Bài tiểu luận môn Thị trường lao động: Thực trạng việc làm và các giải pháp giải quyết việc làm ở Việt Nam giai đoạn 2010-2015

Đề tài nghiên cứu nhằm tìm hiểu về vấn đề việc làm ,những kết quả đạt được, các cơ hội cũng như thách thức ảnh hưởng đến vấn đề việc làm hiện nay ở Việt Nam.Đồng thời nêu lên những hạn chế ,bất cập trong các chính sách nhằm bảo đảm và giải quyết việc làm cho người lao động của Nhà nước.Qua đó đề xuất một số kiến nghị và giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động giải quyết việc làm cho người lao động.

        TRƯỜNG Đ I HOC LAO Đ NG XàH I (SCII)Ạ Ộ Ộ

Chương 1:C  s  lí lu n v  v n đ  vi c làmơ ở ậ ề ấ ề ệ 5   1.1 M t s  khái ni mộ ố ệ5    1.1.1 Vi c làmệ 5    1.1.2 Quan h  vi c làmệ ệ5    1.1.3 T o vi c làmạ ệ 6   1.2 Các hình th c vi c làmứ ệ6       1.3 Phân lo i  vi c làmạ ệ 7   1.4 Các mô hình kinh t  c a s  xác đ nh vi c làmế ủ ự ị ệ9   1.5 Ý nghĩa vi c làmệ 10   1.6 Pháp lu t Nhà nậ ước v  vi c làmề ệ11

Chương 2:Th c tr ng v  v n đ  vi c làm   Vi t Nam hi n nayự ạ ề ấ ề ệ ở ệ ệ 11   I.Khái quát v  tình hình kinh t ­ xã h i Vi t Namề ế ộ ệ11   II.Th c tr ng v  v n đ  vi c làm   Vi t Nam hi n nayự ạ ề ấ ề ệ ở ệ ệ 12    1.C  c u dân s    Vi t Namơ ấ ố ở ệ13      1.1 C  c u dân s  theo tu i ơ ấ ố ổ 13

     1.2 Dân s  trong  ĐTLĐ tăng nhanh v  s  tuy  đ i và tố ề ố ệ ố ương đ iố15

      2.Ch t lấ ượng lao đ ng   Vi t Namộ ở ệ 16

  3.Phân b  lao đ ngố ộ18      3.1 C  c u lao đ ng theo khu v c ơ ấ ộ ự 18      3.2 C  c u lao đ ng theo ngành kinh tơ ấ ộ ế19

      4.Th c tr ng v  vi c làm   Vi t Namự ạ ề ệ ở ệ 20

     4.1 Nh ng ngữ ười có vi c làmệ20      4.2 Nh ng ngữ ười thi u vi c làm và th t nghi pế ệ ấ ệ 22

Chương 3:Gi i pháp nâng cao hi u qu  ho t đ ng gi i quy t vi c làmả ệ ả ạ ộ ả ế ệ

26

   I. Ph ng h ng,m c tiêu,thách th c và gi i pháp VL (2010­2015)ươ ướ ụ ứ ả 26

       1. Phương hướng,m c tiêuụ 26

     2.C  h i và thách th cơ ộ ứ28       2.1 C  h i ơ ộ 28       2.2 Thách th cứ30      3.Gi i phápả 32     II.Nh n xét và m t s  ki n nghậ ộ ố ế ị37      1.Nh n xétậ 37      2.M t s  ki n nghộ ố ế ị38

PH N K T LU NẦ Ế Ậ 40

PH N M  Đ U Ầ Ở Ầ

      1.Lý do ch n chuyên đọ ề

       Lao đ ng là v n quý, là yêu t  c  b n quy t đ nh s  t n t i và phát tri nộ ố ố ơ ả ế ị ự ồ ạ ể  

c a m i hình th c kinh t  xã h i, chính vì l  đó Đ ng và nhà nủ ọ ứ ế ộ ẽ ả ước ta luôn đ tặ  

v n đ  v  dân s , lao đ ng ,vi c làm vào v  trí hàng đ u trong các chính sáchấ ề ề ố ộ ệ ị ầ  kinh t  xã h i. Chính sách đó đế ộ ược th  hi n trong vi c ho ch đ nh các chi nể ệ ệ ạ ị ế  

lược phát tri n kinh t  xã h i c a đ t nể ế ộ ủ ấ ước, đ t con ngặ ười và vi c làm là v  tríệ ị  trung tâm l y l i ích c a con ngấ ợ ủ ười làm đi m xu t phát c a m i chể ấ ủ ọ ương trình 

k  ho ch phát tri n.ế ạ ể

         Con ngườ ừi v a là m c tiêu v a là đ ng l c c a s  phát tri n kinh t  xãụ ừ ộ ự ủ ự ể ế  

h i. Song con ngộ ười ch  tr  thành đ ng l c cho s  phát tri n khi và ch  khi hỉ ở ộ ự ự ể ỉ ọ 

có đi u ki n đã s  d ng s c lao đ ng c a h  đ  t o ra c a c i v t ch t, tinhề ệ ử ụ ứ ộ ủ ọ ể ạ ủ ả ậ ấ  

th n cho xã h i. Quá trình k t h p s c lao đ ng và đi u ki n s n xu t là quáầ ộ ế ợ ứ ộ ề ệ ả ấ  trình người lao đ ng làm vi c hay nói cách khác là khi h  có độ ệ ọ ược vi c làm.ệ

        Hi n nay,ệ  toàn c u hoá và h i nh p kinh t  qu c t  theo hầ ộ ậ ế ố ế ướng  n đ nh,ổ ị  

h p tác đ  cùng phát tri n tác đ ng m nh đ n s  phát tri n c a m i qu c gia,ợ ể ể ộ ạ ế ự ể ủ ỗ ố  

đ c bi t là các nặ ệ ước đang phát tri n nh  Vi t Nam. Gia nh p T  ch c Thể ư ệ ậ ổ ứ ươ  ng

m i Th  gi i (WTO) là c  h i t t đ  Vi t Nam h i nh p sâu h n vào n n kinhạ ế ớ ơ ộ ố ể ệ ộ ậ ơ ề  

t  th  gi i, đế ế ớ ược đ i x  bình đ ng trên “sân ch i chung” c a th  gi i  ố ử ẳ ơ ủ ế ớ H iộ  

nh p đem l i nhi u c  h i vi c làmậ ạ ề ơ ộ ệ , đ c bi t là vi c làm theo hặ ệ ệ ướng công nghi p v i hàm lệ ớ ượng v n, tri th c cao; các rào c n pháp lý v  di chuy n phápố ứ ả ề ể  nhân, th  nhân để ược n i l ng, các quan h  kinh t , đ i ngo i, lao đ ng… đớ ỏ ệ ế ố ạ ộ ượ  cthi t l p t o đi u ki n cho lao đ ng Vi t Nam đi làm vi c   nế ậ ạ ề ệ ộ ệ ệ ở ước ngoài.Tuy nhiên th  trị ường lao đ ng Vi t Nam đang   giai đo n s  khai, ch a đ ng nhi uộ ệ ở ạ ơ ứ ự ề  ngh ch lý. Trong b i c nh h i nh p, Vi t Nam đang ph i đi u ch nh thích nghiị ố ả ộ ậ ệ ả ề ỉ  

và hoàn thi n đ  c nh tranh phát tri n, l i ph i đệ ể ạ ể ạ ả ương đ u v i nh ng tác đ ngầ ớ ữ ộ  tiêu c c n ng n  c a suy thoái kinh t  toàn c u. H u qu  c a thu h p quy môự ặ ề ủ ế ầ ậ ả ủ ẹ  

vi c làm, ngành ngh  xáo tr n đã b c l  nhi u m t h n ch  t  t m nhìn ho chệ ề ộ ộ ộ ề ặ ạ ế ừ ầ ạ  

đ nh chính sách đ n nh ng gi i pháp c  th  trong t  ch c đi u hành; đòi h iị ế ữ ả ụ ể ổ ứ ề ỏ  

ph i có cách nhìn nh n khách quan, toàn di n trong xem xét, đánh giá nh m tìmả ậ ệ ằ  

gi i pháp tích c c h n trong chuy n đ i, tái c u trúc lao đ ng; t  ch c đào t oả ự ơ ể ổ ấ ộ ổ ứ ạ  

đ  đ m b o vi c làm, an sinh xã h i trong các chể ả ả ệ ộ ương trình m c tiêu qu cụ ố  gia.Trước nh ng v n đ  b c xúc v  vi c làm hi n nay   Vi t Nam nh  đã nóiữ ấ ề ứ ề ệ ệ ở ệ ư  trên,chúng em quy t đ nh ch n đ  tài “ế ị ọ ề Th c tr ng vi c làm và các gi i phápự ạ ệ ả  

gi i quy t vi c làm   Vi t Nam trong giai đo n 2010­2015”ả ế ệ ở ệ ạ đ  tìm hi u rõể ể  

h n v  th c tr ng vi c làm và góp  m t ph n nh  bé ki n th c c a mình vàoơ ề ư ạ ệ ộ ầ ỏ ế ứ ủ  

vi c gi i quy t v n đ  vi c làm   nệ ả ế ấ ề ệ ở ước ta 

      2.M c tiêu nghiên c uụ ứ

      Đ  tài nghiên c u nh m tìm hi u v  v n đ  vi c làm ,nh ng k t qu  đ tề ứ ằ ể ề ấ ề ệ ữ ế ả ạ  

được, các c  h i cũng nh  thách th c  nh hơ ộ ư ứ ả ưởng đ n v n đ  vi c làm hi n nayế ấ ề ệ ệ  

 Vi t Nam.Đ ng th i nêu lên nh ng h n ch  ,b t c p trong các chính sách

nh m b o đ m và gi i  quy t vi c làm cho ngằ ả ả ả ế ệ ười lao đ ng c a Nhà nộ ủ ước.Qua 

đó đ  xu t m t s  ki n ngh  và gi i pháp nh m góp ph n nâng cao hi u quề ấ ộ ố ế ị ả ằ ầ ệ ả hoat đ ng gi i quy t vi c làm cho ngộ ả ế ệ ười lao đ ng.ộ

     3.Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ

 Đ i tố ượng nghiên c u: Th c tr ng vi c làm và các gi i pháp gi i quy tứ ự ạ ệ ả ả ế  

vi c làm   Vi t Nam trong giai đo n 2010­2015ệ ở ệ ạ

 Ph m vi nghiên c u: V n đ  vi c làm   Vi t Namạ ứ ấ ề ệ ở ệ

 Căn c  vào giáo trình th  trứ ị ường lao đ ng c a PGS.TS.Nguy n Ti pộ ủ ễ ệ

 D a  trên phân  tích s  li u  c a các  báo cáo th c  ti n  t  các  Doanhự ố ệ ủ ự ễ ừ  nghi p, báo cáo c a S  Lao đ ng thệ ủ ở ộ ương binh – xã h i các t nh ,thànhộ ỉ  

ph  trong c  nố ả ước ,T ng c c th ng kê v  vi c làm ổ ụ ố ề ệ

 Chương I:C  s  lí lu n v  vi c làmơ ở ậ ề ệ

 Chương II:Th c tr ng vi c làm   Vi t nam hi n nayự ạ ệ ở ệ ệ

 Chương III:Gi i pháp nâng cao hi u qu  ho t đ ng gi i quy t vi cả ệ ả ạ ộ ả ế ệ  làm

Phân kêt̀ ́

            Do ki n th c, t  đuy, thông tin còn h n h p cho nên không tránh kh iế ứ ư ạ ẹ ỏ  

nh ng sai sót trong quá trình nghiên c u. Em kính mong đữ ứ ượ ực s  giúp đ , góp ýỡ  

c a các th y và các đ c gi  quan tâm đ  em hoàn thành t t chuyên đ  này.ủ ầ ộ ả ể ố ề

PH N N I DUNG Ầ Ộ

   Chương 1:C  s  lí lu n v  v n đ  vi c làmơ ở ậ ề ấ ề ệ

        1.1 M t s  khái ni mộ ố ệ

      1.1.1 Vi c làmệ

      Hi n nay ,vi c làm đệ ệ ược hi u theo nhi u nghĩa khác nhau .ể ề

 Dưới góc đ  kinh t ­xã h i,có quan ni m cho r ng:ộ ế ộ ệ ằ

 Vi c làm là m t v n đ  mang tính ch t cá nhân ,trong đó có s  trệ ộ ấ ề ấ ự ả công do có s  tham gia mang tính ch t cá nhân và tr c ti p c aự ấ ự ế ủ  

người lao đ ng vào quá trình s n xu t ộ ả ấ

 Cũng có quan ni m cho r ng vi c làm là t t c  nh ng gì quan hệ ằ ệ ấ ả ữ ệ 

đ n cách ki m s ng c a con ngế ế ố ủ ười ,k  c  các quan h  xã h i vàể ả ệ ộ  các tiêu chu n hành vi t o thành quá trình kinh t  ẩ ạ ế

 Có quan ni m l i cho r ng vi c làm là s  k t h p gi a s c laoệ ạ ằ ệ ự ế ợ ữ ứ  

đ ng và t  li u s n xu t nh m bi n đ i đ i tộ ư ệ ả ấ ằ ế ổ ố ượng lao đ ng theoộ  

m c đích c a con ngụ ủ ười…

 Dưới góc đ  pháp lí trong B  lu t Lao đ ng :ộ ộ ậ ộ

        Vi c làm đệ ược hi u nh  sau:”M i ho t đ ng lao đ ng t o ra thuể ư ọ ạ ộ ộ ạ  

nh p không b  pháp lu t c m đ u đậ ị ậ ấ ề ược th a nh n là vi c làm”(Đi u 13ừ ậ ệ ề  

B  lu t Lao đông)ộ ậ

       1.1.2 Quan h  vi c làmệ ệ

        Quan h  vi c làm là quan h  xã h i hình thành trong lĩnh v c gi iệ ệ ệ ộ ự ả  quy t vi c làm ,b o đ m vi c làm cho ngế ệ ả ả ệ ười lao đ ng ộ Quan h  vi cệ ệ  làm là lo i quan h  pháp lu t ph c t p, nó bao g m c  nh ng y u tạ ệ ậ ứ ạ ồ ả ữ ế ố 

c a quan h  pháp lu t hành chính ủ ệ ậ

       Quan h  v  vi c làm bao g m 3 lo i:ệ ề ệ ồ ạ

 Quan h  v  b o đ m vi c làm gi a Nhà nệ ề ả ả ệ ữ ước v i ngớ ười lao 

T o vi c làm cho ngạ ệ ười lao đ ng là m t công vi c h t s c khó khăn vàộ ộ ệ ế ứ  

nó ch u  nh hị ả ưởng c a nhi u nhân t  nh  : V n đ u t  , s c lao đ ng ,ủ ề ố ư ố ầ ư ứ ộ  nhu c u th  trầ ị ường v  s n ph m .ề ả ẩ

B i v y t o vi c làm là quá trình k t h p các y u t  trên thông qua nóở ậ ạ ệ ế ợ ế ố  

đ  ngể ười lao đ ng t o ra các c a c i v t ch t ( s  lộ ạ ủ ả ậ ấ ố ượng , ch t lấ ượng ) , s c lao đ ng (tái s n xu t s c lao đ ng ) và các đi u ki n kinh t  xãứ ộ ả ấ ứ ộ ề ệ ế  

h i khác .ộ

       1.2 Các hình th c vi c làmứ ệ

Nh ng ho t đ ng vi c làm bi u hi n dữ ạ ộ ệ ể ệ ưới các hình th c :ứ

Làm nh ng công vi c đữ ệ ược tr  công lao đ ng dả ộ ướ ại d ng b ngằ  

ti n ho c hi n v t ho c đ i công ề ặ ệ ậ ặ ổCác công vi c t  làm (t  s n xu t, kinh doanh) đ  thu l i nhu nệ ự ự ả ấ ể ợ ậ

nh n ti n công hay l i nhu n ậ ề ợ ậ

Ngoài ra ,các hình th c vi c làm còn thứ ệ ường được xem xét theo các góc 

đ :ộ

Tính ch t đ a lý c a vi c làm :Vi c làm khu v c nông thôn,thànhấ ị ủ ệ ệ ự  

th ,vùng kinh t  (vùng lãnh th ,vùng kinh t  tr ng đi m)ị ế ổ ế ọ ể

ki n th c, kĩ năng ),vi c làm trình đ  chuyên môn ,kĩ thu t cao ế ứ ệ ộ ậ

 Tính ch t kinh t  c a vi c làm :V  trí c a vi c làm trongấ ế ủ ệ ị ủ ệ  

h  th ng qu n lí lao đ ng nh  :vi c làm qu n lí,công nhân ,nhânệ ố ả ộ ư ệ ả  viên…

 Đi u ki n lao đ ng c a vi c làm :Vi c làm đ m b o anề ệ ộ ủ ệ ệ ả ả  toàn­v  sinh lao đ ng ,vi c làm không đ m b o an toàn­ vê sinhệ ộ ệ ả ả  lao đ ng ộ

 Tính ch t di đ ng c a vi c làm :Vi c làm có tính di đ ngấ ộ ủ ệ ệ ộ  cao (m c đ  cao v  thay đ i ngh  nghi p, kh  năng kiêm nhi uứ ộ ề ổ ề ệ ả ề  ngh  ,kh  năng thay đ i th  b c trong công vi c …)ề ả ổ ứ ậ ệ

 Tính ch t đàng hoàng c a vi c làm :Vi c làm đàng hoàngấ ủ ệ ệ  

 Th a mãn v i môi trỏ ớ ường làm vi c ( đ m b o đệ ả ả ượ ứ  c s c

kh e, v  sinh, an toàn lao đ ng )ỏ ệ ộ

 Được nh n ph n thù lao tậ ầ ương x ng v i lao đ ng b  ra ứ ớ ộ ỏ

 Có ti ng nói t i n i làm vi c và c ng đ ng ế ạ ơ ệ ộ ồ Cân b ng đằ ược công vi c v i đ i s ng gia đình ệ ớ ờ ố      1.3 Phân lo i vi c làmạ ệ

Có nhi u cách phân lo i vi c làm theo các ch  tiêu khác nhau .ề ạ ệ ỉ

 Phân lo i vi c làm theo m c đ  s  d ng th i gian lao đ ngạ ệ ứ ộ ử ụ ờ ộ  :

Vi c làm đ y đệ ầ ủ: V i cách hi u chung nh t là ngớ ể ấ ười có vi c làmệ  

là người đang có ho t đ ng ngh  nghi p , có thu nh p t  ho t đ ngạ ộ ề ệ ậ ừ ạ ộ  

đó đ  nuôi s ng b n thân và gia đình mà không b  pháp lu t ngănể ố ả ị ậ  

c m . Tuy nhiên vi c xác đ nh s  ngấ ệ ị ố ười có vi c làm theo khái ni mệ ệ  trên ch a ph n ánh trung th c trình đ  s  d ng lao đ ng xã h i vìư ả ự ộ ử ụ ộ ộ  không đ  c p đ n ch t lề ậ ế ấ ượng c a công vi c làm . Trên th c tủ ệ ự ế nhi u ngề ười lao đ ng đang có vi c làm nh ng làm vi c n a ngày ,ộ ệ ư ệ ử  

vi c làm có năng su t th p thu nh p cũng th p . Đây chính là sệ ấ ấ ậ ấ ự không h p lý trong khái ni m ngợ ệ ười có vi c làm  và c n đệ ầ ược bổ xung v i ý nghĩa đ y đ  c a nó đó là vi c làm đ y đ  .ớ ầ ủ ủ ệ ầ ủ

      Vi c làm đ y đ  căn c  trên hai khía c nh ch  y u đó là : M cệ ầ ủ ứ ạ ủ ế ứ  

đ    s  d ng th i gian lao đ ng , năng su t lao đ ng và thu nh pộ ử ụ ờ ộ ấ ộ ậ  .M i vi c làm đ y đ  đòi h i ngọ ệ ầ ủ ỏ ười lao đ ng ph i s  d ng đ y độ ả ử ụ ầ ủ 

th i gian lao đ ng theo lu t đ nh ( Vi t Nam hi n nay qui đ nh 8 giờ ộ ậ ị ệ ệ ị ờ 

m t ngày .) m t khác vi c làm đó ph i mang l i thu nh p khôngộ ặ ệ ả ạ ậ  

th p h n m c ti n lấ ơ ứ ề ương t i thi u cho ngố ể ười lao đ ng ộ

      V y v i nh ng ngậ ớ ữ ười làm vi c đ  th i gian qui đ nh và có thuệ ủ ờ ị  

nh p l n h n ti n lậ ớ ơ ề ương t i thi u hi n hành là nh ng ngố ể ệ ữ ười có 

vi c làm đ y đ ệ ầ ủ

 Thi u vi c làmế ệ  : V i khái ni m vi c làm đ y đ  nh  trên thìớ ệ ệ ầ ủ ư  thi u vi c làm là nh ng vi c làm không t o đi u ki n cho ngế ệ ữ ệ ạ ề ệ ười lao 

đ ng ti n hành nó s  d ng h t quĩ th i gian lao đ ng , mang l i thuộ ế ử ụ ế ờ ộ ạ  

nh p cho h  th p dậ ọ ấ ưới m c lứ ương t i thi u và ngố ể ười ti n hànhế  

vi c làm không đ y đ  là ngệ ầ ủ ười thi u vi c làm .ế ệ

       Theo t  ch c lao đ ng th  gi i ( Vi t t t là ILO ) thì khái ni mổ ứ ộ ế ớ ế ắ ệ  

thi u vi c làm đế ệ ược bi u hi n dể ệ ưới hai d ng sau .ạ

­ Thi u vi c làm vô hìnhế ệ  : Là nh ng ngữ ười có đ  vi c làm làm đủ ệ ủ 

th i gian  th m chí còn quá th i gian qui đ nh nh ng thu nh p th pờ ậ ờ ị ư ậ ấ  

do tay ngh  , k  năng lao đ ng th p , đi u ki n lao đ ng x u , tề ỹ ộ ấ ề ệ ộ ấ ổ 

ch c lao đ ng kém , cho năng su t lao đ ng th p thứ ộ ấ ộ ấ ường có mong 

mu n tìm công vi c khác có m c thu nh p cao h n . ố ệ ứ ậ ơ

Thước đo c a thi u vi c làm vô hình là :ủ ế ệ

      M c lứ ương t i thi u hi n hànhố ể ệ

­Thi u vi c làm h u hìnhế ệ ữ   : Là hi n tệ ượng người lao đ ng làmộ  

vi c v i th i gian ít h n qu  th i gian qui đ nh , không đ  vi c làmệ ớ ờ ơ ỹ ờ ị ủ ệ  

và đang có mong mu n ki m thêm vi c làm và luôn s n sàng đ  làmố ế ệ ẵ ể  

vi c .ệ

Thước đo c a thi u vi c làm h u hình là : ủ ế ệ ữ

   S  gi  làm vi c th c tố ờ ệ ự ế

       S  gi  làm vi c theo quy đ nhố ờ ệ ị

 Th t nghi p :ấ ệ   Người th t nghi p là ngấ ệ ười trong đ  tu i laoộ ổ  

đ ng nh ng không có vi c làm , có kh  năng lao đ ng , hay nói cáchộ ư ệ ả ộ  khác là s n sàng làm vi c và đang đi tìm vi c làm .ẵ ệ ệ

 Phân lo i vi c làm theo v  trí lao đ ng c a ngạ ệ ị ộ ủ ười lao đ ngộ  .

Vi c làm chínhệ  : Là công vi c mà ngệ ười lao đ ng th c hi n dànhộ ự ệ  nhi u th i gian nh t và đòi h i yêu c u c a công vi c c n trình đề ờ ấ ỏ ầ ủ ệ ầ ộ chuyên môn k  thu t .ỹ ậ

Vi c làm phệ ụ : Là công vi c mà ngệ ười lao đ ng th c hi n dànhộ ự ệ  nhi u th i gian nh t sau công vi c chính .ề ờ ấ ệ

       1.4.Các mô hình kinh t  c a s  xác đ nh vi cế ủ ự ị ệ  làm :

 Mô hình th  trị ường t  do c nh tranh truy n th ng:ự ạ ề ố  

     Mô hình này cho r ng không có s  l ch l c v  th  trằ ự ệ ạ ề ị ường và v nấ  

đ  vi c làm và ti n lề ệ ề ương do s  tác đ ng qua l i gi a cung và c uự ộ ạ ữ ầ  

v  lao đ ng. Theo mô hình này ti n lề ộ ề ương được xem là y u t  dế ố ễ thay đ i, s  không có tình tr ng th t nghi p trong xã h i. Khi bànổ ẽ ạ ấ ệ ộ  

t i v n đ  này chúng ta ph i xem t i sao nhu c u v  lao đ ng l i làớ ấ ề ả ạ ầ ề ộ ạ  nhu c u phát sinh (Derived Demand) và nó đầ ược quy t đ nh t  s nế ị ừ ả  

nh  th  nào. Chúng ta cũng bàn v  vi c ngu n cung lao đ ng đư ế ề ệ ồ ộ ượ  cxem là cân b ng gi a công vi c và th i gian r nh r i ra sao và khiằ ữ ệ ờ ả ỗ  

nhi u h n và có ít th i gian r i h n nh  th  nào.ề ơ ờ ỗ ơ ư ế

 Mô hình gi a s n lữ ả ượng và vi c làm   t m vĩ mô:ệ ở ầ  

         Mô hình gi a s n sữ ả ượng và vi c làmệ   gi i thích r ng s  tăngả ằ ự  

trưởng v  s n lề ả ượng có được là do nhi u y u t  s n xu t đề ế ố ả ấ ượ  c

đ a vào trong quá trình s n xu t ho c b i các y u t  s n xu t hi nư ả ấ ặ ở ế ố ả ấ ệ  

có đang tr  nên có hi u qu  h n. Mô hình này cho th y qua th iở ệ ả ơ ấ ờ  gian chúng ta s  hy v ng các nẽ ọ ước đang phát tri n s  tr  nên cóể ẽ ở  

hi u qu  h n. ệ ả ơ

 Mô hình thúc đ y giá c    t m vi mô:ẩ ả ở ầ  

    Mô hình này cho th y tính chênh l ch v  m c giá c a các y u tấ ệ ề ứ ủ ế ố (distortion in relative prices of factors) s  d n đ n vi c s  d ng cácẽ ẫ ế ệ ử ụ  ngu n l c kém đi tính t i  u. Ch ng h n, n u đ i v i các y u tồ ự ố ư ẳ ạ ế ố ớ ế ố 

c ng nh c hi n có, giá lao đ ng v n cao h n v n và khi đó cácứ ắ ệ ộ ẫ ơ ố  doanh nghi p s  l a ch n m t phệ ẽ ự ọ ộ ương pháp s n xu t c n nhi uả ấ ầ ề  

v n h n và k t qu  là t ng s  ngố ơ ế ả ổ ố ười có vi c làm trong xã h i s  ítệ ộ ẽ  

h n. ơ

ra Thành thị

       1.5. Ý nghĩa c a vi c làmủ ệ

    Vi c làm là m t trong nh ng đi u ki n c n thi t cho s  k t h pệ ộ ữ ề ệ ầ ế ự ế ợ  

gi a t  li u s n xu t , công c  s n xu t và s c lao đ ng . T o vi cữ ư ệ ả ấ ụ ả ấ ứ ộ ạ ệ  làm và gi i quy t vi c làm cho ngả ế ệ ười lao đ ng luôn là v n đ  b cộ ấ ề ứ  xúc và quan tr ng, nó mang m c đích ý nghĩa vô cùng l n lao đ i v iọ ụ ớ ố ớ  

t ng ngừ ười lao đ ng và toàn xã h i .ộ ộ

     M c đích c a t o vi c làm nh m khai thác và s  d ng hi u quụ ủ ạ ệ ằ ử ụ ệ ả các ngu n l c , các ti m năng kinh t  , tránh lãng phí ngu n l c xã h iồ ự ề ế ồ ự ộ  . V  m t xã h i t o vi c làm nh m m c đích giúp con ngề ặ ộ ạ ệ ằ ụ ười nâng cao vai trò c a mình trong quá trình phát tri n kinh t  , gi m đủ ể ế ả ược tình 

tr ng th t nghi p trong xã h i . Không có vi c làm là m t trongạ ấ ệ ộ ệ ộ  

nh ng nguyên nhân gây ra các t  n n xã h i nh  : Tr m c p, l aữ ệ ạ ộ ư ộ ắ ừ  

đ o, nghi n hút   gi i quy t vi c làm cho ngả ệ ả ế ệ ười lao đ ng nh t là cácộ ấ  

thanh niên là h n ch  các t  n n xã h i do không có ăn vi c làm gâyạ ế ệ ạ ộ ệ  

ra và gi i quy t các v n đ  kinh t  xã h i đòi h i . V  m t kinh tả ế ấ ề ế ộ ỏ ề ặ ế khi con người có vi c làm  s  tho  mãn đệ ẽ ả ược các nhu c u thông quaầ  các ho t đ ng lao đ ng đ  tho  mãn nhu c u v t ch t , tinh th n ,  nạ ộ ộ ể ả ầ ậ ấ ầ ổ  

đ nh và nâng cao đ i s ng c a ngị ờ ố ủ ười lao đ ng . Vi c làm hi n nayộ ệ ệ  

g n ch t v i thu nh p . Ngắ ặ ớ ậ ười lao đ ng không mu n làm   nh ngộ ố ở ữ  

n i có thu nh p th p đó là m t th c t  do nhu c u đòi h i c a xãơ ậ ấ ộ ự ế ầ ỏ ủ  

h i . Hi n nay nhi u ngộ ệ ề ười lao đ ng độ ược tr  công r t r  m t , ti nả ấ ẻ ạ ề  công không đ  s ng d n đ n tâm lý không thích đi làm , hi u qu  làmủ ố ẫ ế ệ ả  

vi c không cao ,   l i ng i đi xa các thành ph  th  xã.  M t m t th tệ ỷ ạ ạ ố ị ộ ặ ấ  nghi p nhi u   thành th  nh ng nông thôn l i thi u cán b ,   thi uệ ề ở ị ư ạ ế ộ ế  

người có trình đ  chuyên môn . B i v y t o đi u ki n có vi c làmộ ở ậ ạ ề ệ ệ  cho người lao đ ng thôi ch a đ  mà còn t o vi c làm g n v i thuộ ư ủ ạ ệ ắ ớ  

nh p cao mang l i s   n đ nh cu c s ng cho ngậ ạ ự ổ ị ộ ố ười lao đ ng .ộ

      Gi i quy t vi c làm , t o vi c làm cho ngả ế ệ ạ ệ ười lao đ ng có ý nghĩaộ  giúp h  tham gia vào qua trình s n xu t xã h i cũng là yêu c u c a sọ ả ấ ộ ầ ủ ự phát tri n , là đi u ki n c  b n cho s  t n t i và phát tri n c a conể ề ệ ơ ả ự ồ ạ ể ủ  

   I. Khái quát v  tình hình kinh t  ­xã h i Vi t Namề ế ộ ệ

       Theo báo cáo công b  tình hình kinh t  xã h i tháng 3 và Quý I nămố ế ộ  

2010 c a B  K  ho ch và Đ u t  t i cu c h p Báo Chính ph  ngàyủ ộ ế ạ ầ ư ạ ộ ọ ủ  1/4/2010, m c dù đ ng trặ ứ ước nhi u khó khăn, thách th c, nh ng trong quýề ứ ư  I/2010 n n kinh t  nề ế ước ta v n ti p t c đà ph c h i c a nh ng quý cu iẫ ế ụ ụ ồ ủ ữ ố  năm 2009 v i t c đ  tăng t ng s n ph m trong nớ ố ộ ổ ả ẩ ước đ t 5,83%, g p g nạ ấ ầ  1,9 l n t c đ  tăng trong quý I/2009. Đáng chú ý là s  ph c h i di n ra ầ ố ộ ự ụ ồ ễ ở 

h u h t các ngành, các lĩnh v c kinh t  then ch t: Giá tr  s n xu t nông,ầ ế ự ế ố ị ả ấ  lâm nghi p và th y s n tăng 5,8%; giá tr  s n xu t công nghi p  tăngệ ủ ả ị ả ấ ệ  13,6%; th  trị ường trong nước ti p t c phát tri n  n đ nh v i t c đ  tăngế ụ ể ổ ị ớ ố ộ  

trưởng cao, trong đó, t ng m c bán l  hàng hóa và d ch v  tiêu dùng theoổ ứ ẻ ị ụ  giá th c t  tăng 24,1%, ho t đ ng du l ch sôi n i, lự ế ạ ộ ị ổ ượng khách qu c t  đ nố ế ế  

Vi t Nam tăng 36,2% so v i cùng k  năm trệ ớ ỳ ước; th c hi n v n đ u t  toànự ệ ố ầ ư  

xã h i ộ ước tính tăng 26,23% so v i cùng kì năm trớ ước đ c bi t là khu v cặ ệ ự  ngoài nhà nước tăng t i 46,38%;  ớ

      Tuy nhiên, n n kinh t  v n còn t n t i nhi u khó khăn v a có tínhề ế ẫ ồ ạ ề ừ  

trước m t v a có tính lâu dài. Ch t lắ ừ ấ ượng, hi u qu  tăng trệ ả ưởng h n ch ;ạ ế  

s c c nh tranh c a n n kinh t  nói chung và c a nhi u ngành, nhi u lo iứ ạ ủ ề ế ủ ề ề ạ  

s n ph m hàng hóa, d ch v  còn th p. M t s  cân đ i kinh t  vĩ mô ch aả ẩ ị ụ ấ ộ ố ố ế ư  

được c i thi n đáng k , thi u tính b n v ng, nh t là cân đ i xu t nh pả ệ ể ế ề ữ ấ ố ấ ậ  

kh u hàng hóa, d ch v ; cân đ i thu chi ngân sách Nhà nẩ ị ụ ố ước; cân đ i v nố ố  

đ u t  phát tri n; ch  s  giá tiêu dùng tăng cao. Nh ng khó khăn, tháchầ ư ể ỉ ố ữ  

th c đó đã tác đ ng không nh  đ n s n xu t và đ i s ng dân c ứ ộ ỏ ế ả ấ ờ ố ư

       Công tác b o đ m an sinh xã h i ti p t c đả ả ộ ế ụ ược tri n khai tích c cể ự  

t i các đ a phạ ị ương nh m  n đ nh và nâng cao đ i s ng nhân dân. Ban hànhằ ổ ị ờ ố  chính sách tăng m c h  tr  1,5 l n so v i trứ ỗ ợ ầ ớ ước cho các đ i tố ượng b o trả ợ 

xã h i. Các gi i pháp h  tr  h  nghèo phát tri n s n xu t kinh doanh, t oộ ả ỗ ợ ộ ể ả ấ ạ  

vi c làm, tăng thu nh p đã đệ ậ ược coi tr ng. Các đ i tọ ố ượng c u tr  xã h iứ ợ ộ  

được hưởng chính sách tr  giúp thợ ường xuyên nh : h  tr  xây d ng và s aư ỗ ợ ự ử  

ch a nhà  , c p th  b o hi m mi n phí, th  y t  và nh ng h  tr  khác.ữ ở ấ ẻ ả ể ễ ẻ ế ữ ỗ ợ

      Đ c bi t trong giai đo n 2008­2009, tình hình kinh t  th  gi i g pặ ệ ạ ế ế ớ ặ  nhi u khó khăn. Kh ng ho ng kinh t  M  và th  gi i b t đ u t  năm 2007ề ủ ả ế ỹ ế ớ ắ ầ ừ  

và đang ti p t c di n bi n ngày m t ph c t p và lan r ng. M t trongế ụ ễ ế ộ ứ ạ ộ ộ  

nh ng tác đ ng rõ nh t đó là tình tr ng s t gi m c a thữ ộ ấ ạ ụ ả ủ ương m i toàn c uạ ầ  

th  hi n   s  s t gi m nh p kh u hàng lo t hàng hoá tiêu dùng và cácể ệ ở ự ụ ả ậ ẩ ạ  nguyên v t li u t  th  trậ ệ ừ ị ường bên ngoài. Đi u này  nh hề ả ưởng đ n t c đế ố ộ tăng trưởng kinh t  và vi c làm c a ngế ệ ủ ười lao đ ng   các nộ ở ước, trong đó 

  II.Th c tr ng v n đ  vi c làm   Vi t Nam hi n nayự ạ ấ ề ệ ở ệ ệ

    1.C  c u dân s    Vi t Namơ ấ ố ở ệ

         T  cu c T ng đi u tra dân s  đ u tiên sau khi nừ ộ ổ ề ố ầ ước nhà th ng nh tố ấ  (1975) đ n nay, "b c tranh dân s " nế ứ ố ước ta đã thay đ i nhanh chóng. ổ Quy 

mô dân s  đã tăng t  52,742 tri u năm 1979 lên 85,155 tri u năm 2007; cố ừ ệ ệ ơ 

c u dân s  cũng thay đ i m nh, đ c bi t là c  c u dân s  theo nhóm tu i;ấ ố ổ ạ ặ ệ ơ ấ ố ổ  

t  l  nh ng ngỷ ệ ữ ười trong đ  tu i lao đ ng tăng t  51% lên 65%. Tộ ổ ộ ừ ươ  ng

B ng 1: C  c u dân s  theo tu i c a Vi t Nam (1979­2007)ả ơ ấ ố ổ ủ ệ

        ­ Đi u tra bi n đ ng DS­KHHGĐ năm 2007 ề ế ộ

         S  li u b ng 1 cho th y c  c u dân s  theo tu i c a Vi t Nam thayố ệ ả ấ ơ ấ ố ổ ủ ệ  

đ i nhanh chóng: t  l  dân s  c a các nhóm tu i đ u tăng lên ho c gi m điổ ỷ ệ ố ủ ổ ề ặ ả  

m t cách rõ r t. Đ c bi t, t  l  tr  em   nhóm (0­4) tu i, năm 2007 so v iộ ệ ặ ệ ỷ ệ ẻ ở ổ ớ  năm 1979 ch  còn kho ng 1/2. Ngỉ ả ượ ạc l i, trong 20 năm, t  l  nhóm tu i t  5ỷ ệ ổ ừ  

tr  lên đó tăng t i h n hai l n: t  0,16% năm 1979 tăng lên 0,38 % năm 1999.ở ớ ơ ầ ừ  

Đi u này báo hi u tu i th  tăng lên và xu hề ệ ổ ọ ướng già hoá dân s  đang di n ra.ố ễ

      S  bi n đ i c  c u dân s  theo tu i đã và đang tác đ ng to l n đ n sự ế ổ ơ ấ ố ổ ộ ớ ế ự phát tri n kinh t  ­ xã h i   nể ế ộ ở ước ta theo c  hai chi u: t o ra c  h i và n yả ề ạ ơ ộ ả  sinh nh ng thách th c l n. Có th  th y rõ nh ng c  h i và thách th c nàyữ ứ ớ ể ấ ữ ơ ộ ứ  khi phân tích dân s  theo t ng nhóm tu i c  th  sau:ố ừ ổ ụ ể

      1.2 Dân s  trong đ  tu i lao đ ng tăng nhanh c  v  s  tuy t đ iố ộ ổ ộ ả ề ố ệ ố  

và s  tố ương đ i ố

      S  phát tri n c a đ t nự ể ủ ấ ước, trước h t ph  thu c ch t ch  vào ngu nế ụ ộ ặ ẽ ồ  lao đ ng, c  s  lộ ả ố ượng và ch t lấ ượng. Đ  nghiên c u ngu n lao đ ng có thể ứ ồ ộ ể xét các nhóm dân s  “trong đ  tu i lao đ ng” và “ngoài đ  tu i lao đ ng”,ố ộ ổ ộ ộ ổ ộ  

nh : (0­14); (15­ 59) và nhóm 60 tu i tr  lên. Ngư ổ ở ười ta thường tính t  l  dânỷ ệ  

s  c a các nhóm tu i nói trên trong t ng dân s  Các t  l  này   nố ủ ổ ổ ố ỷ ệ ở ước ta từ năm 1979 đ n 2007 đó bi n đ i nhanh chóng, th  hi n   b ng 2.ế ế ổ ể ệ ở ả

B ng 2: C  c u dân s  Vi t Nam theo nhóm tu iả ơ ấ ố ệ ổ

50,4954,0058,4165,04

6,967,008,119,45

100100100100

       Ngu n ồ : Tác gi  t  tính toán t  s  li u B ng  ả ự ừ ố ệ ả

        Nh  v y, sau g n 30 năm, t  l  ngư ậ ầ ỷ ệ ười trong đ  tu i lao đ ng c aộ ổ ộ ủ  

khác đi, so v i năm 1979, s  ngớ ố ườ ở ộ ổi   đ  tu i lao đ ng trong 100 ngộ ườ  i

t  l  ngỷ ệ ười trong đ  tu i lao đ ng là 63%, các nộ ổ ộ ước đang phát tri nể  kho ng 61,1% còn các nả ước kém phát tri n nh t ch  có 52,6%.ể ấ ỉ

      Quy mô và c  c u dân s  theo tu i có  nh hơ ấ ố ổ ả ưởng tr c ti p đ n vi cự ế ế ệ  xác đ nh s  lị ố ượng người "trong đ  tu i lao đ ng".   Vi t Nam, khôngộ ổ ộ Ở ệ  

ch  quy mô dân s  tăng lên không ng ng mà c  “T  l  dân s  t  15 đ nỉ ố ừ ả ỷ ệ ố ừ ế  

59 tu i" cũng tăng nhanh. Do v y, s  ngổ ậ ố ười trong đ  tu i lao đ ng tăngộ ổ ộ  lên v i t c đ  thớ ố ộ ường cao h n nhi u so v i t c đ  tăng dân s  (xemơ ề ớ ố ộ ố  

        ­ Tính toán k t qu  t ng đi u tra dân s  1979; 1989; 1999 ế ả ổ ề ố

        ­ T ng c c Th ng kê. K t qu  Đi u tra bi n đ ng dân s  ­ k  ho ch ổ ụ ố ế ả ề ế ộ ố ế ạ   hoá     gia đình 2007

       ­  y ban Dân s  ­ Gia đình và Tr  em. D  báo Dân s , Gia đình và Ủ ố ẻ ự ố  

Tr  em năm 2025. Hà N i, 6­2006 ẻ ộ

         2.Ch t lấ ượng lao đ ng   Vi t Namộ ở ệ

  Ngu n nhân l c Vi t Nam ch a đ t yêu c u và còn y u so v i các n cồ ự ệ ư ạ ầ ế ớ ướ  trong khu v c. T  l  lao đ ng đự ỷ ệ ộ ược đào t o c a nạ ủ ước ta tuy v n tăngẫ  

đ u qua các năm nh ng đ n nay v n ch  đ t 24% t ng lao đ ng (t  lề ư ế ẫ ỉ ạ ổ ộ ỷ ệ 

tương  ng c a các nứ ủ ước trong khu v c là 50%). T  l  đào t o lao đ ngự ỷ ệ ạ ộ  

có b ng c p còn th p (tăng kho ng 7,3%/năm) và ch a tằ ấ ấ ả ư ương  ng v iứ ớ  nhu c u lao đ ng có đào t o cho phát tri n kinh t  C  c u đào t o theoầ ộ ạ ể ế ơ ấ ạ  ngành ngh , theo trình đ  còn nhi u b t c p. Ch t lề ộ ề ấ ậ ấ ượng th p làm laoấ  

đ ng Vi t Nam m t th  c nh tranh, ngay c    th  trộ ệ ấ ế ạ ả ở ị ường lao đ ng n iộ ộ  

đ a. V i ch t lị ớ ấ ượng ngu n nhân l c nh  hi n t i, khi h i nh p v i thồ ự ư ệ ạ ộ ậ ớ ị 

trường lao đ ng qu c t , lao đ ng Vi t Nam s  m t l i th  và ph i ch pộ ố ế ộ ệ ẽ ấ ợ ế ả ấ  

nh n nhi u thi t thòi.ậ ề ệ  Theo k t qu  phiên giao d ch  kì ế ả ị 2 ngày 20/05/2010 

 T ng s  Doanh nghi p tham gia:ổ ố ệ  96 Đ n vơ ị

1.521 lao  đ ngộ   đượ  ph ng v nc ỏ ấ   T ng s  lao đ ng đ c tuy n d ngổ ố ộ ượ ể ụ  : 535 ng iườ

       + Lao đ ng ph  thông :ộ ổ  37 người

       Theo k t qu  ho t  đ ng c a phiên giao dich vi c làm thángế ả ạ ộ ủ ệ  01/200 :Trung tâm gi i thi u vi c làm Hà N i Báo cáo k t qu  ho tớ ệ ệ ộ ế ả ạ  

đ ng c a phiên giao d ch vi c làm ngày tháng 20 tháng 01. ộ ủ ị ệ

       Tính đ n 17 h ngày 20/01/2009 t ng h p nhanh t i phiên giao d chế ổ ợ ạ ị  

­ Lao đ ng có trình đ  Trung c p nghộ ộ ấ ề 25 người

* T ng s  ngổ ố ười lao đ ng đ nộ ế  phiên giao d ch ị

      3.Phân b  lao đ ngố ộ

3.1.C  c u lao đ ng theo khu v cơ ấ ộ ự

    V  phat triên thi tr ng lao đông: Viêt Nam co nguôn lao đông dôi dao, ề ́ ̉ ̣ ườ ̣ ̣ ́ ̀ ̣ ̀ ̀theo kêt qua s  bô điêu tra năm 2007, l c ĺ ̉ ơ ̣ ̀ ự ượng lao đông ca ṇ ̉ ươc la 46,61́ ̀  triêu ng̣ ười (chiêm 54,8% dân sô ca ń ́ ̉ ươc), tăng 2,27% so v i năm 2006, ́ ớlao đông n  chiêm 49%. Ty lê tham gia l c ḷ ữ ́ ̉ ̣ ự ượng lao đông đat khoang ̣ ̣ ̉70%, trong đo n  la 66,5%. Nhin chung, lao đông Viêt Nam v n tâp trung ́ ữ ̀ ̀ ̣ ̣ ẫ ̣chu yêu   khu v c nông thôn (chiêm 74,57%), làm vi c trong khu v c ̉ ́ ở ự ́ ệ ựnông nghi p nên viêc chuyên dich c  câu lao đông noi chung, c  câu lao ệ ̣ ̉ ̣ ơ ́ ̣ ́ ơ ́đông   nông thôn noi riêng theo ḥ ở ́ ướ  công nghi p hoá th c s  là m t ng ệ ự ự ộthách th c l n, đăc biêt là trong bôi canh hôi nhâp.ứ ớ ̣ ̣ ́ ̉ ̣ ̣

    Năm 2007c  nả ước hi n có g n 45,6 tri u lao đ ng có vi c làm, tăng ệ ầ ệ ộ ệ2,31% so v i năm 2006; c  câu lao đông ti p t c chuyên dich theo hớ ơ ́ ̣ ế ụ ̉ ̣ ương ́tich c c, giam ty lê lao đông lam viêc trong nganh nông, lâm, ng  nghiêp ́ ự ̉ ̉ ̣ ̣ ̀ ̣ ̀ ư ̣

va tăng trong khu v c công nghiêp, xây d ng va th̀ ự ̣ ự ̀ ương mai dich vu. Năṃ ̣ ̣  

2007, ty lê lao đông lam viêc trong cac nganh nông ­ lâm ­ ng  nghiêp, ̉ ̣ ̣ ̀ ̣ ́ ̀ ư ̣công nghiêp ­ xây d ng va tḥ ự ̀ ương mai ­ dich vu lân ḷ ̣ ̣ ̀ ượt la 52,8%; ̀

18,93% va 28,26%. V i t c đ  tăng này cùng v i b i c nh kinh t  đ t ̀ ớ ố ộ ớ ố ả ế ấ

nước ngày càng kh i s c, Vi t Nam có th  th c hi n đở ắ ệ ể ự ệ ược m c tiêu ụ

gi m t  l  lao đ ng trong nông nghi p xu ng dả ỷ ệ ộ ệ ố ưới 50% trước năm 2010

    Dướ ựi s  lãnh đ o c a Đ ng, s  ch  đ o, đi u hành c a Chính ph  vàạ ủ ả ự ỉ ạ ề ủ ủ  

s  n  l c vự ỗ ự ươn lên c a nhân dân, trong nh ng năm qua, công tác gi iủ ữ ả  

quy t vi c làm và phát tri n th  trế ệ ể ị ường lao đ ng đã thu độ ược nhi u k tề ế  

qu  kh  quan.ả ả

    Ngh  quy t Đ i h i Đ ng toàn qu c l n th  X xác đ nh rõ: “phát tri nị ế ạ ộ ả ố ầ ứ ị ể  

th  trị ường lao đ ng trong m i khu v c kinh t , t o s  g n k t cung – c uộ ọ ự ế ạ ự ắ ế ầ