Bài viết trình bày thực trạng công tác trang bị và ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành thống kê ở nước ta hiện nay. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết để nắm chi tiết nội dung nghiên cứu.
Trang 1Trang 18 - Thông tin Khoa học Thống kê số 4/2004
bàn khai thác phát triển (xa bờ, dở khơi dở
lộng, ); kết hợp khai thác đa ngành, đa
nghề với nhiều loại tàu, thuyền và ngư lưới
cụ đa dạng,v.v Vì vậy, cần nghiên cứu xây
dựng phương án điều tra nuôi trồng thuỷ sản
và phương án điều tra khai thác thuỷ sản
riêng biệt tạo điều kiện thu thập thông tin
của từng lĩnh vực được chi tiết hơn
(2) Phương án hiện hành qui định điều
tra trên phạm vi cả nước, lấy huyện, thị xã,
thành phố để phân vùng chọn xã đại diện,
như vậy tất cả cấp huyện đều phải điều tra
thuỷ sản ngoài quốc doanh Số liệu năm
2003, sản lượng thuỷ sản của một nửa số
tỉnh (bao gồm các tỉnh miền núi và Tây
nguyên) chỉ chiếm 4% tổng sản lượng thuỷ
sản cả nước Vì vậy, nếu qui định mẫu điều
tra như hiện nay sẽ rất dàn chãi chưa tập
trung mẫu cũng như kinh phí điều tra cho
những vùng có sản xuất thuỷ sản nhiều
Để khắc phục tồn tại trên, về phân vùng
chọn mẫu: đơn vị phân vùng chọn mẫu các
tỉnh đồng bằng và ven biển là huyện; với
các tỉnh miền núi và Tây Nguyên có thể là
một số huyện hoặc toàn tỉnh - tuỳ thuộc
vào điều kiện và thực tế sản xuất thuỷ sản
ở địa phương
(3) Về thời điểm điều tra: hiện nay qui
định 1 năm điều tra một lần vào 31/12 hàng
năm Với thời điểm này thì kết quả điều tra thuỷ sản ngoài quốc doanh chỉ có ý nghĩa phục vụ làm báo cáo chính thức năm trong khi các kỳ báo cáo ước tính quí, 6 tháng và năm chủ yếu các Cục Thống kê thu thập số liệu qua ngành Thuỷ sản Vì vậy, một số tỉnh
đã tổ chức điều tra thuỷ sản ngoài quốc doanh vào thời điểm 1/10 hàng năm để có thông tin báo cáo ước tính tình hình kinh tế - xã hội năm phục vụ cho địa phương thường yêu cầu vào cuối tháng 11
Về mùa vụ, nuôi trồng thuỷ sản hiện nay cơ bản hình thành 2 vụ rõ rệt, khai thác chủ yếu cũng có 2 mùa cá nam và cá bắc Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu thông tin thống
kê đề nghị trong thời gian tới tiến hành tổ chức điều tra nuôi trồng và khai thác thuỷ sản ngoài quốc doanh mỗi năm 2 kỳ
Trên đây là một số vấn đề liên quan
đến chế độ thống kê thuỷ sản đang còn có những bất cập với tình hình thực tế và qui
định phạm vi, phương pháp tính của một số chỉ tiêu giữa các ngành rất khác nhau Đề nghị trong thời gian tới cần có một đề tài khoa học nghiên cứu chuyên sâu về những
vấn đề này để bổ sung, hoàn thiện chế độ
thống kê thuỷ sản
Trang bị vμ ứng dụng công nghệ thông tin trong ngμnh Thống kê
Thực trạng còn có nhiều bức xúc
Đinh Quang Việt
Cục thống kê Hà Tĩnh
Không biết có mạo muội hay không khi
nói rằng ngày nay công tác thống kê không
thể thiếu được sự góp sức của lĩnh vực tin
học, hay nói cách khác ngày nay Thống kê
và Tin học là đôi bạn đồng hành
Với những ai đã từng làm việc trong ngành Thống kê trong những năm thuộc thập kỷ sáu mươi, bảy mươi của thế kỷ trước chắc chắn không thể không tự hào với việc trang bị và ứng dụng công nghệ thông tin
Trang 2Thông tin Khoa học Thống kê số 4/2004 - Trang 19
của ngành Thống kê trong mặt bằng xã hội
lúc bấy giờ
Không những ở trung ương mà ngay ở
nhiều tỉnh thành phố trang bị phương tiện
tính toán của ngành Thống kê luôn đứng ở
vị trí hàng đầu với những dàn máy cơ điện
và điện tử của Cộng hoà Dân chủ Đức,
Liên Xô, là những nước có trình độ công
nghệ hàng đầu về sản xuất phương tiện
tính toán của các nước XHCN, cũng như
thế giới lúc đó
Trong những năm trước đây, do nhiều
nguyên nhân khác nhau nên mặt công tác
này chưa được quan tâm đầu tư đủ, nên ứng
dụng công nghệ thông tin của ngành Thống
kê chưa đáp ứng được yêu cầu xử lý thông
tin của ngành
Trong những năm gần đây lãnh đạo
ngành Thống kê đã quan tâm đến việc
trang bị và ứng dụng công nghệ thông tin
vào công việc chuyên môn, nghiệp vụ
của ngành
Bằng nhiều nguồn kinh phí: từ ngân
sách thường xuyên hàng năm, từ các dự án
hỗ trợ của các nước và tổ chức quốc tế, từ
ngân sách trung ương và sự tranh thủ ngân
sách các địa phương,… việc trang bị phần
cứng (máy móc, thiết bị) của ngành đã dần
dần đạt đến mặt bằng chung của xã hội
Việc nối mạng giữa Tổng cục và các
cục Thống kê tỉnh, thành phố đã được triển
khai tương đối sớm (mạng intranet), một số
tỉnh, thành phố đã có mạng cục bộ (mạng
LAN), một số chương trình phần mềm đã
được xây dựng để chủ yếu xử lý tổng hợp
các cuộc điều tra chuyên ngành hoặc tổng
điều tra Đó là những thành tích phấn đấu
đáng ghi nhận của toàn ngành Thống kê
trong những năm qua
Tuy nhiên, việc trang bị và ứng dụng công nghệ thông tin của ngành Thống kê trong những năm qua vẫn bộc lộ những tồn tại:
1 Có thể nói rằng chúng ta tuy đã có xây dựng chiến lược phát triển lĩnh vực công nghệ thông tin, có đặt ra mục tiêu phấn đấu ngắn hạn và dài hạn nhưng chưa có các biện pháp, giải pháp, cơ chế, chính sách cụ thể, bước đi thích hợp và đúng đắn để đạt
được các mục tiêu đề ra
2 Nói cho cùng phương tiện nào, công nghệ nào khi áp dụng vào thực tế công việc cũng đều do yếu tố con người (gồm cả ý thức và kỹ năng) quyết định Phải nói rằng xét về cả 2 mặt: ý thức và kỹ năng của không ít cán bộ công chức ngành Thống kê hiện nay, kể cả ở Trung ương và địa phương
là chưa đáp ứng Nhiều cán bộ, công chức trong đó có cả cán bộ lãnh đạo ở cơ quan Tổng cục, các cục thống kê tỉnh, thành phố cho đến phòng thống kê các huyện, quận chưa nhận thức được việc trang bị và ứng dụng công nghệ thông tin vào lĩnh vực thống
kê nói chung và công việc chuyên môn hàng ngày nói riêng vừa là một tiện ích nhưng
đồng thời cũng là một trách nhiệm của tất cả mọi người nếu không muốn để ngành Thống
kê ngày càng bị tụt hậu
Từ nhận thức và ý thức lệch lạc như trên, nên hiện nay còn phổ biến tình trạng việc sử dụng máy vi tính của nhiều đơn vị,
bộ phận trong ngành kể cả ở cơ quan Tổng cục cho đến phòng thống kê các huyện, quận đang dừng lại ở mức dụng cụ văn phòng, thay chiếc bàn tính gẩy và chiếc máy
đánh chữ
Một thực tế hiện nay đó là một số cán
bộ, công chức lớn tuổi ngại học và sử dụng
Trang 3Trang 20 - Thông tin Khoa học Thống kê số 4/2004
máy vi tính trong công tác, một số sử dụng
máy vi tính để giải trí
3 Để có kỹ năng sử dụng máy tính
cũng như bắt máy vi tính phục vụ đắc lực
cho hoạt động chuyên môn của ngành thì
một trong những khâu quan trọng là công
tác đào tạo kiến thức tin học cho đội ngũ
cán bộ, công chức của ngành bao gồm đào
tạo một bộ phận chuyên gia giỏi về phần
cứng cũng như phần mềm làm hạt nhân
cho ngành Ngoài ra phải đào tạo phổ cập
trình độ sử dụng máy vi tính cho tất cả cán
bộ, công chức của ngành Việc đào tạo
đ-ược thực hiện thường xuyên theo những
mức độ thời gian, trình độ, hình thức đào
tạo thích hợp
Mấy năm qua Tổng cục có tổ chức
nhiều lớp đào tạo tin học nhưng theo chúng
tôi phần lớn các lớp đào tạo đó chưa đạt
được kết quả mong muốn vì chương trình
đào tạo chưa thực sự gắn với công việc
chuyên môn và chưa phù hợp với khả năng,
trình độ của học viên dẫn đến nhiều người
sau khi tham gia đào tạo về cơ quan làm
việc kỹ năng và trình độ tin học phần lớn
không được nâng lên
Cần phải có sự nghiên cứu, tổng hợp,
đánh giá một cách nghiêm túc và cầu thị
công tác đào tạo tin học hiện nay của ngành
để từ đó khắc phục được những tồn tại, yếu
kém, phát huy được những mặt tích cực, tìm
ra những hình thức và chương trình đào tạo
thích hợp, hiệu quả hơn trong thời gian tới
Phải đưa trình độ sử dụng và ứng dụng
công nghệ thông tin của từng cá nhân, tập
thể vào tiêu chuẩn để xét đánh giá thi đua,
khen thưởng, bố trí, sắp xếp cán bộ, đặc biệt
là đối với cán bộ lãnh đạo
4 Hiện nay, chúng ta đã có đầy đủ điều kiện để xây dựng các chương trình phần mềm cho các thống kê chuyên ngành từ khâu nhập thông tin đầu vào (báo cáo định
kỳ, báo cáo điều tra của các cơ quan, doanh nghiệp, hộ cá thể và báo cáo tổng hợp của cơ quan thống kê cấp dưới) đến khâu lập sổ trung gian, tổng hợp số liệu, kết xuất biểu báo cáo đầu ra, truyền đưa báo cáo từ các Cục đến Tổng cục Tuy vậy, trong thực tế công việc trên được thực hiện chưa đồng
đều và còn có hiện tượng tự phát Thật là khó hiểu khi mà đến tận hôm nay trong toàn ngành Thống kê mới có các phần mềm nghiệp vụ thuộc Vụ Thống kê Thương mại, Dịch vụ và Giá cả là cơ bản thực hiện được tin học ở đầy đủ các khâu các lĩnh vực (nội thương, ngoại thương, giá ) còn tất cả các phần mềm nghiệp vụ, các mảng công việc khác thì hoặc là chưa có chương trình phần mềm nào, hoặc là có xây dựng phần mềm nhưng mới chỉ dừng lại một khâu nào đó, thậm chí có chương trình soạn ra là để cho
có chương trình chứ chẳng ai quan tâm
đến nó được triển khai, ứng dụng, hiệu quả
ra sao
Hiện nay một số đồng chí cán bộ lãnh
đạo cấp vụ và cấp Cục do chưa đi sâu tìm hiểu cũng như thiếu điều kiện tiếp xúc với các chương trình phần mềm nên chưa thấy
được các tiện ích và sự cần thiết của nó đối với công việc của ngành; còn có người nhận thức các phần mềm là một cái gì đó quá cao
xa so với các công việc chuyên môn, nghiệp
vụ mà mình đang phụ trách
Có thể kết luận rằng những nhận thức, suy nghĩ như trên là hoàn toàn sai lầm Bởi phần mềm tin học thực chất là để làm đơn giản hoá các công việc khó khăn, phức tạp chứ không phải là để làm phức tạp hoá các
Trang 4Thông tin Khoa học Thống kê số 4/2004 - Trang 21
công việc đơn giản Phần mềm tin học có
thể xây dựng để giải quyết trọn gói một hệ
thống công việc (điển hình là chương trình xử
lý điều tra mức Lưu chuyển hàng tháng của
Vụ Thống kê Thương mại, Dịch vụ và Giá
đang vận hành hiện nay) cũng có thể đơn
giản là một khâu công việc (chương trình
báo cáo tháng Giá trị và sản phẩm công
nghiệp của Vụ Công nghiệp, chương trình
soạn thảo Niên giám của Vụ Tổng hợp,…)
Nhân loại đang chứng kiến sự phát triển
nhanh chóng và kỳ diệu của cuộc cách
mạng khoa học kỹ thuật mà trong đó mũi nhọn là lĩnh vực công nghệ thông tin
Thống kê là ngành khoa học vốn đã gắn
bó tự nhiên và rất sớm với những bước phát triển của công nghệ tính toán, công nghệ thông tin và chắc chắn trong tương lai ngành Thống kê càng đòi hỏi cao hơn nữa việc ứng dụng công nghệ thông tin vào mọi công việc của mình nhằm thực hiện tốt vai trò, chức năng là cơ quan cung cấp đầy đủ, kịp thời, trung thực và chính xác các thông tin về kinh
tế - xã hội cho lãnh đạo các cấp, các ngành, cho mọi đối tượng có nhu cầu trong xã hội
Vận dụng phương pháp Thompson - Strickland
đánh giá so sánh tổng thể năng lực cạnh tranh
của doanh nghiệp
Phan Minh Hoạt
Phương pháp này gồm 4 bước:
Bước 1: Xác định danh mục các nhân
tố, năng lực bộ phận cấu thành năng lực
cạnh tranh của doanh nghiệp, danh mục này
thay đổi theo ngành và sản phẩm cụ thể Ví
dụ, trong ngành kinh doanh rau quả tươi
sống, nhân tố hao hụt và nhân tố chi phí vận
chuyển chiếm tỷ trọng lớn, vì vậy khoảng
cách vận chuyển từ nơi sản xuất đến nơi tiêu
thụ là rất quan trọng Nhưng đối với ngành
khác như thiết bị viễn thông, tin học, công
nghiệp phần mềm, điện tử, người máy, thì
cự ly vận chuyển không có tính quyết định
Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp
chỉ bao hàm các nhân tố chủ quan, phản
ánh nội lực của doanh nghiệp, không bao
hàm các nhân tố khách quan, các yếu tố môi
trường kinh doanh (những nhân tố này rất
quan trọng khi lượng hoá năng lực cạnh
tranh quốc gia) và cũng không bao gồm các yếu tố ngoài nước
Năng lực cạnh tranh xuất khẩu thường bao gồm hệ thống các năng lực, nhân tố sau đây
1 Năng lực nghiên cứu, phân tích và dự báo về thị trường trong nước và thị trường nước ngoài, ;
2 Năng lực tìm kiếm khách hàng và đối tác tin cậy có năng lực hợp tác kinh doanh
có hiệu quả với doanh nghiệp;
3 Năng lực tổ chức sản xuất những mặt hàng có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế, ;
4 Năng lực tổ chức xuất khẩu, (mua, bán, vận chuyển hàng hoá, );
5 Năng lực thanh toán quốc tế;