Sáng kiến kinh nghiệm: Biện pháp rèn kỹ năng chia các số thập phân cho học sinh lớp 5

Trước thực trạng hiện nay là khi học về nội dung chia các số thập phân ở lớp 5 các em thường gặp nhiều khó khăn và mắc sai lầm trong khi thực hành chia các số thập phân mà Sáng kiến kinh nghiệm: Biện pháp rèn kỹ năng chia các số thập phân cho học sinh lớp 5 đã được thực hiện.

A. PH N M  Đ UẦ Ở Ầ

I. LÍ DO CH N Đ  TÀIỌ Ề

Chúng ta đ u bi t r ng, b c Ti u h c là b c h c đề ế ằ ậ ể ọ ậ ọ ược coi là n n t ng.ề ả   Trong đó, môn Toán là m t trong nh ng môn h c có v  trí đ c bi t quan tr ngộ ữ ọ ị ặ ệ ọ   trong quá trình d y h c   ti u h c .ạ ọ ở ể ọ

N u coi n i dung môn Toán   các l p 1, 2, 3, 4 là s  m  đ u thì n i dungế ộ ở ớ ự ở ầ ộ   môn Toán   l p 5 là s  k  th a và phát tri n   m c cao h n, hoàn thi n vàở ớ ự ế ừ ể ở ứ ơ ệ   sâu h n; tr u tơ ừ ượng, khái quát và tường minh h n. Do đó, c  h i hình thànhơ ơ ộ  

và phát tri n các năng l c t  duy, trí tể ự ư ưởng tượng không gian, kh  năng di nả ễ  

đ t cho h c sinh phong phú và v ng ch c h n so v i các l p trạ ọ ữ ắ ơ ớ ớ ước. Nh  v y,ư ậ  

n i dung d y h c toán   l p 5 s  giúp chúng ta đ t độ ạ ọ ở ớ ẽ ạ ược nh ng m c tiêu d yữ ụ ạ  

h c toán không ch    l p 5 mà còn   toàn b c Ti u h c. Quá trình d y h cọ ỉ ở ớ ở ậ ể ọ ạ ọ   môn Toán   l p 5 luôn luôn g n v i vi c c ng c  ôn t p các ki n th c và kĩở ớ ắ ớ ệ ủ ố ậ ế ứ   năng c  b n c a môn Toán   câc l p 1, 2, 3, 4. Chính vì l  đó, trong chơ ả ủ ở ớ ẽ ươ  ng trình c a môn Toán   l p 5 đã dành 36 ti t đ  t ng ôn t p cu i c p h c. Đâyủ ở ớ ế ể ổ ậ ố ấ ọ  

là c  h i đ  h c sinh n m v ng h n và h  th ng sâu h n nh ng ki n th c vàơ ộ ể ọ ắ ữ ơ ệ ố ơ ữ ế ứ  

kĩ năng c  b n, tr ng tâm c a ơ ả ọ ủ môn Toán   ti u h c, chu n b  cho h c t p ở ể ọ ẩ ị ọ ậ ở  trung h c c  s  và các c p h c cao h n. ọ ơ ở ấ ọ ơ

       Trong các n i dung c a môn Toán   ti u h c nói chung và   l p 5 nóiộ ủ ở ể ọ ở ớ   riêng thì n i dung v  s  th p phân là m t n i dung quan tr ng và khó đ i v iộ ề ố ậ ộ ộ ọ ố ớ  

h c sinh. N i dung này có kh i lọ ộ ố ượng ki n th c m i l n và khá tr u tế ứ ớ ớ ừ ượng.  Chính vì v y th c t  cho th y r ng khi h c v  n i dung này, đ c bi t khi h cậ ự ế ấ ằ ọ ề ộ ặ ệ ọ  

v  các phép tính v i s  th p phân r t nhi u h c sinh g p khó khăn và m c saiề ớ ố ậ ấ ề ọ ặ ắ  

l m khi th c hi n các phép tính c ng, tr , nhân, chia các s  th p phân nh t làầ ự ệ ộ ừ ố ậ ấ   phép tính chia

Th c t  hi n nay   trự ế ệ ở ường tôi, tuy đ i ngũ giáo viên đã độ ược chu n hoáẩ  

v  trình đ  ki n th c và chuyên môn, đã có nh ng phề ộ ế ứ ữ ương pháp, hình th c tứ ổ 

ch c d y h c khá t t nh ng khi h c sinh th c hành rèn kĩ năng chia các s  tứ ạ ọ ố ư ọ ự ố ự  nhiên và chia các s  th p phân các em còn g p r t nhi u khó khăn. Th c tr ngố ậ ặ ấ ề ự ạ   này là do nhi u nguyên nhân, n u không s m đề ế ớ ược kh c ph c thì nó s   nhắ ụ ẽ ả  

hưởng l n đ n vi c h c t p các n i dung ti p theo và  nh hớ ế ệ ọ ậ ộ ế ả ưởng đ n k tế ế  

qu  h c t p c a các em, cũng nh  m c tiêu d y h c Toán   l p 5 và c a toànả ọ ậ ủ ư ụ ạ ọ ở ớ ủ  

b c Ti u h c. H n n a, nó còn  nh hậ ể ọ ơ ữ ả ưởng t i vi c h c t p   các b c h cớ ệ ọ ậ ở ậ ọ  

trên và vi c v n d ng ki n th c kĩ năng toán h c vào trong th c ti n cu cệ ậ ụ ế ứ ọ ự ễ ộ  

s ng h ng ngày c a h c sinh. Nói cách khác là ch t lố ằ ủ ọ ấ ượng c a h c sinh sủ ọ ẽ  không được c i thi n, cũng nh  m c tiêu c a vi c d y h c toán   ti u h cả ệ ư ụ ủ ệ ạ ọ ở ể ọ  

s  không đ t đẽ ạ ược. Đó là đi u không th  tránh kh i. Do đó, tôi gi  đ nh n uề ể ỏ ả ị ế  

có m t s  bi n pháp rèn kĩ năng chia các s  th p phân cho h c sinh l p 5 phùộ ố ệ ố ậ ọ ớ  

h p, đúng đ n thì k t qu  và ch t lợ ắ ế ả ấ ượng c a h c sinh ch c ch n s  đủ ọ ắ ắ ẽ ượ ả  c c i thi n và t ng bệ ừ ước được nâng cao.  

Là m t giáo viên v i lòng tâm huy t ngh  nghi p tôi đã băn khoăn, trănộ ớ ế ề ệ  

tr  suy nghĩ c n ph i gì đ  có th  góp ph n h n ch  và t ng bở ầ ả ể ể ầ ạ ế ừ ước đ y lùiẩ  

th c tr ng nói trên; góp ph n nâng cao ch t lự ạ ầ ấ ượng giáo d c trong giai đo nụ ạ  

hi n nay. Chính vì v y tôi đã ch n và nghiên c u đ  tài  ''Bi n pháp rèn kệ ậ ọ ứ ề ệ ỹ  năng chia các s  th p phân cho h c sinh l p 5''.ố ậ ọ ớ

II. PH M VI VÀ Đ I TẠ Ố ƯỢNG NGHIÊN C UỨ

1. Ph m vi nghiên c u ạ ứ

33 h c sinh l p 5A Trọ ớ ường Ti u h c s  2 th  tr n Tân Uyên huy n Tânể ọ ố ị ấ ệ   Uyên t nh Lai Châu.ỉ

2. Đ i tố ượng nghiên c uứ

      Bi n pháp rèn kĩ năng chia các s  th p phân cho h c sinh l p 5A.ệ ố ậ ọ ớ

III. M C ĐÍCH NGHIÊN C UỤ Ứ

Trước th c tr ng hi n nay là khi h c v  n i dung chia các s  th p phânự ạ ệ ọ ề ộ ố ậ  

 l p 5 các em th ng g p nhi u khó khăn và m c sai l m trong khi th c

hành chia các s  th p phân. Đi u đó đã  nh hố ậ ề ả ưởng không nh  đ n ch t lỏ ế ấ ượ  ng giáo d c hi n nay c a tr ng tôi. V i mong mu n đ c góp ph n công s c nhụ ệ ủ ườ ớ ố ượ ầ ứ ỏ 

bé c a mình trongủ  công tác nâng cao ch t lấ ượng giáo d c, tôi ti n hành nghiênụ ế  

c u đ  tài này ứ ề nh m đ a m t s  bi n pháp rèn kĩ năng chia các s  th p phânằ ư ộ ố ệ ố ậ   cho h c sinh l p 5A.ọ ớ

IV. ĐI M M I TRONG K T QU  NGHIÊN C UỂ Ớ Ế Ả Ứ

­ Nh ng bi n pháp đữ ệ ược đ a ra th c hi n đ m b o tính khoa h c, phùư ự ệ ả ả ọ  

h p v i tâm lí l a tu i, phù h p v i đi u ki n hoàn c nh c a h c sinh và sátợ ớ ứ ổ ợ ớ ề ệ ả ủ ọ  

th c t  ự ế

­ Khi áp d ng các bi n pháp đó, h c sinh c m th y tho i mái, t  tin h ng thúụ ệ ọ ả ấ ả ự ứ  

h c ọ t p t  đó các em hi u bài nhanh, nh  bài lâu. ậ ừ ể ớ

­ Các bi n pháp d  áp d ng và có th  áp d ng đệ ễ ụ ể ụ ượ ở ấ ảc   t t c  các trườ  ng

đ c ặ bi t là các trệ ường vùng sâu, xa có hoàn c nh khó khăn, các em là dân t cả ộ   thi u s ể ố

B. PH N GI I QUY T VÂN ĐẦ Ả Ế Ề

I. C  S  LÝ LU NƠ Ở Ậ

1. Chia m t s  th p phân cho m t s  t  nhiênộ ố ậ ộ ố ự

Mu n chia m t s  th p phân cho m t s  t  nhiên ta làm nh  sau:ố ộ ố ậ ộ ố ự ư

­ Chia phân nguyên c a s  b  chia cho s  chia.ủ ố ị ố

­ Vi t d u ph y vào bên ph i thế ấ ẩ ả ương đã tìm được trước khi l y ch  sấ ữ ố 

đ u tiên   ph n th p phân c a s  b  chia đ  ti p t c th c hi n phép chia.ầ ở ầ ậ ủ ố ị ể ế ụ ự ệ

­ Ti p t c chia v i t ng ch  s    ph n th p phân c a s  b  chia.ế ụ ớ ừ ữ ố ở ầ ậ ủ ố ị

2. Chia m t s  th p phân cho 10, 100, 1000,  ộ ố ậ

Mu n chia m t s  th p phân cho 10, 100, 1000,   ta ch  vi c chuy n d uố ộ ố ậ ỉ ệ ể ấ  

ph y c a s  đó sang bên trái m t, hai, ba,   ch  s ẩ ủ ố ộ ữ ố

3. Chia m t s  t  nhiên cho m t s  t  nhiên mà thộ ố ự ộ ố ự ương tìm được là m tộ  

s  th p phânố ậ

Khi chia m t s  t  nhiên cho m t s  t  nhiên mà còn d , ta ti p t c chia nhộ ố ự ộ ố ự ư ế ụ ư  sau:

­ Vi t d u ph y vào bên ph i s  thế ấ ẩ ả ố ương

­ Vi t thêm vào bên ph i s  d  m t ch  s  0 r i chia ti p.ế ả ố ư ộ ữ ố ồ ế

­ N u còn d  n a, ta l i vi t thêm vào bên ph i s  d  m i m t ch  s  0ế ư ữ ạ ế ả ố ư ớ ộ ữ ố  

r i ti p t c chia, và có th  c  làm nh  th  mãi.ồ ế ụ ể ứ ư ế

4. Chia m t s  t  nhiên cho m t s  th p phânộ ố ự ộ ố ậ

Mu n chia m t s  t  nhiên cho m t s  th p phân ta làm nh  sau:ố ộ ố ự ộ ố ậ ư

­ Đ m xem có bao nhiêu ch  s    ph n th p phân c a s  chia thì vi tế ữ ố ở ầ ậ ủ ố ế   thêm vào bên ph i s  b  chia b y nhêu ch  s  0.ả ố ị ấ ữ ố

­ B  d u ph y   s  chia r i th c hi n phép chia nh  chia các s  tỏ ấ ẩ ở ố ồ ự ệ ư ố ự  nhiên

5. Chia m t s  th p phân cho m t s  th p phânộ ố ậ ộ ố ậ

Mu n chia m t s  th p phân cho m t s  th p ta làm nh  sau:ố ộ ố ậ ộ ố ậ ư

­ Đ m xem có bao nhiêu ch  s    ph n th p phân c a s  chia thì chuy nế ữ ố ở ầ ậ ủ ố ể  

d u ph y c a s  b  chia sang bên ph i b y nhiêu ch  s ấ ẩ ủ ố ị ả ấ ữ ố

­ B  d u ph y   s  chia r i th c hi n phép chia nh  chia cho s  tỏ ấ ẩ ở ố ồ ự ệ ư ố ự  nhiên

II. TH C TR NG C A V N Đ  Ự Ạ Ủ Ấ Ề

Qua nhi u năm gi ng d y, k t h p v i vi c đi u tra kh o sát th c t  c a l pề ả ạ ế ợ ớ ệ ề ả ự ế ủ ớ   tôi cho th y: Khi h c v  phép chia các s  th p phân, h c sinh còn g p nhi uấ ọ ề ố ậ ọ ặ ề   khó khăn, h n ch  và thạ ế ường m c ph i nh ng sai l m do nh ng nguyên nhânắ ả ữ ầ ữ   khác nhau, c  th  nh  sau:ụ ể ư

1. M t s  khó khăn, h n ch  và sai l m thộ ố ạ ế ầ ường m c c a h c sinhắ ủ ọ

­ Kĩ năng th c hi n phép chia các s  t  nhiên còn ch m và y u.ự ệ ố ự ậ ế

­ Ch a có kĩ năng ư ướ ược l ng thương trong phép chia

­ Khi chia còn đ  s  d  l n h n ho c b ng s  chia.ể ố ư ớ ơ ặ ằ ố

Ví d :ụ   1224  :  24

  Tính đúng:    1224   24       Tính sai:        1224   24

      024   51      026    411

      00       024

       00

­ Khi h  m t ch  s  ti p theo   s  b  chia vào th c hi n phép chia màạ ộ ữ ố ế ở ố ị ự ệ  

v n ch a chia đẫ ư ược các em cũng không vi t 0 vào thế ương

Ví d :ụ    631,08   :  9      

  Tính đúng : 631,08  9      Tính sai: 631,08  9

      01 0    70,12       01 0   7,12 

       18       18      

       0       0  

­ Khi l y ch  s  đ u tiên c a ph n th p phân c a s  b  chia vào th cấ ữ ố ầ ủ ầ ậ ủ ố ị ự  

hi n phép chia nh ng không vi t d u ph y vào bên ph i thệ ư ế ấ ẩ ả ương  (Trong 

trường h p chia m t s  th p phân cho m t s  t  nhiên) ợ ộ ố ậ ộ ố ự

Ví d :ụ    631,08   :  9      

  Tính đúng :  631,08  9       Tính sai:  631,08  9 

       01 0    70,12      01 0    7012

      18      18 

      0      0

­ Khi vi t thêm 0 vào bên ph i s  d  đ  ti p t c th c hi n phép chiaế ả ố ư ể ế ụ ự ệ  

nh ng không vi t d u ph y vào thư ế ấ ẩ ương (Trong trường h p chia m t s  tợ ộ ố ự  nhiên cho m t s  t  nhiên mà thộ ố ự ương tìm được là m t s  th p phân). ộ ố ậ

Ví d :ụ    21 :  5    

  Tính đúng:    21     5       Tính sai:    21    5

      10   4,2      10  42

      0      0

­ Ch a vi t 0 vào bên ph i s  b  chia mà đã b  d u ph y   s  chia và th cư ế ả ố ị ỏ ấ ẩ ở ố ự  

hi nệ

phép chia (Trong trường h p chia m t s  t  nhiên cho m t s  th p phân).ợ ộ ố ự ộ ố ậ

Ví d  :ụ   702  :   7,2

  Tính đúng:    7020      7,2      Tính sai:   702      7,2

      540     97,5      540    9,75

      360      360

      00      00

­ Chuy n d u ph y   s  b  chia sai (Trong trể ấ ẩ ở ố ị ường h p chia m t s  th pợ ộ ố ậ   phân cho m t s  th p phân). ộ ố ậ

Ví d :  ụ 17,55  :  0,39

  Tính đúng :       17,55  0,39

      1 95    45

       00

  Tính sai :   

Trường h p 1:  1,7,55  0,39       Trợ ường h p 2:  17,5,5   0,39ợ

       1 7 5    0,045       1 9 5   4,5

      1 95       0 0 

       00

­ Nh m l n gi a các trầ ẫ ữ ường h p: ợ chia nh m m t s  th p phân cho 10 , 100,ẩ ộ ố ậ  

1000,   ho c cho 0,1; 0,01; 0,001; . . . ặ thường nh m v i nhân nh m m t s  th pầ ớ ẩ ộ ố ậ   phân v i 10, 100, 1000,   ho c v i  0,1; 0,01; 0,001; . . . ớ ặ ớ

­ D ch chuy n d u ph y sai trong chia nh m (d ch thi u ho c th a chị ể ấ ẩ ẩ ị ế ặ ừ ữ 

s ).ố

­ Khi d ch d u ph y sang trái (ho c ph i) mà s  các ch  s    ph nị ấ ẩ ặ ả ố ữ ố ở ầ   nguyên (ho c ph n th p phân) còn thi u nh ng không vi t thêm ch  s  0 vàoặ ầ ậ ế ư ế ữ ố   bên trái (ho c bên ph i) s  b  chia.ặ ả ố ị

Ví d  1:ụ        62,56  : 100

  Tính đúng:   62,56  : 100  =  0,6256

  Tính sai:      62,56  : 100  =  625662,56  : 100  =  6,256

       62,56  : 100  =  0,06256

       62,56  : 100  =  62560

  Ví d  2:ụ        62,56  :  0,001

  Tính đúng:   62,56  :  0,001 = 62560

  Tính sai:      62,56  :  0,001 = 0,06256

       62,56  :  0,001 = 0,6256

       62,56  :  0,001 = 6256

2. Nh ng nguyên nhân ch  y u d n đ n h n ch  và sai l m trong th cữ ủ ế ẫ ế ạ ế ầ ự   hành chia các s  th p phân c a h c sinhố ậ ủ ọ

Qua đi u tra, kh o sát tôi th y có r t nhi u nguyên nhân d n đ n th cề ả ấ ấ ề ẫ ế ự  

tr ng trên, song   đây tôi xin nêu ra m t s  nguyên nhân c  b n sauạ ở ộ ố ơ ả :

­ Vi c nh n th c v  v  trí, vai trò c a môn h c c a các em còn ch aệ ậ ứ ề ị ủ ọ ủ ư   đúng và ch a sâu s c, t  đó các em ch a chú tr ng vào môn h c.ư ắ ừ ư ọ ọ

­ Tinh th n thái đ  h c t p c a các em còn ch a t  giác, ch  đ ng. ầ ộ ọ ậ ủ ư ự ủ ộ

­ Kĩ năng th c hi n phép c ng, tr , nhân, chia các s  t  nhiên còn ch m vàự ệ ộ ừ ố ự ậ  

y u.ế

­ Vi c lĩnh h i n m b t ki n th c c a các em   các n i dung trệ ộ ắ ắ ế ứ ủ ở ộ ước còn 

ch a đ y ư ầ đ , ch a v ng ch c, ch ng h n nh : Kĩ năng chia nh m, kĩ năngủ ư ữ ắ ẳ ạ ư ẩ  

c l ng th ng 

ướ ượ ươ trong phép chia còn ch m, y u do ch a thu c b ng nhân, chiaậ ế ư ộ ả  

và còn thi u kinh nghi m  ế ệ

­ Vi c th c hành rèn luy n kĩ năng ch a thệ ự ệ ư ường xuyên

Bên c nh nh ng nguyên nhân trên, còn m t s  nguyên nhân khác cũng cóạ ữ ộ ố  

nh h ng không nh  đ n ch t l ng c a các em nh : đôi khi giáo viên v n

d ng phụ ương pháp và hình th c t  ch c d y h c còn ch a linh ho t, ch aứ ổ ứ ạ ọ ư ạ ư  

phù h p; có lúc giáo viên còn ch a quan tâm đúng m c và c n thi t đ n vi cợ ư ứ ầ ế ế ệ   rèn luy n kĩ năng cho h c sinh và đ n t ng đ i tệ ọ ế ừ ố ượng h c sinh.ọ

Mu n kh c ph c tình tr ng nêu trên, đ  đ t đố ắ ụ ạ ể ạ ược nh ng yêu c u vữ ầ ề 

m c tiêu giáo d c   ti u h c nói chung và m c tiêu d y h c môn Toán l p 5ụ ụ ở ể ọ ụ ạ ọ ớ   nói riêng, trong đó có m c tiêu d y th c hành chia các s  th p cho h c sinhụ ạ ự ố ậ ọ  

l p 5, chúng ta c n ph i có m t s  bi n pháp rèn kĩ năng th c hi n phép chiaớ ầ ả ộ ố ệ ự ệ   các s  th p phân cho h c sinh m t cách phù h p.Sau đây là m t s  bi n phápố ậ ọ ộ ợ ộ ố ệ  

c  th  giúp giáo viên rèn kĩ năng chia các s  th p phân cho h c sinh l p 5 vàụ ể ố ậ ọ ớ   cách s a sai khi h c sinh m c sai l m. ử ọ ắ ầ

III. CÁC BI N PHÁP ĐàTI N HÀNH Đ  GI I QUY T V N ĐỆ Ế Ể Ả Ế Ấ Ề

1. Nâng cao nh n th c v  v  trí, vai trò c a môn h c đ c bi t là v  phépậ ứ ề ị ủ ọ ặ ệ ề   chia

­ Trước h t giáo viên c n n m ch c m c tiêu d y h c toán   ti u h c vàế ầ ắ ắ ụ ạ ọ ở ể ọ  

 l p 5 đ  có nh ng h ng d n và đ nh h ng đúng cho h c sinh

­ Khi l a ch n nh ng n i dung d y h c, giáo viên c n đ a ra nh ng n iự ọ ữ ộ ạ ọ ầ ư ữ ộ   dung th t g n gũi đ i v i đ i s ng h ng ngày c a các em đ  t  đó các emậ ầ ố ớ ờ ố ằ ủ ể ừ  

nh n th y s  c n thi t ph i trau d i ki n th c c a môn h c, th y đậ ấ ự ầ ế ả ồ ế ứ ủ ọ ấ ược vai  trò c a môn ủ h c trong vi c h c t p các môn h c khác và trong đ i s ng th cọ ệ ọ ậ ọ ờ ố ự  

ti n.ễ

Ví dụ: M t ng i mua 6 quy n sách cùng lo i, ph i tr  27000 đ ng. H i n uộ ườ ể ạ ả ả ồ ỏ ế  

được gi m 10% theo giá bìa c a m i quy n thì ngả ủ ỗ ể ười đó ph i tr  bao nhiêuả ả  

ti n? ề

2. T o h ng thú và kích thích tính tò mò, lòng ham mu n h c t p cho h cạ ứ ố ọ ậ ọ   sinh

Đ  th c hi n để ự ệ ược vi c này m t cách có hi u qu , trong quá trình d yệ ộ ệ ả ạ  

h c, trọ ước h t giáo viên c n t o ra m t không khí t  nhiên, tho i mái cho l pế ầ ạ ộ ự ả ớ  

h c . N i dung d y c n g n gũi v i đ i s ng h ng ngày, ph i phù h p v iọ ộ ạ ầ ầ ớ ờ ố ằ ả ợ ớ  

t ng đ i từ ố ượng t o đi u ki n đ  t t c  các em đ u có th  t  tìm đạ ề ệ ể ấ ả ề ể ự ược cách 

gi i quy t. Khi hả ế ướng d n h c sinh tìm tòi ki n th c m i, giáo viên c n luônẫ ọ ế ứ ớ ầ  

t o ra nh ng tình hu ng có v n đ  d n h c sinh đ n nh ng th c m c đ  r iạ ữ ố ấ ề ẫ ọ ế ữ ắ ắ ể ồ  

mu n tìm cách gi i quy t  Thố ả ế ường xuyên t  ch c các trò ch i h c t p trongổ ứ ơ ọ ậ  

t t c  các bu i ho t đ ng chính khoá cũng nh  ho t đ ng ngo i khoá ấ ả ổ ạ ộ ư ạ ộ ạ

Ví dụ: Cách t o tình hu ng có v n đ  trong phép chia m t s  th p phânạ ố ấ ề ộ ố ậ   cho m t s  t  nhiên (trộ ố ự ường h p ph n nguyên c a s  b  chia bé h n s  chia): ợ ầ ủ ố ị ơ ố

­ L n 1 đ a ra phép chia 4,48 : 4, r i hầ ư ồ ướng d n cách chia nh  sau:ẫ ư

+ 4 chia 4 được 1, vi t 1.ế

        1 nhân 4 b ng 4; 4 tr  4 b ng 0.ằ ừ ằ

+ Vi t d u ph y vào bên ph i thế ấ ẩ ả ương v a tìm đừ ược

+ H  4, đạ ược 4; 4 chia 4 được 1, vi t 1.ế

        1 nhân 4 b ng 4; 4 tr  4 b ng 0.ằ ừ ằ

+ H  8, đạ ược 8; 8 chia 4 được 2, vi t 2.2 nhân 4 b ng 8; 8 tr  8 b ng 0. ế ằ ừ ằ

­ L n 2 đ a ra phép chia 3,48 : 4, r i g i ý cho h c sinh nh n ra đi mầ ư ồ ợ ọ ậ ể   khác nhau gi a hai phép chia (phép chia 4,48 : 4 có ph n nguyên chia đữ ầ ược cho 

4, còn phép chia 3,48 : 4 có ph n nguyên không chia đầ ược cho 4). Nh  v yư ậ   tình hu ng có v n đ    đây là khi l y ph n nguyên c a s  b  chia là 3 chia choố ấ ề ở ấ ầ ủ ố ị  

4 thì 3 chia 4 đ c m y. T  th c m c trên giáo viên h ng d n h c sinh tìm cáchượ ấ ừ ắ ắ ướ ẫ ọ  

gi i quy t.ả ế    

3. Ôn t p, c ng c  và rèn kĩ năng th c hành c ng, tr , nhân, chia s  tậ ủ ố ự ộ ừ ố ự  nhiên, kĩ năng ướ ược l ng thương trong phép chia

Gi i pháp này giáo viên có th  th c hi n trong các bu i ho t đ ng ngo iả ể ự ệ ổ ạ ộ ạ   khoá, các bu i h c 2 và k t h p trong khi hổ ọ ế ợ ướng d n th c hành phép chia cácẫ ự  

s  th p phân.ố ậ

Ví d :ụ   3696  :  48

        ­ Đ t tính r i tính.       3696    48ặ ồ

       336    77

       00

­ Cách th c hi n:ự ệ

      + L y 369 chia 48 đấ ược 7, vi t 7, 7 nhân 8 b ng 56; 59 tr  56 b ng 3,ế ằ ừ ằ  

vi t 3 nh  5; 7 nhân 4 b ng 28, thêm 5 b ng 33; 36 tr  33 b ng 3 vi t 3.ế ớ ằ ằ ừ ằ ế

      + H  6 đạ ược 336; 336 chia 48 được 7, vi t 7; 7 nhân 8 b ng 56; 56 trế ằ ừ 

56 b ng 0, vi t 0, nh  5; 7 nhân 4 b ng 28, thêm 5 b ng 33; 33 tr  33 b ng 0,ằ ế ớ ằ ằ ừ ằ  

vi t 0.ế

       L u ý : ư  Trong khi hướng d n cách chia giáo viên k t h p hẫ ế ợ ướng d nẫ  

h c sinh cách ọ ướ ược l ng thương, ch ng h n: Khi chia 369 cho 48 ta ẳ ạ ướ  c

lượng thương b ng cách : Che ch  s  8   s  chia và ch  s  9   s  b  chia (Sằ ữ ố ở ố ữ ố ở ố ị ố 

369) ta được 36 chia 4 được 9, th  thử ương là 9 ta th y 9 x 48 = 432, so sánhấ  

432 v i 369 ta th y 432 > 369 nên b t đi 1   9 (9 ­ 1 = 8) đớ ấ ớ ở ược 8, ti p t c thế ụ ử 

thương là 8, ta th y 8 x 48 = 384, so sánh 384 v i 369 l i th y 384 > 369, nênấ ớ ạ ấ  

l i b t đi 1   8 đạ ớ ở ược 7, ti p t c th  thế ụ ử ương là 7 ta th y 7 x 48 = 336, so sánhấ  

336 v i 369 ta th y 336 < 369. V y 369 chia 48 đớ ấ ậ ược 7. Trong trường h p nàyợ  

ta còn có cách ướ ược l ng khác nh : làm tròn 369 thành 400 và 48 thành 50 r iư ồ  

l y 400 chia cho 50 đ  đấ ể ược 8. Sau đó ta th  v i thử ớ ương là 8

4. Hướng d n t  m  kĩ năng th c hành chia (chú ý đ n vi c s a sai khiẫ ỉ ỉ ự ế ệ ử  

h c sinh m c ph i) các s  th p phân đ i v i t ng trọ ắ ả ố ậ ố ớ ừ ường h pợ

Ví d  1:ụ  Trường h p chia m t s  th p phân cho m t s  t  nhiên : 1,35 :ợ ộ ố ậ ộ ố ự   3

­ Đ t tính :      1,35   3ặ

       15  0,45 

       0

­ Cách th c hi n: ự ệ

+  Chia ph n nguyên c a s   b  chia cho s  chia: 1 chia 3 đầ ủ ố ị ố ược 0, vi t 0.ế   + Vi t d u ph y vào bên ph i thế ấ ẩ ả ương v a tìm đừ ược, l y ch  s  đ uấ ữ ố ầ   tiên   ph n th p phân c a s  b  chia đ  ti p t c chia: 13 chia 3 đở ầ ậ ủ ố ị ể ế ụ ược 4, vi tế   4; 4 nhân 3 b ng 12; 13 tr  12 b ng 1, vi t 1. ằ ừ ằ ế

+ H  5, đạ ược 15; 15 chia 3 được 5, vi t 5 ; 5 nhân 3 b ng 15; 15 tr  15ế ằ ừ  

b ng 0, vi t 0. ằ ế

­ Cách s a sai: ử

N u h c sinh ch a vi t d u ph y vào bên ph i thế ọ ư ế ấ ẩ ả ương mà đã l y ch  sấ ữ ố 

đ u tiên   ph n th p phân c a s  b  chia vào th c hi n phép chia: Lúc nàyầ ở ầ ậ ủ ố ị ự ệ   giáo viên có th  so sánh mô t  d u ph y c a s  b  chia gi ng nh  m t mể ả ấ ẩ ủ ố ị ố ư ộ ươ  ng

nước. V y mu n đi qua mậ ố ương nước thì ph i b c c u, b c cái c u đó chínhả ắ ầ ắ ầ  

là vi t d u ph y vào bên ph i thế ấ ẩ ả ương v a tìm đừ ược. 

Ví d  2ụ : Chia m t s  t  nhiên cho m t s  t  nhiên mà thộ ố ự ộ ố ự ương tìm đượ  c

là m t s  th p phân : 54 : 12ộ ố ậ

­ Trước h t giáo viên yêu c u h c sinh nh c l i quy t c.ế ầ ọ ắ ạ ắ

­ Hướng d n h c sinh th c hi n t ng bẫ ọ ự ệ ừ ước theo quy t c.ắ

­ Đ t tính:      54    12ặ

         060  4,5

           00

­ Cách th c hi n: ự ệ

+ 54 chia 12 được 4, vi t 4; 4 nhân 2 b ng 8; 4 không tr  đế ằ ừ ược 8, l y 14ấ  

tr  8 b ng 6, vi t 6, nh  1; 4 nhân 1 b ng 4, thêm 1 b ng 5; 5 tr  5 b ng 0,ừ ằ ế ớ ằ ằ ừ ằ  

vi t 0. ế

+ Vi t d u ph y vào bên ph i thế ấ ẩ ả ương v a tìm đừ ượ ồc r i vi t thêm vàoế   bên ph i s  d  m t ch  s  0 đả ố ư ộ ữ ố ược 60;  60 chia 12 được 5, vi t 5; 5 nhân 2ế  

b ng 10; 0 không tr  đằ ừ ược 10, l y 10 tr  10 b ng 0, vi t 0, nh  1; 5 nhân 1ấ ừ ằ ế ớ  

b ng 5, thêm 1 b ng 6; 6 tr  6 b ng 0, vi t 0. ằ ằ ừ ằ ế

­ Cách s a sai: ử

Trong trường h p này n u h c sinh m c ph i sai l m là ch a vi t d uợ ế ọ ắ ả ầ ư ế ấ  

ph y vào bên ph i thẩ ả ương mà đã vi t thêm m t ch  s  0 vào bên ph i s  dế ộ ữ ố ả ố ư 

đ  ti p t c th c hi n phép chia thì giáo viên c n mô t  minh h a nh  sau:ể ế ụ ự ệ ầ ả ọ ư  

Mu n chia ti p ta c n ph i có ch  s  0 đ  vi t vào bên ph i s  d  nh ng cácố ế ầ ả ữ ố ể ế ả ố ư ư  

ch  s  0 còn đang   trong m t cái h p. Do đó ta ph i m  n p h p ra b ngữ ố ở ộ ộ ả ở ắ ộ ằ   cách vi t d u ph y vào bên ph i thế ấ ẩ ả ương v a tìm đừ ược lúc này ta m i l yớ ấ  

được ch  s  0   trong h p đó ra đ  vi t vào bên ph i s  d  và ti p t c th cữ ố ở ộ ể ế ả ố ư ế ụ ự  

hi n phép chia.  ệ

Chú ý: Đ i v i tr ng h p còn d  n a, ta l i vi t thêm vào bên ph i số ớ ườ ợ ư ữ ạ ế ả ố 

d  m i m t ch  s  0 mà không c n vi t d u ph y vào thư ớ ộ ữ ố ầ ế ấ ẩ ương r i ti p t cồ ế ụ   chia. 

5. Sau khi h c xong m i n i dung, cho h c sinh so sánh nh n xét v  sọ ỗ ộ ọ ậ ề ự 

gi ng và khác nhau gi a các trố ữ ường h pợ

Ví d :ụ  So sánh và nh n xét s  gi ng nhau và khác nhau v  cách chiaậ ự ố ề  

gi a phép chia m t s  t  nhiên cho m t s  th p phân và phép chia m t sữ ộ ố ự ộ ố ậ ộ ố 

th p phân cho m t s  th p phân.ậ ộ ố ậ

Gi ng nhau: ố

­ Đ m xem trong ph n th p phân c a s  chia có bao nhiêu ch  s ế ầ ậ ủ ố ữ ố

­ B  d u ph y   s  chia.ỏ ấ ẩ ở ố

Khác nhau: 

­ Đ i v i phép chia m t s  t  nhiên cho m t s  th p phân.+  Sau khiố ớ ộ ố ự ộ ố ậ  

đ m đế ược bao nhiêu ch  s    ph n th p c a s  chia thì vi t thêm b y nhiêuữ ố ở ầ ậ ủ ố ế ấ  

ch  s  0 vào bên ph i s   b  chia.ữ ố ả ố ị