- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tợng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của m
Trang 14 Củng cố:
- Thế nào là cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ?
- Trong các từ: cời, mỉm cời, cời ruồi, cời khì; từ nào nghĩa rộng, từ nào nghĩa hẹp?
5 HDHS học bài ở nhà:
- Hoàn thiện các ý còn lại ở các bài tập trong SGK
- Xem trớc bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
C Rút kinh nghiệm:
NS: 14/8/2009
NG: 15/8/2009 Tiết 4 Bài 1
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu
1 Mục tiêu: HS đạt đợc
- Nắm đợc chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tợng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
- Vận dụng đợc kiến thức vào việc xây dựng các văn bản nói, viết đảm bảo tính thống nhất
về chủ đề
2 Chuẩn bị
- Thầy : Tích hợp văn bản “ Tôi đi học”
- Trò: Xem trớc bài
B Kế hoạch lên lớp
1 ổ n định : 8A 8C
2 Kiểm tra:
HS đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi: “ Tôi nhớ mẹ tôi lúc ngời còn sống, tôi lên mời
Mẹ tôi âu yếm dắt tay tôi dẫn đi trên con đờng làng dài và hẹp Sáng nay, lúc cô giáo đến thăm, tôi nói với mẹ có nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ Còn chiều nay mẹ hiền từ của tôi cho tôi đi dạo chơi.”
? Đoạn văn trên viết nh vậy đã đúng cha ? Tại s ao
( Đây chỉ là những câu văn rời rạc Mỗi câu một ý không hớng tới một vấn đề chính nên không tạo ra sự liên kết mạch lạc, không thống nhất về chủ đề)
3 Bài mới
? Vậy tính thống nhất về chủ đề là gì
? Nó đợc thể hiện ở những phơng diện nào của văn bản
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi
HS tóm tắt văn bản “ Tôi đi học”
? Trong văn bản “Tôi đi học” t/ giả đã nhớ tới kỉ niệm nào
trong thời thơ ấu của mình ( KN buổi tựu trờng đầu tiên)
? Qua những KN tác giả đã diễn tả tâm trạng, cảm giác nào
của n/v “tôi”( Tâm trạng: náo nức, bỡ ngỡ, hồi hộp, cảm giác
trong sáng)
? Hãy nêu chủ đề văn bản “ Tôi đi học”( Tâm trạng về KN
I Chủ đề của văn bản
* Mẫu : Văn bản “Tôi đi học”
Trang 2buổi tựu trờng đầu tiên trong đời).
? Em hiểu chủ đề của văn bản là gì
? Phân biệt chủ đề và đề tài.( Đề tài: đối tợng để nghiên cứu
hoặc miêu tả thể hiện trong các tác phẩm khoa học, văn học
nghệ thuật.VD : Đề tài lịch sử, đề tài trong s/ hoạt b/thờng)
(HS nhắc lại nhan đề văn bản “ Tôi đi học”.)
? Nhan đề của văn bản cho phép em dự đoán văn bản sẽ nói
tới ai và nói về việc gì
? Đại từ “ tôi” và các từ ngữ biểu thị ý nghĩa việc đi học đợc
tác giả sử dụng nh thế nào trong văn bản ( Đại từ “ tôi “ 66
lần; các từ ngữ biểu thị ý nghĩa việc đi học đợc lặp lại ở các
câu, phần, đoạn trong văn bản )
? Việc lặp đi lặp lại điệp từ “ tôi “ và các từ ngữ biểu thị ý
nghĩa đi học ( Tác dụng: duy trì đối tợng văn bản biểu đạt)
? Ngoài hệ thống các từ ngữ ấy, trong văn bản có nhiều câu
văn nhắc đến kỷ niệm của buổi tựu trờng đầu tiên Hãy chỉ
ra một số câu văn tiêu biểu ( Hàng năm tựu trờng; Tôi
quên thế nào ấy; Hôm nay: Tôi đi học )
? Trong buổi tựu trờng đầu tiên ấy tâm trạng nhân vật tôi
thay đổi nh thế nào
? Em có nhận xét gì về trình tự sắp xếp các chi tiết kỷ niệm
? Có thể thay đổi trật tự sắp xếp đó không? Vì sao
( Trình tự hợp lý tạo nên tính liên kết mạch lạc cho văn bản)
? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản
? Tính thống nhất về chủ đề đợc thể hiện ở những phơng
diện nào trong văn bản ( Nội dung: ý, phần, chi tiết mạch lạc;
Hình thức: nhan đề, sử dụng từ ngữ, câu, sự sắp xếp các phần
mục )
? Làm thế nào để có thể viết một văn bản đảm bảo tính thống
nhất về chủ đề ( Xác định chủ đề văn bản-> Đặt nhan đề cho
văn bản-> Sử dụng từ ngữ, câu, ý, phần, chi tiết hớng tới
chủ đề) HS đọc ghi nhớ
* HS đọc bài tập 1(SGK/ 13)- Xác định yêu cầu bài tập 1
a Hãy cho biết văn bản trên viết về đối tợng nào và về vấn
đề gì.(Đối tợng : rừng cọ ở quê tác giả; Vấn đề: Nỗi nhớ rừng
cọ của tác giả)
? Các đoạn văn đã trình bày đối tợng và vấn đề theo thứ tự
nào ( Nêu một ý khái quát về vẻ đẹp của rừng cọ-> Miêu tả
dáng hình cây cọ-> KN gắn bó với cây cọ-> Cuộc sống ở quê
gắn bó với cây cọ-> Khẳng định nỗi nhớ về rừng cọ)
? Theo em, có thể thay đổi trật tự sắp xếp này đợc không
?Vì sao (Trật tự sắp xếp nh trên là hợp lý, không thể thay đổi)
b Nêu chủ đề của văn bản trên?
c Chủ đề ấy đợc thể hiện trong toàn văn bản, từ việc miêu tả
rừng cọ đến cuộc sống của ngời dân Hãy chứng minh điều
đó.(Qua: nhan đề và bố cục 3 phần của VB:
- MB : Từ đầu-> trập trùng (Giới thiệu về rừng cọ )
- TB : Tiếp-> vừa béo vừa bùi ( Tả cây cọ, rừng cọ; Sự gắn
bó của cây cọ, rừng cọ với cuộc sống của t/giả, của ngời
dân sông Thao)
- Chủ đề là đối tợng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là
sự tập trung toàn văn bản vào chủ đề đã xác định
* Ghi nhớ: ( SGK/ 12)
III Luyện tập
1 Bài tập 1 ( SGK/ 13)
* Văn bản : “ Rừng cọ quê tôi”
- Chủ đề : Tình cảm và
sự gắn bó của ngời dân sông Thao với rừng cọ quê hơng
Trang 3- KB : Quê tôi-> quê mình ( T/giả khẳng định tình yêu thủy
chung đối với làng xóm, quê hơng, đối với rừng cọ quê
mình.)
d Tìm từ ngữ, câu văn tiêu biểu thể hiện chủ đề của văn bản
(Rừng cọ quê tôi; Chẳng có nơi nào đẹp nh sông Thao quê tôi,
rừng cọ trập trùng; Thân cọ, búp cọ, lá cọ; Ngời sông Thao đi
đâu rồi cũng nhớ về rừng cọ quê mình.)
* HS đọc bài tập 2 ( SGK/13)- Xác định yêu cầu bài tập 2
? Những ý nào làm cho bài viết lạc đề
HS thảo luận theo bàn-> Trả lời-> Nhận xét
* HS đọc bài tập 3 (SGK/13)- Xác định yêu cầu bài tập 3
? Hãy thảo luận cùng bạn để bổ xung, lự chọn, điều chỉnh lại
các từ, các ý cho thật sát với yêu cầu của đề bài
GV : Có thể sắp xếp lại nh sau:
a Cứ mùa thu về, mỗi lần thấy các em nhỏ núp dới nón mẹ
lần đầu tiên đến trờng, lòng lại náo nức, rộn rã, xốn xang
b Cảm thấy con đờng thờng “ đi lại lắm lần” tự nhiên cũng
thấy lạ, nhiều cảnh vật thay đổi
c Muốn thử cố gắng tự mang sách vở nh 1 học trò thực sự
d Cảm thấy ngôi trờng vốn qua lại nhiều lần cũng có nhiều
biến đổi
e Cảm thấy gần gũi, thân thơng đối với lớp học, với những
ngời bạn mới
2 Bài tập 2 ( SGK/ 13)
- Lạc đề : b, d
3 Bài tập 3 ( SGK/ 13)
- Lạc chủ đề: c, g
- Hợp chủ đề nhng diễn
đạt cha tốt, thiếu tập trung vào chủ đề: b, e
4 Củng cố
- Chủ đề của văn bản là gì ?
- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản thể hiện ntn ?
5.HDHS học bài ở nhà
- Chủ đề của truyện ngắn “Cuộc chia tay của những con búp bê”( Khánh Hoài) (Sự đau khổ của các em nhỏ trớc bi kịch gia đình, tình thơng yêu của anh em,
của bạn bè.)
- Soạn bài “Trong lòng mẹ”
C Rút kinh nghiệm
NS: 17/8/2009
NG: 18/8/2009 Tiết 5+6 BAỉI 2
TRONG Lòng mẹ
(Trớch “ Nhửừng ngaứy thụ ấu” - Nguyeõn Hoàng)
A MUẽC TIEÂU :
1 Mục tiêu: Học sinh đạt đợc
- Hieồu ủửụùc tỡnh caỷm ủaựng thửụng vaứ noồi ủau tinh thaàn cuỷa nhaõn vaọt chuự beự Hoàng caỷm nhaọn ủửụùc tỡnh yeõu thửụng maừnh lieọt cuỷa chú bé đối với mẹ Bửụực ủaàu hieồu ủửụùc vaờn hoài kớ vaứ nét ủaởc saộc cuỷa ngoứi buựt Nguyeõn Hoàng thaỏm ủửụùm chaỏt trửừ tỡnh, lụứi vaờn tửù truyeọn chaõn thành, giaứu sửực truyeàn caỷm
Trang 4- Rèn kĩ năng đọc, tóm tắt, phân tích, cảm thụ truyện.
- Giáo dục lòng kính yêu cha mẹ, biết phân biệt lên án cái xấu, ác
2 Chu ẩn bị:
- Thầy: T liệu tham khảo nâng cao; Truyeọn“ Nhửừng ngaứy thụ aỏu”của Nguyeõn Hoàng
và ảnh taực giaỷ Nguyeõn Hoàng; Bài hát, bài thơ về tình mẫu tử
- Trò: Soạn bài theo câu hỏi SGK
B kế hoạch lên lớp
1 ổ n định : 8A 8C
2 Kiểm tra bài cũ:
a Trong truyện ngắn “ Tôi đi học” tác giả đã sử dụng những phơng thức biểu
đạt nào?
b Phát biểu cảm nghĩ của em về nhân vật “ tôi” trong truyện ngắn “ Tôi học”?
3 B ài mới :
Tình mẹ bao la nh biển Thái Bình dạt dào Lòng mẹ tha thiết nh dòng suối hiền ngọt ngào Tình cảm cha mẹ dành cho con cái và ngợc lại là tình cảm thiêng liêng cao cả Nếu ai đã từng trải qua tuổi thơ cay đắng, khốn khổ hẳn sẽ đồng cảm sâu xa với tình cảnh đáng thơng và tâm hồn nồng nàn, tình cảm mãnh liệt của chú bé Hồng đối với ngời
mẹ khốn khổ của mình Để hiểu rõ điều đó, hôm nay
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi
HS quan sát chú thích *, ảnh tác giả Nguyên Hồng
? Nêu những hiểu biết của em về tác giả Nguyên
Hồng ( GV : Nguyên Hồng xuất thân trong một g/đình
TTS ở Nam Định sau đó cửa nhà sa sút Cha mất
khi Nguyên Hồng 12 tuổi, bà mẹ phải xa con vào
Vinh ở vú cho một tên Tây Đoan Nguyên Hồng
ở với bà cô cay nghiệt nên luôn khát khao tình
mẹ Cha học hết tiểu học nhng nhờ tự học, sống
từng trải và giàu lòng nhân ái mà Nguyên Hồng
trở thành một cây bút đặc sắc độc đáo của nền
VHHĐVN Từ tác phẩm đầu tay viết lúc cha
đầy 18 tuổi-> cuối đời Nguyên Hồng thực sự là
nhà văn của những ngời cùng khổ.)
? Tại sao nói “ Nguyên Hồng là nhà văn của những
ngời lao động cùng khổ”
( Thế giới n/vật của ông là những ngời sống dới
đáy của xã hội thành thị : lu manh, phu phen, trẻ
em, phụ nữ, trí thức ngèo)
? Hãy kể tên một số tác phẩm chính của ông
?Sáng tác của ông tập trung vào những thể loại nào
?Phong cách nghệ thựât nổi bật trong những sáng
tác của Nguyên Hồng.( Nguyên Hồng xứng đáng
với giải thởng HCM về văn học nghệ thựât )
? Xác định thể loại của tác phẩm “ Những ngày
thơ ấu” ? Em hiểu hồi kí là gì (Hồi kí: Thể kí ghi
lại những điều còn nhớ sau khi đã trải qua, chứng
kiến sự việc)? Thời gian sáng tác tác phẩm
I Giới thiệu chung
1 Tác giả
- Quê: Nam Định
- Ông là nhà văn của những ngời lao động cùng khổ
- Ông sáng tác : tiểu thuyết, kí, thơ
- Văn phong của ông giàu chất trữ tình
2 Tác phẩm
- Thể loại : Hồi kí
- Viết năm 1938
Trang 5? Em hãy tóm tắt toàn bộ tác phẩm “ Những ngày
thơ ấu” HS tóm tắt- Nhận xét
GV hớng dẫn đọc đoạn trích giọng chậm, t/cảm,
chú ý từ ngữ hình ảnh, cảm xúc
HS đọc từ đầu -> hỏi đến chứ; HS đọc tiếp -> hết
HS nhận xét
? Vị trí và nội dung chính của đoạn trích “ Trong
lòng mẹ”
? Xác định bố cục của văn bản
? Nội dung từng phần ( P1: Nỗi đau của Hồng khi
phải xa mẹ; P2: Niềm vui hạnh phúc khi Hồng ở
trong lòng mẹ)
? Đoạn trích xuất hiện những nhân vật nào? Ai là
nhân vật chính? Nhân vật “ tôi” có vai trò ntn trong
truyện ( tôi: ngời kể chuyện, tác giả )
? Hãy xác định ngôi kể? Kể theo ngôi thứ nhất có
tác dụng gì
HS đọc phần 1 ( từ đầu -> hỏi đến chứ )
? Phần 1 của văn bản cho em biết điều gì
? Tìm chi tiết thể hiện hoàn cảnh của bé Hồng
? “ Thầy” là ai? Tìm từ đồng nghĩa với từ “ thầy”
? Em hiểu thế nào là “ đoạn tang, giỗ đầu”
? Qua lời tâm sự đó em hiểu hoàn cảnh bé Hồng ra
sao ? Tình cảnh đáng thơng của bé Hồng gợi em liên
tởng đến truyện nào đã học ( Cuộc chia tay của
những con búp bê )
? Hãy đọc một bài, một câu ca dao nói về tình mẫu
tử ( Công cha đạo con; Chiều chiều chín chiều )
? Hãy cho biết mối quan hệ giữa bà cô và bé Hồng
? Hình ảnh bà cô hiện lên nh thế nào, tìm chi tiết
( Ngời cô cời hỏi chứ không lo lắng hỏi, âu yếm
hỏi , nghiêm nghị hỏi)
? Bé Hồng đã trả lời bà cô nh thế nào? Tại sao
Hồng trả lời nh vậy
(Hồng nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói và
nét mặt cời rất kịch của ngời cô)
? Bà cô bé Hồng tiếp tục nói với Hồng bằng giọng
điệu gì.? Thế nào là “ giọng nói ngọt “( Giọng nói
dễ nghe, dễ làm xiêu lòng)
? Giọng nói đó biểu thị điều gì ( bình thản, giả dối,
châm chọc, mỉa mai, nhục mạ )
? Hai tiếng“ em bé “ trong câu nói của bà cô khiến
tâm trạng bé Hồng ra sao
? Chi tiết “ Hồng cời dài trong tiếng khóc “ có ý
nghĩa gì ? Em cảm nhận tâm trạng Hồng lúc này
nh thế nào
? Trong lúc bé Hồng đang quằn quại đau đớn xót
xa thì ngời cô đã làm gì ( ngời cô tơi cời kể
chuyện mẹ bé Hồng )
? Qua những cử chỉ lời nói của ngời cô em thấy
bà cô hiện lên với những nét tính cách và bản chất
nào
? Hình ảnh bà cô Hồng gợi em liên tởng và suy
- Đoạn trích “ Trong lòng mẹ”
thuộc chơng IV của tác phẩm
- Bố cục: 2 phần
II Đọc hiểu văn bản
1 Cuộc đối thoại giữa bà cô và
bé Hồng
Bà cô Bé Hồng
- Cời hỏi:
Hồng! Mày
có muốn vào với mẹ màykhông?
- Giọng vẫn ngọt, hai con mắt long lanh nhìn chằm chặp Vỗ vai cời nói:
Mày dại quá
em bé chứ
- Mồ côi cha, sống xa mẹ
-> Hồng sống cô độc,đau khổ, luôn khao khát tình
thơng
- Nớc mắt ròng ròng,
đầm đìa -Cời dài trong tiếng khóc
-> Lòng thắt lại vì đau đớn thơng mẹ
Trang 6nghĩ gì đến xã hội đơng thời
- Bà cô hiện thâncho xã hội PK, tố cáo ngời sống không
có tình cảm
? Tâm trạng bé Hồng lúc này có gì khác trớc
? Để diễn tả tâm trạng ấy tác giả đã sử dụng biện
pháp nghệ thuật nào
? Xác định PTBĐ
? Tác dụng PTBĐ biểu cảm
- Biểu cảm : bộc lộ trực tiếp trạng thái đau xót của
bé Hồng
? Từ sự biến đổi về trạng thái tâm lí đó, em hiểu gì
về bé Hồng
? Nghệ thuật mà tác giả sử dụng khi xây dựng hai
nhân vật này
? Đọc câu ca dao nói về tình cảm của con cái với
cha mẹ
-> Lạnh lùng,
độc ác, nham hiểm, giả tạo
thơng mình
- Cổ họng nghẹn ứ, khóc không ra tiếng Giá nh cắn, nhai, nghiến -> lời văn dồn dập, động từ mạnh, hình
ảnh so sánh, tâm trạng đau
đớn, uất ức của Hồng lên đến cực điểm,
th-ơng mẹ, căm hờn cái xấu,
ác
=>Nghệ thuật đối lập, tơng phản nổi bật tính cách trái ngợc nhau của bà cô và bé Hồng
“ Chiêù chiều ra đứng ngõ sau
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều”
Mặc dù rơi vào hoàn cảnh hết sức đáng thơng: cha mất sớm, mẹ đi làm xa, bé Hồng lủi thủi sống giữa những con ngời khô kiệt về tình cảm nhng Hồng không chịu ảnh hởng của thành kiến đạo đức phong kiến đối với ngời mẹ mà bé Hồng vô cùng yêu kính mẹ Tình yêu thơng quí mến mà bé Hồng dành cho mẹ đợc đền đáp xứng đáng khi ngời mẹ trở về
HS đọc phần 2 ? Nội dung của phần 2 là gì
? Bé Hồng gặp mẹ trong hoàn cảnh nào
? Hoàn cảnh hai mẹ con gặp lại nhau có gì đặc biệt
? Việc mẹ Hồng về giỗ chồng khi không cần ai báo
tin nói nên điều gì.( Mẹ Hồng là ngời phụ nữ giữ
lễ nghĩa)
? Thoáng thấy mẹ tôi, Hồng có những cử chỉ, hành
động nào
? “ Mợ” là ai ( Biệt ngữ XH tầng lớp phụ nữ trung
lu ngày trớc)
? Câu văn diễn tả tình cảm của Hồng với mẹ
? ở đoạn văn này tác giả sử dụng nghệ thuật gì
? Qua đó em hình dung t/ cảm bé Hồng dành cho
mẹ ntn
? Giọt nớc mắt của Hồng gặp mẹ có gì khác giọt
nớc mắt khi Hồng nói chuyện với bà cô
? Trong cuộc gặp gỡ, h/ ảnh ngời mẹ hiện lên ntn
- Mẹ về một mình, không còm cõi xơ xác, gơng
mặt, đôi mắt, nớc da, gò má
? Qua cái nhìn của Hồng, em có cảm nhận gì về
mẹ Hồng (Mẹ đẹp, yêu con, chung thuỷ)
2 Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ
- Khác gì ảo ảnh giữa sa mạc
-> Hình ảnh so sánh đặc sắc diễn tả sự khao khát gặp mẹ mong mẹ đến cháy bỏng
Trang 7?.So sánh h/a ngời mẹ thực và ngời mẹ qua lời
kể của bà cô Hồng
HS đọc : Tôi ngồi câu gì
? Để viết đợc đoạn văn diễn tả cảm xúc của bé
Hồng khi ở trong lòng mẹ, t/giả sử dụng giác quan
nào ( xúc giác, cảm giác,thị giác, khứu giác)
? Cảm xúc của bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ
ntn
HS quan sát bức tranh SGK
? Bức tranh miêu tả cảnh nảo trong văn bản
? Hãy đặt nhan đề cho tranh (Tình mẫu tử ; Trong
vòng tay mẹ )
? Nếu tô màu cho tranh em sẽ tô màu gì
? PTBĐ đợc sử dụng trong đoạn trích? Tác dụng
? Qua đoạn trích em có cảm nhận ntn về bé Hồng
? Từ h/a bé Hồng, hãy nói về t/c của em với cha mẹ
? Đọc 1 bài ca dao nói về lòng biết ơn của con cái
với cha mẹ
?Qua tìm hiểu văn bản em hiểu thêm điều gì về tác
giả Nguyên Hồng
- Bé Hồng sung sớng, rạo rực , chìm ngập trong niềm hạnh phúc , trong thế giới dịu dàng đầy ắp tình mẫu tử
III Tổng kết
Ghi nhớ SGK/ 21
4 Củng cố
- Tóm tắt đoạn trích “ Trong lòng mẹ”
- Đọc diễn cảm đoạn văn em thích nhất trong văn bản
- Hát 1 bài hát về tình mẫu tử
5 HDHS học bài ở nhà
- Bé Hồng đã để lại cho em ấn tợng tốt đẹp nào?
- Su tầm bài hát, bài thơ nói về tình mẫu tử
- Xem trớc bài : Trờng từ vựng
C Rút kinh nghiệm
NS: 20/8/2009 Tiết 7 Bài 2
NG: 21/8/2009
Trờng từ vựng
A MUẽC TIEÂU :
1 Mục tiêu: HS đạt đợc.
- Hiểu thế nào là trờng từ vựng, biết xác lập các trờng từ vựng đơn giản
- Hiểu đợc mối mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng ngôn ngữ đã học nh:
đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá giúp ích cho việc học văn, làm văn
- Rèn kĩ năng lập trờng từ vựng và sử dụng trờng từ vựng trong giao tiếp và tạo lập văn bản;
tìm trờng từ vựng liên quan đến môi trờng
2 Chu ẩn bị:
- Thầy: Tích hợp kiến thức Tiếng Việt lớp 7
- Trò: Xem trớc bài
B kế hoạch lên lớp :
Trang 81 ổ n định : 8A 8C
2 Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, nghĩa hẹp ?
- Từ nào có nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa các từ sau đây “ giáo viên, kĩ s, luật s “
A Con ngời B Môn học C Nghề nghiệp D Tính cách
3 Bài mới: GV giới thiệu bài
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi
HS đọc mẫu trong SGK/ 21
? Đoạn văn trích trong văn bản nào ? Nội dung đoạn văn
? Các từ in đậm trong đoạn văn dùng để chỉ đối tợng
nào ( Con ngời)? Hãy giải thích nghĩa các từ ngữ trên
- Mặt : phần phía trớc từ trán xuống cằm của đầu ngời
- Mắt : bộ phận để nhìn
- Da : lớp bọc ngoài cơ thể bảo vệ các bộ phận bên trong
- Gò má: chỗ nổi lên ở 2 bên má dới góc ngoài mắt
- Đùi: phần chân từ chỗ tiếp giáp thân đến đầu gối
- Đầu: Phần trên cùng của cơ thể nơi chứa óc
- Cánh tay: từ bả vai đến cổ tay
- Miệng: bộ phận ăn, nói
? Căn cứ vào nét nghĩa của những từ ngữ trên em thấy
các từ trên có điểm nào chung
- Chỉ bộ phận của con ngời->Nhóm từ trên trong TViệt
gọi là trờng từ vựng
? Trờng từ vựng là gì ? Em hiểu ntn về cụm từ “ có ít
nhất một nét chung”
- Có tập hợp từ có một nét chung, có tập hợp từ có nhiều
nét chung HS đọc ghi nhớ
?Nêu các bộ phận của “mắt”, đặc điểm của “ mắt”, cảm
giác của “ mắt”, bệnh của “ mắt”, hoạt động của “ mắt”
? Trờng từ vựng “ mắt” có mấy trờng nhỏ
? Qua phân tích, em có nhân xét gì về 1 trờng từ vựng
HS quan sát 5 trờng từ vựng nhỏ về “ mắt”
? Xác định từ loại ở từng trờng từ vựng nhỏ
- Bộ phận của “ mắt”: Danh từ
- Đặc điểm, cảm giác, bệnh của “ mắt”: Tính từ
- Hoạt động của “ mắt”: Động từ
? Em có nhận xét gì về từ loại trong trờng từ vựng
? Cho từ “ ngọt”, xác định nghĩa gốc ( nghĩa chính) của
từ “ ngọt”? Từ “ ngọt” có nghĩa chuyển nào - Ví dụ
? Tìm một số từ ngữ trong trờng mùi vị, âm thanh, thời
tiết? Em có nhận xét gì về trờng từ vựng do hiện tợng
nhiều nghĩa
HS đọc mẫu SGK/22
? Các từ in đậm trong đoạn văn chỉ đối tợng nào
? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì Tác dụng
- Tăng tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt
? Trong thơ văn cũng nh trong cuộc sống hằng ngày
dùng cách chuyển trờng từ vựng có tác dụng gì
? Chỉ ra điểm khác nhau giữa trờng từ vựng và cấp độ
khái quát của nghĩa từ ngữ
I Thế nào là tr ờng từ vựng?
1 Khái niệm
* Mẫu: SGK/21
- Trờng từ vựng là tập hợp của những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa
Ghi nhớ SGK/21
2 L u ý
a, Một trờng từ vựng có thể bao gồm nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn
b, Một trờng từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại
c, Do hiện tợng nhiều nghĩa một từ có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau
c, Trong thơ văn, cuộc sống hằng ngày dùng cách chuyển tr ờng từ vựng để tăng thêm
tính nghệ thuật của ngôn từ
Trang 9- Trờng từ vựng “ cây”: bộ phận của cây, hình dáng của
cây, tác dụng của cây
- Từ nghĩa rộng : bàn ; Từ nghĩa hẹp : bàn HS, bàn GV
HS đọc bài tập 1 - Xác định yêu cầu bài tập 1
? Giải nghĩa cụm từ “ ngời ruột thịt”
- Ngời cùng chung huyết thống
? Tìm những từ ngữ thuộc trờng “ ngời ruột thịt”
HS đọc bài tập 2 – Xác định yêu cầu bài tập 2
? Hãy đặt tên trờng từ vựng cho mỗi dãy từ dới đây
GV chia lớp 3 nhóm : N1- a,b
N2- c,d
N3- e,g
HS trả lời- > nhận xét
HS đọc bài tập 3 – Xác định yêu cầu bài tập3
? Các từ in đậm trong đoạn văn sau đây thuộc trờng từ
vựng nào
GV: Chú ý các từ này có nét chung gì về nghĩa
HS đọc bài tập 4- Xác định yêu cầu bài tập 4
? Xếp các từ: mũi, nghe, tai, thính, điếc, thơm, rõ vào
đúng trờng từ vựng của nó theo bảng sau ( một từ có
thể xếp ở cả 2 trờng)
HS đọc bài tập 5- Xác định yêu cầu bài tập 5
? Tìm các trờng từ vựng của mỗi từ sau đây: lới, lạnh,
tấn công
? Xác định nghĩa chính của từ “ lới, lạnh, tấn công”
? Tìm các nghĩa chuyển của từ : lới, lạnh, tấn công
HS làm 2 ý ( 1 ý HS về nhà tự làm)
HS đọc bài tập 6 – Xác định yêu cầu bài tập 6
? Trong đoạn thơ sau, tác giả đã chuyển các từ in đậm từ
trờng từ vựng nào sang trờng từ vựng nào
? Viết 1 đoạn văn có ít nhất năm từ cùng trờng từ vựng
“ môi trờng”
- Năm từ : hạn hán, bão, lũ lụt, ô nhiễm, trồng cây
và khả năng diễn đạt ( nhân hoá, so sánh, ẩn dụ )
II Luyện tập
1 Bài tập 1 (SGK/23)
- Ngời ruột thịt : cô, mợ, thầy, con, mẹ, em
2 Bài tập 2 ( SGK/ 23)
a, Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản
b, Dụng cụ để chứa, đựng
c, Hoạt động của chân
d, Trạng thái tâm lí
e, Tính cách
g, Dụng cụ để viết
3 Bài tập 3 ( SGK /23)
- Hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy, thơng yêu, kính mến, rắp tâm
->Trờng từ vựng “ thái độ”
4 Bài tập 4 ( SGK /23) Khứu giác Thính giác mũi, thơm,
điếc, thính tai, nghe, rõ,điếc, thính
5 Bài tập 5 ( SGK /23)
- Lới: dụng cụ để đánh bắt cá, chim; phơng án vây bắt ngời
- Lạnh : nhiệt độ; thái độ, tình cảm; màu sắc
6 Bài tập 6 (SGK /23)
- Chiến trờng, vũ khí, chiến sĩ-> trờng “ quân sự” sang trờng “nông nghiệp”
7 Bài tập 7
Viết đoạn văn : chủ đề “ môi trờng “
4 Củng cố
- Trờng từ vựng là gì?
- Các lu ý về trờng từ vựng?
5.HDHS học bài ở nhà
- Hoàn thành bài tập 7 ( SGK/ 24)
- Xem trớc bài : Bố cục của văn bản
Trang 10C Rút kinh nghiệm
NS : 23/8/2009 Tiết 8 Bài 2
NG :24/8/2009
Bố cục của văn bản
I Mục tiêu
1 Mục tiêu: HS đạt đợc
- Nắm đợc bố cục của văn bản, đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài
- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tợng và nhận thức của ngời
đọc
- Rèn kĩ năng xây dựng văn bản khi nói ( viết)
2.Chuẩn bị
- Thầy : Tích hợp tập làm văn lớp 7
- Trò : Xem trớc bài
B.Kế hoạch lên lớp
1 ổ n định : 8A 8C
2 Kiểm tra:
- Chủ đề của văn bản là gì?
- Chủ đề của văn bản “Tôi đi học”? (KN trong sáng về buổi tựu trờng đầu tiên trong
đời “tôi”)
3 Bài mới : Để xây dựng một văn bản trọn vẹn, mạch lạc và hợp lí chúng ta cần phải nắm
đợc bố cục của văn bản Hôm nay
Hoạt động của thầy Nội dung ghi
HS đọc văn bản SGK/24
? Văn bản “ Ngời thầy đức trọng” nói về ai
? Tác giả viết về thầy Chu Văn An với tình cảm ntn
? Hãy xác định chủ đề của văn bản
? Bố cục của văn bản “ Ngời thầy đức trọng”
? Nội dung từng phần
- Ba phần:
+P1 ( Từ đầu-> danh lợi)- Giới thiệu thầy Chu Văn An
đạo cao đức trọng
+ P2(Tiếp-> cho vào thăm)- Công lao, uy tín, tính cách
thầy Chu Văn An
+ P3 (Phần còn lại)- Tình cảm của mọi ngời đối với
thầy Chu Văn An
? Nội dung các phần trong văn bản có quan hệ với nhau
ntn.( Các phần gắn bó với nhau, phần trớc là tiền đề
cho phần sau Phần sau là sự tiếp nối cho phần trớc.Các
phần tập trung làm rõ chủ đề của văn bản)
? Bố cục của văn bản là gì
? Bố cục của văn bản thờng có mấy phần
? Nêu nhiệm vụ của từng phần
I Bố cục của văn bản
* Mẫu : “ Ngời thầy đạo cao đức trọng”
- Chủ đề: Ngợi ca ngời thầy đạo cao đức trọng CVA
- Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn văn để thể hiện chủ đề
- Văn bản thờng có bố cục 3 phần:
+MB : nêu chủ đề văn bản
