Nghiên cứu đã thành công việc sử dụng nấm Metarhizium anisopliae (M. anisopliae) trong phòng trừ sau hại nói chung và phòng trừ rầy hại lúa nói riêng. Kết quả thử nghiệm tại Tuyên Quang năm 2015, 2016 cho thấy: Chế phẩm M. anisopliae ở liều lượng 8 kg/ha có hiệu lực trừ rầy nâu, rầy lưng trắng hại lúa, hiệu lực 10 ngày sau xử lý đạt từ đến 61,68-65,16% %, vừa không ảnh hưởng đến sự sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng của cây lúa, vừa không ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.
Trang 1T P CHÍ KHOA H C I H C TÂN TRÀO
ISSN: 2354 - 1431 http://tckh.daihoctantrao.edu.vn/
Nghiên c u ng d ng, s d ng ch ph m n m ký sinh Metarhizium anisopliae
Ngày nh n bài:
15/5/2019
10/6/2019
trên cây lúa trên th gi i nói chung và Vi t Nam nói riêng R y không
ã s d ng r t nhi u lo i thu c hoá h c (BVTV), tuy nhiên thu c BVTV tr
vi c s d ng n m Metarhizium anisopliae (M anisopliae) trong phòng tr
sau h i nói chung và phòng tr r y h i lúa nói riêng K t qu th nghi m t i
Tuyên Quang n m 2015, 2016 cho th y: Ch ph m M anisopliae li u
l ng 8 kg/ha có hi u l c tr r y nâu, r y l ng tr ng h i lúa, hi u l c 10
sinh tr ng, phát tri n, n ng su t, ch t l ng c a cây lúa, v a không nh
h ng n môi tr ng sinh thái
T khóa:
N m ký sinh Metarhizium
tr ng
1 t v n
nh ng loài sâu h i chính h u h t các vùng s n xu t
n m u th p niên 90 n nay r y luôn là i t ng
d ch h i chính trên lúa, di n tích lúa nhi m r y trung
ha, trong ó nhi m n ng trên 50 nghìn ha và m t tr ng
r y nâu truy n virus gây b nh vàng lùn, lùn xo n lá,
r y lung tr ng, r y nâu nh truy n virus gây b nh lùn
s d ng r t nhi u lo i thu c hoá h c, tuy nhiên thu c
phân h y có th gi tác d ng r t lâu trong s n ph m
c bi t nghiêm tr ng h n là vi c l m d ng thu c
BVTV c a ng i dân d n t i vi c bùng phát d ch h i
m i, di t tr các loài thiên ch, l i d l ng thu c BVTV trong nông s n c ng nh t ai, môi tr ng, nh
h ng n s c kh e con ng i v t nuôi c ng nh môi
tr ng sinh thái thay th d n vi c s d ng thu c hóa
h c trong s n xu t nông nghi p, g n ây các nhà khoa
h c ã nghiên c u ã thành công trong vi c s d ng n m gây b nh cho côn trùng phòng tr các lo i côn trùng và
sâu h i cây tr ng, i n hình nh n m M anisopliae và
m i nhà, sâu khoang h i c i xanh, sâu h i u t ng và
u xanh , r y m m và các loài sâu h i lúa
s ch, b n v ng, vi c nghiên c u ng d ng s d ng
ch ph m n m M anisopliae trong phòng tr d ch h i
tr ng s ng c a con ng i, sinh v t có ích khác là v n
Trang 2b k thu t m i t i m t s t nh khu v c phía Nam,
ch ph m n m M anisopliae trong phòng tr r y h i
lúa
ph ng pháp nghiên c u
- Th i gian: T tháng 7/2014 n tháng 7/2016
D ng, Yên S n, Thành ph Tuyên Quang, t nh
Tuyên Quang
2.2 V t li u nghiên c u
R y nâu, r y lung tr ng, n m M anisopliae
2.3 N i dung nghiên c u
N i dung 1 Nghiên c u di n bi n qu n th r y
N i dung 2 Th nghi m so sánh hi u qu c a n m
và ánh giá hi u qu phòng tr
2.4 Ph ng pháp nghiên c u
2.4.1 B trí thí nghi m
B trí thí nghi m theo quy chu n k thu t qu c gia
QCVN 01-29:2010/BNNPTPT v kh o nghi m trên
ng ru ng hi u l c c a thu c tr r y h i lúa:
2.4.2 Ph ng pháp nghiên c u
N i dung 1: Nghiên c u di n bi n qu n th r y
- Theo ph ng pháp i u tra phát hi n d ch h i cây
tr ng t i Quy chu n k thu t qu c gia QCVN 01-38:
2010/BNNPTNT
i m i u tra
madut, kính núp c m tay, kinh núp soi n i, túi b t
m u, ng hút r y
N i dung 2: Th nghi m so sánh hi u qu c a n m
- D ng c : ch ph m n m M.anisopliae hàm l ng
5.4 EC, thu c tr r y EMAAICI 50 WG Khay inox 20x20x5, túi ng m u, th c 1m, d u madut, kính núp c m tay, kinh núp soi n i, dây nilon, b ng công
- L ng n c: 600 l/ha
+ Di n tích ô thí nghi m: 300 m²/ô công th c;
- Ch tiêu theo dõi và ph ng pháp i u tra:
+ M t r y tr c x lý 1, 3,7,10 ngày sau x lý
Dùng khay kích th c 20 x20 cm tráng d u xác
nh m t r y M i ô i u tra 10 i m không c nh
p, m s r y trong khay Công th c tính:
Henderson – Tilton
- Ca: là s l ng cá th r y s ng công th c i
ch ng sau x lý
- Cb: là s l ng cá th r y s ng công th c i
nghi m sau x lý
* ánh giá nh h ng c a thu c v i lúa 1,3,7,10
C p
Trang 34 Tri u ch ng ng c nh ng ch a nh h ng
n n ng su t
h ng n n ng su t
2.5 Ph ng pháp x lý s li u
3 K t qu nghiên c u
3.1 K t qu nghiên c u di n bi n qu n th r y
a Di n bi n m t qu n th r y nâu
0
100
200
300
400
500
600
700
800
900
0
Ng y i u tra
Yên S n
TP Tuyên Quang
S n D ng
H nh 1: Di n bi n m t r y nâu t tháng 7/2014
n 12/2014
Qua hình 1 cho th y: t tháng 7-12 n m 2014 r y
bông n chín sáp t cu i tháng 8 n gi a tháng 9
0
50
100
150
200
250
300
350
400
450
1
1
1
2
2
Ng y i u tra
Yên S n
TP Tuyên Quang
S n D ng
7/2014 n tháng 12/2014
R y l ng tr ng có 4 l a T cu i tháng 7 m t
r y l ng tr ng b t u t ng d n và t cao nh t vào
cu i tháng 8 gây cháy r y c c b vào u tháng 9 v i
3.2 K t qu nghiên c u di n bi n qu n th r y
a Di n bi n m t qu n th r y nâu
0 100 200 300 400 500 600 700
7/
26/6
24/1 0
Ng y i u tra
Yên S n
TP Tuyên Quang
S n D ng
xuân r y nâu có 3 l a gây h i, L a 2 (gi a tháng 4)
nâu cao nh t (giai o n tr bông-chín s a): Huy n
l a 8 r y trú ng t i lúa chét, b c và qua ông
0 100 200 300 400 500 600 700
8/
201522/329/312/419/4 3/515/5
22/531/514/627 12 19/7 2/816/8
23/830 13/920/9 10 /10 1/8
15 1
Ngày i u tra
Yên S n
TP Tuyên Quang
S n D ng
H nh 4: Di n bi n m t r y l ng tr ng n m 2015
ó gi m d n vào cu i v
Trang 43.3 K t qu nghiên c u di n bi n qu n th r y
0
50
100
150
200
250
300
350
400
450
500
2 2 3 Ngày i u tra 1 1 2 9 1 2 2 3
Yên S n
TP Tuyên Quang
S n D ng
H nh 5: Di n bi n m t r y nâu t tháng 1/2016
n tháng 8/2016
Nh n xét: V xuân 2016: R y nâu xu t hi n 3 l a
Tháng 3 (l a 1) r y phát sinh m t th p, sau ó t ng
d n vào cu i tháng 4 (l a 2) và t cao nh t vào gi a
tháng 5 (l a 3) giai o n lúa tr bông-chín s a M t
ph bi n t i huy n S n D ng t cao nh t là 396
R y nâu (l a 4) di chuy n t v xuân sang v mùa
trên lúa t giai o n lúa h i xanh m t r y th p nh t
u tháng 7, t cu i tháng 7 r y l a 5 phát sinh v i
Tuyên Quang R y l a 6 chúng tôi d ki n phát sinh
500 con/m2
0
50
100
150
200
250
300
350
400
450
6/
4
5
29/
5
12/
6
26/
6 1 7
Ngày i u tra
Yên S n
TP Tuyên Quang
H nh 6: Di n bi n m t r y l ng tr ng t tháng
01 - 8/2016
t ng d n t gi a tháng 4 (l a 2) và t ng cao nh t vào
v xuân n m 2016 c ng th p
xuân giai o n h i xanh m t r y th p nh t và m t
K t lu n
òng n chín sáp) và l a 7 trên trà mùa mu n là các
chúng chú ng ch y u trên lúa chét, b c
cùng lúc r y có nhi u tu i (g i là g i l a) gây khó
kh n trong vi c phòng tr
h n (50 -60%)
h ng m t các l a cao i m t trung bình t
con/m2 r t d gây cháy r y c c b có khi trên di n
r ng
th ng ra tr c 3-5 ngày so v i huy n Yên S n, thành
ph Tuyên Quang, (nguyên nhân do ph n l n di n
chung vào các ngày u c a trà lúa xuân chính v và trà lúa mùa s m)
3.4 Th nghi m so sánh hi u l c c a n m ký sinh Metarhizium anisopliae và thu c b o v th c
v t có ngu n g c sinh h c trong phòng tr r y nâu
Th c hi n theo quy chu n k thu t qu c gia QCVN 01-29:2010/BNNPTPT v kh o nghi m trên ng ru ng
hi u l c c a thu c tr r y h i lúa: (b i tính c ng h ng gây h i cho nên chúng tôi ánh giá m t và hi u l c chung cho c r y nâu và r y l ng tr ng sau ây g i chung là r y)
a Th nghi m so sánh hi u l c c a n m ký sinh Metarhizium anisopliae và thu c b o v th c v t có
ngu n g c sinh h c trong phòng tr r y nâu và r y
l ng tr ng
* V mùa 2015
Trang 55,00
10,00
15,00
20,00
25,00
30,00
35,00
40,00
45,00
50,00
Th i i m theo dõi
CT I
CT II
CT III
CT IV
mùa 2014
sau x lý u th p h n so v i công th c IV ( i ch ng
nghi m có x lý thu c gi m d n theo các ngày sau x
- Hi u l c c a các công th c th nghi m 1, 3, 7,10
ngày sau x lý
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
50,00
60,00
70,00
80,00
90,00
1NSXL 3NSXL 7NSXL 10NSXL
Th i i m theo dõi
CT II
CT III
Hình 8: Hi u l c tr r y các công th c th nghi m
v mùa 2014
Ghi chú: NSXL: Ngày sau x lý
Nh n xét: theo s li u c a hình 8 chúng tôi th y
Hi u l c tr r y h i lúa 10NSXL c a CT I , CT II,
CT III t cao nh t có hi u l c l n l t là 63,45%;
81,50% ; 83,95%
* V xuân 2016:
nghi m
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
50,00
60,00
TXL 1NSXL 3NSXL 7NSXL 10NSXL
Th i i m theo dõi
CT I
CT II
CT III
CT IV
xuân 2016
theo dõi 1, 3,7,10 sau x lý u th p h n so v i công
(d i 20 con/khóm) M t r y CT I gi m ch m h n
sau x lý
nghi m
0,00 10,00 20,00 30,00 40,00 50,00 60,00 70,00 80,00 90,00
1NSXL 3NSXL 7NSXL 10NSXL
Th i i m theo dõi
CT II
CT III
Hình 10: Hi u l c tr r y các công th c th nghi m v xuân 2016
Ghi chú: TXL: tr c x lý, NSXL: ngày sau x lý
Theo s li u c a hình 10 chúng tôi th y hi u l c
l ng tr ng h i lúa
là 65,16%; 81,88%; 83,45%
Ch ph m n m M.anisopliae có hi u l c tr r y v
xuân 2016 (65,16%) cao h n v mùa 2014 (63,45%)
Th i i m 1, 3, 7,10 NSXL: Hi u l c tr r y các công th c I, II, III u t ng d n tuy nhiên công th c I
hi u l c t ng ch m h n và u th p h n công th c II, III
ngày sau x lý
tr ng các ngày sau x lý
Công
th c
C p h i
1 NSXL
3 NSXL
7 NSXL
I
II III
IV
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1 Ghi chú: NSXL: Ngày sau x lý
nghi m 8 kg/ ha và các công th c II, III 1, 3, 7 ngày
c a cây lúa
Trang 6B ng 2: Di n bi n m t s thiên ch chính trong
trong mô hình cao h n ngoài mô hình và thành ph n
loài a d ng h n Do ngoài mô hình s d ng thu c
trên ng ru ng
4.1 K t lu n
n m xu t hi n 8 l a: v xuân 3 l a , v mùa 5 l a, các
ngày, nên gi a các l a r y có s g i nhau, do có hi n
t ng r y m i n c a cu i l a tr c s trùng v i r y
tháng 4, 5; l a 5, 6, 7 gây h i gây h i n ng vào các
cây lúa
tr ng có s d ng ch ph m n m M.anisopliae b o v
n ng su t, s n l ng lúa, t o ra s n ph m an toàn, b o
v môi tr ng và s c kho c ng ng Ngoài ra còn b o
v thiên ch trên ng ru ng, cân b ng h sinh thái
4.2 ngh
- C n c k t qu nghiên c u v di n bi n qu n th
các ch ng trình trình t p hu n khuy n nông tuyên truy n cho ng i nông dân tr ng lúa Tuyên Quang,
di n bi n qu n th và ng d ng trong phòng tr r y
hi u qu , an toàn
tr ng có s d ng ch ph m n m M.anisopliae d ng
ph m n m xanh M anisopliae trong phòng tr r y
TÀI LI U THAM KH O
1 C c BVTV: Báo cáo t ng k t công tác BVTV
h ng c a n m tr ng và n m xanh i v i m t s
thiên ch c a sâu h i lúa” T p chí Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn, S 6-2002
3 Nguy n Th L c và c ng s (2002), Nghiên c u,
4 Ph m Th Thùy và c ng s (1996), Nghiên c u công ngh s n xu t và ng d ng ch ph m n m Beauveria v Metarhizium phòng tr m t s sâu
h i cây tr ng (1991- 1995), Tuy n t p công trình
nghiên c u b o v th c v t, 1990- 1995 NXB Nông nghi p, Hà N i
Giang (1997), B o v cây tr ng t các ch ph m t vi
n m, NXB Nông nghi p TP H Chí Minh
6 Vi n B o v th c v t (2001), Nghiên c u áp
s n xu t ch ph m sinh h c BVTV trong phòng tr
n m Metarhizium anisopliae ký sinh trên các lo i sâu
h i d a, b hung h i mía, châu ch u h i ngô, mía và
8 Hall F.R and Menn J.J (1999), Biopesticides-
Trang 79 Milner (1994) Biological control of termites:
results and experiences whinin a CSIRO project in
australia Biocontrol Science and Technology
10 Mendoca A.F (1992), Mass production, application and fomulation of Metarhizium anisopliae for control of sugarcane froghopper, Biological control
of locust and grasshopper
Research and application, using parasitic fungus Metarhizium anisopliae to control brown backed rice plant hopper and white backed rice plant hopper in Tuyen Quang
Pham Thi Mai Trang, Nguyen Thi Hoai Anh, Nguyen Thi Thu Hien
Recieved:
15/5/2019
Accepted:
10/6/2019
Brown planhopper and white backed planhopper are considered one of the main pests in rice in the world in general and Vietnam in particular Planhopper not only directly damage quality and quantitive of rice but also a medium for transmitting disease-causing viruses in rice Therefore, in order to control planhopper, farmers have used a lot of chemical drugs (pesticides) However, these pesticides are often highly toxic and slow to decompose, which can keep long-lasting effects in products
In order to gradually replace the use of chemical drugs in agricultural production,
scientists have recently succeeded in using Metarhizium anisopliae in the prevention
the insects in general and the planhopper in particular Test results in Tuyen Quang
in 2015,2016 showed that: Metarhizium anisopliae in 8 kg / ha dosage was effective
e for brown planhopper and white backed planhopper, effective 10 days after treatment reached from 61, 68-65.16%% It does not affect the growth, development, productivity and quality of rice plants and it does not affect the ecological environment
Keywords:
Metarhizium anisopliae;
Metarhizium sp; brown
furcifera