Bài viết trình bày chặng đường hơn nửa thế kỷ, các kết của của Viện Quy hoạch Thủy lợi đã thực hiện được, các công trình nghiên cứu khoa học đã được ứng dụng vào các dự án quy hoạch phát triển thủy lợi.
Trang 1VIN QUY HO CH THY LI VI CÔNG TÁC
NGHIÊN CU KHOA HC CÔNG NGH PHC V
QUY HO CH PHÁT TRI N THY LI
PGS.TS PGS.TS PGS.TS Bùi Nam SáchBùi Nam SáchBùi Nam Sách Vi
Vin trng Vin Quy ho ch Th y l in trng Vin Quy ho ch Th y l i
Vin Quy ho ch Th y l i, ti!n thân là U% ban Tr'
thu% và Khai thác sông H-ng c thành l/p ngày
16/01/1961 Tr6i qua 55 n9m xây d<ng và trng
thành, Vin ã và ang hoàn thành t>t ch?c n9ng
nghiên c?u l/p quy ho ch th y l i trong ph m vi c6
nAc nhBm i!u hoà sC dDng, b6o v và phát triEn
b!n vFng ngu-n nAc, môi trGng nAc phDc vD s<
nghip phát triEn kinh tI xã hJi góp phLn tích c<c
th<c hin các nhim vD chiIn l c c a N6ng và Nhà
nAc qua các giai o n l'ch sC Trong ó, công tác
nghiên c?u t o cO s khoa hPc và th<c tiQn cho công
tác thiIt kI quy ho ch th y l i nói riêng và cho ho t
.Jng c a toàn ngành nói chung luôn c quan tâm
hàng Lu
Qua mJt chRng Gng hOn nCa thI k%, Vin ã
th<c hin c nhi!u chOng trình, ! tài nghiên c?u
khoa hPc và cTng ã ?ng dDng các kIt qu6 nghiên
c?u vào hàng lo t d< án quy ho ch phát triEn thu%
l i
THÀNH TU NGHIÊN C U KHOA HC CÔNG NGH
Ngay tU nhFng n9m 1980, Vin ã ch trì các
chOng trình khoa hPc công ngh cWp Nhà nAc
06-03 (1980-1985); 06-02 (1985-1990) v! i!u tra cO b6n;
ChOng trình KC12 (1991-1995) cân bBng b6o v và
sC dDng có hiu qu6 ngu-n nAc toàn lãnh th_;
ChOng trình nghiên c?u xâm nh/p mRn -ng bBng
sông CCu Long; ChOng trình nghiên c?u biIn _i
khí h/u toàn cLu và nhi!u nghiên c?u v! Wt ng/p
nAc, thoát lT -ng bBng sông CCu Long, kh6 n9ng
thoát lT c a h th>ng công trình sông Náy, c6i tiIn
công ngh cân bBng nAc trong quy ho ch phát triEn
tài nguyên nAc, chiIn l c b6o v b!n vFng tài
nguyên và môi trGng sông Vu Gia — Thu B-n Bên c nh ó, Vin cTng ã nghiên c?u quy trình v/n hành t>i u h- ch?a nAc thu% in Hoà Bình KIt qu6 nghiên c?u ang c ?ng dDng trong v/n hành
có kIt qu6 h- Hoà Bình và ã tr thành quy trình v/n hành chính th?c c a BJ vào n9m 1997 E ch Jng .i!u hành ch>ng lT, hiu qu6 rWt rõ rt là t9ng công suWt in trong mùa lT, gi6m c m?c thit h i hàng n9m do lT gây ra Ngoài ra, Vin ã nghiên c?u c6i tiIn, ?ng dDng mô hình thu% l<c trong tính toán phDc vD thiIt kI các d< án phát triEn ngu-n nAc, nghiên c?u cO s khoa hPc v! kh6 n9ng thoát lT c a h th>ng công trình sông Náy, c6i tiIn công ngh cân bBng nAc trong quy ho ch phát triEn tài nguyên nAc, ?ng dDng các phLn m!m tiên tiIn vào công tác tính toán quy ho ch, nghiên c?u ph>i h p i!u tiIt h- c a các h- ch?a NhFng kIt qu6 nghiên c?u khoa hPc c a Vin ã và ang mang l i hiu qu6 cao cho nhi!u ldnh v<c phát triEn kinh tI xã hJi và qu6n
lý nhà nAc
Giai o n tU n9m 2010 In nay: ánh dWu mJt bAc tiIn v t b/c c a Vin Quy ho ch Th y l i trong công tác nghiên c?u khoa hPc Chg trong 5 n9m, Vin ã th<c hin c 3 ! tài nghiên c?u khoa hPc cWp Nhà nAc, 3 ! tài cWp BJ, nhi!u ! tài cWp tgnh, cWp cO s TU cu>i n9m 2015, Vin tiIp tDc . c tDc c BJ Khoa hPc Công ngh và BJ Nông nghip và PTNT tín nhim giao ch trì 2 ! tài khoa hPc công ngh cWp qu>c gia và 2 ! tài cWp BJ Ngoài
ra giai o n này cTng ghi nh/n mJt quá trình hJi nh/p qu>c tI nhanh chóng, tiIp thu nhi!u công ngh mAi, tiên tiIn phDc vD cho công tác nghiên c?u c a Vin
Trang 2MJt s> hAng nghiên c?u và kIt qu6 ?ng dDng
cD thE nh sau:
****Nghiên c?u ?ng dDng lý thuyIt phân tích h
th>ng và t>i u vào trong xây d<ng quy trình v/n
hành h th>ng h- ch?a, phân b_ t>i u ngu-n nAc
mùa kit: Nghiên c?u các cO chI làm thay _i chI J
m<c nAc bWt l i cho cWp nAc tAi và tính toán i!u
tiIt cWp nAc, phát in và nghiên c?u ?ng dDng các
phOng pháp t>i u trong v/n hành h th>ng h- ch?a
vAi các công cD tính toán tiên tiIn nh Crystal Ball,
GAM, chu trình PIP, h th>ng hl tr ra quyIt 'nh
.a mDc tiêu Red-TwoLe… E a ra quy trình v/n
hành t>i u h th>ng 4 h- ch?a lAn th ng ngu-n
sông H-ng (SOn La, Hòa Bình, Thác Bà và Tuyên
Quang) và các h th>ng th y l i h du nhBm qu6n lý
và sC dDng hiu qu6, t>i u và công bBng ngu-n
nAc
*
* Nghiên c?u ánh giá các tác nhân gây lT lAn
khu v<c mi!n Trung, ! xuWt các gi6i pháp phòng,
tránh và gi6m thiEu thit h i do lT gây ra:::: Tính toán
.ánh giá Ly các tác Jng c a các công trình th y
l i, th y in, giao thông và cO s h tLng In lT lDt
t i mi!n Trung, xác 'nh c các yIu t> gây gia
t9ng lT lDt và thit h i do lT
* Nghiên c?u vai trò c a h- ch?a nhBm cst, gi6m
lT cho h du, , , , 6m b6o an toàn h- ch?a và sC dDng
t_ng h p ngu-n nAc trong mùa lT nhBm em l i
hiu qu6 t_ng h p cao nhWt c a h th>ng h- ch?a v!
kinh tI xã hJi, môi trGng -ng thGi áp ?ng c
các mDc tiêu cD thE c a tUng h- ch?a trong h th>ng
* Nghiên c?u 6nh hng c a biIn _i khí h/u
.In h th>ng th y l i và ! xuWt các gi6i pháp khsc
phDc: : : : Nã nghiên c?u, phân tích chi tiIt xu thI biIn
._i c a nhit J, l ng ma, dòng ch6y tháng, dòng
ch6y mùa kit, chI J thu% tri!u và xâm nh/p mRn;
nghiên c?u phân tích, l<a chPn và xây d<ng các k'ch
b6n tính toán d<a vào d< báo h s> biIn _i các yIu
t> khí t ng kIt h p vAi k'ch b6n kinh tI - xã hJi gsn
vAi biIn _i khí h/u Bên c nh ó cTng ã ánh giá
. c tác Jng c a biIn _i khí h/u In các h th>ng th y l i và ã tích h p c các biIn Jng v! khí t ng, th y v9n… vào tính toán quy ho ch th y l i cho nhi!u vùng, qua ó ! xuWt c các gi6i pháp thích ?ng và phát triEn b!n vFng ngu-n nAc
* Nghiên c?u xác 'nh ti!m n9ng ngu-n nAc và tính toán cân bBng nAc E ! xuWt các gi6i pháp hiu qu6 khai thác ngu-n nAc phDc vD dân sinh, phát triEn kinh tI xã hJi: t/p trung vào vic xác 'nh ti!m n9ng và s< biIn _i c a ngu-n nAc In và biIn .Jng c a nhu cLu dùng nAc tác Jng In kh6 n9ng khai thác sC dDng ngu-n nAc, ! xuWt các gi6i pháp quy ho ch công trình th y l i, th y in; ph>i h p .i!u tiIt v/n hành h th>ng h- ch?a lAn 6m b6o a mDc tiêu cWp nAc, phát in, ch>ng lT
NG DNG KT QU NGHIÊN C U VÀO QUY HOCH PHÁT TRI N THU L!I
Là mJt On v' kIt h p nghiên c?u và s6n xuWt, các kIt qu6 nghiên c?u luôn c l-ng ghép vào các d< án thiIt kI quy ho ch th y l i Vin ã th<c hin hàng tr9m d< án quy ho ch th y l i theo các lu v<c sông, vùng lãnh th_ lAn, nhu, trong ó các thành t<u chính là quy ho ch tr' thu% và khai thác sông H-ng bao g-m 5 mRt quy ho ch là phòng ch>ng lT, cWp, thoát nAc, giao thông thu%, l/p sO - khai thác b/c thang dòng chính sông H-ng tU ó ã ra Gi nhi!u công trình, n_i b/t là công trình thu% in Thác Bà, Hòa Bình, Tuyên Quang, SOn La; ngoài ra còn l/p quy ho ch sC dDng phát triEn ngu-n nAc cho các vùng nh Bsc bJ, Bsc Trung bJ, Nam Trung bJ, Tây Nguyên, Nông Nam bJ và -ng bBng sông CCu Long; ngoài ra còn l/p quy ho ch vùng -ng bBng Vientiane, Champasac, Kh9m MuJn, Savanakhet (CHDCND Lào) và sông Vaicô (VOng qu>c C9mpuchia)
Trong nhFng n9m gLn ây, Vin ã l/p thiIt kI quy ho ch th y l i, rà soát hoRc b_ sung hoàn thin quy ho ch t_ng thE th y l i, quy ho ch cWp nAc, quy ho ch ê i!u, quy ho ch phòng ch>ng lT, tiêu
Trang 3thoát nAc… cho toàn qu>c và cho các lu v<c sông
BBng Giang - Kw Cùng, sông H-ng, sông Thái Bình,
sông CLu, sông ThOng, sông Náy, sông Tích, Vu
Gia - Thu B-n, C6, sông Mã, sông Nghèn, sông Chu,
sông Gianh, sông Nh/t L, BIn H6i, Vdnh PhAc,
sông Ba, sông Cái Nha Trang, sông Sesan, Srepok
Ngoài ra còn nghiên c?u quy ho ch t_ng thE sC dDng
b6o v ngu-n nAc, quy ho ch cWp nAc hay quy
ho ch phòng ch>ng lT cho các vùng, mi!n, các 'a
phOng, vùng lãnh th_… Bên c nh ó ã l-ng ghép
. c và quy ho ch th y l i các nghiên c?u v! các
yIu t> 6nh hng In môi trGng, chWt l ng nAc
và khí h/u NRc bit Vin ã tr<c tiIp và ch trì l/p
quy ho ch t_ng thE ?ng phó vAi biIn _i khí h/u và
nAc biEn dâng vùng -ng bBng sông H-ng, mi!n
Trung (hai quy ho ch này ã c Th tAng Chính
ph phê duyt n9m 2012) và vùng Tây Nguyên Hin
nay Vin cTng ang ch trì th<c hin quy ho ch th y
l i các vùng trPng iEm phDc vD tái cO cWu ngành
nông nghip
PHÁT TRI N NGU"N LC KHOA HC CÔNG NGH
Công tác phát triEn ngu-n nhân l<c khoa hPc
trong mPi thGi kw luôn c Vin quan tâm hàng
.Lu, nhWt là công tác ào t o, t9ng cGng n9ng l<c
nghiên c?u, tiIp thu và làm ch nhi!u phOng pháp
lu/n, công cD nghiên c?u tiên tiIn, nâng cao n9ng l<c
nghiên c?u và n9ng suWt lao Jng Hin nay Vin có
mJt Ji ngT các bJ nghiên c?u giàu kinh nghim vAi
50 cán bJ có trình J tiIn sy, th c sy, trên 80 % s> cán
bJ viên ch?c có trình J i hPc tr lên, trong ó
nhi!u TiIn sy, Th c sy c ào t o chính quy, bài
b6n tU các nAc tiên tiIn, các trGng i hPc danh
tiIng nh Ý, Nh/t, Úc, Pháp, Thái Lan…Song song
vAi công tác nâng cao phát triEn ngu-n nhân l<c,
Vin ã dLn tUng bAc hin i hoá công s, t9ng
cGng Lu t cO s h tLng và trang thiIt b', phOng
tin làm vic, xây d<ng mJt h th>ng thông tin, máy
móc hin i, phòng thí nghim chWt l ng nAc
tiêu chu}n và -ng bJ có kh6 n9ng phDc vD công tác
quy ho ch thu% l i và qu6n lí ngu-n nAc
Cùng vAi s< tích lTy kinh nghim và ngày mJt trng thành, _i mAi v! phOng pháp lu/n, t/p thE cán bJ nghiên c?u c a Vin ã tUng bAc làm ch công ngh, nâng cao trình J và tiIp c/n c vAi các công cD, các mô hình tính toán hin i, mang l i hiu qu6 cao trong nghiên c?u và s6n xuWt
L#I KT Công tác nghiên c?u khoa hPc và ?ng dDng công ngh luôn c Vin Quy ho ch Th y l i chú trPng
và th<c hin t>t trong su>t quá trình 55 n9m xây d<ng và trng thành Có thE ánh giá trong su>t quá trình phát triEn này, các kIt qu6 nghiên c?u do Vin th<c hin ã a ra c các cO s lý lu/n khoa hPc chRt ch, phù h p vAi i!u kin và yêu cLu th<c tiQn, qua ó ã }y m nh hiu qu6 c a công tác th y l i nói chung và quy ho ch th y l i nói riêng, góp phLn lAn vào công cuJc xây d<ng và phát triEn Wt nAc NRc bit, trong giai o n 2010-2015, công tác khoa hPc ky thu/t và hiu qu6 nghiên c?u c a Vin .ã có nhFng bAc tiIn v t b/c, tham gia gi6i quyIt nhi!u vWn ! cWp thiIt nh biIn _i khí h/u, lT lDt, h n hán, v/n hành h th>ng… góp phLn phòng tránh
và gi6m nh thiên tai, cWp nAc phDc vD dân sinh và s6n xuWt nông nghip cTng nh các ngành kinh tI khác
VAi nhFng thành t<u ã t c và nhFng óng góp quan trPng trong công tác th y l i góp phLn xây d<ng và phát triEn Wt nAc, nhân k% nim 55 n9m ngày thành l/p (1961 — 2016), n9m 2015 Vin vinh d< . c Nhà nAc trao tRng danh hiu Anh hùng Lao .Jng
Phát huy nhFng thành t<u nghiên c?u khoa hPc
và công tác quy ho ch phát triEn th y l i ã t c trong 55 n9m qua, tiIp tDc kI thUa nhFng thành công trong giai o n 2010-2015, Vin quyIt tâm _i mAi hAng tiIp c/n và phOng pháp lu/n, nâng cao n9ng l<c, t9ng cGng h p tác E }y m nh hOn nFa công tác nghiên c?u phDc vD quy ho ch phát triEn th y l i, hoàn thành t>t nhim vD c N6ng, Nhà nAc và nhân dân giao phó
... huy nhFng thành t<u nghiên c?u khoa hPcvà công tác quy ho ch phát triEn th y l i ã t c 55 n9m qua, tiIp tDc kI thUa nhFng thành công giai o n 2010-2015, Vin quyIt tâm _i mAi hAng... nghip
PHÁT TRI N NGU"N LC KHOA HC CƠNG NGH
Cơng tác phát triEn ngu-n nhân l<c khoa hPc
trong mPi thGi kw c Vin quan tâm hàng
.Lu, nhWt công tác t o, t9ng... làm ch công ngh, nâng cao trình J tiIp c/n c vAi cơng cD, mơ hình tính tốn hin i, mang l i hiu qu6 cao nghiên c?u s6n xuWt
L#I KT Công tác nghiên c?u khoa hPc ?ng dDng công ngh