Đề tài Khái quát về kinh doanh bảo hiểm & pháp luật kinh doanh bảo hiểm giới thiệu tổng quan về bảo hiểm – pháp luật về kinh doanh bảo hiểm, pháp luật về tổ chức và hoạt động của các chủ thể kinh doanh bảo hiểm; hợp đồng bảo hiểm,...Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1KHÁI QUÁT V KINH DOANH B O HI M & PHÁP LU T KINH DOANH B O HI M.Ề Ả Ể Ậ Ả Ể
Ph n I : T NG QUAN V B O HI M – PHÁP LU T V KINH DOANH B O HI Mầ Ổ Ề Ả Ể Ậ Ề Ả Ể
I. KHÁI NI M KINH DOANH B O HI M VÀ PHÁP LU T KINH DOANH B O HI M. Ệ Ả Ể Ậ Ả Ể
1/ Khái ni m chung v b o hi m và kinh doanh b o hi m ệ ề ả ể ả ể
Dù phương th c s n xu t nào, con ngứ ả ấ ười và tài s n cũng luôn b đe do b i thiên taiả ị ạ ở
và các tai bi n b t ng phát sinh ngay trong ho t đ ng c a con ngế ấ ờ ạ ộ ủ ười.
Dù mu n hay không nhi u lo i r i ro đã xu t hi n v n t n t i và s còn chi ph iố ề ạ ủ ấ ệ ẫ ồ ạ ẽ ố
đ n cu c s ng c a m i ngế ộ ố ủ ỗ ười, m i gia đình, DN và toàn xã h i. Chính s t n t i c a r i roỗ ộ ự ồ ạ ủ ủ
là ngu n g c phát sinh t n t i c a b o hi m. Nguyên nhân gây ra nh ng r i ro là y u t tồ ố ồ ạ ủ ả ể ữ ủ ế ố ự nhiên, k thu t và y u t xã h i khác. Su t trong l ch s c a mình, loài ngỹ ậ ế ố ộ ố ị ử ủ ười đã ph i ch uả ị
đ ng và ch ng ki n bi t bao hi m ho , nào là đ ng đ t, núi l a, bão l t, h n hán, sóngự ứ ế ế ể ạ ộ ấ ử ụ ạ
th n, d ch b nh, chi n tranh, tai n n giao thông, ho ho n, phóng x , ô nhi m. ầ ị ệ ế ạ ả ạ ạ ễ
R i ro, hi m ho b t ng x y ra không bi t trủ ể ạ ấ ờ ả ế ước v th i gian, đ a đi m, quy mô,ề ờ ị ể
m c đ thi t h i, đi u đó nh hứ ộ ệ ạ ề ả ưởng đ n cu c s ng, cũng nh quá trình s n xu t kinhế ộ ố ư ả ấ doanh t ng cá nhân, gia đình, t ch c và cũng nh hở ừ ổ ứ ả ưởng đ n s n đ nh chung c a xãế ự ổ ị ủ
h i. Đ ng trộ ứ ước th c tr ng đó, con ngự ạ ười luôn có nh ng hành đ ng tích c c, ch đ ng đữ ộ ự ủ ộ ể ngăn ng a, kh c ph c có hi u qu nh ng t n th t do thiên tai, tai n n b t ng x y ra v iừ ắ ụ ệ ả ữ ổ ấ ạ ấ ờ ả ớ
t t c kh năng c a mình, nh m gi m t i m c th p nh t nh ng thi t h i đ s m ph c h iấ ả ả ủ ằ ả ớ ứ ấ ấ ữ ệ ạ ể ớ ụ ồ quá trình s n xu t kinh doanh và đ i s ng. Các bi n pháp ph bi n đả ấ ờ ố ệ ổ ế ược con ngườ ử i s
d ng là:ụ
Bi n pháp phòng ng a: là bi n pháp do con ngệ ừ ệ ườ ử ụi s d ng do nh n th c đậ ứ ược quy
lu t c a t nhiên nh đ p đê ch ng lũ, tr ng r ng phòng h , xây d ng các tr m phòngậ ủ ự ư ắ ố ồ ừ ộ ự ạ cháy, xây d ng h th ng d báo th i ti t… ự ệ ố ự ờ ế
Bi n pháp c u tr : bi n pháp này đệ ứ ợ ệ ược th c hi n khi đã có r i ro x y ra đ kh cự ệ ủ ả ể ắ
ph c h u qu c a r i ro. Bi n pháp này có th do chính quy n nhà nụ ậ ả ủ ủ ệ ể ề ước th c hi n ho c doự ệ ặ các t ch c, cá nhân th c hi n trên tinh th n nhân đ o và mang tính t nguy n nh m giúpổ ứ ự ệ ầ ạ ự ệ ằ
đ các t ch c, cá nhân g p r i ro kh c ph c các h u qu ỡ ổ ứ ặ ủ ắ ụ ậ ả
Bi n pháp d tr b o hi m:ệ ự ữ ả ể B o hi m là bi n pháp phòng xa đ nh m h n chả ể ệ ể ằ ạ ế
t i m c th p nh t nh ng r i ro gây ra. M n m ng c a b o hi m có t xa x a khi conớ ứ ấ ấ ữ ủ ầ ố ủ ả ể ừ ư
người ch a bi t đ n b o hi m nh ng h đã có ý th c đư ế ế ả ể ư ọ ứ ược vi c làm c n thi t đ b o đ mệ ầ ế ể ả ả cho s sinh t n nh d tr lự ồ ư ự ữ ương th c, v t nuôi trong ngày săn b n đự ậ ắ ược nhi u đ dùngề ể cho nh ng ngày m a rét không đi săn b n và hái lữ ư ắ ượm được. Đó là là nh ng d u hi u đ uữ ấ ệ ầ tiên v ho t đ ng b o hi m mang tính ch t t b o hi m. ề ạ ộ ả ể ấ ự ả ể
B o hi m ả ể th c ch t là vi c con ngự ấ ệ ười ph i dành ra m t ph n s n ph m trong k tả ộ ầ ả ẩ ế
qu lao đ ng hàng năm c a mình đ l p ra qu d tr đ l n v v t t ho c b ng ti nả ộ ủ ể ậ ỹ ự ữ ủ ớ ề ậ ư ặ ằ ề (qu đó g i là qu d tr b o hi m ) nh m :ỹ ọ ỹ ự ữ ả ể ằ
Trang 2H tr tài chính cho vi c đ phòng và h n ch t n th t khi hi m ho ch a ho cỗ ợ ệ ề ạ ế ổ ấ ể ạ ư ặ đang x y ra. ả
Bù đ p và b i thắ ồ ường k p th i nh ng thi t h i và t n th t v ngị ờ ữ ệ ạ ổ ấ ề ười và tài s n, sauả khi x y ra hi m ho ả ể ạ
Có 3 lo i qu đạ ỹ ược thành l p và chi dùng cho m c đích nêu trên là :ậ ụ
Qu d tr nhà n ỹ ự ữ ướ đ c ượ ậc l p ra t ngân sách nhà nừ ước (qu d phòng trong ngânỹ ự sách, qu d tr qu c gia, qu d tr tài chính ). Qu này thu c s h u nhà nỹ ự ữ ố ỹ ự ữ ỹ ộ ở ữ ước do nhà
nước qu n lý, nó đả ượ ử ục s d ng đ bù đ p nh ng thi t h i do thiên tai, tai n n b t ng gâyể ắ ữ ệ ạ ạ ấ ờ
ra trên di n r ng quy mô l n, vì ph m vi ho t đ ng r ng, nên ch s d ng khi có nh ngệ ộ ớ ạ ạ ộ ộ ỉ ử ụ ữ
bi n c r i ro l n trên nhi u vùng, nh hế ố ủ ớ ề ả ưởng t i nhi u t ng l p dân c qu này khôngớ ề ầ ớ ư ỹ
được s d ng khi r i ro thi t h i mang tính cá bi t. Do đó nó không đáp ng đ y đ cácử ự ủ ệ ạ ệ ứ ầ ủ nhu c u c a t ng t ch c, gia đình, cá nhân. ầ ủ ừ ổ ứ
Qu d phòng riêng c a t ng t ch c, cá nhân, gia đình ỹ ự ủ ừ ổ ứ : ( Qu d tr phân tán)ỹ ự ữ
Qu này do các doanh nghi p, gia đình, cá nhân t l p ra b ng thu nh p c a mình, h tỹ ệ ự ậ ằ ậ ủ ọ ự
qu n lý, s d ng cho nên nó có th đáp ng k p th i, nhanh chóng ch đ ng đ i v i nh ngả ử ụ ể ứ ị ờ ủ ộ ố ớ ữ
t n th t v a và nh , nh ng vì quy mô qu không l n, không th bù đ p cho nh ng t n th tổ ấ ừ ỏ ư ỹ ớ ể ắ ữ ổ ấ
l n, không phát huy đớ ược tính c ng đ ng tộ ồ ương tr , nó ch đóng khung trong t ng đ n v ,ợ ỉ ừ ơ ị không c đ ng, có th d n đ n tình tr ng đ ng v n, lãng phí v n, hi u qu kinh tơ ộ ể ẫ ế ạ ứ ọ ố ố ệ ả ế không cao.
Qu b o hi m t p trung ỹ ả ể ậ do đông đ o nh ng ngả ữ ười tham gia b o hi m đóng gópả ể theo m t ch đ th ng nh t và bình đ ng (Qu d tr t p trung mang tính c ng đ ng ).ộ ế ộ ố ấ ẳ ỹ ự ữ ậ ộ ồ
Qu này đỹ ượ ậc l p b ng ti n do nh ng t ch c, cá nhân có cùng kh năng g p nh ng bi nằ ề ữ ổ ứ ả ặ ữ ế
c nào đó đóng góp, t o l p qu Nó đố ạ ậ ỹ ược s d ng đ phòng ng a và bù đ p nh ng t nử ụ ể ừ ắ ữ ổ
th t cho các t ch c, cá nhân tham gia l p qu khi có s ki n b o hi m xu t hi n. Phấ ổ ứ ậ ỹ ự ệ ả ể ấ ệ ươ ng
th c t o l p và s d ng qu này trên nguyên t c “ l y s đông bù cho s ít ” nên nó mangứ ạ ậ ử ụ ỹ ắ ấ ố ố tính kinh t , tính xã h i cao. B i vì: Giúp cho ngế ộ ở ười tham gia b o hi m kh c ph c nhanhả ể ắ ụ chóng nh ng thi t h i, đ m b o cho quá trình s n xu t và đ i s ng phát tri n bình thữ ệ ạ ả ả ả ấ ờ ố ể ường.
Nó là bi n pháp d tr b o hi m có hi u qu kinh t cao nh t, có kh năng thanh toánệ ự ữ ả ể ệ ả ế ấ ả nhanh, bù đ p l n. Đ i v i m i cá nhân hàng năm ch ph i chi ra m t lắ ớ ố ớ ỗ ỉ ả ộ ượng ti n nh đề ỏ ể đóng phí b o hi m, không nh hả ể ả ưởng đ n đ i s ng c a mình. Đ i v i các c s s n xu tế ờ ố ủ ố ớ ơ ở ả ấ kinh doanh thì phí b o hi m là m t chi phí xã h i c n thi t nó đả ể ộ ộ ầ ế ược h ch toán vào giá thànhạ
s n ph m. N u đem s phí đó phân ra theo t ng đ n v s n ph m và phân b cho c năm tàiả ẩ ế ố ừ ơ ị ả ẩ ổ ả chính thì s phí ba hi m ph i gánh ch u trên m t đ n v s n ph m là không đáng k Trongố ỏ ể ả ị ộ ơ ị ả ẩ ể
trường h p có x y ra r i ro thì ngợ ả ủ ười tham gia b o hi m đả ể ược đ n bù toàn b hay m tề ộ ộ
ph n thi t h i, v n kinh doanh đầ ệ ạ ố ược b o toàn, đ i s ng n đ nh. Hình th c d tr b oả ờ ố ổ ị ứ ự ữ ả
hi m này s đáp ng m t cách đ y đ , linh ho t nh t đ i v i m i nhu c u đa d ng c aể ẽ ứ ộ ầ ủ ạ ấ ố ớ ọ ầ ạ ủ
m i t ch c, cá nhân trong n n kinh t ọ ổ ứ ề ế
D ướ i góc đ kinh t tài chính ộ ế thì b o hi m ả ể là ph ng pháp l p qu d tr b ng ti nươ ậ ỹ ự ữ ằ ề
do nh ng t ch c, cá nhân có cùng kh năng g p nh ng s c nào đó đóng góp và đ tữ ổ ứ ả ặ ữ ự ố ể ừ
qu đó s d ng đ đ phòng, ngăn ng a và bù đ p nh ng t n th t cho nh ng t ch c, cáỹ ử ụ ể ề ừ ắ ữ ổ ấ ữ ổ ứ
Trang 3nhân tham gia l p qu khi h g p nh ng r i ro b o hi m ho c đ th c hi n nh ng chínhậ ỹ ọ ặ ữ ủ ả ể ặ ể ự ệ ữ sách xã hôi.
Nh v y, vi c t o l p qu b o hi m là m t y u t , m t yêu c u không th thi uư ậ ệ ạ ậ ỹ ả ể ộ ế ố ộ ầ ể ế
được đ đ m b o cho n n kinh t xã h i phát tri n bình thể ả ả ề ế ộ ể ường khi g p ph i t n th t doặ ả ổ ấ
nh ng y u t khách quan b t ng gây ra. Ngữ ế ố ấ ờ ười ta ví “không có b o hi m nh c u thangả ể ư ầ không có tay v n”ị
Cùng v i s phát tri n c a xã h i loài ngớ ự ể ủ ộ ười do nhu c u n đ nh s n xu t và đ iầ ổ ị ả ấ ờ
s ng các lo i b o hi m khác nhau đã ra đ i. Đ c bi t khi n n kinh t hàng hoá phát tri nố ạ ả ể ờ ặ ệ ề ế ể nhu c u b o hi m ngày càng đòi h i đa d ng, con ngầ ả ể ỏ ạ ười đã đã xây d ng các qu d tr b oự ỹ ự ữ ả
hi m khác nhau. Nh ng đ đ t hi u qu kinh t –xã h i cao trong ho t đ ng b o hi m,ể ư ể ạ ệ ả ế ộ ạ ộ ả ể kinh doanh d ch v b o hi m ra đ i và nó không ng ng phát tri n trong n n kinh t hàngị ụ ả ể ờ ừ ể ề ế hoá ti n t B o hi m không ch đ n thu n làm lá ch n cho s phát tri n kinh t và nề ệ ả ể ỉ ơ ầ ắ ự ể ế ổ
đ nh đ i s ng, mà còn th c s tr thành m t lĩnh v c kinh doanh đ c bi t đ thu l i nhu nị ờ ố ự ự ở ộ ự ặ ệ ể ợ ậ cao cho các doanh nghi p. Hai m c đích đó v a là ti n đ , v a là đi u ki n đ ho t đ ngệ ụ ừ ề ề ừ ề ệ ể ạ ộ
b o hi m t n t i và phát tri n. ả ể ồ ạ ể
Do tính ch t đa d ng c a các lo i r i ro xâm h i đ n l i ích c a nhi u ch th đòi ấ ạ ủ ạ ủ ạ ế ợ ủ ề ủ ể
h i ph i có nhi u lo i hình b o hi m: ỏ ả ề ạ ả ể
Căn c vào đ i tứ ố ượng b o hi m có b o hi m tài s n, b o hi m con ngả ể ả ể ả ả ể ười, b oả
B o hi m không mang tính kinh doanh ả ể là lo i hình b o hi m do nhà nạ ả ể ước th c hi nự ệ
nh m th c hi n chính sách kinh t xã h i. Nó đ t dằ ự ệ ế ộ ặ ướ ự ải s b o tr c a nhà nợ ủ ước, M c đíchụ
c a ho t đ ng b o hi m này không đ t ra m c tiêu kinh doanh l y l i nhu n. Lo i hìnhủ ạ ộ ả ể ặ ụ ấ ợ ậ ạ
b o hi m phi kinh doanh nả ể ở ước ta hi n nay là b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi mệ ả ể ộ ả ể ế ả ể
ti n g i … ề ử
B o hi m có tính kinh doanh ả ể là ho t đ ng b o hi m do doanh nghi p b o hi m th cạ ộ ả ể ệ ả ể ự
hi n thông qua vi c l p qu b o hi m t ngu n thu phí b o hi m c a các t ch c, cá nhânệ ệ ậ ỹ ả ể ừ ồ ả ể ủ ổ ứ tham gia, sau đó qu này đỹ ược s d ng đ b i thử ụ ể ồ ường, chi tr cho các trả ường h p thu cợ ộ
di n đệ ược b o hi m khi có s ki n b o hi m. ả ể ự ệ ả ể
N u so sánh gi a b o hi m không mang tính kinh doanh mà đi n hình là b o hi m xãế ữ ả ể ể ả ể
h i v i lo i hình kinh doanh b o hi m thì gi a chúng có nh ng di m gi ng nhau đó là:ộ ớ ạ ả ể ữ ữ ể ố chúng đ u có m c đích giúp n đ nh kinh t , đ m b o đ i s ng, kh c ph c khó khăn doề ụ ổ ị ế ả ả ờ ố ắ ụ nguyên nhân khách quan gây ra. Người tham gia đ u có trách nhi m đóng phí b o hi m. Bênề ệ ả ể
c nh đó, chúng có đi m khác nhau c b n sau: ạ ể ơ ả
Trang 4hi m. ể
M c tiêuụ
ho t đ ngạ ộ
Không vì l i nhu n mà vì quy n l iợ ậ ề ợ
c a ngủ ười Lao đ ng và c a c c ngộ ủ ả ộ
đ ng. ồ
Nh m m c tiêu kinh doanh l y l iằ ụ ấ ợ nhu n ậ
hi m xã h i khácể ộ Lu t kinh doanh b o hi mậ ả ể
2/ Khái ni m chung v kinh doanh b o hi m ệ ề ả ể
Theo nghĩa r ng kinh doanh b o hi m là ho t đ ng có m c đích sinh l i c a các chộ ả ể ạ ộ ụ ờ ủ ủ
th kinh doanh trên th trể ị ường b o hi m đ nh m t i vi c ký k t và th c hi n t t đả ể ể ằ ớ ệ ế ự ệ ố ược các
Trang 5doanh nghi p b o hi m tr ti n b o hi m cho ng ệ ả ể ả ề ả ể ườ i th h ụ ưở ng ho c b i th ặ ồ ườ ng cho
ng ươ ượ ì đ c b o hi m khi x y ra s ki n b o hi m” ả ể ả ự ệ ả ể
M t s khái ni m độ ố ệ ượ ử ục s d ng trong đ nh nghĩa trên đị ược pháp lu t gi i thích nhậ ả ư sau:
Bên mua b o hi m là t ch c, cá nhân giao k t h p đ ng b o hi m v i doanhả ể ổ ứ ế ợ ồ ả ể ớ nghi p b o hi m và đóng phí b o hi m. Bên mua b o hi m có th đ ng th i là ngệ ả ể ả ể ả ể ể ồ ờ ườ ượ i đ c
b o hi m ho c ngả ể ặ ười th hụ ưởng.
Ngườ ượi đ c b o hi m là t ch c, cá nhân có tài s n, trách nhi m dân s , tính m ngả ể ổ ứ ả ệ ự ạ
được b o hi m theo h p đ ng b o hi m. Ngả ể ợ ồ ả ể ườ ượi đ c b o hi m có th đ ng th i là ngả ể ể ồ ờ ườ i
th hụ ưởng.
Người th hụ ưởng b o hi m là t ch c cá nhân đả ể ổ ứ ược bên mua b o hi m ch đ nh đả ể ỉ ị ể
nh n ti n b o hi m theo h p đ ng b o hi m con ngậ ề ả ể ợ ồ ả ể ười
S ki n b o hi m là s ki n khách quan do các bên tho thu n ho c pháp lu t quyự ệ ả ể ự ệ ả ậ ặ ậ
đ nh mà khi có s ki n đó x y ra thì doanh nghi p b o hi m ph i tr ti n b o hi m choị ự ệ ả ệ ả ể ả ả ề ả ể
người th hụ ưởng ho c b i thặ ồ ường cho ngườ ượi đ c b o hi m. ả ể
Phí b o hi m là kho n ti n mà bên b o hi m ph i đóng b o hi m cho doanhả ể ả ề ả ể ả ả ể nghi p b o hi m theo th i h n b o hi m và phệ ả ể ờ ạ ả ể ương th c do các bên tho thu n trong h pứ ả ậ ợ
đ ng b o hi m. ồ ả ể
*Đ c đi m c a kinh doanh b o hi m:ặ ể ủ ả ể
Ch th th c hi n ho t đ ng kinh doanh b o hi m là doanh nghi p b o hi mủ ể ự ệ ạ ộ ả ể ệ ả ể Doanh nghi p b o hi m đ ng ra l p qu b o hi m t ngu n thu phí b o hi m c a ngệ ả ể ứ ậ ỹ ả ể ừ ồ ả ể ủ ườ itham gia b o hi m, qu n lý s d ng qu b o hi m đ chi tr ho c b i thả ể ả ử ụ ỹ ả ể ể ả ặ ồ ường b o hi mả ể cho ngườ ượi đ c b o hi m ho c ngả ể ặ ười th hụ ưởng khi có s ki n b o hi m. M c dù kinhự ệ ả ể ặ doanh b o hi m là m t quan h kinh doanh trên thi t l p trên c s h p đ ng gi a doanhả ể ộ ệ ế ậ ơ ở ợ ồ ữ nghi p b o hi m và bên tham gia b o hi m. Tuy nhiên đ thi t l p đệ ả ể ả ể ể ế ậ ược quan h h p đ ngệ ợ ồ
b o hi m ngoài vi c các bên tr c ti p thi t l p quan h còn có các ch th khác ả ể ệ ự ế ế ậ ệ ủ ể
tham gia đ giúp cho các bên thi t l p để ế ậ ược quan h b o hi m g c là đ i lý b oệ ả ể ố ạ ả
hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m. Trong kinh doanh b o hi m ngoài m i quan hể ệ ớ ả ể ả ể ố ệ
gi a doanh nghi p b o hi m v i ngữ ệ ả ể ớ ười mua b o hi m còn có các quan h b o hi m pháiả ể ệ ả ể sinh là quan h kinh doanh tái b o hi m. ệ ả ể
Ho t đ ng kinh doanh b o hi m luôn nh m m c đích thu l i nhu n.ạ ộ ả ể ằ ụ ợ ậ Thu nh pậ
đượ ạc t o ra t ph n chênh l ch gi a s phí thu đừ ầ ệ ữ ố ược v i các nghĩa v tr ti n b o hi mớ ụ ả ề ả ể
ho c b i thặ ồ ường cho ngườ ượi đ c b o hi m và s lãi thu đả ể ố ượ ừc t ho t đ ng đ u t tàiạ ộ ầ ư chính t ngu n phí thu đừ ồ ược còn nhàn r i.ỗ
Đ i tố ượng kinh doanh b o hi m là s n ph m đ c bi t m t l i cam k t g n li nả ể ả ẩ ặ ệ ộ ờ ế ắ ề
v i y u t r i ro. Xét v tính ch t kinh doanh thì kinh doanh b o hi m thu c lo i hình kinhớ ế ố ủ ề ấ ả ể ộ ạ doanh d ch v “D ch v tài chính”.ị ụ ị ụ S n ph m b o hi m là s n ph m vô hình là s b oả ẩ ả ể ả ẩ ự ả
đ m v m t tài chính trả ề ặ ướ ủc r i ro cho ngườ ượi đ c b o hi m và kèm theo các d ch v cóả ể ị ụ
Trang 6liên quan. Người tham gia b o hi m n p phí cho nhà b o hi m đ đ i l y l i h a hay camả ể ộ ả ể ể ổ ấ ờ ứ
k t là s tr ti n b o hi m khi có s ki n b o hi m x y ra. ế ẽ ả ề ả ể ự ệ ả ể ả
Chu trình kinh doanh b o hi m là m t chu trình đ o ngả ể ộ ả ược s n ph m b o hi mả ẩ ả ể
được bán ra trước doanh thu phát sinh, sau đó m i phát sinh chi phí ớ Đ c đi m này t o raặ ể ạ tính nhàn r i c a ngu n v n b o hi m trong nh ng th i gian nh t đ nh, Ch th nh n b oỗ ủ ồ ố ả ể ữ ờ ấ ị ủ ể ậ ả
hi m có th s d ng chúng đ đ u t sinh l i nh m tăng kh năng tài chính cho chi tr b iể ể ử ụ ể ầ ư ờ ằ ả ả ồ
thường và tăng thu nh p cho doanh nghi p. B i v y, đ u t tài chính là m t ho t đ ngậ ệ ở ậ ầ ư ộ ạ ộ không th tách r i v i hoat đ ng b o hi m. Đi u này nó làm cho b o hi m có tính ph c t pể ờ ớ ộ ả ể ề ả ể ứ ạ
và nh hả ưởng đ n kh năng thanh toán c a doanh nghi p b o hi m đòi h i ph i đế ả ủ ệ ả ể ỏ ả ượ c
qu n lý ch t ch nh m b o đ m l i ích cho ngả ặ ẽ ằ ả ả ợ ười tham gia
B o hi m v a mang tính b i hoàn v a không mang tính b i hoàn:ả ể ừ ồ ừ ồ Trong th ì gianơ
b o hi m, không có s ki n b o hi m x y ra thì DN b o hi m không ph i tr ti n hay b iả ể ự ệ ả ể ả ả ể ả ả ề ồ
thường b o hi m. N u có s ki n b o hi m x y ra thì DNBH ph i tr ti n ho c b iả ể ế ự ệ ả ể ả ả ả ề ặ ồ
thường b o hi m. ả ể
Do tính b t ng c a r i ro b o hi m c không gian th i gian và quy mô nên DNBHấ ờ ủ ủ ả ể ả ờ
ph i xây d ng các qu d phòng đ th c hi n cam k t c a mình trả ự ỹ ự ể ự ệ ế ủ ước bên tham gia b oả
hi m; Qu này để ỹ ượ ử ục s d ng đ tham gia đ u t tuy nhiên b o đ m tinh thanh kho n cao; ể ầ ư ả ả ả
S ti n b i thố ề ồ ường b o hi m trong m t h p đ ng n u có thả ể ộ ợ ồ ế ường r t l n, l n h nấ ớ ớ ơ nhi u l n s phí mà ngề ầ ố ười tham gia b o hi m đã đóng. (Do l i ích các bên có xung đ t tr cả ể ợ ộ ự
di n thệ ường x y ra tranh ch p trong th c hi n h p đ ng). Vì th có th d n đ n cácả ấ ự ệ ợ ồ ế ể ẫ ế
trường h p tr c l i b o hi m. DN b o hi m mu n b o đ m và n đ nh ngu n tài chính choợ ụ ợ ả ể ả ể ố ả ả ổ ị ồ
vi c bù đ p t n th t trong ho t đ ng b o hi m thì ph i th c hi n t t nguyên t c l y sệ ắ ổ ấ ạ ộ ả ể ả ự ệ ố ắ ấ ố đông bù cho s ít; Trong trố ường h p có h p đ ng có giá tr l n ho c đ i tợ ợ ồ ị ớ ặ ố ượng b o hi m cóả ể nguy c d n đ n r i ro cao thì DN b o hi m ph i th c các bi n pháp phân tán r i ro nhơ ẫ ế ủ ả ể ả ự ệ ủ ư
đ ng b o hi m, tái b o hi m; m t khác đ gi m b t chi phí b i thồ ả ể ả ể ặ ể ả ớ ồ ường các DNBH ph iả tăng cường các bi n pháp đ phòng, ngăn ng a và h n ch t n th t b o hi m. ệ ề ừ ạ ế ổ ấ ả ể
Ho t đ ng kinh doanh b o hi m đạ ộ ả ể ược đi u ch nh b ng lu t kinh doanh b o hi mề ỉ ằ ậ ả ể
và các văn b n pháp lu t khác có liên quan; ả ậ
Ho t đ ng kinh doanh b o hi m là ho t đ ng kinh doanh có đi u ki n đ t dạ ộ ả ể ạ ộ ề ệ ặ ướ ự i s
qu n lý nhà nả ướ ủc c a B Tài chínhộ
2. Khái ni m pháp lu t kinh doanh b o hi m. ệ ậ ả ể
2.1. S c n thi t đi u ch nh b ng pháp lu t đ i v i ho t đ ng kinh doanh b oự ầ ế ề ỉ ằ ậ ố ớ ạ ộ ả
hi m. ể
Ho t đ ng kinh doanh b o hi m đóng vai trò quan tr ng đ i v i n n kinh t và đ iạ ộ ả ể ọ ố ớ ề ế ờ
s ng xã h i. Do đó, m c dù m c đích, phố ộ ặ ụ ương th c tác đ ng có khác nhau nh ng các Nhàứ ộ ư
nước đ u s d ng pháp lu t đ đi u ch nh các quan h xã h i phát sinh trong ho t đ ngề ử ụ ậ ể ề ỉ ệ ộ ạ ộ kinh doanh b o hi m. Đi u này xu t phát do nh ng lý do ch y u sau:ả ể ề ấ ữ ủ ế
Th nh t, ho t đ ng kinh doanh b o hi m có vai trò quan tr ng trong n n kinh t ứ ấ ạ ộ ả ể ọ ề ế
qu c dân ố
Trang 7các qu c gia ho t đ ng kinh doanh b o hi m đóng vai trò là công c góp ph n n
đ nh các ho t đ ng kinh t xã h i đ i s ng c a dân c , thúc đ y quá trình tích t v n trongị ạ ộ ế ộ ờ ố ủ ư ẩ ụ ố
xã h i. ộ
B o hi m đóng vai trò tích c c trong vi c n đ nh các ho t đ ng kinh t – xã h i,ả ể ự ệ ổ ị ạ ộ ế ộ
đ i s ng dân c Đi u này th hi n ch b o hi m đóng vai trò tích c c trong vi c b oờ ố ư ề ể ệ ở ỗ ả ể ự ệ ả
t n tài s n c a các pháp nhân và th nhân trong xã h i. B i vì, đ tránh th t thoát cho tàiồ ả ủ ể ộ ở ể ấ
s n c a mình, các pháp nhân, th nhân có th tham gia b o hi m cho tài s n c a mình vàả ủ ể ể ả ể ả ủ
n u g p r i ro thì thi t h n s đế ặ ủ ệ ạ ẽ ược bù đ p b ng ti n b o hi m mà doanh nghi p b oắ ằ ề ả ể ệ ả
hi m chi tr Đ ng th i, cũng chính nh ti n b o hi m mà doanh nghi p b o hi m tr choể ả ồ ờ ờ ề ả ể ệ ả ể ả các pháp nhân, th nhân có th duy trì để ể ược ho t đ ng bình thạ ộ ường, n đ nh đ i s ng khiổ ị ờ ố
g p r i ro. M t khác an toàn v tính m ng, s c kho là v n đ đặ ủ ặ ề ạ ứ ẻ ấ ề ược cá nhân, c ng đ ng vàộ ồ Nhà nước quan tâm. Ho t đ ng kinh doanh b o hi m đóng vai trò tích c c trong vi c bùạ ộ ả ể ự ệ
đ p v t ch t trong các t ch c, cá nhân tham gia b o hi m, nó tr thành m t trong nh ngắ ậ ấ ổ ứ ả ể ở ộ ữ
phương ti n b o v con ngệ ả ệ ười.
Trong đi u ki n n n kinh t th trề ệ ề ế ị ường, b o hi m càng ch ng minh có vai trò là côngả ể ứ
c đ ng viên, t p trung v n cho n n kinh t B i vì, nhi u t ch c, cá nhân đ n l đóng phíụ ộ ậ ố ề ế ở ề ổ ứ ơ ẻ
b o hi m t o nên qu b o hi m c a doanh nghi p b o hi m và trong th i gian ch a sả ể ạ ỹ ả ể ủ ệ ả ể ờ ư ử
d ng, qu b o hi m đụ ỹ ả ể ược doanh nghi p b o hi m s d ng đ tham gia các hình th c đ uệ ả ể ử ụ ể ứ ầ
b o hi m ghi thành các đi u kho n h p đ ng. Do m i quan h ràng bu c nh v y gi aả ể ề ả ợ ồ ố ệ ộ ư ậ ữ
người tham gia b o hi m v i doanh nghi p b o hi m nên ho t đ ng kinh doanh b o hi mả ể ớ ệ ả ể ạ ộ ả ể
có vai trò tích c c trong vi c b o đ m an toàn cho đ i s ng c ng đ ng và cho n n kinh t ự ệ ả ả ờ ố ộ ồ ề ế
Th hai, ho t đ ng kinh doanh b o hi m là ho t đ ng ph c t p kinh doanh trên ứ ạ ộ ả ể ạ ộ ứ ạ
nh ng r i ro, d d n đ n xung đ t l i ích, d b l i d ng, khó qu n lý giám sát, l i ích c a ữ ủ ễ ẫ ế ộ ợ ễ ị ợ ụ ả ợ ủ các ch tth tham gia c n đ ủ ể ầ ượ c b o v trong nh ng đi u ki n kh thi. ả ệ ữ ề ệ ả
Ho t đ ng b o hi m không ch liên quan đ n l i ích c a các bên tham gia mà cònạ ộ ả ể ỉ ế ợ ủ liên quan đ n l i ích c a nhi u lo i ch th trong xã h i. Ví d : Theo ch đ b o hi mế ợ ủ ề ạ ủ ể ộ ụ ế ộ ả ể trách nhi m dân s c a ch phệ ự ủ ủ ương ti n tham gia giao thông c gi i đ i v i ngệ ơ ớ ố ớ ười th baứ thì người mua phí b o hi m là ch phả ể ủ ương ti n tham gia giao thông c gi i còn ngệ ơ ớ ườ i
được hưởng ti n b o hi m là ngề ả ể ười th ba b thi t h i. Do đó vi c ký k t h p đ ng b oứ ị ệ ạ ệ ế ợ ồ ả
hi m gi a ch phể ữ ủ ương ti n và doanh nghi p b o hi m là nh m b o v l i ích cho ngệ ệ ả ể ằ ả ệ ợ ườ i
th ba. ứ
Th ba, pháp lu t là công c b o đ m cho các ho t đ ng c a các ch th tham gia ứ ậ ụ ả ả ạ ộ ủ ủ ể
b o hi m th ả ể ươ ng m i phù h p v i l i ích c a Nhà n ạ ợ ớ ợ ủ ướ c và xã h i ộ
Do b n ch t và ch c năng c a nó mà pháp lu t đóng vai trò r t quan tr ng đ i v iả ấ ứ ủ ậ ấ ọ ố ớ
ho t đ ng kinh doanh b o hi m. N u thi u s đi u ch nh c a pháp lu t thì ho t đ ng kinhạ ộ ả ể ế ế ự ề ỉ ủ ậ ạ ộ doanh b o hi m không th ti n hành thu t l i và nghĩa v c a các bên tham ra quan h b oả ể ể ế ậ ợ ụ ủ ệ ả
Trang 8hi m s không để ẽ ược b o đ m th c hi n trong nh ng tr t t phù h p v i l i ích c a Nhàả ả ự ệ ữ ậ ự ợ ớ ợ ủ
nước và c ng đ ng. ộ ồ
2.2. Khái ni m pháp lu t v kinh doanh b o hi m.ệ ậ ề ả ể
Do vai trò quan tr ng c a ho t đ ng kinh doanh b o hi m đ i v i đ i s ng xã h iọ ủ ạ ộ ả ể ố ớ ờ ố ộ
mà các Nhà nước đ u s d ng pháp lu t đ đi u ch nh các quan h xã h i phát sinh trongề ử ụ ậ ể ề ỉ ệ ộ lĩnh v c kinh doanh b o hi m. Tuy v y, tu thu c vào góc đ ti p c n mà khái ni m phápự ả ể ậ ỳ ộ ộ ế ậ ệ
lu t v kinh doanh b o hi m đậ ề ả ể ược di n đ t khác nhau. ễ ạ
D ướ i góc đ lu t th c đ nh ộ ậ ự ị pháp lu t v kinh doanh b o hi m là t p h p các quiậ ề ả ể ậ ợ
ph m pháp lu t đi u ch nh các quan h xã h i phát sinh trong lĩnh v c kinh doanh b oạ ậ ề ỉ ệ ộ ự ả
hi m. Các qui ph m pháp lu t này có th phân chia làm hai nhóm sau:ể ạ ậ ể
Nhóm th nh t: ứ ấ Các qui ph m pháp lu t qui đ nh v t ch c và ho t đ ng c a cácạ ậ ị ề ổ ứ ạ ộ ủ
ch th th c hi n ho t đ ng kinh doanh trong th trủ ể ự ệ ạ ộ ị ường b o hi m nh : doanh nghi p b oả ể ư ệ ả
hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m, đ i lý b o hi m… Lo i qui ph m pháp lu t nàyể ệ ớ ả ể ạ ả ể ạ ạ ậ
ch a các lo i ngu n nh : Lu t kinh doanh b o hi m, các Lu t v doanh nghi p, Lu tứ ở ạ ồ ư ậ ả ể ậ ề ệ ậ
thương m i, Lu t đ u tạ ậ ầ ư
Nhóm th hai ứ : Các qui ph m pháp lu t đi u ch nh quan h thu, n p phí b o hi m vàạ ậ ề ỉ ệ ộ ả ể
tr ti n b o hi m gi a doanh nghi p b o hi m và ngả ề ả ể ữ ệ ả ể ười tham gia b o hi m. Các qui ph mả ể ạ pháp lu t lo i này ch a ch y u Lu t kinh doanh b o hi m và các văn b n hậ ạ ứ ủ ế ở ậ ả ể ả ướng d n thiẫ hành.
N u phân chia theo các quy đ nh trong lu t th c đ nh thì pháp lu t kinh doanh b oế ị ậ ự ị ậ ả
hi m để ược chia thành các b ph n sau: ộ ậ
* Pháp lu t v t ch c và ho t đ ng c a các ch th kinh doanh b o hi m ậ ề ổ ứ ạ ộ ủ ủ ể ả ể
PL v b o hi m trách nhi m dân s ề ả ể ệ ự
2.3. Các nguyên t c pháp lý trong kinh doanh b o hi m.ắ ả ể
T i đi u 6 Lu t kinh doanh b o hi m có quy đ nh các nguyên t c c b n trong kinhạ ề ậ ả ể ị ắ ơ ả doanh b o hi m g m: ả ể ồ
Th nh t, t ch c, cá nhân có nhu c u b o hi m ph i tham gia b o hi m t i doanh ứ ấ ổ ứ ầ ả ể ả ả ể ạ nghi p b o hi m đ ệ ả ể ượ c thành l p và ho t đ ng t i Vi t Nam ậ ạ ộ ạ ệ
Trang 9Vi c đ t ra nguyên t c này nh m b o v l i ích qu c gia, t o đi u ki n cho s phátệ ặ ắ ằ ả ệ ợ ố ạ ề ệ ự tri n lành m nh và lâu dài c a th trể ạ ủ ị ường b o hi m Vi t Nam, đ ng th i b o đ m s qu nả ể ệ ồ ờ ả ả ự ả
lý ch t ch c a Nhà nặ ẽ ủ ước và phù h p v i các quy đ nh c a pháp lu t hi n hành và t p quánợ ớ ị ủ ậ ệ ậ
qu c t Tuy nhiên do th c tr ng phát tri n c a th trố ế ự ạ ể ủ ị ường b o hi m Vi t Nam ch a đápả ể ở ệ ư
ng đ c h t nhu c u b o hi m c a xã h i, T i Đi u 3
ứ ượ ế ầ ả ể ủ ộ ạ ề Ngh đ nh quy đ nh chi ti t thi hànhị ị ị ế
m t s đi u c a lu t kinh doanh b o hi m có quy đ nh v đi u ki n, nguyên t c tham giaộ ố ề ủ ậ ả ể ị ề ề ệ ắ
b o hi m: ả ể
1. T ch c, cá nhân mu n ho t đ ng kinh doanh b o hi m, kinh doanh tái b o hi m,ổ ứ ố ạ ộ ả ể ả ể
ho t đ ng môi gi i b o hi m t i vi t nam ph i đạ ộ ớ ả ể ạ ệ ả ược b tài chính c p gi y phép thành l pộ ấ ấ ậ
và ho t đ ng theo quy đ nh c a lu t kinh doanh b o hi m.ạ ộ ị ủ ậ ả ể
2. T ch c, cá nhân có nhu c u b o hi m có quy n l a ch n doanh nghi p b o hi mổ ứ ầ ả ể ề ự ọ ệ ả ể
và ch đỉ ược tham gia b o hi m t i doanh nghi p b o hi m đả ể ạ ệ ả ể ược phép ho t đ ng t i vi tạ ộ ạ ệ nam. không m t t ch c, cá nhân nào độ ổ ứ ược phép can thi p trái pháp lu t đ n quy n l aệ ậ ế ề ự
ch n doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m c a bên mua b o hi m.ọ ệ ả ể ệ ớ ả ể ủ ả ể
T ch c, cá nhân có nhu c u b o hi m có th tham gia b o hi m t i doanh nghi pổ ứ ầ ả ể ể ả ể ạ ệ
b o hi m không có tr s Vi t Nam trong nh ng trả ể ụ ở ở ệ ữ ường h p: Các doanh nghi p b oợ ệ ả
hi m ho t đ ng Vi t Nam ch a cung c p để ạ ộ ở ệ ư ấ ược lo i s n ph m b o hi m mà t ch c, cáạ ả ẩ ả ể ổ ứ nhân có nhu c u tham gia b o hi m ho c theo quy đ nh c a các đi u ầ ả ể ặ ị ủ ề ước qu c t mà Chínhố ế
ph Vi t Nam đã ký k t ho c tham gia. H p đ ng b o hi m đủ ệ ế ặ ợ ồ ả ể ược giao k t gi a các tế ữ ổ
ch c, cá nhân Vi t Nam v i doanh nghi p b o hi m không có tr s Vi t Nam trái v iứ ệ ớ ệ ả ể ụ ở ở ệ ớ các quy đ nh trên đ u b coi là vô hi u.ị ề ị ệ
Th hai, Doanh nghi p b o hi m ph i duy trì kh năng tài chính phù h p v i quy mô ứ ệ ả ể ả ả ợ ớ kinh doanh c a mình đ b o v quy n l i c a t ch c, cá nhân tham gia b o hi m. ủ ể ả ệ ề ợ ủ ổ ứ ả ể
V i tính ch t là ho t đ ng kinh doanh r i ro và mang tính xã h i hoá cao, v i vai tròớ ấ ạ ộ ủ ộ ớ quan tr ng c a kinh doanh b o hi m đ i v i n n kinh t và s n đ nh c a đ i s ng xã h iọ ủ ả ể ố ớ ề ế ự ổ ị ủ ờ ố ộ
vi c b o đ m kh năng tài chính c a doanh nghi p b o hi m đ b o đ m quy n l i choệ ả ả ả ủ ệ ả ể ể ả ả ề ợ các t ch c, cá nhân tham gia b o hi m là r t quan tr ng, b i nó không ch t o uy tín t o raổ ứ ả ể ấ ọ ở ỉ ạ ạ
kh năng kinh doanh có hi u qu cho doanh nghi p b o hi m mà nó còn có ý nghĩakinh tả ệ ả ệ ả ể ế
xã h i l n. V i vi c quy đ nh nguyên t c chung c b n này trong Lu t kinh doanh b oộ ớ ớ ệ ị ắ ơ ả ậ ả
hi m, đ trên c s đó các c quan nhà nể ể ơ ở ơ ước có th m quy n s ban hành các quy đ nh cẩ ề ẽ ị ụ
th , chi ti t v ch đ tài chính đ i v i doanh nghi p b o hi m. ể ế ề ế ộ ố ớ ệ ả ể
Yêu c u c a nguyên t c này đòi h i doanh nghi p ph i th c hi n đ y đ các quyầ ủ ắ ỏ ệ ả ự ệ ầ ủ
đ nh nh : ị ư
Ph i ký qu t i m t ngân hàng đả ỹ ạ ộ ược phép ho t đ ng t i Vi t Nam. S ti n ký quạ ộ ạ ệ ố ề ỹ
là m t ph n c a v n đi u l và nó là m t trong các đi u ki n đ khai trộ ầ ủ ố ề ệ ộ ề ệ ể ương ho t đ ng.ạ ộ Các doanh nghi p b o hi m đệ ả ể ược hưởng lãi ti n g i k h n 1 năm trên s ti n ký qu , ti nề ử ỳ ạ ố ề ỹ ề
ký qu ch đỹ ỉ ượ ử ục s d ng khi có ý ki n c a B Tài chính b ng văn b n nh m đáp ng khế ủ ộ ằ ả ằ ứ ả năng thanh toán b thi u h t t m th i. Doanh nghi p b o hi m đị ế ụ ạ ờ ệ ả ể ược rút toàn b ti n ký quộ ề ỹ khi ch m d t ho t đ ng. ấ ứ ạ ộ
Trang 10 Ph i thả ường xuyên trích l p và duy trì đ kho n d phòng nghi p v đ th c hi nậ ủ ả ự ệ ụ ể ự ệ các trách nhi m phát sinh t h p đ ng b o hi m. D phòng nghi p v là kho n d tr liênệ ừ ợ ồ ả ể ự ệ ụ ả ự ữ quan đ n t ng nghi p v b o hi m đế ừ ệ ụ ả ể ược trích l p và ho ch toán vào chi phí kinh doanhậ ạ
nh m m c đích thanh toán các trách nhi m đã đằ ụ ệ ược xác đ nh trị ước và phát sinh t h p đ ngừ ợ ồ
đã được ký k t. D phòng nghi p v ph i đế ự ệ ụ ả ượ ậc l p riêng cho t ng nghi p v g m: Dừ ệ ụ ồ ự phòng chi cho các trách nhi m ch a hoàn thành; D phòng b i thệ ư ự ồ ường cho các ki u n iế ạ
ch a gi i quy t; D phòng b i thư ả ế ự ồ ường cho các dao đ ng l n v t n th t. ộ ớ ề ổ ấ
Ph i duy trì kh năng thanh toán t i thi u tả ả ố ể ương ng v i qui mô ho t đ ng kinhứ ớ ạ ộ doanh và không th p h n gi i h n kh năng thanh toán trong su t quá trình ho t đ ng. M tấ ơ ớ ạ ả ố ạ ộ ộ doanh nghi p b o hi m đệ ả ể ược coi là đ kh năng thanh toán khi t ng các ngu n v n sauủ ả ổ ồ ố
ho c = m c kh năng thanh toán: V n đi u l đã đóng; qu d tr b t bu c; lãi các nămặ ứ ả ố ề ệ ỹ ự ữ ắ ộ
trước ch a s d ng. ư ử ụ
Trong trường h p tái b o hi m nợ ả ể ở ước ngoài, doanh nghi p b o hi m ph i tái b oệ ả ể ả ả
hi m m t ph n r i ro c a h p đ ng b o hi m đã ký cho doanh nghi p tái b o hi m doể ộ ầ ủ ủ ợ ồ ả ể ệ ả ể chính ph ch đ nh. Xu t phát t s c n thi t h n ch tình tr ng ch y máu ngo i t thôngủ ỉ ị ấ ừ ự ầ ế ạ ế ạ ả ạ ệ qua vi c tái b o hi m cho các công ty nệ ả ể ước ngoài, t o đi u ki n duy trì m i quan h ch tạ ề ệ ố ệ ặ
ch gi a doanh nghi p b o hi m g c và doanh nghi p nh n tái b o hi m. Thông qua côngẽ ữ ệ ả ể ố ệ ậ ả ể
c tái b o hi m b t bu c, Nhà nụ ả ể ắ ộ ước có th ki m soát tình hình ho t đ ng và tình tr ng tàiể ể ạ ộ ạ chính cũng nh kh năng thanh toán c a các doanh nghi p b o hi m vi t nam, b o vư ả ủ ệ ả ể ệ ả ệ quy n c a ngề ủ ười tham gia b o hi m. ả ể
Trang 11Ph n II : PHÁP LU TV T CH C VÀ HO T Đ NG C A CÁC CH TH KINH ầ Ậ Ề Ổ Ứ Ạ Ộ Ủ Ủ Ể
DOANH B O HI M.Ả Ể
Các ch th th c hi n ho t đ ng kinh doanh b o hi m bao g m: Doanh nghi p b oủ ể ự ệ ạ ộ ả ể ồ ệ ả
hi m; doanh nghi p môi gi i b o hi m; Đ i lý b o hi m. ể ệ ớ ả ể ạ ả ể
V i t cách là doanh nghi p, nó có đ y đ các đ c đi m c a doanh nghi p nóiớ ư ệ ầ ủ ặ ể ủ ệ chung. Tuy nhiên doanh nghi p b o hi m còn có đ c đi m đ c thù giúp chúng ta nh n bi tệ ả ể ặ ể ặ ậ ế
nó v i các lo i doanh nghi p kinh doanh trong các lĩnh v c khác. ớ ạ ệ ự
Th nh t,ứ ấ doanh nghi p b o hi m có ho t đ ng kinh doanh chính, ch y u thệ ả ể ạ ộ ủ ế ườ ngxuyên và mang tính ngh nghi p là kinh doanh b o hi m, m t lĩnh v c, ngành ngh đ cề ệ ả ể ộ ự ề ặ
bi t. Tính ch t đ c bi t c a kinh doanh b o hi m th hi n ch : Nó là lo i d ch v tàiệ ấ ặ ệ ủ ả ể ể ệ ở ỗ ạ ị ụ chính đ c bi t, là ho t đ ng kinh doanh trên nh ng r i ro. S n ph m c a b o hi m là s nặ ệ ạ ộ ữ ủ ả ẩ ủ ả ể ả
ph m vô hình, nó là s b o đ m v m t tài chính trẩ ự ả ả ề ặ ướ ủc r i ro cho ngườ ượi đ c b o hi mả ể kèm theo là các d ch v có liên quan. R i ro là c s c a ho t đ ng b o hi m, là ngu n g cị ụ ủ ơ ở ủ ạ ộ ả ể ồ ố phát sinh các ho t đ ng b o hi m. Đ b o v mình, ngạ ộ ả ể ể ả ệ ười tham gia b o hi m n p phí choả ể ộ doanh nghi p b o hi m, đ đ i l y l i h a c a doanh nghi p b o hi m là s tr ti n b oệ ả ể ể ổ ấ ờ ứ ủ ệ ả ể ẽ ả ề ả
hi m khi có r i ro x y ra. Nh v y đây ch có cam k t t hai phía doanh nghi p b o hi mể ủ ả ư ậ ở ỉ ế ừ ệ ả ể
và người tham gia b o hi m, trong đó ngả ể ười tham gia b o hi m ph i cam k t n p phí, cònả ể ả ế ộ doanh nghi p b o hi m lúc đó tr thành con n c a nh ng ngệ ả ể ở ợ ủ ữ ười tham gia b o hi m, camả ể
k t s b i thế ẽ ồ ường hay tr ti n b o hi m khi có s ki n b o hi m x y ra. ả ề ả ể ự ệ ả ể ả
Chu trình kinh doanh b o hi m là chu trình đ o ngả ể ả ược, t c là s n ph m đứ ả ẩ ược bán ra
trước, doanh thu được th c hi n, sau đó m i phát sinh chi phí. Các doanh nghi p b o hi mự ệ ớ ệ ả ể
nh n phí b o hi m trậ ả ể ướ ủc c a người tham gia b o hi m đóng góp và th c hi n nghĩa v sauả ể ự ệ ụ
v i bên đớ ược b o hi m khi x y ra s ki n b o hi m th c t Đ c tính này t o ra tính nhànả ể ả ự ệ ả ể ự ế ặ ạ
r i c a ngu n v n b o hi m trong nh ng th i gian nh t đ nh, nó cho phép các doanh nghi pỗ ủ ồ ố ả ể ữ ờ ấ ị ệ
b o hi m có th s d ng chúng đ đ u t sinh l i nh m tăng kh năng tài chính cho b iả ể ể ử ụ ể ầ ư ờ ằ ả ồ
thường và tr ti n b o hi m và tăng thu nh p cho doanh nghi p b o hi m. Trong th i gianả ề ả ể ậ ệ ả ể ờ
b o hi m n u không có r i ro x y ra, thì doanh nghi p b o hi m không ph i b i thả ể ế ủ ả ệ ả ể ả ồ ườ nghay tr ti n b o hi m cho bên mua b o hi m. Ngả ề ả ể ả ể ượ ạc l i, x y ra r i ro, đ i tả ủ ố ượng b oả
hi m b thi t h i thì bên mua b o hi m s để ị ệ ạ ả ể ẽ ược b i thồ ường hay được tr ti n b o hi m.ả ề ả ể
Nh v y quan h gi a ngư ậ ệ ữ ười mua b o hi m và doanh nghi p b o hi m trên th trả ể ệ ả ể ị ường b oả
hi m v a mang tính b i hoàn v a không mang tính b i hoàn. Đ c đi m này đã t o ra ti nể ừ ồ ừ ồ ặ ể ạ ề
đ khách quan cho tính thề ương m i c a ho t đ ng b o hi m. Nghĩa là, khi không x y ra r iạ ủ ạ ộ ả ể ả ủ
1 kho¶n 5 ®iÒu 3 luËt kinh doanh b¶o hiÓm n¨m 2000.
Trang 12ro b o hi m thì doanh nghi p b o hi m không ph i b i hoàn và phí b o hi m s t o ra thuả ể ệ ả ể ả ồ ả ể ẽ ạ
nh p cho doanh nghi p b o hi m. Khác v i kh năng b i hoàn c a các khâu tài chính khác,ậ ệ ả ể ớ ả ồ ủ
b i hoàn trong kinh doanh b o hi m có tính b t ng c v th i gian, không gian cũng nhồ ả ể ấ ờ ả ề ờ ư quy mô. Chính vì v y, trong quá trình ho t đ ng doanh nghi p b o hi m ph i xây d ng cácậ ạ ộ ệ ả ể ả ự
qu d phòng đ b o đ m các cam k t c a mình trỹ ự ể ả ả ế ủ ước nh ng ngữ ười tham gia b o hi m khiả ể
có các s c b o hi m x y ra. Các qu này là ngu n quan tr ng đ tham gia đ u t nh mự ố ả ể ả ỹ ồ ọ ể ầ ư ằ tăng kh năng tài chính c a doanh nghi p b o hi m nh ng ph i đ m b o nguyên t c tínhả ủ ệ ả ể ư ả ả ả ắ
an toàn, tính sinh l i, và tính thanh kho n c a các kho n v n đ u t Thông thờ ả ủ ả ố ầ ư ường thì tính
b i thồ ường t n th t th c t cho ngổ ấ ự ế ười được b o hi m trong m t h p đ ng b o hi mả ể ộ ợ ồ ả ể
thường r t l n, l n g p nhi u l n so v i s phí b o hi m đã đóng. Vì th , đ đ m b o vàấ ớ ớ ấ ề ầ ớ ố ả ể ế ể ả ả
n đ nh ngu n tài chính cho vi c bù đ p t n th t, trong ho t đ ng b o hi m ph i áp d ng
nguyên t c l y s đông bù s ít, t c là ph i cung c p nhi u s n ph m b o hi m cho nhi uắ ấ ố ố ứ ả ấ ề ả ẩ ả ể ề
lo i khách hàng, trên nhi u vùng th trạ ề ị ường khác nhau… đ l y phí b o hi m đóng góp tể ấ ả ể ừ nhi u ngề ười nh m bù đ p cho m t s ít ngằ ắ ộ ố ườ ặ ủi g p r i ro. Trên th c t , đ i v i nh ng h pự ế ố ớ ữ ợ
đ ng có giá tr l n ho c trồ ị ớ ặ ường h p có kh năng doanh nghi p b o hi m ph i b i thợ ả ệ ả ể ả ồ ườ ngcho nhi u ngề ườ ượi đ c b o hi m trong cùng m t s c , đ gi m b t trách nhi m tài chínhả ể ộ ự ố ể ả ớ ệ
đ i v i r i ro b o hi m doanh nghi p b o hi m thố ớ ủ ả ể ệ ả ể ường ph i th c hi n nghi p v tái b oả ự ệ ệ ụ ả
hi m ho c đ ng b o hi m. M t khác, đ gi m b t chi phí b i thể ặ ồ ả ể ặ ể ả ớ ồ ường, doanh nghi p b oệ ả
hi m ph i tăng cể ả ường giám sát các bi n pháp phòng ng a h n ch t n th t b o hi m. ệ ừ ạ ế ổ ấ ả ể
Th hai, ứ Doanh nghi p b o hi m đệ ả ể ượ ổc t ch c thành l p và ho t đ ng theo các quiứ ậ ạ ộ
đ nh c a Lu t kinh doanh b o hi m và các qui đ nh khác c a pháp lu t. Xu t phát t tínhị ủ ậ ả ể ị ủ ậ ấ ừ
ch t đ c thù c a ho t đ ng kinh doanh b o hi m, doanh nghi p b o hi m đấ ặ ủ ạ ộ ả ể ệ ả ể ược coi là m tộ
t ch c kinh doanh ngành ngh đ c bi t, nên pháp lu t ph i có nh ng qui đ nh riêng ápổ ứ ề ặ ệ ậ ả ữ ị
d ng cho doanh nghi p b o hi m, đó là Lu t kinh doanh b o hi m. Trong vi c t ch cụ ệ ả ể ậ ả ể ệ ổ ứ thành l p và ho t đ ng c a mình doanh nghi p b o hi m ph i tuân theo Lu t kinh doanhậ ạ ộ ủ ệ ả ể ả ậ
b o hi m. ả ể
Tuy nhiên, bên c nh vi c áp d ng các qui đ nh trong Lu t kinh doanh b o hi m,ạ ệ ụ ị ậ ả ể doanh nghi p b o hi m còn ph i tuân th theo các qui đ nh khác c a pháp lu t trong hệ ả ể ả ủ ị ủ ậ ệ
th ng pháp lu t Vi t Nam n u nh v n đ nào đó Lu t kinh doanh b o hi m không quyố ậ ệ ế ư ấ ề ậ ả ể
đ nh, không đi u ch nh tr c ti p …Ch ng h n doanh nghi p b o hi m là công ty c ph nị ề ỉ ự ế ẳ ạ ệ ả ể ổ ầ thì vi c t ch c và ho t đ ng c a doanh nghi p ph i tuân theo các qui đ nh trong Lu t kinhệ ổ ứ ạ ộ ủ ệ ả ị ậ doanh b o hi m đ ng th i còn ph i tuân th các qui đ nh dành cho công ty c ph n quyả ể ồ ờ ả ủ ị ổ ầ
đ nh Lu t doanh nghi p …ị ậ ệ
Th ba, ứ Doanh nghi p b o hi m ch u s qu n lý tr c ti p c a B Tài Chính. Đệ ả ể ị ự ả ự ế ủ ộ ể
qu n lý ho t đ ng kinh doanh b o hi m h u h t các qu c gia trên th gi i đ u giao choả ạ ộ ả ể ầ ế ố ế ớ ề
m t c quan qu n lý nhà nộ ơ ả ước nh t đ nh. M t s nấ ị ộ ố ướ ởc Châu á nh Singapor, Philipin, cư ơ quan qu n lý nhà nả ước v ho t đ ng kinh doanh b o hi m có tên g i là U ban giám sátề ạ ộ ả ể ọ ỷ
b o hi m. Các nả ể ước khác nh Anh, Nh t B n, c quan này là m t phòng tr c thu c vư ậ ả ơ ộ ự ộ ụ
qu n lý các ngân hàng. ả
Vi t Nam, công tác qu n lý nhà n c v ho t đ ng b o hi m đ c Chính ph
giao cho B Tài chính th ng nh t lãnh đ o và qu n lý công tác b o hi m. Trộ ố ấ ạ ả ả ể ước đây do tính
đ c quy n trong kinh doanh b o hi m, lúc đó B tài chính đã giao cho B o Vi t th c hi nộ ề ả ể ộ ả ệ ự ệ
Trang 13hai ch c năng qu n lý và tr c ti p kinh doanh b o hi m. Sau khi đ t nứ ả ự ế ả ể ấ ước ta chuy n đ iể ổ sang kinh t th trế ị ường thì đ đáp ng yêu c u qu n lý trong c ch kinh t này, ngày 15ể ứ ầ ả ơ ế ế tháng 5 năm 1992 B trộ ưởng B tài chính đã ra quy t đ nh s 223TC/ QĐ BTC thành l pộ ế ị ố ậ phòng qu n lý b o hi m tr c thu c v tài chính ngân hàng và t ch c tài chính, Nh v y,ả ả ể ự ộ ụ ổ ứ ư ậ
b ng qui đ nh trên B Tài Chính đã tách ch c năng qu n lý và ch c năng kinh doanh b oằ ị ộ ứ ả ứ ả
hi m c a B o Vi t. T th i đi m đó cho đ n nay B Tài chính là c quan c a Chính phể ủ ả ệ ừ ờ ể ế ộ ơ ủ ủ
tr c ti p th c hi n ch c năng qu n lý nhà nự ế ự ệ ứ ả ước v ho t đ ng kinh doanh b o hi m. Đi uề ạ ộ ả ể ề này đã được Lu t kinh doanh b o hi m qui đ nh c th : “B Tài chính ch u trách nhi mậ ả ể ị ụ ể ộ ị ệ
trước Chính Ph th c hi n qu n lý nhà nủ ự ệ ả ước v kinh doanh b o hi m “(Kho n 2, Đi uề ả ể ả ề 121)
Đây là đ c đi m giúp ta phân bi t doanh nghi p b o hi m v i doanh nghi p khácặ ể ệ ệ ả ể ớ ệ trong n n kinh t B i vì, trong khi các doanh nghi p kinh doanh trong các lĩnh v c ngànhề ế ở ệ ự ngh khác ch u s qu n lý c a các c quan qu n lý nhà nề ị ự ả ủ ơ ả ước khác nh các t ch c tín d ngư ổ ứ ụ
ch u s qu n lý nhà nị ự ả ước tr c ti p c a Ngân hàng nhà nự ế ủ ước, các doanh nghi p kinh doanhệ
ch ng khoán ch u s qu n lý nhà nứ ị ự ả ướ ủc c a U ban ch ng khoán nhà nỷ ứ ước …
1.2. Các lo i hình doanh nghi p b o hi m ạ ệ ả ể
Trước đây, trong c ch k ho ch hoá t p trung lĩnh v c b o hi m r i ro là lĩnh v cơ ế ế ạ ậ ự ả ể ủ ự
đ c quy n c a nhà nộ ề ủ ước (g i tên là b o hi m nhà nọ ả ể ước). nở ước ta ch duy nh t có T ngỉ ấ ổ công ty b o hi m Vi t Nam (b o Vi t). C quan “B o Vi t” th c hi n đ ng th i c haiả ể ệ ả ệ ơ ả ệ ự ệ ồ ờ ả
ch c năng qu n lý nhà nứ ả ước và kinh doanh b o hi m r i ro. Chuy n sang c ch kinh tả ể ủ ể ơ ế ế
m i – c ch kinh t th trớ ơ ế ế ị ường, Nhà nước không còn gi đ c quy n trong lĩnh v c b oữ ộ ề ự ả
hi m r i ro mà cho phép các thành ph n kinh k để ủ ầ ế ược tham gia kinh doanh b o hi m. Nhàả ể
nước có phân đ nh r ch ròi gi a ch c năng qu n lý và ch c năng kinh doanh trong b o hi mị ạ ữ ứ ả ứ ả ể
r i ro Th trủ ị ường b o hi m đã hình thành và phát tri n cùng v i s phát tri n c a kinh tả ể ể ớ ự ể ủ ế
xã h i. Nhi u lo i hình doanh nghi p b o hi m ra đ i, s n ph m b o hi m phát tri n r tộ ề ạ ệ ả ể ờ ả ẩ ả ể ể ấ
đa d ng đ đáp ng nhu c u c a xã h i. Vì v y, vi c phân lo i các lo i hình doanh nghi pạ ể ứ ầ ủ ộ ậ ệ ạ ạ ệ
b o hi m là r t c n thi t. Có nhi u tiêu chí đ phân lo i doanh nghi p b o hi m, m i cáchả ể ấ ầ ế ề ể ạ ệ ả ể ỗ phân lo i có ý nghĩa và m c đích riêng. ạ ụ
* N u căn c vào tính ch t s h u v n đi u l trong doanh nghi p b o hi m ( ế ứ ấ ở ữ ố ề ệ ệ ả ể cách phân lo i này theo Lu t Kinh doanh b o hi m năm 2000 ch a s a đ i b sung)ạ ậ ả ể ư ử ổ ổ thì có các
lo i hình doanh nghi p b o hi m sau: ạ ệ ả ể
Doanh nghi p b o hi m nhà n ệ ả ể ước là m t t ch c kinh doanh b o hi m do nhàộ ổ ứ ả ể
nước đ u t v n, thành l p và t ch c qu n lý, th c hi n kinh doanh b o hi m và th cầ ư ố ậ ổ ứ ả ự ệ ả ể ự
hi n nh ng nhi m v nhà nệ ữ ệ ụ ước giao. Bên c nh vi c áp d ng các qui đ nh c a Lu t kinhạ ệ ụ ị ủ ậ doanh b o hi m, doanh nghi p b o hi m nhà nả ể ệ ả ể ước còn ph i tuân th các qui đ nh trong cácả ủ ị văn b n pháp lu t dành riêng cho doanh nghi p nhà nả ậ ệ ước. Trong n n kinh t th trề ế ị ường đ nhị
hướng xã h i ch nghĩa nộ ủ ở ước ta nh ng doanh nghi p nhà nữ ệ ước nói chung và doanh nghi p b o hi m nhà nệ ả ể ước nói riêng đóng vai trò r t quan tr ng trong n n kinh t , luônấ ọ ề ế
được Đ ng và Nhà nả ước ta quan tâm, t o đi u ki n khuy n khích phát tri n đ nó tr thànhạ ề ệ ế ể ể ở thành ph n kinh t ch đ o trong nh ng ngành, lĩnh v c then ch t c a n n kinh t ầ ế ủ ạ ữ ự ố ủ ề ế
Trang 14 Công ty c ph n b o hi m ổ ầ ả ể : là lo i doanh nghi p b o hi m trong đó các thành viênạ ệ ả ể cùng góp v n đ kinh doanh b o hi m, cùng chia nhau l i nhu n, cùng ch u l tố ể ả ể ợ ậ ị ỗ ương ngứ
v i ph n v n góp và ch ch u trách nhi m v các kho n n c a công ty trong ph m vi ph nớ ầ ố ỉ ị ệ ề ả ợ ủ ạ ầ
v n góp c a mình góp vào công ty.Th c ch t thì công ty c ph n b o hi m là nh ng côngố ủ ự ấ ổ ầ ả ể ữ
ty c ph n kinh doanh trong lĩnh v c b o hi m. Vi c t ch c và ho t đ ng c a công ty cổ ầ ự ả ể ệ ổ ứ ạ ộ ủ ổ
ph n b o hi m luôn ch u s đi u ch nh c a Lu t kinh doanh b o hi m và Lu t doanhầ ả ể ị ự ề ỉ ủ ậ ả ể ậ nghi p. ệ
T ch c b o hi m t ổ ứ ả ể ươ ng h ỗ; T ch c b o hi m tổ ứ ả ể ương h là t ch c có t cáchỗ ổ ứ ư pháp nhân được thành l p đ kinh doanh b o hi m nh m tậ ể ả ể ằ ương tr , giúp đ l n nhau gi aợ ỡ ẫ ữ các thành viên. Thành viên t ch c b o hi m tổ ứ ả ể ương h v a là ch s h u v a là bên muaỗ ừ ủ ở ữ ừ
b o hi m”. Theo quy đ nh c a pháp lu t hi n hành,Thành viên t ch c b o hi m tả ể ị ủ ậ ệ ổ ứ ả ể ương hỗ
là T ch c, công dân Vi t Nam t đ 18 tu i tr lên, có năng l c hành vi dân s đ y đ ,ổ ứ ệ ừ ủ ổ ở ự ự ầ ủ
ho t đ ng trong cùng m t lĩnh v c, ngành ngh , có nhu c u b o hi m đ u có quy n thamạ ộ ộ ự ề ầ ả ể ề ề gia thành l p t ch c b o hi m tậ ổ ứ ả ể ương h v i t cách là thành viên sáng l p. Ch các tỗ ớ ư ậ ỉ ổ
ch c, cá nhân giao k t h p đ ng b o hi m v i t ch c b o hi m tứ ế ợ ồ ả ể ớ ổ ứ ả ể ương h m i có th trỗ ớ ể ở thành thành viên c a t ch c b o hi m tủ ổ ứ ả ể ương h Vi c thành l p, t ch c và ho t đ ng c aỗ ệ ậ ổ ứ ạ ộ ủ
t ch c b o hi m tổ ứ ả ể ương h do Chính ph quy đ nh.ỗ ủ ị
Trên th gi i, ph n l n các doanh nghi p b o hi m đế ớ ầ ớ ệ ả ể ượ ổc t ch c dứ ưới hình th cứ công ty b o hi m tả ể ương h Đây là lo i hình doanh nghi p đỗ ạ ệ ược thành l p nh m tậ ằ ương tr ,ợ giúp đ l n nhau gi a các thành viên, m c đích kinh doanh ch là th y u. Vi t Nam, thỡ ẫ ữ ụ ỉ ứ ế ở ệ ị
trường b o hi m m i giai đo n đ u c a s phát tri n thì đây là m t mô hình m i, ch aả ể ớ ở ạ ầ ủ ự ể ộ ớ ư
h có m t t ch c b o hi m tề ộ ổ ứ ả ể ương h nào t n t i trên th c t Vi c qui đ nh lo i hìnhỗ ồ ạ ự ế ệ ị ạ doanh nghi p b o hi m này Vi t Nam hi n nay là c n thi t, phù h p v i tính ch t và đ cệ ả ể ở ệ ệ ầ ế ợ ớ ấ ặ thù c a n n kinh t Vi t Nam. B i vì đ i v i m t s lĩnh v c nông nghi p, lâm nghi p,ủ ề ế ệ ở ố ớ ộ ố ự ệ ệ nuôi tr ng, đánh b t thu s n t i Vi t Nam là nh ng lĩnh v c mà ta có th m nh mà cácồ ắ ỷ ả ạ ệ ữ ự ế ạ doanh nghi p b o hi m hi n ch a ph c v đệ ả ể ệ ư ụ ụ ược ho c ho t đ ng không có hi u qu n uặ ạ ộ ệ ả ế chúng ta có doanh nghi p b o hi m tệ ả ể ương h trong nh ng lĩnh v c nh v y có nhi u l iỗ ữ ự ư ậ ề ợ
th Vi c xây d ng và hoàn thi n h th ng các văn b n qui ph m v t ch c b o hi mế ệ ự ệ ệ ố ả ạ ề ổ ứ ả ể
tương h là h t s c c n thi t, t o đi u ki n đ lo i hình doanh nghi p này phát tri n. ỗ ế ứ ầ ế ạ ề ệ ể ạ ệ ể
Doanh nghi p b o hi m có v n đ u t n c ngoài ệ ả ể ố ầ ư ướ (g m doanh nghi p b o hi mồ ệ ả ể liên doanh; Doanh nghi p b o hi m 100% v n đ u t nệ ả ể ố ầ ư ước ngoài). Là doanh nghi p b oệ ả
hi m để ược thành l p có m t ph n v n ho c 100% v n đi u l c a doanh nghi p b o hi mậ ộ ầ ố ặ ố ề ệ ủ ệ ả ể
nước ngoài đ kinh doanh b o hi m t i Vi t Nam. Doanh nghi p b o hi m có v n đ u tể ả ể ạ ệ ệ ả ể ố ầ ư
nước ngoài t i Vi t Nam là pháp nhân Vi t Nam ho t đ ng theo pháp lu t Vi t Nam. ạ ệ ệ ạ ộ ậ ệ
Doanh nghi p b o hi m liên doanhệ ả ể : Là doanh nghi p b o hi m đệ ả ể ược thành l p trênậ
c s góp v n c a bên Vi t Nam và bên nơ ở ố ủ ệ ước ngoài. (T l góp v n c a bên Vi t Namỷ ệ ố ủ ệ trong doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m liên doanh không đệ ả ể ệ ớ ả ể ược th pấ
h n 30% v n đi u l )ơ ố ề ệ
Doanh nghi p b o hi m 100% v n đ u t nệ ả ể ố ầ ư ước ngoài: Là doanh nghi p b o hi mệ ả ể
do t ch c b o hi m nổ ứ ả ể ước ngoài đ u t 100% v n, thành l p t i Vi t Nam. Doanh nghi pầ ư ố ậ ạ ệ ệ
Trang 15này hoàn toàn do ch đ u t là bên nủ ầ ư ước ngoài s h u và ki m soát, không có s tham giaở ữ ể ự
c a bên Vi t Nam.ủ ệ
Theo pháp lu t hi n hành, doanh nghi p b o hi m có v n đ u t nậ ệ ệ ả ể ố ầ ư ước ngoài không
b h n ch v n i dung, ph m vi ho t đ ng khi bán s n ph m b o hi m cho các doanhị ạ ế ề ộ ạ ạ ộ ả ẩ ả ể nghi p có v n đ u t nệ ố ầ ư ước ngoài, t ch c và cá nhân nổ ứ ước ngoài; các doanh nghi p ngoàiệ
qu c doanh; các s n ph m ph c v cho nh ng chố ả ẩ ụ ụ ữ ương trình phát tri n nông nghi p, lâmể ệ nghi p, ng nghi p và b o hi m r i ro tài chính, b o hi m trách nhi m ngh nghi p. Tuyệ ư ệ ả ể ủ ả ể ệ ề ệ nhiên, vi c m r ng n i dung, ph m vi ho t đ ng s đệ ở ộ ộ ạ ạ ộ ẽ ược th c hi n theo hự ệ ướng d n c aẫ ủ
B Tài chính, phù h p v i nhu c u phát tri n th trộ ợ ớ ầ ể ị ường và các đi u ề ước qu c t mà Vi tố ế ệ Nam ký k t ho c tham gia. C th : Trong năm ho t đ ng đ u tiên, doanh nghi p b o hi mế ặ ụ ể ạ ộ ầ ệ ả ể
có v n đ u t nố ầ ư ước ngoài ch đỉ ược phép m m t chi nhánh ngoài tr s chính đ ti n hànhở ộ ụ ở ể ế
ho t đ ng kinh doanh b o hi m. Sau 3 năm k t khi ho t đ ng, doanh nghi p b o hi m,ạ ộ ả ể ể ừ ạ ộ ệ ả ể doanh nghi p môi gi i b o hi m có v n đ u t nệ ớ ả ể ố ầ ư ước ngoài được phép m thêm 2 chi nhánhở
đ ti n hành ho t đ ng kinh doanh b o hi m, môi gi i b o hi m. Sau 5 năm k t khi ho tể ế ạ ộ ả ể ớ ả ể ể ừ ạ
đ ng, vi c m thêm chi nhánh c a doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b oộ ệ ở ủ ệ ả ể ệ ớ ả
hi m có v n đ u t nể ố ầ ư ước ngoài được th c hi n theo nhu c u phát tri n th trự ệ ầ ể ị ường và đi uề
c qu c t mà Vi t Nam ký k t ho c tham gia.
và doanh nghi p b o hi m phi nhân th ệ ả ể ọ
Doanh nghi p b o hi m nhân th ệ ả ể ọ là doanh nghi p kinh doanh nghi p v b o hi mệ ệ ụ ả ể nhân th B o hi m nhân th là ch đ b o hi m cho tu i th con ngọ ả ể ọ ế ộ ả ể ổ ọ ười. M c dù đ iặ ố
tượng b o hi m nhân th là con ngả ể ọ ười, nh ng so v i các lo i hình b o hi m con ngư ớ ạ ả ể ườ ikhác nó có m t s dâú hi u đ c tr ng sau: b o hi m nhân th th i h n h p đ ng dài vàộ ố ệ ặ ư ả ể ọ ờ ạ ợ ồ luôn có tính đ n bù. B o hi m nhân th là s k t h p gi a hình th c b o hi m và hình th cề ả ể ọ ự ế ợ ữ ứ ả ể ứ
ti t ki m v a là hình th c đ u t ế ệ ừ ứ ầ ư
Do th i h n b o hi m dài, m c phí b o hi m thờ ạ ả ể ứ ả ể ường l n, pháp lu t có quy đ nh choớ ậ ị phù h p v i tính ch t và đ c đi m c a lo i hình nghi p v b o hi m này, nh m b o vợ ớ ấ ặ ể ủ ạ ệ ụ ả ể ằ ả ệ quy n l i cho các bên tham gia quan h b o hi m. Ch ng h n các quy đ nh v đóng phí b oề ợ ệ ả ể ẳ ạ ị ề ả
hi m c a bên mua b o hi m, ho c pháp lu t quy đ nh v v n đ đ u t v n c a lo i hìnhể ủ ả ể ặ ậ ị ề ấ ề ầ ư ố ủ ạ doanh nghi p b o hi m nhân th có s khác bi t v i ho t đ ng đ u t v n c a doanhệ ả ể ọ ự ệ ớ ạ ộ ầ ư ố ủ nghi p b o hi m phi nhân th đ b o v s an toàn trong thanh toán, tính hi u qu trongệ ả ể ọ ể ả ệ ự ệ ả
ho t đ ng đ u t cho doanh nghi p b o hi m, b o v quy n, l i ích cho ngạ ộ ầ ư ệ ả ể ả ệ ề ợ ười tham gia
b o hi m và cho c doanh nghi p b o hi m ả ể ả ệ ả ể
Trang 16 Doanh nghi p b o hi m phi nhân th ệ ả ể ọ là doanh nghi p kinh doanh nghi p v b oệ ệ ụ ả
hi m phi nhân th B o hi m phi nhân th là lo i nghi p v b o hi m tài s n, trách nhi mể ọ ả ể ọ ạ ệ ụ ả ể ả ệ dân s và các nghi p v b o hi m khác không thu c b o hi m nhân th ự ề ụ ả ể ộ ả ể ọ
Do s khác nhau v tính ch t, đ c đi m c a m i lo i nghi p v b o hi m trên màự ề ấ ặ ể ủ ỗ ạ ệ ụ ả ể
Đi u 60 kho n 2 Lu t kinh doanh b o hi m quy đ nh “ Doanh nghi p b o hi m khôngề ả ậ ả ể ị ệ ả ể
được phép đ ng th i kinh doanh b o hi m nhân th và b o hi m phi nhân th , tr trồ ờ ả ể ọ ả ể ọ ừ ườ ng
h p doanh nghi p b o hi m nhân th kinh doanh nghi p v b o hi m s c kho và b oợ ệ ả ể ọ ệ ụ ả ể ứ ẻ ả
hi m tai n n con ngể ạ ườ ổ ợi b tr cho b o hi m nhân th ”. Vì th trong các doanh nghi p b oả ể ọ ế ệ ả
hi m nể ở ước ta hi n nay có hai lo i hình doanh nghi p b o hi m là doanh nghi p b o hi mệ ạ ệ ả ể ệ ả ể nhân th và doanh nghi p b o hi m phi nhân th Chúng khác nhau không ch v tên g i,ọ ệ ả ể ọ ỉ ề ọ nghi p v kinh doanh mà trong nh ng ch đ c th , pháp lu t có nh ng quy đ nh choệ ụ ữ ế ộ ụ ể ậ ữ ị chúng khác nhau, đ c bi t là trong ch đ tài chính đ i v i hai lo i hình doanh nghi p b oặ ệ ế ộ ố ớ ạ ệ ả
Không thu c các đ i tộ ố ượng b c m theo quy đ nh t i kho n 2 Đi u 13 c a Lu tị ấ ị ạ ả ề ủ ậ Doanh nghi p;ệ
Ph i có s v n đi u l đã góp không th p h n m c v n pháp đ nh theo quy đ nhả ố ố ề ệ ấ ơ ứ ố ị ị
c a Chính ph (kinh doanh b o hi m phi nhân th : 300 t đ ng Vi t Nam; Kinh doanh b oủ ủ ả ể ọ ỷ ồ ệ ả
hi m nhân th : 600 t đ ng Vi t Nam); ể ọ ỷ ồ ệ
Người qu n tr , ngả ị ười đi u hành có năng l c qu n lý, chuyên môn, nghi p v về ự ả ệ ụ ề
b o hi m…c th : Ch t ch H i đ ng qu n tr c a doanh nghi p b o hi m ph i là ngả ể ụ ể ủ ị ộ ồ ả ị ủ ệ ả ể ả ườ i
có uy tín, đ o đ c ngh nghi p và kinh nghi m v ho t đ ng kinh doanh b o hi m. T ngạ ứ ề ệ ệ ề ạ ộ ả ể ổ giám đ c (Giám đ c) c a doanh nghi p b o hi m ph i là ngố ố ủ ệ ả ể ả ười có uy tín, đ o đ c nghạ ứ ề nghi p, có th c ti n qu n lý kinh doanh hay qu n lý nhà nệ ự ễ ả ả ước v b o hi m ít nh t 3 nămề ả ể ấ
và ph i thả ường trú t i Vi t Nam trong th i gian đạ ệ ờ ương nhi m…ệ
Có h s xin c p gi y phép thành l p và ho t đ ng theo quy đ nh t i Đi u 64 c aồ ơ ấ ấ ậ ạ ộ ị ạ ề ủ
hi m nể ước ngoài v i doanh nghi p Vi t Nam ph i đáp ng các đi u ki n sau:ớ ệ ệ ả ứ ề ệ
Doanh nghi p b o hi m nệ ả ể ước ngoài đượ ơc c quan có th m quy n c a nẩ ề ủ ước ngoài cho phép ho t đ ng kinh doanh b o hi m trong lĩnh v c d ki n ti n hành t i Vi t Nam; ạ ộ ả ể ự ự ế ế ạ ệ
Trang 17 Doanh nghi p b o hi m nệ ả ể ước ngoài đang ho t đ ng h p pháp ít nh t 10 năm theoạ ộ ợ ấ quy đ nh c a nị ủ ước n i doanh nghi p đóng tr s chính tính t i th i đi m n p h s xin c pơ ệ ụ ở ớ ờ ể ộ ồ ơ ấ
Gi y phép; ấ
Doanh nghi p b o hi m nệ ả ể ước ngoài có t ng tài s n t i thi u tổ ả ố ể ương đương 2 t đôỷ
la M vào năm trỹ ước năm n p h s xin c p Gi y phép;ộ ồ ơ ấ ấ
Doanh nghi p b o hi m nệ ả ể ước ngoài không vi ph m nghiêm tr ng các quy đ nh vạ ọ ị ề
ho t đ ng kinh doanh b o hi m và các quy đ nh pháp lu t khác c a nạ ộ ả ể ị ậ ủ ước n i doanh nghi pơ ệ đóng tr s chính trong vòng 3 năm li n k năm n p h s xin c p Gi y phép.ụ ở ề ề ộ ồ ơ ấ ấ
* V H s xin c p Gi y phép thành l p và ho t đ ng ề ồ ơ ấ ấ ậ ạ ộ th c hi n theo quy đ nh t iự ệ ị ạ
Lu t Doanh nghi p, Đi u 64 c a Lu t Kinh doanh b o hi m c th hoá trong 7 NĐ baoậ ệ ề ủ ậ ả ể ụ ể
ph i có đ y đ ch ký c a ngả ầ ủ ữ ủ ườ ại đ i di n theo pháp lu t, c a các c đông sáng l p ho cệ ậ ủ ổ ậ ặ
ngườ ại đ i di n theo u quy n c a c đông sáng l p;ệ ỷ ề ủ ổ ậ
c) Danh sách c đông sáng l p và các gi y t kèm theo ổ ậ ấ ờ
d) Xác nh n c a ngân hàng đậ ủ ược phép ho t đ ng t i Vi t Nam v m c v n đi u lạ ộ ạ ệ ề ứ ố ề ệ
g i t i tài kho n phong to m t i ngân hàng đó;ử ạ ả ả ở ạ
đ) Phương án ho t đ ng 5 năm đ u phù h p v i lĩnh v c kinh doanh xin c p Gi yạ ộ ầ ợ ớ ự ấ ấ phép, trong đó nêu rõ phương th c trích l p d phòng nghi p v , chứ ậ ự ệ ụ ương trình tái b oả
hi m, đ u t v n, hi u qu kinh doanh, kh năng thanh toán c a doanh nghi p b o hi m vàể ầ ư ố ệ ả ả ủ ệ ả ể
l i ích kinh t c a vi c thành l p doanh nghi p kèm theo các quy trình nghi p v , quy trìnhợ ế ủ ệ ậ ệ ệ ụ
ki m soát n i b , quy trình qu n lý r i ro;ể ộ ộ ả ủ
Các quy đ nh v phị ề ương th c trích l p d phòng nghi p v , chứ ậ ự ệ ụ ương trình tái b oả
hi m, kh năng thanh toán c a doanh nghi p không áp d ng đ i v i doanh nghi p môi gi iể ả ủ ệ ụ ố ớ ệ ớ
h) Quy t c, đi u kho n, bi u phí, hoa h ng b o hi m c a lo i s n ph m b o hi mắ ề ả ể ồ ả ể ủ ạ ả ẩ ả ể
d ki n ti n hành. Quy đ nh này không áp d ng đ i v i doanh nghi p môi gi i b o hi m.ự ế ế ị ụ ố ớ ệ ớ ả ể
H s xin c p Gi y phép thành l p và ho t đ ng c a doanh nghi p b o hi m liênồ ơ ấ ấ ậ ạ ộ ủ ệ ả ể doanh, doanh nghi p môi gi i b o hi m liên doanh theo quy đ nh t i kho n 1 Đi u 109 c aệ ớ ả ể ị ạ ả ề ủ
Lu t Kinh doanh b o hi m bao g m:ậ ả ể ồ
Trang 18 Các tài li u theo quy đ nh t i các đi m a, b, d, đ, e và h kho n 1 Đi u này;ệ ị ạ ể ả ề
Đi u l , Gi y phép thành l p và ho t đ ng c a các bên tham gia liên doanh;ề ệ ấ ậ ạ ộ ủ
h p quy đ nh c a nợ ị ủ ước n i doanh nghi p đóng tr s chính không yêu c u ph i có văn b nơ ệ ụ ở ầ ả ả
ch p thu n thì ph i có b ng ch ng xác nh n vi c này;ấ ậ ả ằ ứ ậ ệ
+ Xác nh n doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m đang ho tậ ệ ả ể ệ ớ ả ể ạ
đ ng kinh doanh b o hi m, môi gi i b o hi m trong lĩnh v c d ki n ti n hành ho t đ ngộ ả ể ớ ả ể ự ự ế ế ạ ộ
Vi t Nam;
+ Xác nh n doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m đang trongậ ệ ả ể ệ ớ ả ể tình tr ng tài chính lành m nh và đáp ng đ y đ các yêu c u qu n lý t i nạ ạ ứ ầ ủ ầ ả ạ ước n i doanhơ nghi p đóng tr s chính;ệ ụ ở
H s xin c p Gi y phép thành l p và ho t đ ng c a doanh nghi p b o hi m, doanhồ ơ ấ ấ ậ ạ ộ ủ ệ ả ể nghi p môi gi i b o hi m 100% v n đ u t nệ ớ ả ể ố ầ ư ước ngoài theo quy đ nh t i kho n 2 Đi uị ạ ả ề
109 c a Lu t Kinh doanh b o hi m bao g m:ủ ậ ả ể ồ
Các tài li u theo quy đ nh t i các đi m a, b, d, đ, e và h kho n 1 Đi u này;ệ ị ạ ể ả ề
Đi u l , Gi y phép thành l p và ho t đ ng c a doanh nghi p b o hi m, doanhề ệ ấ ậ ạ ộ ủ ệ ả ể nghi p môi gi i b o hi m nệ ớ ả ể ước ngoài n i đóng tr s chính;ơ ụ ở
Gi y u quy n cho T ng giám đ c (Giám đ c) t i Vi t Nam;ấ ỷ ề ổ ố ố ạ ệ
B ng t ng k t tài s n, báo cáo tài chính hàng năm có xác nh n c a t ch c ki mả ổ ế ả ậ ủ ổ ứ ể toán đ c l p v tình hình ho t đ ng c a doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi iộ ậ ề ạ ộ ủ ệ ả ể ệ ớ
b o hi m nả ể ước ngoài n i đóng tr s chính trong 3 năm g n nh t;ơ ụ ở ầ ấ
Văn b n c a c quan có th m quy n c a nả ủ ơ ẩ ề ủ ước n i doanh nghi p đóng tr s chính:ơ ệ ụ ở+ Cho phép doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m thành l pệ ả ể ệ ớ ả ể ậ doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m t i Vi t Nam. Trệ ả ể ệ ớ ả ể ạ ệ ường h p quyợ
đ nh c a nị ủ ước n i doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m đóng tr sơ ệ ả ể ệ ớ ả ể ụ ở chính không yêu c u ph i có văn b n ch p thu n thì ph i có b ng ch ng xác nh n vi cầ ả ả ấ ậ ả ằ ứ ậ ệ này;
+ Xác nh n doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m đang ho tậ ệ ả ể ệ ớ ả ể ạ
đ ng kinh doanh b o hi m, môi gi i b o hi m trong lĩnh v c d ki n ti n hành ho t đ ngộ ả ể ớ ả ể ự ự ế ế ạ ộ
Vi t Nam;
+ Xác nh n doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m đang trongậ ệ ả ể ệ ớ ả ể tình tr ng tài chính lành m nh và đáp ng đ y đ các yêu c u qu n lý t i nạ ạ ứ ầ ủ ầ ả ạ ước n i doanhơ
Trang 19nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m đóng tr s chính.ệ ả ể ệ ớ ả ể ụ ở
H s xin c p Gi y phép c a doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b oồ ơ ấ ấ ủ ệ ả ể ệ ớ ả
hi m để ượ ậc l p thành 3 (ba) b trong đó có 1 (m t) b là b n chính, 2 (hai) b là b n sao.ộ ộ ộ ả ộ ả
H s đ ngh c p Gi y phép c a doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b oồ ơ ề ị ấ ấ ủ ệ ả ể ệ ớ ả
hi m có v n đ u t nể ố ầ ư ước ngoài đượ ậc l p thành 3 (ba) b , m i b g m 1 (m t) b n b ngộ ỗ ộ ồ ộ ả ằ
ti ng Vi t và 1 (m t) b n b ng ti ng nế ệ ộ ả ằ ế ước ngoài thông d ng. Các b n sao ti ng Vi t vàụ ả ế ệ các b n d ch t ti ng nả ị ừ ế ước ngoài ra ti ng Vi t ph i đế ệ ả ược c quan công ch ng Vi t Namơ ứ ệ xác nh n theo quy đ nh c a pháp lu t v công ch ng. Ch đ u t ph i ch u trách nhi m vậ ị ủ ậ ề ứ ủ ầ ư ả ị ệ ề tính chính xác c a h s xin c p Gi y phép.ủ ồ ơ ấ ấ
Pháp lu t quy đ nh rõ c quan nhà nậ ị ơ ước có th m quy n c p và thu h i gi y phépẩ ề ấ ồ ấ thành l p và ho t đ ng cho các doanh nghi p b o hi m c th : B Tài chính c p gi y phépậ ạ ộ ệ ả ể ụ ể ộ ấ ấ thành l p và ho t đ ng cho doanh nghi p b o hi m theo quy đ nh. Trong th i h n 60 ngày,ậ ạ ộ ệ ả ể ị ờ ạ
k t ngày nh n đ h s xin c p gi y phép thành l p và ho t đ ng, B Tài chính ph i c pể ừ ậ ủ ồ ơ ấ ấ ậ ạ ộ ộ ả ấ
ho c t ch i c p gi y phép. Trong trặ ừ ố ấ ấ ường h p t ch i c p gi y phép, B Tài chính ph i cóợ ừ ố ấ ấ ộ ả văn b n gi i thích lý do. Gi y phép thành l p và ho t đ ng đ ng th i là gi y ch ng nh nả ả ấ ậ ạ ộ ồ ờ ấ ứ ậ đăng ký kinh doanh.
Pháp lu t còn quy đ nh: Trong th i h n 30 ngày, k t ngày đậ ị ờ ạ ể ừ ược c p Gi y phépấ ấ thành l p và ho t đ ng, doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m ph iậ ạ ộ ệ ả ể ệ ớ ả ể ả đăng báo hàng ngày c a báo trung ủ ương và báo đ a phị ương n i doanh nghi p đ t tr sơ ệ ặ ụ ở chính trong 5 s báo liên ti p v nh ng n i dung ch y u nh sau: Tên, đ a ch tr số ế ề ữ ộ ủ ế ư ị ỉ ụ ở chính, Chi nhánh, Văn phòng đ i di n c a doanh nghi p b o hi m; N i dung, ph m vi vàạ ệ ủ ệ ả ể ộ ạ
th i h n ho t đ ng; M c v n đi u l và s v n đi u l đã góp; H , tên c a ngờ ạ ạ ộ ứ ố ề ệ ố ố ề ệ ọ ủ ườ ạ i đ i
di n theo pháp lu t c a doanh nghi p; S Gi y phép và ngày c p Gi y phép thành l p vàệ ậ ủ ệ ố ấ ấ ấ ậ
ho t đ ng; Các nghi p v b o hi m, nghi p v môi gi i b o hi m đạ ộ ệ ụ ả ể ệ ụ ớ ả ể ược phép kinh doanh
Trong th i h n 12 tháng, k t ngày đờ ạ ể ừ ược c p Gi y phép thành l p và ho t đ ng,ấ ấ ậ ạ ộ doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m ph i hoàn t t các th t c c nệ ả ể ệ ớ ả ể ả ấ ủ ụ ầ thi t theo quy đ nh c a pháp lu t đ chính th c ho t đ ng kinh doanh b o hi m, môi gi iế ị ủ ậ ể ứ ạ ộ ả ể ớ
b o hi m. N u quá th i h n này mà doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b oả ể ế ờ ạ ệ ả ể ệ ớ ả
hi m không b t đ u ho t đ ng thì b thu h i Gi y phép thành l p và ho t đ ng.ể ắ ầ ạ ộ ị ồ ấ ậ ạ ộ
Doanh nghi p b o hi m ph i đệ ả ể ả ược B Tài chính ch p thu n b ng văn b n khi thayộ ấ ậ ằ ả
đ i m t trong nh ng n i dung sau đây: Tên doanh nghi p; V n đi u l ; M ho c ch m d tổ ộ ữ ộ ệ ố ề ệ ở ặ ấ ứ
ho t đ ng c a chi nhánh, văn phòng đ i di n; Đ a đi m đ t tr s chính, chi nhánh, vănạ ộ ủ ạ ệ ị ể ặ ụ ở phòng đ i di n; N i dung, ph m vi và th i h n ho t đ ng; Chuy n nhạ ệ ộ ạ ờ ạ ạ ộ ể ượng c ph n, ph nổ ầ ầ
v n góp chi m 10% s v n đi u l tr lên; Ch t ch H i đ ng qu n tr , T ng giám đ cố ế ố ố ề ệ ở ủ ị ộ ồ ả ị ổ ố (Giám đ c); Chia, tách, sáp nh p, h p nh t, gi i th , chuy n đ i hình th c doanh nghi p…ố ậ ợ ấ ả ể ể ổ ứ ệ
Doanh nghi p b o hi m có th b thu h i gi y phép thành l p và ho t đ ng khi x yệ ả ể ể ị ồ ấ ậ ạ ộ ả
ra m t trong nh ng trộ ữ ường h p nh : H s xin c p gi y phép thành l p và ho t đ ng cóợ ư ồ ơ ấ ấ ậ ạ ộ thông tin c ý làm sai s th t; Sau 12 tháng k t ngày đố ự ậ ể ừ ược c p gi y phép thành l p vàấ ấ ậ
ho t đ ng mà không b t đ u ho t đ ng; Gi i th , chia, tách, h p nh t, sáp nh p, phá s n,ạ ộ ắ ầ ạ ộ ả ể ợ ấ ậ ả chuy n đ i hình th c doanh nghi p; Ho t đ ng sai m c đích ho c không đúng v i n i dungể ổ ứ ệ ạ ộ ụ ặ ớ ộ quy đ nh trong gi y phép thành l p và ho t đ ng; Không b o đ m các yêu c u v tài chínhị ấ ậ ạ ộ ả ả ầ ề
Trang 20đ th c hi n các cam k t v i bên mua b o hi m; doanh nghi p b o hi m có v n đ u tể ự ệ ế ớ ả ể ệ ả ể ố ầ ư
nước ngoài có th b thu h i gi y phép thành l p và ho t đ ng khi doanh nghi p b o hi mể ị ồ ấ ậ ạ ộ ệ ả ể
nước ngoài n i đóng tr s chính b thu h i gi y phép thành l p và ho t đ ng.ơ ụ ở ị ồ ấ ậ ạ ộ
Trong trường h p B Tài chính c p, thu h i gi y phép thành l p và ho t đ ng, ch pợ ộ ấ ồ ấ ậ ạ ộ ấ thu n cho doanh nghi p b o hi m thay đ i m t trong nh ng n i dung quy đ nh, B Tàiậ ệ ả ể ổ ộ ữ ộ ị ộ chính thông báo ngay b ng văn b n kèm theo b n sao gi y phép thành l p và ho t đ ng,ằ ả ả ấ ậ ạ ộ quy t đ nh thu h i gi y phép thành l p và ho t đ ng ho c quy t đ nh ch p thu n vi c s aế ị ồ ấ ậ ạ ộ ặ ế ị ấ ậ ệ ử
đ i, b sung gi y phép thành l p và ho t đ ng cho c quan đăng ký kinh doanh c p t nh n iổ ổ ấ ậ ạ ộ ơ ấ ỉ ơ doanh nghi p đ t tr s chính, chi nhánh, văn phòng đ i di n.ệ ặ ụ ở ạ ệ
Doanh nghi p b o hi m ph i luôn duy trì kh năng thanh toán trong su t quá trìnhệ ả ể ả ả ố
ho t đ ng kinh doanh b o hi m. Doanh nghi p b o hi m đạ ộ ả ể ệ ả ể ược coi là có đ kh năng thanhủ ả toán khi đã trích l p đ y đ d phòng nghi p v theo quy đ nh và có biên kh năng thanhậ ầ ủ ự ệ ụ ị ả toán không th p h n biên kh năng thanh toán t i thi u theo quy đ nh c a Chính ph Trongấ ơ ả ố ể ị ủ ủ
trường h p có nguy c m t kh năng thanh toán (khi biên kh năng thanh toán c a doanhợ ơ ấ ả ả ủ nghi p đó th p h n biên kh năng thanh toán t i thi u theo quy đ nh) thì doanh nghi p b oệ ấ ơ ả ố ể ị ệ ả
hi mể ph i ch đ ng th c hi n ngay các bi n pháp t khôi ph c kh năng thanh toánả ủ ộ ự ệ ệ ự ụ ả đ ngồ
th i ph i báo cáo nguy c m t kh năng thanh toán cho B Tài chính trong đó nói rõ v th cờ ả ơ ấ ả ộ ề ự
tr ng tài chính, nguyên nhân d n đ n nguy c m t kh năng thanh toán và các bi n phápạ ẫ ế ơ ấ ả ệ
kh c ph c.…Trong trắ ụ ường h p doanh nghi p b o hi m không khôi ph c đợ ệ ả ể ụ ược kh năngả thanh toán theo phương án đã được ch p thu n, thì ấ ậ B Tài chính có quy n yêu c u doanhộ ề ầ nghi p b o hi m th c hi n khôi ph c kh năng thanh toán, g m nh ng bi n pháp nh : Bệ ả ể ự ệ ụ ả ồ ữ ệ ư ổ sung ngu n v n ch s h u; Tái b o hi m; thu h p n i dung, ph m vi và đ a bàn ho tồ ố ủ ở ữ ả ể ẹ ộ ạ ị ạ
đ ng; đình ch m t ph n ho c toàn b ho t đ ng; C ng c t ch c b máy và thay đ iộ ỉ ộ ầ ặ ộ ạ ộ ủ ố ổ ứ ộ ổ
người qu n tr , đi u hành c a doanh nghi p; Yêu c u chuy n giao h p đ ng b o hi m;ả ị ề ủ ệ ầ ể ợ ồ ả ể Các bi n pháp khác.ệ
Trong trường h p doanh nghi p b o hi m không khôi ph c đợ ệ ả ể ụ ược kh năng thanhả toán theo yêu c u c a B Tài chính thì B Tài chính ra quy t đ nh thành l p Ban ki m soátầ ủ ộ ộ ế ị ậ ể
kh năng thanh toán đ áp d ng các bi n pháp khôi ph c kh năng thanh toán c a doanhả ể ụ ệ ụ ả ủ nghi p b o hi m. ệ ả ể
Ban ki m soát kh năng thanh toán có nh ng nhi m v , quy n h n sau đây:ể ả ữ ệ ụ ề ạ
Ch đ o và giám sát vi c tri n khai th c hi n các bi n ph c kh năng thanh toánỉ ạ ệ ể ự ệ ệ ụ ả theo phương án đã được ch p thu n; ấ ậ
Thông báo cho các c quan nhà nơ ước có liên quan v vi c áp d ng các bi n phápề ệ ụ ệ khôi ph c kh năng thanh toán đ ph i h p th c hi n;ụ ả ể ố ợ ự ệ
H n ch ph m vi và lĩnh v c ho t đ ng c a doanh nghi p b o hi m;ạ ế ạ ự ạ ộ ủ ệ ả ể
Đình ch nh ng ho t đ ng có th d n đ n vi c doanh nghi p b o hi m m t khỉ ữ ạ ộ ể ẫ ế ệ ệ ả ể ấ ả năng thanh toán;
Yêu c u doanh nghi p b o hi m chuy n giao toàn b h p đ ng b o hi m c a m tầ ệ ả ể ể ộ ợ ồ ả ể ủ ộ
ho c m t s nghi p v b o hi m cho doanh nghi p b o hi m khác;ặ ộ ố ệ ụ ả ể ệ ả ể
Trang 21 T m đình ch quy n qu n tr , đi u hành và yêu c u doanh nghi p b o hi m thayạ ỉ ề ả ị ề ầ ệ ả ể
th thành viên H i đ ng qu n tr , T ng giám đ c (Giám đ c), Phó T ng giám đ c (Phóế ộ ồ ả ị ổ ố ố ổ ố giám đ c) n u xét th y c n thi t;ố ế ấ ầ ế
Yêu c u H i đ ng qu n tr , T ng giám đ c (Giám đ c) mi n nhi m, đình ch côngầ ộ ồ ả ị ổ ố ố ễ ệ ỉ tác đ i v i nh ng ngố ớ ữ ười có hành vi vi ph m pháp lu t, không ch p hành phạ ậ ấ ương án khôi
ph c kh năng thanh toán đã đụ ả ược ch p thu n; ấ ậ
Ki n ngh v i B Tài chính ti p t c ho c ch m d t các bi n pháp khôi ph c khế ị ớ ộ ế ụ ặ ấ ứ ệ ụ ả năng thanh toán;
Báo cáo B Tài chính v vi c áp d ng và k t qu c a vi c áp d ng các bi n phápộ ề ệ ụ ế ả ủ ệ ụ ệ khôi ph c kh năng thanh toán.ụ ả
Ban ki m soát kh năng thanh toán ph i ch u trách nhi m v quy t đ nh c a mìnhể ả ả ị ệ ề ế ị ủ theo quy đ nh c a pháp lu t trong quá trình áp d ng các bi n pháp khôi ph c kh năng thanhị ủ ậ ụ ệ ụ ả toán c a doanh nghi p b o hi m. Doanh nghi p b o hi m có trách nhi m th c hi n cácủ ệ ả ể ệ ả ể ệ ự ệ yêu c u, quy t đ nh c a Ban ki m soát kh năng thanh toán.ầ ế ị ủ ể ả
Vi c áp d ng các bi n pháp khôi ph c kh năng thanh toán ch m d t trong cácệ ụ ệ ụ ả ấ ứ
trường h p: H t h n áp d ng bi n pháp khôi ph c kh năng thanh toán; Ho t đ ng c aợ ế ạ ụ ệ ụ ả ạ ộ ủ doanh nghi p b o hi m tr l i bình thệ ả ể ở ạ ường; Doanh nghi p b o hi m đã đệ ả ể ược h p nh t,ợ ấ sáp nh p trậ ước khi h t th i h n áp d ng bi n pháp khôi ph c kh năng thanh toán; Doanhế ờ ạ ụ ệ ụ ả nghi p b o hi m lâm vào tình tr ng phá s n.ệ ả ể ạ ả
Vi c ch m d t áp d ng các bi n pháp khôi ph c kh năng thanh toán đệ ấ ứ ụ ệ ụ ả ược th c hi nự ệ theo quy t đ nh c a B trế ị ủ ộ ưởng B Tài chính. Quy t đ nh này độ ế ị ược thông báo cho các cơ quan có liên quan
Doanh nghi p b o hi m gi i th trong các trệ ả ể ả ể ường h p sau đây: T nguy n xin gi iợ ự ệ ả
th n u có kh năng thanh toán các kho n n ; Khi h t th i h n ho t đ ng quy đ nh trongể ế ả ả ợ ế ờ ạ ạ ộ ị
gi y phép thành l p và ho t đ ng mà không có quy t đ nh gia h n; B thu h i gi y phépấ ậ ạ ộ ế ị ạ ị ồ ấ thành l p và ho t đ ng theo quy đ nh; Các trậ ạ ộ ị ường h p khác theo quy đ nh c a pháp lu t.ợ ị ủ ậ
Vi c gi i th doanh nghi p b o hi m ph i đệ ả ể ệ ả ể ả ược B Tài chính ch p thu n b ng văn b n.ộ ấ ậ ằ ả
Trong trường h p doanh nghi p b o hi m không có kh năng thanh toán các kho nợ ệ ả ể ả ả
n đ n h n, sau khi áp d ng các bi n pháp khôi ph c kh năng thanh toán mà v n m t khợ ế ạ ụ ệ ụ ả ẫ ấ ả năng thanh toán thì vi c phá s n doanh nghi p b o hi m đệ ả ệ ả ể ược th c hi n theo quy đ nh c aự ệ ị ủ pháp lu t v phá s n doanh nghi p.ậ ề ả ệ
1.4 T ch c và đi u hành c a doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi iổ ứ ề ủ ệ ả ể ệ ớ
Trang 22v th c hi n toàn b ho c m t ph n ch c năng c a doanh nghi p k c ch c năng đ iụ ự ệ ộ ặ ộ ầ ứ ủ ệ ể ả ứ ạ
di n theo u quy nệ ỷ ề ;
Văn phòng đ i di n là đ n v ph thu c c a doanh nghi p b o hi m, doanh nghi pạ ệ ơ ị ụ ộ ủ ệ ả ể ệ môi gi i b o hi m, có nhi m v đ i di n theo u quy n cho l i ích c a doanh nghi p vàớ ả ể ệ ụ ạ ệ ỷ ề ợ ủ ệ
b o v các l i ích đó;ả ệ ợ
Đ a đi m kinh doanh, phòng giao d ch (đị ể ị ược g i là đ a đi m kinh doanh) là n i ho tọ ị ể ơ ạ
đ ng kinh doanh c th , tr c thu c Chi nhánh c a doanh nghi p b o hi m, doanh nghi pộ ụ ể ự ộ ủ ệ ả ể ệ môi gi i b o hi m. ớ ả ể
Doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m mu n m Chi nhánh, Văn ệ ả ể ệ ớ ả ể ố ở phòng đ i di n ph i đáp ng các đi u ki n sau: ạ ệ ả ứ ề ệ
V n đi u l th c có ph i đ m b o theo quy đ nh c a B Tài chính;ố ề ệ ự ả ả ả ị ủ ộ
B máy qu n tr , đi u hành và h th ng ki m tra, ki m soát n i b ho t đ ng cóộ ả ị ề ệ ố ể ể ộ ộ ạ ộ
hi u qu ; ệ ả
Không vi ph m nghiêm tr ng các quy đ nh c a pháp lu t trong 3 năm liên t c ngayạ ọ ị ủ ậ ụ
trước năm n p h s Doanh nghi p b o hi m không vi ph m quy đ nh v kh năng thanhộ ồ ơ ệ ả ể ạ ị ề ả toán;
Có Quy ch t ch c và ho t đ ng c a Chi nhánh, Văn phòng đ i di n;ế ổ ứ ạ ộ ủ ạ ệ
Người đi u hành Chi nhánh, Văn phòng đ i di n có kinh nghi m và ki n th cề ạ ệ ệ ế ứ chuyên môn v ho t đ ng kinh doanh b o hi m và không thu c các đ i tề ạ ộ ả ể ộ ố ượng b c m theoị ấ quy đ nh c a pháp lu t;ị ủ ậ
Có h s xin m Chi nhánh, Văn phòng đ i di n theo quy đ nh ồ ơ ở ạ ệ ị
H s xin m Chi nhánh, Văn phòng đ i di n bao g m: ồ ơ ở ạ ệ ồ
Đ nơ xin m Chi nhánh, Văn phòng đ i di n có ch ký c a ng i đ i di n có th mở ạ ệ ữ ủ ườ ạ ệ ẩ quy n c a doanh nghi p, trong đó trình bày tóm t t s c n thi t, tên g i, đ a đi m, n i dung,ề ủ ệ ắ ự ầ ế ọ ị ể ộ
ph m vi ho t đ ng c a Chi nhánh, Văn phòng đ i di n;ạ ạ ộ ủ ạ ệ
Phương án ho t đ ng 3 năm đ u c a Chi nhánh, Văn phòng đ i di n trong đó nêuạ ộ ầ ủ ạ ệ
rõ nhu c u khách hàng; d báo th trầ ự ị ường; n i dung, ph m vi ho t đ ng, các s n ph m b oộ ạ ạ ộ ả ẩ ả
hi m d ki n kinh doanh; d ki n k t qu kinh doanh; t ch c b máy, nhân s ; đ a đi mể ự ế ự ế ế ả ổ ứ ộ ự ị ể
đ t Chi nhánh, Văn phòng đ i di n và c s v t ch t k thu t;ặ ạ ệ ơ ở ậ ấ ỹ ậ
Gi y t h p l ch ng minh doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b oấ ờ ợ ệ ứ ệ ả ể ệ ớ ả
hi m đáp ng các đi u ki n quy đ nh. ể ứ ề ệ ị
Trong th i h n 30 ngày, k t ngày nh n đờ ạ ể ừ ậ ược đ y đ h s h p l , B Tài chínhầ ủ ồ ơ ợ ệ ộ
ph i tr l i b ng văn b n v vi c ch p thu n ho c t ch i ch p thu n. Trong trả ả ờ ằ ả ề ệ ấ ậ ặ ừ ố ấ ậ ường h pợ
t ch i ch p thu n, B Tài chính ph i có văn b n gi i thích lý do.ừ ố ấ ậ ộ ả ả ả
Ng ườ i qu n tr , đi u hành doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o ả ị ề ệ ả ể ệ ớ ả
hi m: ể
Trang 23Ch t ch H i đ ng qu n tr , T ng giám đ c (Giám đ c) c a doanh nghi p b o hi m,ủ ị ộ ồ ả ị ổ ố ố ủ ệ ả ể doanh nghi p môi gi i b o hi m ph i là ng i có trình đ chuyên môn, năng l c qu n tr , đi uệ ớ ả ể ả ườ ộ ự ả ị ề hành doanh nghi p theo h ng d n c a B Tài chính. T ng giám đ c (Giám đ c) doanhệ ướ ẫ ủ ộ ổ ố ố nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m ph i c trú t i Vi t Nam trong th i gianệ ả ể ệ ớ ả ể ả ư ạ ệ ờ
đ ng nhi m. ươ ệ Vi c b nhi m, thay đ i Ch t ch H i đ ng qu n tr , T ng giám đ c (Giámệ ổ ệ ổ ủ ị ộ ồ ả ị ổ ố
đ c) c a doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b o hi m ph i có s ch p thu nố ủ ệ ả ể ệ ớ ả ể ả ự ấ ậ
c a B Tài chính.ủ ộ
Chuyên gia tính toán (Appointed Actuary): Chuyên gia tính toán có nhi m v t ch cệ ụ ổ ứ
th c hi n công tác đ m b o an toàn tài chính cho doanh nghi p b o hi m nhân th Chuyênự ệ ả ả ệ ả ể ọ gia tính toán có quy n đ c l p v chuyên môn nghi p v và không đề ộ ậ ề ệ ụ ược đ ng th i kiêmồ ờ nhi m các ch c v sau: T ng giám đ c; K toán trệ ứ ụ ổ ố ế ưởng; Thành viên H i đ ng qu n tr ộ ồ ả ị
B Tài chính quy đ nh tiêu chu n và vi c s d ng chuyên gia tính toán c a doanhộ ị ẩ ệ ử ụ ủ nghi p b o hi m nhân th ệ ả ể ọ
Ki m tra, ki m soát n i b ể ể ộ ộ : Doanh nghi p b o hi m, doanh nghi p môi gi i b oệ ả ể ệ ớ ả
1.4. Ho t đ ng c a doanh nghi p b o hi mạ ộ ủ ệ ả ể
N i dung ho t đ ng c a doanh nghi p b o hi m bao g m:ộ ạ ộ ủ ệ ả ể ồ
Th nh t, kinh doanh b o hi m, kinh doanh tái b o hi m ứ ấ ả ể ả ể
Trong kinh doanh b o hi m, ả ể Doanh nghi p b o hi m đệ ả ể ược quy n ch đ ng bán b oề ủ ộ ả
hi m dể ưới các hình th c sau: Tr c ti p; Thông qua đ i lý b o hi m, môi gi i b o hi m;ứ ự ế ạ ả ể ớ ả ể Thông qua đ u th u; Các hình th c khác phù h p v i quy đ nh c a pháp lu t. ấ ầ ứ ợ ớ ị ủ ậ
Doanh nghi p b o hi m đệ ả ể ược m i chào khách hàng tham gia b o hi m theo n iờ ả ể ộ dung, ph m vi ho t đ ng quy đ nh trong gi y phép thành l p và ho t đ ng c a mình. Khôngạ ạ ộ ị ấ ậ ạ ộ ủ
được ép bu c các t ch c, cá nhân mua b o hi m dộ ổ ứ ả ể ưới m i hình th c.ọ ứ Không được phép
đ ng th i kinh doanh b o hi m nhân th và b o hi m phi nhân th , tr trồ ờ ả ể ọ ả ể ọ ừ ường h p doanhợ
Trang 24nghi p b o hi m nhân th kinh doanh nghi p v b o hi m s c kho và b o hi m tai n nệ ả ể ọ ệ ụ ả ể ứ ẻ ả ể ạ con ngườ ổ ợi b tr cho b o hi m nhân th ả ể ọ
Tuân th các quy đ nh v quy t c, đi u kho n, bi u phí b o hi m trong các ch đủ ị ề ắ ề ả ể ả ể ế ộ
b o hi m theo quy đ nh. Trong trả ể ị ường h p doanh nghi p b o hi m giao k t h p đ ng b oợ ệ ả ể ế ợ ồ ả
hi m không theo quy t c, đi u kho n, bi u phí đã để ắ ề ả ể ược B Tài chính ban hành ( đ i v iộ ố ớ
lo i hình b o hi m b t bu c) ho c phê chu n (đ i v i các s n ph m b o hi m nhân th ,ạ ả ể ắ ộ ặ ẩ ố ớ ả ẩ ả ể ọ
b o hi m s c kho và b o hi m tai n n con ngả ể ứ ẻ ả ể ạ ười) ho c đã đăng ký v i B Tài chính (đ iặ ớ ộ ố
v i các s n ph m b o hi m khác) thì doanh nghi p b o hi m ph i b i thớ ả ẩ ả ể ệ ả ể ả ồ ường thi t h iệ ạ phát sinh cho bên mua b o hi m và bên mua b o hi m không có trách nhi m n p phí b oả ể ả ể ệ ộ ả
hi m. ể
Quy t c, đi u kho n, bi u phí do doanh nghi p b o hi m xây d ng ph i đ m b o ắ ề ả ể ệ ả ể ự ả ả ả :
Tuân th pháp lu t; phù h p v i thông l , chu n m c đ o đ c, văn hoá và phongủ ậ ợ ớ ệ ẩ ự ạ ứ
t c, t p quán c a Vi t Nam;ụ ậ ủ ệ
Ngôn ng s d ng trong quy t c, đi u kho n b o hi m ph i chính xác, cách di nữ ử ụ ắ ề ả ả ể ả ễ
đ t đ n gi n, d hi u. Đ i v i thu t ng chuyên môn c n xác đ nh rõ n i dung, thì ph iạ ơ ả ễ ể ố ớ ậ ữ ầ ị ộ ả
đ nh nghĩa rõ trong quy t c, đi u kho n b o hi m;ị ắ ề ả ả ể
Th hi n rõ ràng, minh b ch quy n l i có th để ệ ạ ề ợ ể ược b o hi m, đ i tả ể ố ượng b oả
hi m, ph m vi và các r i ro để ạ ủ ược b o hi m, quy n l i và nghĩa v c a bên mua b o hi mả ể ề ợ ụ ủ ả ể
và ngườ ượi đ c b o hi m, trách nhi m c a doanh nghi p b o hi m, đi u kho n lo i trả ể ệ ủ ệ ả ể ề ả ạ ừ trách nhi m b o hi m, phệ ả ể ương th c tr ti n b o hi m, các quy đ nh gi i quy t tranh ch p; ứ ả ề ả ể ị ả ế ấ
Phí b o hi m ph i đả ể ả ược xây d ng d a trên s li u th ng kê, đ m b o kh năngự ự ố ệ ố ả ả ả thanh toán c a doanh nghi p b o hi m và ph i tủ ệ ả ể ả ương ng v i đi u ki n và trách nhi mứ ớ ề ệ ệ
b o hi m. ả ể
Các doanh nghi p b o hi m ch đệ ả ể ỉ ược chi tr hoa h ng b o hi m t ph n phí b oả ồ ả ể ừ ầ ả
hi m th c t thu để ự ế ược theo t l hoa h ng b o hi m do B Tài chính quy đ nh cho t ngỷ ệ ồ ả ể ộ ị ừ nghi p v b o hi m. Đ i tệ ụ ả ể ố ượng được hưởng hoa h ng b o hi m bao g m: Doanh nghi pồ ả ể ồ ệ môi gi i b o hi m; Đ i lý b o hi m. Không đớ ả ể ạ ả ể ược chi tr hoa h ng b o hi m cho các đ iả ồ ả ể ố
tượng sau: T ch c, cá nhân không đổ ứ ược phép ho t đ ng đ i lý b o hi m, ho t đ ng môiạ ộ ạ ả ể ạ ộ
gi i b o hi m t i Vi t Nam;T ch c, cá nhân tr c ti p mua b o hi m, tr trớ ả ể ạ ệ ổ ứ ự ế ả ể ừ ường h p đ iợ ạ
lý b o hi m mua b o hi m nhân th cho chính mình; Cán b , nhân viên c a chính doanhả ể ả ể ọ ộ ủ nghi p b o hi m.ệ ả ể
Trong kinh doanh tái b o hi m ả ể , doanh nghi p b o hi m có quy nệ ả ể ề chuy n nhể ượ ng
m t ph n trách nhi m đã nh n b o hi m cho m t hay nhi u doanh nghi p b o hi m khácộ ầ ệ ậ ả ể ộ ề ệ ả ể
nh ng không đư ược nhượng toàn b trách nhi m b o hi m đã nh n trong m t h p đ ng b oộ ệ ả ể ậ ộ ợ ồ ả
hi m cho doanh nghi p b o hi m khác đ hể ệ ả ể ể ưởng hoa h ng tái b o hi m.ồ ả ể
Doanh nghi p b o hi m có th nh n tái b o hi m trách nhi m mà doanh nghi pệ ả ể ể ậ ả ể ệ ệ
b o hi m khác đã nh n b o hi m. Khi nh n tái b o hi m, doanh nghi p b o hi m ph iả ể ậ ả ể ậ ả ể ệ ả ể ả đánh giá r i ro đ b o đ m phù h p v i kh năng tài chính c a doanh nghi pủ ể ả ả ợ ớ ả ủ ệ
Th hai, Qu n lý qu và đ u t v n. ứ ả ỹ ầ ư ố