Bài tiểu luận môn Thị trường lao động: Thị trường lao động Việt Nam - Đặc điểm hình thành và phát triển

Đề tài nghiên cứu trước yêu cầu của giai đoạn CNH-HĐH đất nước, việc hình thành, phát triển thị trường việc làm và ổn định, phát triển thị trường lao động là nhiệm vụ quan trọng. Kết hợp tăng trưởng việc làm với không ngừng nâng cao chất lượng lao động việc làm .

TR ƯỜ NG Đ I H C LAO Đ NG XàH I Ạ Ọ Ộ Ộ

BÀI 

Đ  TÀI : TH  TR Ề Ị ƯỜ NG LAO Đ NG   VI T  Ộ Ở Ệ

GVHD : Nguy n Ng c Tu n ễ ọ ấ

SVTH: 

cơ cấu lao động theo hướng tăng tỉ trọng công ngiệp và dịch vụ tăng nhanh hàm lượng công nghệ trong sản phẩm

2 Mục tiêu nghiên cứu

Trước yêu cầu của giai đoạn CNH-HĐH đất nước, việc hình thành, phát triển thị trường việc làm và ổn định, phát triển thị trường lao động là nhiệm vụ quan trọng Kết hợp tăng trưởng việc làm với không ngừng nâng cao chất lượng lao động việc làm

3 Phương pháp nghiên cứu

.Để giải quyết vấn đề việc làm và hoàn thiện thị trường lao động, Đảng và Nhà Nước đã ban hành các nghị quyết, văn kiện (nó không chỉ dừng lại ở nhận thức mà được cụ thể hóa bằng Pháp luật) nhằm hoàn thiiện, phát triển thị trường việc làm và thị trường lao động ở nước ta, tạo việc làm cho lực lượng lao động dồi dào giảm tỉ lệ

thất nghiệp, phát triển kinhtế xã hội theo kịp với xu hướng CNH- HĐH và hội nhập nền kinh tế thế giới.

Do khả năng phân tích và tổng hợp còn chưa tốt nên bài viết của nhóm em còn thiếu sót , mong thầy hướng dẫn, sửa chữa cho bài viết của em được hoàn chỉnh Xin chân thành cảm ơn thầy rất nhiều

4 Nguồn số liệu

Danh mục tài liệu tham khảo

Giáo trình kinh tế lao động

PGS TS nhà giáo ưu tú Phạm Đức Thành PGS Mai Quốc Chánh

Thị trường lao động Việt Nam định hướng và phát triển Thạc Sỹ Nguyễn Thị Lan

Hương

Tạp chí lao động xã hội

Tạp chí thị trường lao động

Tạp chí kinh tế phát triển

Tạp chí ngiên cứu kinh tế

Niên giám thống kê lao động việc làm 1999- 2004

3 Phân loại việc làm

4 Tiêu chuẩn đánh giá việc làm

II Thị trường việc làm

1 Khái niệm về thị trường việc làm

2 Các yếu tố của TTVL và nhân tố tác động

3 Vai trò của TTVL

III Thị trường lao động

1 Khái niệm TTLĐ

2 Các yếu tố của TTLĐ và nhân tố tác động

3 Những đặc trưng chủ yếu của TTLĐ

4 Các dạng TTLĐ

IV Mối quan hệ giữa TTVL và TTLĐ

1 TTVL và TTLĐ không tương tác lẫn nhau

2 TTVL và TTLĐ tương đối đồng nhất

3 TTVL và TTLĐ đã có sự tương tac nhưng chưa chặt chẽ

ChươngII Thị trường lao động và thị trường việc làm ở Việt Nam

IV Mối quan hệ giữa TTVL và TTLD ở Viêt Nam

V Nguyên nhân của thực trạng trên

Chương III Những giải pháp khắc phục về TTVL và TTLĐ ở Việt Nam

I Mục tiêu kế hoạch 5 năm 2006- 2010

II Các giải pháp chủ yếu

Kết luận

Ph n ầ  : N I DUNG ỘCHƯƠNG I: THỊ TRƯỜNG VIỆC LÀM VÀ THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG

I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VIỆC LÀM

1. Khái niệm về việc làm

Con người là một nhân tố quan trọng, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh tế – xã hội Họ trở thành động lực cho sự phát triển khi họ có nhiều điều kiện sử dụng sức lao động để tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho bản thân

họ và cho xã hội.Để sử dụng sức lao động thì người lao động phải có việc làm

1.1) Việc làm là phạm trù để chỉ trạng thái phù hợp giữa sức lao động và những điều kiện cần thiết( vốn, tư liệu sản xuất, công nghệ ) để sử dụng sức lao động đó.1.2) Theo điều 13, chương II Bộ luật lao động của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam “mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập, không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm”

1.3) Theo tổ chức lao động quốc tế(ILO): Việc làm là những hoạt động lao động được trả công bằng tiền và bằng hiện vật

2 Hàng hóa việc làm

Việc làm được hiểu là lao động cụ thể và lao động sản xuất Ngày nay, việc làm cũng được coi là hàng hóa, nó có đầy đủ hai thuộc tính của hàng hóa là giá trị và giá trị sử dụng.Nhưng hàng hóa việc làm khác với các hàng hóa khác là khi sử dụng hàng hóa việc làm thì người lao động có điều kiện sử dụng sức lao động và các điều kiện vốn, tư liệu sản xuất, công nghệ phù hợp để tạo ra của cải vật chất( số lượng,

chất lượng sức lao động) và giá trị tinh thần, điều kiện kinh tế xã hội khác để tái sản xuất sức lao động và phát triển kinh tế xã hội.Trạng thái phù hợp được thể hiện thông qua quan hệ tỉ lệ giữa chi phí ban đầu (C) như nhà xưởng, máy móc thiết bị, nguyên vật liệu…và các chi phí về sức lao động Quan hệ tỷ lệ biểu hiện sự kết hợp giữa C và

V phải phù hợp với trình độ cộng nghệ của sản xuất, khi trình độ công nghệ thay đổi thì sự kết hợp đó cũng thay đổi theo Hàng hóa việc làm khác hàng hóa thông thường

là việc tạo việc làm phải thông qua những điều kiện kinh tế xã hội nhất định, những chính sách phát triển kinh tế của một quốc gia

Giá trị hàng hóa việc làm được biểu hiện bằng tiền gọi là giá cả hàng hóa việc làm hay đó chính là tiên công, tiền lương của người lao động

Giá trị sử dụng hàng hóa việc làm là vai trò, tác dụng của nó một là nhằm đáp ứng nhu cầu tìm việc làm của người lao động để tạo ra thu nhập ổn định cuộc sống cho bản thân họ và gia đình họ, hai là đáp ứng số lao động mà các doanh nghiệp, tổ chức cần để tiến hành sản xuất

- Quá trình tạo việc làm( sản xuất việc làm) là quá trình kết hợp sức lao

động và các điều kiện vốn, tư liệu sản xuất, công nghệ

- Việc làm được trao đổi khi người lao động có nhu cầu tìm việc làm và người cung cấp việc làm thỏa thuận một mức tiền công hợp lý với sức lao động mà người lao động bỏ ra

3 Tiêu chuẩn đánh giá việc làm

Việc làm được đánh giá theo các tiêu chuẩn sau đây:

- Tính chất địa lý của việc làm: Trong khu vực nông thôn, thành thị

- Tính chất kỹ thuật của việc làm: Dựa trên các đặc thù về kỹ thuật và

công nghệ, ta có việc làm theo các nghành, nghề, khu vực kinh tế khác nhau

- Tính chất thành thạo của việc làm: Các yêu cầu về năng lực và phẩm chất của người lao động như trình độ tay nghề, kinh nghiệm

- Tính chất kinh tế của việc làm: Vị trí của việc làm trong hệ thống quan hệ lao động như quản lý, công nhân viên

- Điều kiện làm việc: Tính an toàn lao động và môi trường lao động và môi

trường làm việc

- Tính chất cơ động của việc làm: Khả năng thay đổi nghề nghiệp, khả năng làm nhiều hay ít nghề…

4 Phân loại việc làm :

4.1 Theo tính chất của việc làm

Phân thành hai loại một loại là việc làm theo hưởng tiền lương hoặc tiền công và hai là việc làm tự thân có thể là cá nhân hoặc gia đình, có thể là chủ doanh nghiệp

4.2 Theo thời gian

- Việc làm thời gian đầy đủ hoặc không đầy đủ

- Việc làm tạm thời và cố định

- Việc làm không thường xuyên

- Việc làm theo thời vụ

II THỊ TRƯỜNG VIỆC LÀM (TTVL)

1 Khái niệm về TTVL

- Thị trường việc làm là một loại thị trường mới hiện nay vẫn chưa có nhiều nghiên cứu về loại thị trường này Vì vậy chưa có một khái niệm cụ thể về TTVL Theo em hiểu TTVL là gặp gỡ, trao đổi mua bán hàng hóa việc làm giữa người lao động tìm việc làm và các tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở tạo việc làm

2. Các yếu tố của thị trường việc làm.

Như các thị trường khác TTVL cùng bao gồm cung cầu việc làm và giá cả việc làm

2.1) Cung việc làm

Cung việc làm biểu hiện số lượng việc làm mà người sử dụng lao động (các doang nghiệp, tổ chức, các cơ sở …) cung cấp ra thi trường việc làm ở mỗi mức giá nhất định

Cung việc làm là tổng hợp những doanh nghiệp tổ chức, cơ sở có khả năng tạo

ra việc làm để đáp ứng nhu cầu của những người lao động đang tìm việc làm và có nhu cầu làm việc

Cung việc làm phụ thuộc vào cơ cấu ngành nghề của nền kinh tế, quy mô việc làm, trình độ công nghệ, chích sách phát triển kinh tế, pháp luật của một nước (luật đầu tư nước ngoài, luật doanh nghiệp…)

2.3) Giá cả việc làm.

Cũng giống như TTLĐ sự tác động của cung cầu việc làm hình thành nên giá cả sức việc làm Theo em hiểu giá cả việc làm cũng chính là giá cả sức lao động, nó được thể hiện ở khoản thu nhập mà người sử dung lao động trả cho người lao động.Thu nhập là tổng số tiền mà người lao động nhận được trong một thời gian nhất định, từ các nguồn khác nhau.Các nguồn thu nhập đó có thể là từ cơ sở sản xuất (tiền lương, từ thưởng, các khoản phụ cấp, trợ cấp) trong đó tiền lương là khoản chính mà người lao động nhận được từ người lao động sau khi hoàn thành một công việc nhất định hoặc sau một thời lao động nhất định

Giá cả việc làm phụ thuộc vào tính chất của việc làm , mức độ giản đơn hay phức tạp của công việc đòi hỏi trình độ cao hay thấp, điều kiện làm việc…

2 Vai trò của TTVL.

Cung cấp thông tin về việc làm để người cung cấp việc làm và người cần việc làm có thể gặp gỡ, trao đổi … thỏa thuận với nhau Người đi tìm việc làm sẽ có những thông tin cần thiết cụ thể về việc làm đó để xác định xem có phù hợp với họ không

Tạo điều kiện cho người lao động phát huy đúng khả năng, năng lực của bản thân từ đó nâng cao năng suất lao động xã hội

Giúp ổn định, nâng cao đời sống cho người lao động, phát triển kinh tế đất nước.Giải quyết vấn đề bức xúc của xã hội đó là tình trạng thất nghiệp, giảm những tệ

hệ giữa một bên là người có sức lao động và một bên là người sử dụng sức lao động nhằm xác định số lượng và chất lượng lao động sẽ đem ra trao đổi và mức thù lao tương ứng.

Về cơ bản TTLĐ cũng chịu sự tác động của quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật độc quyền…

2 Các yếu tố của TTLĐ và nhân tố tác động

Về cơ bản, TTLĐ được tạo thành từ ba bộ phận chính đó là cung, cầu của TTLĐ

và giá cả sức lao động hay mức tiền công, tiền lương mà tại đó người sở hữu sức lao động đồng ý làm việc

2.1 Cung lao động

Theo Samuelson, cung lao động biểu hiện số lượng lao động mà các hộ gia đình sẵn sàng đem bán trên thị trường

Cung lao động là tập hợp những người có khả năng và có nhu cầu làm việc Họ

có thể đang có việc làm hay tạm thời không có việc làm song đang đi tìm việc

Nguồn cung lao động được hình thành từ các cơ sở đào tạo như các thị trường đại học, cao đẳng, dạy nghề và các cơ sở đào tạo khác Nguồn cung này có thể từ những người đang tìm việc làm, từ các doanh nghiệp, cơ quan tổ chức … và, nó được bổ sung thường xuyên từ đội ngũ những người đến độ tuổi lao động Ở Việt Nam tổng cục thống kê quy định nguồn lao động là những người trong độ tuổi lao động (nam từ 15-60 tuổi nữ từ 15-55 tuổi) và người trên tuổi lao động đang làm việc Cung về lao động phụ thuộc vào qui mô Cơ cấu dân số của một nước, chất lượng

của nguồn lao động (Trình độ văn hóa, cơ cấu ngành nghề, sức khỏe… phong tục, tập quán xã hội của một nước và chính sách phát triển nguồn nhân lực của nước đó.

Cầu về lao động được hình thành từ các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức… hoặc

từ nhu cầu lao động nhập khẩu của nước ngoài

Cầu lao động phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguồn tài nguyên của một nước, qui mô, trình độ công nghệ, cơ cấu ngành nghề của nền kinh tế, mức tiền công, phong tục tập quán, tôn giáo… và chính sách phát triển kinh tế

3 Những đặc trưng chủ yếu của thị trường lao động

Một là lao động không thể tách rời khỏi người cung cấp, người lao động Đối với

các loại hàng hóa thông thường, mối quan hệ giữa người bán và người mua sẽ kết thúc khi thỏa thuận xong việc mua bán, người mua sẽ kết thúc khi thỏa thuận xong việc mua bán, và quyền của người bán đối với hàng hóa của mình chấm dứt sau khi nhận được thanh toán sòng phẳng Nhưng đối với hàng hóa sức lao động của mình

mà người làm thuê phải tham gia tích cực, và chủ động trong quá trình khai thác và

sử dụng sức lao động của mình, để tạo ra sản phẩm hàng hóa- dịch vụ với số lượng

và chất lượng ngày càng tốt hơn Đây là nét đặc trưng cơ bản, khác với thị trường khác của kinh tế thị trường

Hai là người lao động là người giữ quyền kiểm soát số lượng và chất lượng sức

lao động, cho nên mối quan hệ lao động là mối quan hệ khá lâu dài Để nâng cao năng suất và hiệu quả của quá trình lao động thì việc giữ vững và phát triển các mối quan hệ lao động là rất cần thiết Do đó người sử dụng lao động phải xây dựng một

cơ chế khuyến khích, tạo động lực đối với người lao động một cách phù hợp Ngoài khuyến khích về tiền công, tiền thưởng, phúc lợi thì cần kích thích người lao động

cả về mặt tinh thần

Ba là chất lượng lao động của người lao động không đồng nhât Nó phụ thuộc

vào giới tính, tuổi tác, thể lực, trí thông minh về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, vv… Vì vậy việc đánh giá chất lao động của người lao động trong quá trình tuyển dụng, trả công phù hợp với từng người gặp khó khăn, phức tạp

Bốn là, lao động vừa là đầu vào của quá trình sản xuất, vừa quy định số lượng

và chất lượng sản phẩm hàng hóa và dịch vụ sản xuất ra Cho nên, các chính sách, các quy định về tuyển dụng, tiền lương, bảo hiểmvv… vừa ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của các đơn vị, vừa ảnh hưởng đến các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô như giá cả, việc làm

Năm là thị trường lao động luôn có giới hạn về địa lý theo cung về chuyên môn

theo ngành, nghề Vì vậy phải nghiên cứu sự chuyển dịch và sự liên kết giữa các thị trường được phân đoạn theo các dấu hiệu (tiêu thức) khác nhau giữa các vùng, các nghề…

Sáu là TTLĐ cũng giống như các loại thị trường khác trong hệ thống thị trường

đều chịu sự tác động của pháp luật Các thể chế, quy chế được luật hóa và các quy định thành văn bản có tác động đến hành vi và điều kiện của 2 chủ thể người lao động và người sử dụng lao động trong quá trình thỏa thuận các điều kiện và giá cả của dịch vụ lao động hay TTLĐ chịu sự điều tiết của Chính Phủ thông qua quy chế, hình thức luật, mức tiền lương tối thiểu…

4 Các dạng thị trường lao động

Tùy vào mục đích nghiên cứu, sự tương tác giữa cung-cầu lao động sự tác động của Chính Phủ, thị trường lao động được phân loại như sau:

4.1 Theo khả năng cạnh tranh của thị trường

4.1.1 Thị trường lao động cạnh tranh hoàn hảo

Trong thì trường cung cầu lao động được điều chỉnh linh hoạt theo giá cả của lao động, chỉ tồn tại một thị trường duy nhất, không bị chia cắt Đường cầu của thị trường là tập hợp các đường cầu của cá nhân vận động tương ứng với đường cung của lao động Đường cung là tổng hợp các đường cung của doanh nghiệp, tuy nhiên tiền lương có thể hạ thấp tùy ý

Thị trường lao động nhiều khu vực.

Trong thị trường này, cung-cầu lao động bị chia cắt, bị phân mảng thành các thị trường riêng (ngành, nghề, trình độ đào tạo, giới tính…) Mỗi thị trường có đường cầu

và đường cung riêng biệt với cơ chế vận động khác nhau Trong thị trường này tồn tại đồng thời thất nghiệp hữu hình và thấp nghiệp cơ cấu Kết quả tiền lương có sự phân biệt lớn giữa các vùng, nghành nghề, giới…

4.2 Theo mức độ tương hỗ giữa cung cầu lao động.

Thị trường dư thừa lao động: Khi tốc độ của cung lớn hơn rất nhiều so với tốc độ tăng của cầu thì sẽ dẫn đến sự dư thừa lao động trên TTLĐ Trong trường hợp này, cung lao động gần như một đường nằm ngang Cầu lao động rất yếu và tiền công là một điểm rât thâp, không có phản ứng với mức cầu và giá lao động

4.3 Theo mức độ can thiệp của Nhà nước trong hệ thống thị trường.

- Hệ thống thị trường tự do: các cá nhân tự chịu trách nhiệm về các quyết định về tiền lương, việc làm Hiệu quả kinh tế trong thị trường này được bảo đảm thông qua việc phân bố và sử dụng nguồn lực rất hợp lý nhưng vẫn chưa chú ý đúng mức đến hiệu quả xã hội:

- Hệ thống thị trường kế hoạnh hóa tập trung: Nhà nước là người giữ vị trí quan trọng, trực tiếp trong việc điều chỉnh các mối quan hệ lao động xã hội vơi mục

tiêu bảo đảm việc làm đầy đủ cho mội thành viên trong xã hội Vai trò của người lao động, người sử dụng lao động (doanh nghiệp, tổ chức) rất thấp, từ đó việc sử dụng nguồn lực lao động kém hiệu quả

- Hệ thống thị trường hỗn hợp: Đây là thị trường mà ở đó vừa có sự can thiệp của Chính Phủ thông qua kế hoạch hóa tập trung, vừa sự điều tiết của hệ thống thị trường Tùy vào đặc trưng về kinh tế, chính trị mà hệ thống thị trường hỗn hợp ở mỗi nước không giống nhau

IV Mối quan hệ giữa TTVL và TTLĐ.

1 TTVL và TTLĐ không tương tác

Ở đây TTVL và TTLĐ có sự tách biệt, không liên hệ với nhau Nó là hai chủ thể độc lập Lượng lao động trên TTLĐ không tìm thấy hoặc không đáp ứng cung cầu việc làm trên TTVL Với mối quan hệ này trên TTLĐ thì thừa lượng lao động đang có nhu làm việc còn TTVL số việc làm được tạo ra vẫn còn trống Giữa TTVl và TTLĐ có tình trạng như vậy có thể là do sự mất cân đối hay chênh lệch về chất lượng lao động trên TTLĐ và yêu cầu của việc làm trên TTVL, Nguyên nhân của tình trạng này là do nguồn nhân lực chưa được đào tạo đúng với ngành nghề Một nước mà giữa TTVL

và TTLĐ có mối quan hệ như trên thì tỷ lệ thất nghiệp là rất lớn, gây khó khăn cho toàn xã hội, nền kinh tế phát triển chậm hoặc không phát triển

TTLĐ lớn hơn TTVL; và không xảy ra tình trạng thất nghiệp khi TTVL lớn hơn TTLĐ

mà lúc đó xảy ra tình trạng dư thừa việc làm

3 TTVL và TTLĐ có sự tương tác nhưng chưa chặt chẽ

Đây là mối quan hệ tương đối phổ biến ở các nước đang phát triển khi mà hệ thống giáo dục đào tạo hướng nghiệp còn thấp Nền kinh tế chưa phát triển số việc làm tạo ra còn thấp.Với mối quan hệ này chỉ một phần lực lượng lao động đáp ứng được một số lượng công việc nhất định, có hiện tượng thừa việc làm và thừa lao động nhưng lượng lao động này lại không đáp ứng được yêu cầu của công việc dẫn đến tình trạng lãng phí nguồn nhân lực xã hội ,tỷ lệ thất nghiệp của đất nước còn khá cao

CHƯƠNG II PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ THỊ TRƯỜNG VIỆC LÀM VÀ THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM

I Thực trạng thị trường việc làm

Đường lối đổi mới, phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã tạo ra nhiều điều kiện thuậ lợi để người lao động có cơ hội tạo việc làm và có việc làm đáp ứng nhu cầu bức xúc về đời sống, góp phần ổn định đời sống tình hình kinh tế xã hội Giải quyết vấn đề lao động việc làm trong 15 năm đổi mới vừa qua đã có những bước tiên vững chắc, có thể có đánh giá khái quát như sau

Một là, số việc làm mới được tạo ra ngày càng lớn, theo số liệu báo cáo chính

thức của tổng cục thống kê: việc làm đã tăng từ 30,2 triệu trong năm 1990 lên 40,6 triệu trong năm 2000, bình quân mỗi năm tăng thêm 1 triệu.Trong thời gian 5 năm (1996-2000) số người có việc làm tăng từ 34,6 triệu lên 40,6 tăng 6 triệu ( 17,6%) bình quân hằng năm tăng khoảng 3,2% Năm 2001-2003 tạo ra 4,3 triệu việc làm và năm 2004 tạo thêm 1,59 triệu việc làm Theo số liệu trên nhận thấy số việc làm ( cung việc làm )được tạo ra trong nền kinh tế quốc dân có xu hướng gia tăng đáp ứng số lao động tăng thêm hàng năm trên TTLĐ

Với tốc độ phát triển kinh tế của nước ta trong 5 năm qua (2001-2005) luôn giữ ở mức trên 7% đã tạo điều kiện thuận lợi để thu hút lao động vào các ngành kinh tế.Từ đầu năm 2000 đến tháng 9 năm 2003 có 76 601 doanh nghiệp đăng kí với số vốn kinh doanh qui đổi là 9,5 tỷ USD gấp 1,7 lần về số doanh nghiệp và hơn 4 lần về số vốn đăng kí so với giai đoạn 1991 -1999 Năm 2002 tổng số lao động làm việc trong các doanh nghiệp đã lên tới 6 triệu người chiếm 16% tổng số lao động Trong 4 năm (2001-2004) các hoạt động phát triển kinh tế xã hội từ việc sử dụng các nguồn vốn đầu tư theo các ngành , theo các lĩnh vực đã tạo chỗ việc làm mới cho 4,429 triệu người, trong đó đầu tư nước ngoài tạo việc làm cho 1,977 triệu người ( thông qua các

dự án phát triển trọng điểm thu hút 849 000 lao động; đầu tư của Nhà nước vào các khu công nghiệp, khu chế xuất thu hút 233 000 lao động; các doanh nghiệp hoạt động theo luật doanh nghiệp thu hút 895 000 lao động), các chương trình phát triển Nông nghiệp- nông thôn tạo việc làm cho 2,077 triệu người, các dự án đầu tư nước ngoài phát triển và mở rộng sản xuất tạo được 245 000 chỗ việc làm mới

Hai là tỉ lệ thất nghiệp giảm tỉ lệ sử dung thời gian lao động tăng Trong 4

năm(2001-2004) cả nước tạo việc làm cho 5,9 triệu lao động, hạ tỉ lệ thất nghiệp ở khu vực nông thôn lên 79%( dự kiến kế hoạch năm 2005 là 80%) quỹ vay vốn quốc gia về việc làm góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ lao động thất nghiệp có việc làm, người thiếu việc làm có việc làm đầy đủ, tăng tỉ lệ sử dụng thời gian lao động nông thôn.Tuy nhiên tỉ lệ thất ngiệp ở thành thị giảm chậm, thời gian lao động ở nông thôn tăng chậm

Ba là có sự chuyển dịch cơ cấu việc làm giữa ngành công nghiệp – nông

nghiệp – dịch vụ Cơ cấu lao động trong các ngành kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, tỉ lệ lao động làm việc trong nhóm ngành nông lâm ngư nghiệp tiếp tục giảm

từ 62,8% năm 2001 còn 57,9%b năm 2004, trong khi đó tỉ lệ này trong các ngành công nghiệp –xây dựng và thương mạip dịch vụ tăng đáng kể, tương ứng là 17.4%

và 24,7% Trong giai đoạn 1996-2000 khu vưc nông lâm ngư nghiệp đã ổn định việc làm cho 23,5 triệu lao động và thu hút gần 2 triệu lao động mới Khu vực công nghiệp

–xây dựng và dịch vụ thương mại thu hút thêm 2,2triệu lao động Khu dịch vụ có bước phát triển mạnh tăng thêm 2,3 -2,4 triệu lao động Mặc dù đã có sự chuyển dịch việc làm giữa nông lâm ngư nghiệp ,công nghiệp – xây dựng và dịch vụ – thương mại nhưng số việc làm ở nông nghiệp vẫn chưa đáp ứng số lao động dư thừa , và việc làm chưa có tính ổn định cao(chủ yếu là việc làm theo thời gian ngắn, tạm thời) tỉ lệ thất nghiệp trá hình còn khá cao.

- Hoạt động giới thiệu và quảng cáo về sự phát triển của doanh ngiệp qua băng hình, biểu đồ, tờ rơi…

- Hoạt động trao đổi trực tiếp bằng hình thức diễn đàn giữa người sử dụng lao động, doanh nghiệp, cơ sở dạy nghề và cơ quan nhà nước với người lao động, học sinh, sinh viên

- Hoạt động phỏng vấn, tuyển lao động trực tiếp tại hội chợ

việc làm

Từ năm 2000 đến nay, cả nước đã tổ chức 20 lần hội chợ việc làm ở các địa phương khác nhau: TP.HCM, TP.Đà Nẵng, TP Hà Nội , tỉnh Quảng Ninh…Các hoạt động của hội chợ việc làm bước đầu đã đem lại kết quả đáng khích lệ

Một là nâng cao nhận thức cho các đối tượng xã hội, đặc biệt của người lao động, người sử dụng lao động và cộng đồng về quỳên và nghĩa vụ của mình về việc làm

Hai là hội chợ việc làm là nơi cung cấp và trao đổi thông tin về việc làm nghề nghiệp, đào tạo nghề và đem lại các kết quả tích

- Trao đổi và cung cấp thông tin nhiều chiều từ phía người sử dụng lao động ,

người lao động , cơ sở dạy nghề, trung tâm dịch vụ việc làm và của các cơ quan quản lý Nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội.

- Cung cấp các quy định và tư vấn pháp luật về lao động – việc làm và dạy nghề cho người lao động và người sử dụng lao động

Ba là hội chợ việc làm đã thu hút nhiều đối tượng tham gia, theo số liệu báo cáo của 10 địa phương đã tổ chức hội chợ việc làm năm 2002 có khoảng 722 đơn vị tham gia Tp.HCM nhiều nhất với 215 đơn vị Các đơn vị tham gia hội chợ việc làm gồm: các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, các cơ sở dạy nghề Đối tượng tham gia phần lớn là người lao động phần lớn là người lao động và các sinh viên trường cao đẳng, đại học…

Bốn là hoạt động đăng kí và tuyển lao động đã đem lại những kết quả tích cực Theo số liệu thông kê báo cáo thì số người đến đăng kí tìm việc làm ở mỗi hội chợ là 12.500 ngừơi Số lao được phỏng vấn ngay tại mối hội chợ bình quân là 7.572 người chiếm 60% số người đến đăng kí tìm kiếm Và qua hội chợ việc làm các doanh nghiệp và các tổ chức đã tuyển được những người lao động đáp ứng yêu cầu của mình (tìm đúng người đúng việc )

Ngoài những kết qua đạt được ở trên hội chợ việc làm vẫn còn những hạn chế nhất định

- Quy mô tổ chức của hội chợ việc làm còn hẹp, chưa phát triển rộng rãi trong phạm vi toàn quốc mà mới chỉ tập trung ở các thành phố lớn của cả nước (Tp.HCM,

HN, Đà Nẵng…)

- Chưa thu hút hết lực lượng lao động và người sử dụng lao động vào tham gia, việc tiếp xúc trao đổi trực tiếp giữa người lao động và người sử dụng lao động còn ít

-Trung tâm dịch vụ việc làm

Trung tâm dịch vụ việc làm đã được hình thành từ những năm 1992 qua quá trình hoạt động từng bước đã được hoàn thiện cả về cơ chế chính sách cả về tổ chức thực hiện Đến nay đã có khoảng 140 trung tâm dịch vụ việc làm trong cả nước,

bao gồm cả các trung tâm thuộc hội phụ nữ, Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, Hội nông dân, TƯ đoàn Các trung tâm này hoạt động theo chức năng của pháp luật quy điịnh, đồng thời còn tổ chức dạy nghề và tổ chức sản xuất Hệ thống trung tâm dịch

vụ việc làm hoạt động từ năm 1992 đến năm 2000 đã tư vấn cho 2 triệu lượt người , dạy nghề gắn với việc làm và bổ túc nghề cho 70 vạn ngưỡi, giới thiệu việc làm và bổ túc nghề cho 70 vạn ngưỡi, giới thiệu việc làm và cung ứng việc làm cho 87 vạn người Trong giai đoạn 2001-2004 hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm hằn năm đã tư vấn nghề và tư vấn đào tạo cho 20 vạn lượt người, giới thiệu việc làm và cung ứng việc làm cho 8 vạn người, đào tọa ngắn hạn và bổ túc nghề cho 10 vạn người

Mặc dù đã giải quyết được một số lượng đáng kể viẹc làm cho người lao động nhưng hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm chưa có một cấu trúc tổ chức thành lập rõ ràng, quy mô hoạt độngcủa hệ thông còn hạn chế, nhỏ bé, chưa đảm bảo trng bị vạt chất cần thiết và độ ngũ cán bộ không đồng bộ chỉ mới phục vụ được một tỉ lệ nhỏ số ngừời có nhu cầu việc làm Các trung tâm còn chưa thiết lập được mối quan hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp nên chưa có sự gặp gỡ kịp thời giữa cung cầu lao động trên TTLĐ

II Quá trình hình thành thị trường lao động ở Việt Nam.

Một trong những đặc trưng chủ yếu của nền kinh tế Việt Nam là quá trình biến đổi nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường Từng quen với quan niệm coi lao động là một giá trị xã hội và tinh thần cao nhất, sức lao động không phải là hàng hóa đem trao đổi mua bán Việc hình thành TTLĐ tại Việt Nam không phải là một quá trình dễ dàng Vì được thừa nhận tương đối muộn hơn, nên TTLĐ hình thành chậm và yếu hơn và trải qua các giai đoạn sau

1 Giai đoạn trước năm 1986

Cũng như nhiều nước đang phát triển, sự hình thành và phát triển thị trường lao động ở Việt Nam gắn liền với quá trình phân hóa tự nhiên của nền sản xuất nhỏ Từ những năm 70 và đầu thập kỉ 80, chủ yếu là hình thức thuê muớn lao động theo kiểu thỏa thuận miệng, thời gian ngắn, mang tính tạm thời, và không ổn định Trước năm