lợi tiểu, kháng khuẩn, thông sữa Do đó, CSLN thường được dùng trị bệnh đường ruột và bệnh ngoài da Ngoài ra, CSLN còn có tác dụng thông sữa, tăng tính tiết sữa [12, 13]
Mặt khác, cỏ sữa lá nhỏ thường không triệt tiêu hệ vi sinh vật có lợi trong đường ruột, không bị kháng kháng sinh, bảo vệ hệ nhung mao trong ruột non của lợn con, đảm bảo tốt chức năng tiêu hóa hấp thu thức
ăn, không gây còi cọc cho lợn con sau này
Vì vậy, nghiên cứu sử dụng cây cỏ sữa lá nhỏ để phòng và trị bệnh tiêu chảy do E coli ở lợn con
trong chăn nuôi lợn nái khu vực nông hộ Việt Nam có ý nghĩa khoa học và thực tiễn tốt
Nguyên liệu cây CSLN được thu lấy phần thân và lá tại xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế vào tháng 9 năm 2017 và 2018; Điều chế chế phẩm cao công nghiệp và cao đông y từ cây
Trang 3DOI: 10.26459/hueuni-jns.v128i1E.5220 127
CSLN; Sử dụng chế phẩm cao công nghiệp và cao đông y để phòng và trị bệnh tiêu chảy ở lợn con theo
mẹ tại xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền tỉnh Thừa Thiên Huế
Thu hái, chế biến, bảo quản cây Cỏ sữa lá nhỏ
Nguyên liệu cây CSLN được thu hái lấy phần thân và lá, rửa sạch, phơi thật khô cho vào bao nylon bảo quản để sử dụng dần
Điều chế chế phẩm cao công nghiệp và cao đông y [14]
Điều chế cao chế phẩm công nghiệp: Cân 120 g nguyên liệu khô (75 g lá, 45 g thân), cắt ngắn 1–2 cm,
nghiền nhỏ, cho vào nồi sắc thuốc dung tích 3 lít Cho 200 mL dung dịch NH4OH 10% vào trộn đều, ngâm trong 2 giờ để nguyên liệu được làm ẩm và trương nở Sau đó cho 500 mL nước và tiến hành đun sôi nhẹ trong 2–3 giờ rồi chắt lọc dịch chiết nước lần 1 Tiếp tục cho thêm 500 mL nước vào bã nguyên liệu vừa chắt xong, đun sôi nhẹ 2–3 giờ và chắt lọc dịch chiết nước lần 2 Gộp dịch chiết 1 và 2, lắc đều Cho hỗn hợp vào bình chưng cất dung tích 1000 mL và tiến hành chưng cất loại nước sau đó cô quay ở áp
suất thấp thu được cao chế phẩm công nghiệp
Điều chế cao chế phẩm đông y: Cân 120 g nguyên liệu khô (75 g lá, 45 g thân), cắt ngắn 1–2 cm, nghiền
nhỏ, cho vào nồi sắc thuốc dung tích 3 lít Cho 500 mL nước và tiến hành đun sôi nhẹ trong 2–3 giờ Sau
đó chắt lọc dịch chiết nước lần 1 Tiếp tục cho thêm 500 mL nước vào bã nguyên liệu vừa chắt xong và đun sôi nhẹ 2–3 giờ; chắt lọc dịch chiết nước lần 2 Gộp dịch chiết lần 1 và lần 2 lại với nhau và lắc đều Cho hỗn hợp thuốc vào bình chưng cất dung tích 1000 mL nút nhám, cắm nhiệt kế để theo dõi nhiệt độ Tiến hành đun sôi nhẹ từ từ cho bay hơi nước đến khi còn khoảng 50–70 mL, tiến hành cho dịch chiết vào máy cất quay chân không để thu hồi cao rắn đông y
Hiệu suất cao thu được từ phương pháp công nghiệp trung bình đạt 36,48% và theo phương pháp đông y là 10,9% (hiệu suất chiết theo phương pháp công nghiệp cao gấp 3,35 lần so với phương pháp đông y) [14] Như vậy, phương pháp công nghiệp vừa đạt hiệu quả kinh tế cao vừa tiết kiệm nguồn nguyên liệu đầu vào
Sử dụng dịch chiết cây Cỏ sữa lá nhỏ để phòng và trị bệnh tiêu chảy trên lợn con theo mẹ
Nồng độ chế phẩm cây CSLN trong cao n-butanol là 103, 104 và 105 ppm có đường kính vòng vô
khuẩn với E coli tương ứng: 4,00 ± 0 mm; 14,67 ± 0,58 mm và 24,00 ± 2,65 mm và với Salmonella spp
tương ứng: 4,33 ± 0,58 mm; 15,00 ± 1,00 mm và 21,67 ± 0,58 mm Các nồng độ trong vòng 24 giờ đều cho
kết quả tiêu diệt hoàn toàn các khuẩn lạc của vi khuẩn E coli và Salmonella spp [14]
Vì vậy, cả 2 loại cao công nghiệp và cao đông y của cây CSLN đều được tiến hành hòa tan trong nước cất để thu được chế phẩm CSLN công nghiệp và chế phẩm CSLN đông y với nồng độ 105 ppm để thử nghiệm phòng và trị bệnh tiêu chảy ở lợn con
Trang 4128
Phân lô thí nghiệm
Chọn 10 ổ lợn con theo mẹ (Móng Cái) từ sau khi đẻ Đảm bảo các yếu tố đồng đều Mỗi ổ lợn có 9 lợn con chia làm 3 lô và được đánh dấu theo số thứ tự Thời gian theo dõi thí nghiệm từ 1 đến 21 ngày tuổi
Lô I: Đối chứng, không sử dụng chế phẩm Nếu lợn con bị tiêu chảy thì tiêm Enrofloxacin hay dùng tại địa phương với liều điều trị 1 mL/10–15 kg khối lượng (theo hướng dẫn của nhà sản xuất)
Lô II: Bổ sung chế phẩm CSLN công nghiệp sau khi sinh 3 ngày tuổi Lợn con được cho uống với liều phòng bệnh 2 mL/con/ lần trong 5 ngày liên tiếp để phòng bệnh Nếu trong trường hợp lợn con mắc bệnh tiêu chảy thì sử dụng liều điều trị 3 mL/con/lần (đối với lợn con dưới 10 ngày tuổi), 5 mL/con/lần (đối với lợn con trên 10 ngày tuổi) Ngày cho uống 2 lần (sáng lúc 8 giờ và chiều lúc 4 giờ) Điều trị liên tục 5 ngày
Lô III: Bổ sung chế phẩm CSLN đông y sau khi sinh 3 ngày tuổi, lợn con được cho uống với liều phòng bệnh 2 mL/con/lần trong 5 ngày liên tiếp Nếu trong trường hợp lợn con mắc bệnh tiêu chảy thì sử dụng liều điều trị 3 mL/con/lần (đối với lợn con dưới 10 ngày tuổi), 5 mL/con/lần (đối với lợn con trên 10 ngày tuổi Ngày cho uống 2 lần (sáng lúc 8 giờ và chiều lúc 4 giờ) Điều trị liên tục 5 ngày
Thuốc dùng tại địa phương Enro-10: Thành phần: Enrofloxacin HCl 10 g; Dung môi vừa đủ 100
mL Công dụng đặc trị lợn con ỉa phân trắng, phân vàng nhớt, thương hàn, E coli, viêm phổi, tụ huyết
trùng, viêm phế quản truyền nhiễm, sưng phù đầu, v.v
Liều lượng: Lợn 1 mL/10–15 kg khối lượng; Cách dùng: tiêm bắp, liên tục 5 ngày
Sơ đồ bố trí thí nghiệm được trình bày ở Bảng 1
Bảng 1 Sơ đồ bố trí thí nghiệm
1 Số lợn con thí nghiệm
(n)
nghiệp
Cao Đông y
Sau khi sinh cho uống liều 2 mL/ con trong 5 ngày
3 Liều điều trị lợn con bị
bệnh ở Lô ĐC
(mL/con/ngày)
1 mL/10–
15 kg P
Sử dụng KS: Enrofloxacin tiêm bắp
4 Liều điều trị lợn con bị
bệnh ở lô TN (mL/con/
lần uống)
3–5 mL cao Công nghiệp
3–5 mL cao Đông y
3 mL/con/lần cho lợn con ≤10 kg P
và 5 mL/ con/ lần cho lợn con ≥10
kg P Ngày cho uống 2 lần (sáng, chiều)
5 Thời gian điều trị (ngày
liên tiếp)
7 Tổng số lợn TN và
ĐC/lô (con)
Trang 5DOI: 10.26459/hueuni-jns.v128i1E.5220 129
Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm: Tỷ lệ mắc, tỷ lệ khỏi bệnh và tỷ lệ chết được tính theo công thức:
Tỷ lệ mắc bệnh (%) = Tổng số con mắc bệnhTổng số con theo dõi × 100; Tỷ lệ chết (%) = Tổng số con theo dõiTổng số con chết × 100
Tỷ lệ khỏi (%) = Tổng số con khỏi bệnhTổng số con mắc bệnh × 100; Thời gian điều trị trung bình: 𝑋 ̅̅̅̅= ∑ 𝑥𝑖 𝑛𝑖
𝑛
trong đó x i là số ngày điều trị (i = 1, 2, 3); n i là số con điều trị khỏi tại thời điểm i, n là tổng số con điều trị
khỏi
Số liệu thí nghiệm được xử lý theo phương pháp thống kê sinh vật học Tất cả số liệu thu thập được quản lý trong phần mềm Microsoft Excel 2010 và phân tích thống kê trên phần mềm Minitab version 16.0
Kết quả đánh giá tình hình mắc bệnh tiêu chảy của lợn con giai đoạn theo mẹ khi không và được phòng bệnh bằng các loại dịch chiết cây CSLN được trình bày ở Bảng 2
Số liệu ở Bảng 2 cho thấy tỷ lệ tiêu chảy của lợn con trong giai đoạn theo mẹ ở các hộ chăn nuôi lợn nái được chọn làm thí nghiệm tại xã Quảng Thọ là rất cao, trung bình 64,44 %, trong đó cao nhất ở lô I do không phòng bệnh cho lợn con sau khi sinh (trung bình 83,33%) Lô II sử dụng chế phẩm dịch chiết công nghiệp cây CSLN để phòng bệnh tiêu chảy Ở đây, lợn con có tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy thấp nhất (trung bình 53,33%) Lô III sử dụng chế phẩm dịch chiết đông y để phòng bệnh tiêu chảy, lợn con có tỷ lệ mắc
bệnh tiêu chảy trung bình là 56,67% Sự khác nhau giữa Lô 1 với Lô 2 và Lô 3 là có ý nghĩa (P < 0,05), nhưng không có sự sai khác có ý nghĩa giữa lô 2 và lô 3 (P > 0,05) Nếu so sánh với kết quả của Lã Văn
Kính [15] dùng chế phẩm thảo dược (xuyên tâm liên, bọ mắm, dây cóc và gừng) để phòng bệnh tiêu chảy cho lợn con đã làm giảm tỷ lệ tiêu chảy xuống 72% Theo Đỗ Trung Cứ và cs [16] đã sử dụng chế phẩm Biosubtyl để phòng bệnh tiêu chảy cho lợn con và đã làm giảm 42% số lợn con bị tiêu chảy Điều này cho thấy dịch chiết cây CSLN đã có tác dụng tốt trong việc phòng bệnh tiêu chảy ở lợn con theo mẹ
Bảng 2 Tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy của lợn con ở các lô thí nghiệm
Lô thí nghiệm Số con theo dõi (con) Số con tiêu chảy (con) Tỷ lệ tiêu chảy (%)
Ghi chú: Các ký tự khác nhau trên cùng một cột thể hiện sự sai khác giữa các lô là có ý nghĩa thống kê (P < 0,05)
Trang 6130
Kết quả điều trị bệnh lợn con tiêu chảy bằng kháng sinh và 2 loại chế phẩm cao công nghiệp và cao đông y được trình bày ở Bảng 3 và đều cho hiệu quả tốt
Cụ thể ở lô I, lợn con được điều trị bằng Enrofloxacin và số con khỏi bệnh là 22/25 con, tỷ lệ khỏi bệnh đạt 88,00%, tỷ lệ chết 10%
Lô II sử dụng chế phẩm cao công nghiệp để điều trị Số con điều trị khỏi bệnh là 15/16 con, tỷ lệ khỏi bệnh 93,75% và tỷ lệ chết 3,33%
Lô III sử dụng chế phẩm cao đông y để điều trị Kết quả cho thấy số con điều trị khỏi bệnh là 15/17 con, tỷ lệ khỏi bệnh đạt 88,24% và tỷ lệ chết là 6,67%
Như vậy, ở cả 3 lô thí nghiệm đều có lợn con chết trong quá trình điều trị bệnh tiêu chảy Tuy tỷ lệ lợn con bị chết cao nhất ở lô I, thấp nhất ở Lô II và trung bình ở Lô III, nhưng tỷ lệ chết này là thấp và
không có sai khác có ý nghĩa giữa các lô (P > 0,05)
Bảng 3 cho thấy tỷ lệ số con khỏi bệnh ở lô II là cao nhất (đạt 93,75%), thứ đến là lô III (88,24%) và
thấp nhất ở lô I (88,0%), nhưng sự sai khác giữa các lô là không rõ rệt (P > 0,05) Kết quả này cao hơn khá
rõ rệt so với kết quả của Lã Văn kính [15] khi bổ sung chế phẩm thảo dược (xuyên tâm liên, bọ mắm, dây cóc và gừng) cho lợn con để phòng bệnh tiêu chảy Kết quả tỷ lệ tiêu chảy ở lợn con đã giảm 72% Đỗ Trung Cứ và cs khi sử dụng chế phẩm Biosubtyl để phòng bệnh tiêu chảy ở lợn con Kết quả cho thấy tỷ
lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy giảm 42% [16]
Điều đó chứng tỏ vi khuẩn E coli và vi khuẩn Salmonella spp gây tiêu chảy ở lợn con rất nhạy cảm
với dịch chiết từ cây CSLN Vì vậy, việc sử dụng dịch chiết của cây CSLN cho lợn con trong giai đoạn theo mẹ uống để phòng và trị bệnh tiêu chảy là hoàn toàn có khả năng phòng và điều trị bệnh tiêu chảy
mà không cần sử dụng đến kháng sinh để điều trị
Thời gian điều trị khỏi bệnh cũng là một chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc Thời gian điều trị càng ngắn thì thuốc càng có hiệu quả Thời gian điều trị khỏi bệnh được tính từ khi bắt đầu điều trị tới khi con vật khỏi hoàn toàn Kết quả thời gian điều trị khỏi bệnh tiêu chảy cho lợn con theo mẹ được trình bày ở Bảng 4
Bảng 3 Tỷ lệ khỏi bệnh và tỷ lệ chết sau khi sử dụng các phác đồ
Lô thí nghiệm Số con theo
dõi (con)
Số con mắc bệnh (con)
Số con khỏi bệnh (con)
Tỷ lệ khỏi bệnh (%)
Số con chết (con) Tỷ lệ chết (%)
Trang 7DOI: 10.26459/hueuni-jns.v128i1E.5220 131
Bảng 4 Số ngày điều trị trung bình của từng lô thí nghiệm
Lô Thí nghiệm Tỷ lệ mắc bệnh (%) Tỷ lệ khỏi bệnh (%) Số ngày điều trị TB (ngày)
Bảng 4 cho thấy thời gian điều trị bệnh tiêu chảy của lợn con ở các lô thí nghiệm trung bình là 3,90 ngày Số ngày điều trị trung bình ở lô I là 3,77 ngày, lô II là 3,87 ngày, lô III là 4,07 ngày Như vậy, việc dùng kháng sinh Enrofloxacine có số ngày điều trị có ngắn hơn chút ít so với điều trị bằng chế phẩm cây
CSLN, nhưng việc sử dụng các chế phẩm lại góp phần hạn chế được việc lạm dụng kháng sinh, tránh gây
tồn dư kháng sinh trong sản phẩm thịt lợn, đảm bảo an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng, tránh được
hiện tượng kháng kháng sinh mạnh của vi khuẩn E coli và Salmonella spp gây bệnh tiêu chảy ở lợn con
[6, 17–19]
Qua thời gian thử nghiệm “Sử dụng chế phẩm dịch chiết của cây Cỏ sữa lá nhỏ để phòng và trị bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn theo mẹ trong khu vực chăn nuôi nông hộ ở xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế” chúng tôi rút ra một số kết luận sau: Chế phẩm dịch chiết của cây Cỏ sữa lá nhỏ có khả năng tốt trong việc phòng bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn theo mẹ: đã làm giảm tỷ
lệ tiêu chảy xuống 20–30% so với lô đối chứng không dùng chế phẩm để phòng bệnh Chế phẩm dịch chiết cây Cỏ sữa lá nhỏ có tác dụng tốt trong khâu điều trị lợn con mắc bệnh tiêu chảy (Tỷ lệ khỏi bệnh đạt cao: 88,24–93,75%, cao hơn so với sử dụng kháng sinh Enrofloxacin để điều trị) Sử dụng chế phẩm
Cỏ sữa lá nhỏ để điều trị cho lợn con bị bệnh tiêu chảy có thời gian khỏi bệnh nhanh (trung bình khoảng
4 ngày điều trị) Trong 2 loại chế phẩm thì chế phẩm cao công nghiệp thể hiện khả năng phòng và trị bệnh bệnh tiêu chảy ở lợn con tốt hơn chế phẩm cao đông y Như vậy, việc sử dụng dịch chiết chế phẩm cây Cỏ sữa lá nhỏ để phòng và trị bệnh tiêu chảy ở lợn con theo mẹ là rất phù hợp và hiệu quả, có thể thay thế việc sử dụng kháng sinh để điều trị, đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng, bảo vệ môi sinh và nâng cao hiệu quả kinh tế
Cần tiếp tục nghiên cứu ảnh hưởng của việc sử dụng dịch chiết cây cỏ sữa để điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn con theo mẹ và sau cai sữa tới khả năng sử dụng thức ăn, tốc độ sinh trưởng và phẩm chất thịt của lợn khi kết thúc nuôi thịt
Trang 8132
Tài liệu tham khảo
1 Nguyễn Khắc Nam Bệnh tiêu chảy ở lợn con do khuẩn E coli: htpps://nongnghiep.vn; 2009
2 Nguyễn Xuân Hòa, Ngyễn Hữu Mến, Thương Thị Thanh Lễ, Lê Văn Phước Xác định tỷ lệ mang gen kháng
nguyên bám dính F18 và tính mẫn cảm kháng sinh của vi khuẩn E coli gây tiêu chảy ở lợn con sau cai sữa, tại
huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh Tuyển tập các bài báo khoa học 2012–2017 Trường Đại Học Nông Lâm Huế, tháng 3–2017 2017:767–74
3 Đỗ Ngọc Thúy, Cù Hữu Phú Tính kháng thuốc của một số chủng E coli phân lập từ lợn con tiêu chảy ở một số
tỉnh phía Bắc Việt Nam Tạp chí KHKT Thú y 2002;II
4 APA United Nano Technology Co L Pigle-diarrhens Commen - problems: http://apanano.com; 2017
5 Nguyễn Ngọc Hải Bệnh do vi khuẩn E coli trên heo con: www.vemedim.com; 2018
6 Phạm Hoàng Sơn Hưng, Nguyễn Xuân Hòa, Nguyễn Thị Hồng Thắm, Phan Vũ Hải Đánh giá tính mẫn cảm
kháng sinh của vi khuẩn E coli và Salmonella spp Phân lập từ pân lợn con theo mẹ bị tiêu chảy ở huyện Phú
Vang tỉnh Thừa Thiên Huế Tuyển tập các bài báo khoa học 2012–2017 2016:735–45
7 Đỗ Tất Lợi Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam: Nxb Hà Nội; 2014
8 Nguyễn Xuân Bình Phòng và trị bệnh heo nái, heo con, heo thịt: Nxb Long An (tái bản); 1992
9 Lê Văn Truyện, Nguyễn Gia Chấn Chọn lọc sử dụng cây thuốc nam, tập 1–2: Nxb Khoa học, kỹ thuật Hà nội;
1999
10 Bùi Chí Hiếu Tích hợp y học cổ truyền vào hệ thống y tế Việt Nam: Nxb Hà Nội; 1993
11 Ogle BM, Tuyet HT, Duyet HN, Dung NNX Food, Feed or Medicine: The multiple funtionals of edible wild plants in Vietnam Economic Botany 2003;57(1):103–17
12 Nguyễn Văn Quyết Tác dụng chữa bệnh của cây Cỏ sữa lá nhỏ: https://suckhoedoisong.vn; 2017
13 Nguyễn Trọng Nghĩa Cây Cỏ sữa lá nhỏ là cây gì, tác dụng gì và chữa bệnh gì: https://thoatvidiadem.net; 2019
14 Phan Văn Cư, Nguyễn Quang Linh, Huỳnh Thị Ngọc Nữ, Huỳnh Thị Thanh Hoa Tách chiết hoạt chất sinh học
từ cây cỏ sữa lá nhỏ – Euphorbia thymifolia Burm (L.) và đánh giá khả năng kháng khuẩn đối với vi khuẩn E coli
và Salmonella spp gây bệnh tiêu chảy trên lợn con tại tỉnh Thừa Thiên Huế Tạp chí Khoa học, Đại học Huế
2019;128(3A):5–14
15 Lã Văn Kính Nghiên cứu một số chế phẩm có nguồn gốc thảo dược trong chăn nuôi lợn và gia cầm: Đề tài cấp bộ; 2012
16 Đỗ Trung Cứ, Trần Thị Hạnh, Nguyễn Quang Tuyên Sử dụng chế phẩm sinh học Biosubtyl để phòng bệnh tiêu chảy trước và sau cai sữa Tạp chí KHKT Thú y 2000;VII(2):58–62
17 Nguyễn Duy Trọng Dùng thuốc nam chữa bệnh cho vật nuôi: https://www.facebook.com; 2014
18 Bùi Thị Tho Thuốc kháng sinh và nguyên tắc sử dụng trong chăn nuôi thú y: Nxb Hà Nội; 2003
19 Nguyễn Trọng Lịch Kiểm tra tính mẫn cảm và tính kháng thuốc của vi khuẩn E coli và Salmonella spp phân lập
từ phân lợn con bị bệnh viêm ruột tiêu chảy: Luận văn Thạc sỹ nông nghiệp, Đại học Nông nghiệp Hà Nội; 2007