Khóa luận tốt nghiệp: Phân tích tình hình tài chính tại Công ty Cổ phần Xây dựng – Đầu tư Kinh doanh nhà Hà Nội

Khóa luận Phân tích tình hình tài chính tại Công ty Cổ phần Xây dựng – Đầu tư Kinh doanh nhà Hà Nội đánh giá thực trạng tình hình tài chính của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội giai đoạn 2011 – 2013, đồng thời đề ra các giải pháp nhằm cải thiện tình hình tài chính của Công ty.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

KINH DOANH NHÀ HÀ NỘI

SINH VIÊN THỰC HIỆN : CHU PHƯƠNG THẢO

MÃ SINH VIÊN : A18598

HÀ NỘI – 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

KINH DOANH NHÀ HÀ NỘI

Giáo viên hướng dẫn : ThS Nguyễn Thị Lan Anh Sinh viên thực hiện : Chu Phương Thảo

Chuyên ngành : Tài chính

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình thu thập số liệu, sàng lọc thông tin, phân tích đề tài đến khi hoàn thành em đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ của quý thầy cô trường Đại học Thăng Long và của ban lãnh đạo, cô chú, anh chị tại Công ty cổ phần xây dựng – đầu

tư kinh doanh nhà Hà Nội

Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành, sâu sắc tới giáo viên hướng dẫn Khóa luận tốt nghiệp – Thạc sỹ Nguyễn Thị Lan Anh Cô đã trực tiếp hướng dẫn, định hướng cho em trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Khóa luận tốt nghiệp Ngoài ra, em cũng muốn thông qua bài Khóa luận này gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy, cô giáo đang giảng dạy tại trường Đại học Thăng Long, những thầy cô luôn tâm huyết, nhiệt tình truyền đạt kiến thức cho em trong suốt quá trình học tập và rèn luyện tại trường

Bên cạnh đó, em cũng xin gửi lời cảm ơn tới các cô chú, anh chị tại Công ty cổ phần đầu tư – xây dựng kinh doanh nhà Hà Nội, đặc biệt là chị Vũ Thị Mai – Kế toán trưởng đã tận tình giúp đỡ, cung cấp số liệu để em có thể hoàn thành bài Khóa luận tốt nghiệp của mình

Em xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Khóa luận tốt nghiệp này là do tự bản thân thực hiện, có sự hỗ trợ của giáo viên hướng dẫn và không sao chép các công trình nghiên cứu của người khác Các dữ liệu thông tin thứ cấp sử dụng trong Khóa luận là có nguồn gốc và được trích dẫn rõ ràng

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này!

Sinh viên

(Chữ ký)

Chu Phương Thảo

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 LÝ THUYẾT VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP 1

1.1 Phân tích tài chính doanh nghiệp 1

1.1.1 Tổng quan về phân tích tài chính 1

1.1.2 Các bước phân tích tài chính doanh nghiệp 4

1.1.3 Phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp 6

1.1.4 Nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp 9

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc phân tích tài chính của doanh nghiệp 25

1.2.1 Nhân tố khách quan 25

1.2.2 Nhân tố chủ quan 26

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG – ĐẦU TƯ KINH DOANH NHÀ HÀ NỘI 27

2.1 Khái quát về Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 27

2.1.1 Sơ lược về quá trình hình thành và phát triển của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 27

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà

Hà Nội 28

2.1.3 Khái quát về ngành nghề kinh doanh của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư nhà Hà Nội 29

2.2 Thực trạng tình hình tài chính tại Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 30

2.2.1 Phân tích tình hình tài sản – nguồn vốn của Công ty 30

2.2.2 Phân tích kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh 48

2.2.3 Phân tích các chỉ tiêu đánh giá khả năng thanh toán 53

2.2.4 Phân tích các chỉ tiêu đánh giá khả năng quản lý tài sản 58

2.2.5 Phân tích các chỉ tiêu đánh giá khả năng quản lý nợ 63

2.2.6 Phân tích các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời 68

2.2.7 Mối quan hệ giữa các chỉ tiêu tài chính doanh nghiệp và phương trình Dupont 74

2.3 Đánh giá tình hình tài chính tại Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 76

2.3.1 Ưu điểm 76

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 77

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM CẢI THIỆN TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG – ĐẦU TƯ KINH DOANH NHÀ

HÀ NỘI 78 3.1 Định hướng phát triển tại Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 78 3.2 Một số giải pháp nhằm cải thiện tình hình tài chính tại Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 81

DANH MỤC VIẾT TẮT

Ký hiệu viết tắt Tên đầy đủ

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Bảng 2.1 Tỷ trọng tài sản của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 30Bảng 2.2 Tỷ trọng nguồn vốn của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà

Hà Nội 40Bảng 2.3 Mối quan hệ giữa khoản phải thu và phải trả của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 47Bảng 2.4 Khả năng thanh toán của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà

Hà Nội 53Bảng 2.5 Vòng quay các khoản phải thu và thời gian thu tiền trung bình 58Bảng 2.6 Vòng quay hàng tồn kho và thời gian quay vòng hàng tồn kho 59Bảng 2.7 Vòng quay tiền của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 61Bảng 2.8 Hiệu suất sử dụng tổng tài sản của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 62Bảng 2.9 Tỷ số nợ trên tổng tài sản của Công ty cổ phần xây dựng đầu tư kinh doanh nhà

Hà Nội 63Bảng 2.10 Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 65Bảng 2.11 Tỷ số khả năng trả lãi vay của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 66Bảng 2.12 Tỷ số khả năng trả nợ của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 67Bảng 2.13 Tỷ suất lợi nhuận cận biên của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 68Bảng 2.14 Sức sinh lời căn bản của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 70Bảng 2.15 Các chỉ tiêu ROS, ROA, ROE của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 71 Biểu đồ 2.1 Tỷ trọng tài sản của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà

Hà Nội giai đoạn 2011 - 2013 30Biểu đồ 2.2 Sự biến động cơ cấu tài sản của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 31

Biểu đồ 2.3 Sự biến động tiền và các khoản tương đương tiền của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội giai đoạn 2011 – 2013 32Biểu đồ 2.4 Sự biến động các khoản phải thu ngắn hạn của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 33Biểu đồ 2.5 Sự biến động hàng tồn kho của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 35Biểu đồ 2.6 Sự biến động tài sản ngắn hạn khác của Công ty cổ phần xây dựng – đầu

tư kinh doanh nhà Hà Nội 36Biểu đồ 2.7 Sự biến động tài sản cố định của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 37Biểu đồ 2.8 Sự biến động các khoản đầu tư tài chính dài hạn của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 38Biểu đồ 2.9 Sự biến động tài sản dài hạn khác của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 39Biểu đồ 2.10 Cơ cấu nguồn vốn của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 40Biểu đồ 2.11 Sự biến động khoản vay ngắn hạn của Công ty cổ phần xây dựng – đầu

tư kinh doanh nhà Hà Nội 41Biểu đồ 2.12 Sự biến động khoản phải trả người bán của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 42Biểu đồ 2.13 Sự biến động khoản phải trả người bán của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 43Biểu đồ 2.14 Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 44Biểu đồ 2.15 Sự biến động vốn chủ sở hữu của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 45Biểu đồ 2.16 Doanh thu thuần – Giá vốn – Lợi nhuận gộp của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 48Biểu đồ 2.17 Các khoản chi phí của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 50Biểu đồ 2.18 Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 52Biểu đồ 2.19 Khả năng thanh toán ngắn hạn của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 54

Biểu đồ 2.20 Khả năng thanh toán nhanh của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh

doanh nhà Hà Nội 55

Biểu đồ 2.21 Khả năng thanh toán tức thời của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 56

Biểu đồ 2.22 Vốn lưu động ròng trên doanh thu của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 57

Biểu đồ 2.23 Vòng quay các khoản phải thu và thời gian thu tiền trung bình của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 58

Biểu đồ 2.24 Vòng quay hàng tồn kho và thời gian quay vòng hàng tồn kho của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 60

Biểu đồ 2.25 Vòng quay tiền của Công ty 61

Biểu đồ 2.26 Hiệu suất sử dụng tổng tài sản của Công ty 62

Biểu đồ 2.27 Tỷ số nợ trên tổng tài sản của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 64

Biểu đồ 2.28 Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu của Công ty 65

Biểu đồ 2.29 Tỷ số khả năng trả lãi vay của Công ty 66

Biểu đồ 2.30 Tỷ số khả năng trả lãi vay của Công ty 67

Biểu đồ 2.31 Biểu diễn tỷ suất lợi nhuận cận biên của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 69

Biểu đồ 2.32 Sức sinh lời căn bản của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 70

Biểu đồ 2.33 Biểu diễn các chỉ tiêu ROS, ROA, ROE của Công ty 72

Sơ đồ 1.1 Các bước phân tích tài chính doanh nghiệp 5

Sơ đồ 1.2 Các chính sách quản lý tài sản – nguồn vốn 12

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 28

Sơ đồ 2.2 Chính sách quản lý tài sản – nguồn vốn của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 46

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Phân tích tài chính là một trong những khâu quan trọng trong quản lý doanh nghiệp Để có thể kinh doanh hiệu quả, hạn chế rủi ro xảy ra, doanh nghiệp cần phải phân tích, đánh giá hoạt động tài chính của mình thông qua báo cáo tài chính, đồng thời dự đoán điều kiện kinh doanh trong thời gian tới, vạch ra chiến lược phù hợp Việc thường xuyên phân tích tài chính sẽ giúp cho các chủ doanh nghiệp thấy rõ được tình hình hiện tại, xác định đầy đủ nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến tình hình tài chính Từ đó đề xuất được những biện pháp cần thiết để cải tiến hoạt động tài chính, tạo tiền đề tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh Mặt khác, phân tích tài chính không những cung cấp thông tin quan trọng nhất cho các chủ doanh nghiệp trong việc đánh giá tiềm lực vốn của mình, xem xét khả năng và thế mạnh trong sản xuất kinh doanh mà còn thông qua đó xác định được xu hướng của doanh nghiệp, tìm

ra những bước đi vững chắc, hiệu quả trong công tác quản lý của chủ doanh nghiệp nói riêng và hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung

Ngoài ra, tình hình tài chính không chỉ là mối quan tâm của chủ doanh nghiệp mà còn là của các nhà đầu tư, người cho vay, các bên đối tác và của người lao động Thông qua việc phân tích tài chính họ có thể đưa ra những quyết định đúng đắn đối với doanh nghiệp cũng như góp phần vào việc nâng cao hiệu quả tài chính của doanh nghiệp Nhận thức rõ vai trò và vị trí quan trọng của việc phân tích tài chính Vì vậy, em

chọn đề tài luận văn là “Phân tích tình hình tài chính tại Công ty cổ phần xây dựng

– đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội”

2 Mục đích nghiên cứu

Khóa luận sẽ đánh giá thực trạng tình hình tài chính của Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội giai đoạn 2011 – 2013, đồng thời đề ra các giải pháp nhằm cải thiện tình hình tài chính của Công ty

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Tình hình tài chính tại Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội

Phạm vi nghiên cứu: Thực trạng tình hình tài chính tại Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội giai đoạn 2011 – 2013

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp nghiên cứu tài liệu, thống kê, phân tích, tổng hợp dựa trên những số liệu mà Công ty cung cấp để phân tích và đưa ra các giải pháp

5 Kết cấu luận văn

Tên đề tài: “Phân tích tình hình tài chính tại Công ty cổ phần xây dựng – đầu

tư kinh doanh nhà Hà Nội”

Bố cục Khóa luận: Ngoài phần mở đầu và kết luận, Khóa luận gồm có 3 chương:

Chương 1: Lý thuyết về phân tích tài chính trong doanh nghiệp

Chương 2: Thực trạng phân tích tài chính tại Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội

Chương 3: Một số giải pháp nhằm cải thiện tình hình tài chính tại Công ty

cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội

1

CHƯƠNG 1 LÝ THUYẾT VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Phân tích tài chính doanh nghiệp

1.1.1 Tổng quan về phân tích tài chính

1.1.1.1 Khái niệm về phân tích tài chính

Tình hình tài chính của doanh nghiệp thể hiện tình trạng hay thực trạng tài chính của doanh nghiệp tại một thời điểm Tình hình tài chính của doanh nghiệp tốt hay xấu, khả quan hay bi đát thể hiện rõ nét chất lượng của toàn bộ hoạt động mà doanh nghiệp

đã tiến hành Nói cách khác, tình hình tài chính của doanh nghiệp thể hiện sự tồn tại cũng như nỗ lực của doanh nghiệp trên mọi mặt hoạt động, là kết quả tất yếu của mọi hoạt động mà doanh nghiệp tiến hành Dựa vào tình tình tài chính của doanh nghiệp, các nhà quản lý biết được tình trạng tài chính hay trạng thái tài chính cụ thể cũng như

xu thế phát triển của doanh nghiệp cả về an ninh tài chính, về tình hình và khả năng thanh toán Đồng thời, cũng xem xét được tình hình tài chính hiện tại, các nhà quản lý

có thể dự báo được những chỉ tiêu tài chính chủ yếu trong tương lai, dự báo được những thuận lợi hay khó khăn mà doanh nghiệp có thể phải đương đầu Để có thể biết được tình tình tài chính của doanh nghiệp, các nhà quản lý cần phải tiến hành phân tích tài chính Đây là khâu rất quan trọng trong việc đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp Vậy phân tích tài chính được hiểu như sau:

Phân tích tài chính là việc sử dụng các khái niệm, công cụ, phương pháp để xử lý thông tin kế toán và các thông tin quản lý khác nhằm đánh giá tình hình tài chính, tiềm lực cũng như mức độ rủi ro và hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Việc này giúp người sử dụng thông tin đưa ra các quyết định quản lý phù hợp với tình hình của thị trường, ngành và của bản thân doanh nghiệp

Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp sử dụng các chỉ tiêu khả năng thanh toán, khả năng quản lý nợ, khả năng quản lý tài sản, khả năng sinh lời Các nhà phân tích tài chính tiếp tục nghiên cứu và đưa ra những dự đoán về kết quả hoạt động của doanh nghiệp và xu hướng của ngành cũng như của nền kinh tế trong tương lai Nói cách khác, phân tích tài chính là cơ sở để dự đoán tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính có thể ứng dụng theo nhiều cách khác nhau phụ thuộc vào mục đích người sử dụng kết quả phân tích như mục đích tác nghiệp (đối với nội bộ), mục đích nghiên cứu (đối với các cá nhân và tổ chức bên ngoài doanh nghiệp)

Việc áp dụng phân tích tài chính vào doanh nghiệp ngày càng được sử dụng rộng rãi Đặc biệt, sự phát triển của các doanh nghiệp, của các ngân hàng và của thị trường vốn đã tạo nhiều cơ hội để phân tích chứng tỏ thực sự là có ích và vô cùng cần thiết

1.1.1.2 Mục tiêu phân tích tài chính

Những người phân tích tài chính ở những cương vị khác nhau sẽ nhằm các mục tiêu khác nhau

Đối với nhà quản trị

Nhà quản trị phân tích tài chính nhằm đánh giá hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, xác định điểm mạnh, điểm yếu của doanh nghiệp Đó là cơ sở để định hướng các quyết định của Ban Tổng Giám đốc, Giám đốc tài chính, dự báo tài chính: kế hoạch đầu tư, ngân quỹ và kiểm soát các hoạt động quản lý Đồng thời, giúp nhà quản trị đánh giá được tình hình kinh doanh của doanh nghiệp theo từng chu kỳ, xem xét khả năng thanh toán, khả năng quản lý tài sản, khả năng quản lý nợ, khả năng sinh lời của doanh nghiệp

Đối với nhà đầu tư

Nhà đầu tư cần biết tình hình thu nhập của chủ sở hữu – lợi tức cổ phần và giá trị tăng thêm của vốn đầu tư Họ quan tâm tới phân tích tài chính để nhận biết khả năng sinh lãi của doanh nghiệp Nếu đầu tư vào doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ đạt được những lợi ích nào? Đó là một trong những căn cứ giúp họ ra quyết định bỏ vốn vào doanh nghiệp hay không?

Đối với người cho vay

Người cho vay phân tích tài chính để nhận biết khả năng vay và trả nợ của khách hàng Vì vậy, họ cần phải quan tâm tới tình hình và khả năng thanh toán của doanh nghiệp cũng như lượng vốn của doanh nghiệp Chẳng hạn, để quyết định cho vay, một trong những vấn đề người cho vay cần xem xét là doanh nghiệp thực sự có nhu cầu vay hay không? Khả năng trả nợ của doanh nghiệp như thế nào?

Đối với nhà cung cấp

Nhà cung cấp cũng rất quan tâm tới tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp để biết doanh nghiệp đang hoạt động có lãi hay thua lỗ, có khả năng thanh toán tiền hàng không? Nhà cung cấp cũng nhận biết tình hình tài chính của doanh nghiệp để đưa ra quyết định có cho doanh nghiệp mua chịu hay không? Nếu mua chịu thì trong thời gian bao lâu doanh nghiệp có thể thanh toán và có ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của nhà cung cấp không?

Đối với khách hàng

Khách hàng là một trong những nguồn tạo doanh thu cho doanh nghiệp Với những khách hàng lớn, họ cần phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp để đưa ra quyết định có ký hợp đồng không? Liệu doanh nghiệp có đủ khả năng thực

3

hiện tốt và đạt hiệu quả các hợp đồng đã ký Doanh nghiệp hoạt động có lãi sẽ tạo được uy tín đối với khách hàng, xây dựng được một lượng khách hàng lâu dài

Đối với các cơ quan chức năng

Các cơ quan chức năng bao gồm cơ quan thuế, thanh tra tài chính Các cơ quan này sử dụng báo cáo tài chính do các doanh nghiệp gửi lên để phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp đó với mục đích kiểm tra, giám sát tình hình hoạt động kinh doanh, xem họ có thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ với Nhà nước hay không, xem họ có kinh doanh đúng luật hay không Đồng thời, giám sát này còn giúp cho các cơ quan có thẩm quyền có thể hoạch định chính sách một cách phù hợp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động sản xuất có hiệu quả

1.1.1.3 Ý nghĩa phân tích tài chính

Hoạt động tài chính có mối quan hệ trực tiếp với hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp và có ý nghĩa quyết định trong việc hình thành, tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Do đó tất cả hoạt động sản xuất kinh doanh đều có ảnh hưởng đến tình hình tài chính doanh nghiệp

Ngược lại, hình tài chính tốt hay xấu đều có tác động thúc đẩy hoặc kìm hãm đối với quá trình sản xuất kinh doanh Vì thế cần phải thường xuyên, kịp thời đánh giá, kiểm tra tình hình tài chính của doanh nghiệp, trong đó công tác phân tích hoạt động kinh tế giữ vai trò quan trọng và có ý nghĩa như sau:

 Qua phân tích tình hình tài chính mới đánh giá đầy đủ, chính xác tình hình phân phối, sử dụng và quản lý các loại vốn, nguồn vốn, vạch ra khả năng tiềm tàng về vốn của doanh nghiệp Trên cơ sở đó đề ra biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, giúp doanh nghiệp củng cố tốt hơn hoạt động tài chính của mình;

 Phân tích tình hình tài chính là công cụ không thể thiếu trong công tác quản lý của

cơ quan cấp trên, cơ quan tài chính, ngân hàng như đánh giá tình hình thực hiện các chế độ, chính sách về tài chính của Nhà nước, xem xét việc cho vay vốn

1.1.1.4 Nhiệm vụ phân tích tài chính

Với những ý nghĩa trên, nhiệm vụ phân tích tình hình tài chính gồm:

 Đánh giá tình hình sử dụng vốn, khả năng huy động nguồn vốn, khả năng sinh lời

và hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như: xem xét việc phân bổ vốn, nguồn vốn có hợp lý hay không? Xem xét mức độ đảm bảo vốn cho nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, phát hiện những nguyên nhân dẫn đến tình trạng thừa, thiếu vốn

 Đánh giá tình hình công nợ, khả năng thu hồi các khoản phải thu, khả năng thanh toán các khoản phải trả cũng như các nhân tố khác ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

1.1.1.5 Thông tin sử dụng trong phân tích tài chính

a Thông tin kế toán: là thông tin về toàn bộ hoạt động kinh tế tài chính của doanh nghiệp, phản ánh quá trình, kết quả và hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh Thông tin kế toán được phản ánh qua các báo cáo tài chính

Bảng cân đối kế toán

Bảng cân đối kế toán là báo cáo tài chính mô tả tình trạng tài chính của một doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định nào đó Đây là một báo cáo tài chính có ý nghĩa rất quan trọng đối với mọi đối tượng có quan hệ sở hữu, quan hệ kinh doanh và quan hệ quản lý với doanh nghiệp

Nhìn vào Bảng cân đối kế toán, nhà phân tích có thể nhận biết được loại hình doanh nghiệp, quy mô, mức độ tự chủ tài chính của doanh nghiệp Bảng cân đối kế toán

là một tư liệu quan trọng bậc nhất giúp cho các nhà phân tích đánh giá được khả năng cân bằng tài chính, khả năng thanh toán và khả năng cân đối vốn của doanh nghiệp

Báo cáo kết quả kinh doanh

Báo cáo kết quả kinh doanh là báo cáo tài chính phản ánh kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định Cơ sở là tập hợp doanh thu, chi phí và xác định kết quả kế toán đạt được trong kỳ

Cung cấp những thông tin tổng hợp về tình hình và kết quả sử dụng các tiềm năng

về vốn, lao động, kỹ thuật và trình độ quản lý sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là báo cáo tài chính cung cấp thông tin về luồng tiền vào và ra trong doanh nghiệp, tình hình tài trợ, đầu tư bằng tiền của doanh nghiệp trong từng thời kỳ Cơ sở là tập hợp thu và chi bằng tiền phát sinh và xác định kết quả bằng tiền đạt được trong kỳ Dựa vào báo cáo lưu chuyển tiền tệ, người sử dụng có thể đánh giá được khả năng tạo ra tiền, tình hình sử dụng tiền, sự biến động tiền thuần và

dự đoán được luồng tiền trong kỳ tiếp theo

b Thông tin bên ngoài:

1.1.2 Các bước phân tích tài chính doanh nghiệp

Phân tích tài chính doanh nghiệp gồm ba bước:

5

Sơ đồ 1.1 Các bước phân tích tài chính doanh nghiệp

(Nguồn: Sinh viên tự tổng hợp)

Bước 1: Yếu tố đầu vào

Số liệu, thông tin: Phân tích tài chính sử dụng mọi nguồn thông tin liên quan đến tình hình tài chính của doanh nghiệp Nó bao gồm những thông tin nội bộ đến những thông tin bên ngoài, những thông tin kế toán và thông tin quản lý khác, những thông tin về số lượng và giá trị Trong đó, các thông tin kế toán phản ánh tập trung trong các báo cáo tài chính của doanh nghiệp là những thông tin đặc biệt quan trọng Việc thu thập và xử lý số liệu phải đảm bảo yêu cầu: chính xác, toàn diện và khách quan Phương pháp được sử dụng trong bước này là tổng hợp số liệu

Bước 2: Phân tích

Sau khi thu thập được đầy đủ những thông tin cần thiết, vận dụng các phương pháp phân tích phù hợp, xác định hệ thống chỉ tiêu phân tích Trong giai đoạn này, việc phân tích nhằm tính toán, so sánh, giải thích, đánh giá và xác định những nguyên nhân ảnh hưởng đến quá trình hoạt động tài chính của doanh nghiệp, phục vụ việc ra các quyết định cho các hoạt động sản xuất kinh doanh tiếp theo Đồng thời, cũng là những căn cứ quan trọng phục vụ cho việc dự báo, dự đoán tình hình hoạt động tài chính của doanh nghiệp trong tương lai

Giai đoạn phân tích chủ yếu sử dụng các phương pháp như:

Bước 3: Yếu tố đầu ra

Đánh giá kết quả: Sau khi tổng hợp những kết quả đã phân tích cần rút ra những nhận xét, những đánh giá, những ưu điểm và tồn tại, những thành tích đã đạt được,

những yếu kém cần khắc phục trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp Ở bước cuối, phương pháp được sử dụng cũng là phương pháp tổng hợp

1.1.3 Phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp

Để đảm bảo tính chất so sánh được của chỉ tiêu qua thời gian, cần đảm bảo các điều kiện so sánh sau:

 Các tỷ số phải thống nhất về nội dung và phương pháp tính toán;

 Các tỷ số phải cùng đơn vị đo lường

Kỹ thuật so sánh:

 So sánh bằng số tuyệt đối: Phản ánh tổng hợp số liệu, quy mô của các chỉ tiêu kinh tế

1 0Trong đó: gốc so sánh là Y0; kỳ phân tích là Y1

 So sánh bằng số tương đối: Nói lên mối quan hệ tốc độ phát triển

 So sánh giữa số thực tế kỳ phân tích với số kỳ kế hoạch nhằm xác định mức phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ kế hoạch trong mọi mặt hoạt động của tài chính doanh nghiệp

7

 So sánh giữa số liệu của doanh nghiệp với số liệu trung bình tiên tiến của ngành, của doanh nghiệp khác nhằm đánh giá tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tốt hay xấu, khả quan hay không khả quan

 So sánh ngang trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp là việc so sánh, đối chiếu tình hình biến động cả về số tuyệt đối và số tương đối trên từng chỉ tiêu, trên từng báo cáo tài chính Thực chất là phân tích sự biến động về quy mô của từng khoản mục Qua đó, xác định được mức biến động về quy mô của chỉ tiêu phân tích và mức độ ảnh hưởng của từng chỉ tiêu nhân tố tới chỉ tiêu phân tích

 So sánh dọc trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp là việc sử dụng các tỷ lệ, các hệ số thể hiện mối tương quan giữa các chỉ tiêu trong từng báo cáo tài chính, giữa các báo cáo tài chính của doanh nghiệp Thực chất là phân tích sự biến động về cơ cấu hay những quan hệ tỷ lệ giữa các chỉ tiêu trong hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp

 So sánh xác định xu hướng và tính chất liên hệ giữa các chỉ tiêu Điều đó được thể hiện qua các chỉ tiêu riêng biệt hay các chỉ tiêu tổng cộng trên báo cáo tài chính được xem xét trong mối quan hệ với các chỉ tiêu phản ảnh quy mô chung và chúng có thể được xem xét trong nhiều kỳ để phản ánh rõ hơn xu hướng phát triển của các hiện tượng, kinh tế - tài chính của doanh nghiệp

 Phương pháp so sánh là một trong những phương pháp rất quan trọng Nó được sử dụng rộng rãi và phổ biến nhất trong bất kỳ một hoạt động phân tích nào của doanh nghiệp Trong phân tích tình hình hoạt động tài chính của doanh nghiệp, nó được sử dụng rất đa dạng và linh hoạt

1.1.3.2 Phương pháp tỷ số

Phân tích tỷ số là phương pháp phân tích phổ thông được sử dụng thường xuyên nhất Phương pháp phân tích tỷ số dựa trên ý nghĩa chuẩn mực của các tỷ lệ trong mối quan hệ tài chính Về nguyên tắc, phương pháp phân tích tỷ số cần xác định các định mức để nhận xét, đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp trên cơ sở so sánh các số liệu của doanh nghiệp với các tỷ lệ tham chiếu Trong phân tích tài chính các tỷ lệ được chia thành các nhóm tỷ lệ đặc trưng, phản ánh những nội dung cơ bản theo mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp

Nhóm chỉ tiêu về khả năng thanh toán: Phản ánh năng lực của doanh nghiệp

trong việc đáp ứng những nghĩa vụ ngắn hạn bằng việc sử dụng những tài sản ngắn hạn mà sẵn sàng chuyển đổi sang tiền mặt

Nhóm chỉ tiêu về khả năng quản lý nợ: Được thiết kế để đánh giá cơ cấu nguồn

vốn chủ sở hữu với các khoản vay, hỗ trợ các nhà đầu tư và nhà phân tích trong việc đánh giá tiếp xúc rủi ro tài chính của doanh nghiệp

Nhóm chỉ tiêu về khả năng quản lý tài sản: Được sử dụng để đánh giá lợi ích có

được từ toàn bộ các tài sản của doanh nghiệp

Nhóm chỉ tiêu về khả năng sinh lời: Là chỉ tiêu quan trọng trong việc đánh giá

hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Giúp các nhà đầu tư đánh giá được việc doanh nghiệp đang quản lý những chi phí của mình như thế nào

Phân tích tài chính dựa vào mô hình Dupont có ý nghĩa rất lớn đối với quản trị doanh nghiệp Điều đó không chỉ được biểu hiện ở chỗ có thể đánh giá hiệu quả kinh doanh một cách sâu sắc và toàn diện Đồng thời, đánh giá đầy đủ và khách quan tới những nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Từ đó, đề ra được hệ thống các biện pháp tỉ mỉ và xác thực nhằm tăng cường công tác cải tiến tổ chức quản lý doanh nghiệp, góp phần không ngừng nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp ở các kỳ tiếp theo

1.1.3.4 Phương pháp phân tích cơ cấu

Phân tích cơ cấu là kỹ thuật phân tích dùng để xác định khuynh hướng thay đổi của từng khoản mục trong báo cáo tài chính Đối với báo cáo kết quả kinh doanh, phân tích cơ cấu được thực hiện bằng cách tính và so sánh tỷ trọng của từng khoản mục so với doanh thu qua các năm để thấy được khuynh hướng thay đổi của từng khoản mục Tương tự, trong phân tích cơ cấu BCĐKT chúng ta cũng tính toán và so sánh tỷ trọng của từng khoản mục tài sản với tổng tài sản và từng khoản mục của nguồn vốn so với tổng nguồn vốn

1.1.3.5 Phương pháp đồ thị

Đồ thị là một phương pháp nhằm phản ánh trực quan các số liệu phân tích bằng biểu đồ hay đồ thị Qua đó, mô tả xu hướng, mức độ biến động của chỉ tiêu phân tích, hoặc thể hiện mối quan hệ kết cấu của các bộ phận trong một tổng thể nhất định

9

Như vậy, phương pháp đồ thị có tác dụng minh họa kết quả tài chính đã tính toán

và được biểu thị bằng biểu đồ hay đồ thị, giúp cho việc đánh giá bằng trực quan thể hiện rõ ràng và mạch lạc diễn biến của chỉ tiêu phân tích qua từng thời kỳ Trên cơ sở

đó, xác định rõ nguyên nhân biến động của chỉ tiêu phân tích Từ đó, đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động tài chính doanh nghiệp

Phương pháp đồ thị có thể phán ánh dưới những góc độ sau:

Biểu thị quy mô (độ lớn) các chỉ tiêu phân tích qua thời gian như tổng tài sản, tổng doanh thu, hiệu quả sử dụng vốn, hiệu quả sử dụng chi phí, tỷ suất lợi nhuận hoặc có thể biểu hiện tốc độ tăng trưởng của chỉ tiêu phân tích qua thời gian như tốc

độ tăng tài sản, tốc độ tăng vốn chủ sở hữu, tốc độ tăng vốn đầu tư

Biểu hiện mối quan hệ giữa chỉ tiêu phân tích với các chỉ tiêu nhân tố như tỷ suất sinh lời của tổng tài sản chịu ảnh hưởng của tỷ suất sinh lời của tổng doanh thu thuần

và tốc độ chu chuyển của tổng tài sản hoặc sức sinh lời của tài sản dài hạn phụ thuộc vào hệ số của tài sản dài hạn với sức sinh lời của vốn chủ sở hữu

1.1.4 Nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp

1.1.4.1 Phân tích tình hình tài sản – nguồn vốn của doanh nghiệp

Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, có nhiều nghiệp vụ làm tăng giảm tài sản và nguồn vốn Việc phân tích tình hình biến động tài sản và nguồn vốn giúp người sử dụng thông tin có cái nhìn tổng quát về tình hình tài chính doanh nghiệp, từ đó thấy được hiệu quả việc sử dụng nguồn vốn trong doanh nghiệp Việc phân tích chủ yếu dựa trên số liệu của BCĐKT trong thời gian gần đây của doanh nghiệp

a Phân tích khái quát tình hình biến động tài sản

Phân tích khái quát về tài sản hướng đến đánh giá cơ sở vật chất, tiềm lực kinh tế quá khứ, hiện tại và những ảnh hưởng đến tương lai của doanh nghiệp Xuất phát từ mục đích này, phân tích khái quát về tài sản nhằm đánh giá tính hợp lý của những chuyển biến về giá trị, cơ cấu tài sản

Phân tích sự biến động các khoản mục tài sản thuộc tài sản ngắn hạn và tài sản dài hạn nhằm giúp người phân tích tìm hiểu sự thay đổi về giá trị, tỷ trọng của từng khoản mục tài sản trên tổng tài sản qua các thời kỳ như thế nào, sự thay đổi này bắt nguồn từ những dấu hiệu tích cực hay thụ động trong quá trình sản xuất kinh doanh, có phù hợp với việc nâng cao năng lực kinh tế để phục vụ cho chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp hay không Phân tích sự biến động các khoản mục tài sản doanh nghiệp cung cấp cho người phân tích nhìn về quá khứ sự biến động tài sản của doanh nghiệp

Thứ nhất, xem xét sự biến động của tổng tài sản cũng như từng loại tài sản thông

qua việc so sánh giữa đầu kỳ với cuối kỳ cả về số tuyệt đối lẫn tương đối của tổng tài sản cũng như chi tiết đối với từng loại tài sản Qua đó, thấy được sự biến động về quy

mô kinh doanh, năng lực kinh doanh của doanh nghiệp Cụ thể:

Sự biến động của tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn ảnh hưởng đến khả năng ứng phó với các khoản nợ ngắn hạn

Sự biến động của hàng tồn kho chịu ảnh hưởng lớn bởi quá trình xây dựng, bàn giao công trình, sự ứ đọng nguyên vật liệu

Sự biến động của các khoản phải thu chịu ảnh hưởng của việc thanh toán và chính sách tín dụng đối với khách hàng Điều đó ảnh hưởng lớn đến việc quản lý và sử dụng vốn

Sự biến động của TSCĐ cho thấy quy mô, năng lực sản xuất hiện có của doanh nghiệp

Thứ hai, xem xét việc phân bổ tài sản có hợp lý hay không và điều đó tác động

như thế nào đến quá trình sản xuất kinh doanh Để xem xét việc phân bổ tài sản cần xác định tỷ trọng của từng loại tài sản so với tổng tài sản đồng thời so sánh tỷ trọng từng loại giữa cuối kỳ và đầu kỳ Cụ thể :

Tỷ trọng của tài sản ngắn hạn chiếm trong tổng tài sản Tỷ trọng này càng lớn

chứng tỏ TSNH của doanh nghiệp được đầu tư nhiều Cần xem xét các chỉ tiêu sau:

Tỷ trọng của tiền chiếm trong tổng tài sản Nếu chỉ tiêu này cao sẽ cho thấy tiền

của doanh nghiệp nhàn rỗi quá lớn, vốn không được huy động vào sản xuất kinh doanh dẫn đến hiệu quả sử dụng vốn thấp Nếu chỉ tiêu này quá thấp cũng gây khó khăn lớn cho quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, thậm chí không đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tiến hành được liên tục Điều này cũng dẫn đến việc sử dụng vốn kém hiệu quả

Tỷ trọng các khoản phải thu chiếm trong tổng tài sản Nếu tỷ trọng này thấp chứng

tỏ trong kỳ doanh nghiệp đã tích cực thu hồi nợ, hạn chế được sự chiếm dụng vốn của các đối tác Ngược lại, nếu tỷ lệ này cao chứng tỏ trong năm doanh nghiệp đã không tích cực thu hồi nợ, vốn của doanh nghiệp bị các đối tượng khác chiếm dụng ngày càng nhiều và doanh nghiệp cần có các biện pháp thúc đẩy quá trình thu hồi các khoản nợ phải thu

Tỷ trọng của hàng tồn kho chiếm trong tổng tài sản Chỉ tiêu này càng cao chứng

tỏ hàng tồn kho của doanh nghiệp nhiều và có thể dẫn đến tình trạng ứ đọng vốn Cần tìm biện pháp giải quyết dứt điểm lượng hàng tồn kho không cần thiết đặc biệt là phải chú ý tới việc tập trung thi công dứt điểm các công trình và hạng mục công trình dở dang nhằm thu hồi vốn để sử dụng vốn có hiệu quả hơn

Tỷ trọng của tài sản dài hạn chiếm trong tổng tài sản Chỉ tiêu càng lớn, năng lực

sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ngày càng tăng

11

Các tỷ trọng tăng hay giảm giữa cuối kỳ và đầu kỳ có hợp lý hay không tùy thuộc từng loại hình kinh doanh cụ thể, sự phù hợp của doanh nghiệp với sự biến động của thị trường và sự biến động sản xuất trong một kỳ Nếu là doanh nghiệp sản xuất thì tỷ trọng lượng vật liệu dự trữ so với tổng tài sản tăng đủ cho nhu cầu sản xuất là hợp lý Nếu doanh nghiệp cần phải đầu tư trang thiết bị để tăng khả năng cạnh tranh thì tỷ suất đầu tư phải tăng hợp lý; nếu doanh nghiệp muốn chủ động hơn thì trong sản xuất tỉ trọng tiền so với tổng tài sản tăng mới hợp lý còn hàng tồn kho, TSNH khác tăng là không hợp lý vì như vậy thu tạm ứng không tốt, xử lí tài sản chưa tốt

b Phân tích khái quát tình hình biến động nguồn vốn

Để đánh giá khái quát tình hình huy động vốn của doanh nghiệp ta có thể sử dụng các chỉ tiêu như tổng nguồn vốn, tổng số nợ phải trả và tổng vốn chủ sở hữu Thông qua thông số biểu hiện giá trị của các chỉ tiêu ấy, ta có thể xem xét tỷ trọng của từng khoản mục nguồn vốn chiếm trong tổng nguồn vốn ở từng thời điểm cuối kỳ Dựa trên các chỉ tiêu đó cùng với sử dụng phương pháp so sánh: so sánh sự biến động của cơ cấu nguồn vốn và so sánh sự biến động của tổng nguồn vốn theo thời gian cả về

số tuyệt đối và tương đối để có thể thấy được tình hình tạo lập và huy động vốn về quy

mô Ta có thể thấy được mức độ biến động về số tuyệt đối của từng chỉ tiêu và các nhân tố ảnh hưởng đến sự thay đổi trong tỷ trọng của từng bộ phận trong tổng nguồn vốn thông qua chênh lệch về mặt tuyệt đối của từng chỉ tiêu Qua phân tích tỷ lệ gia tăng, có thể thấy được biến động tương đối theo thời gian của các chỉ tiêu đồng thời có thể phân tích biến động tỷ trọng theo thời gian của các chỉ tiêu Bên cạnh đó, biến động của cơ cấu nguồn vốn theo thời gian các nhà phân tích có thể đánh giá được tính hợp lý trong cơ cấu huy động vốn, chính sách huy động cũng như xu hướng biến động của cơ cấu nguồn vốn huy động Việc tăng số vốn chủ sở hữu trong kỳ về quy mô sẽ tăng cường mức độ độc lập, tự chủ về mặt tài chính của doanh nghiệp và ngược lại Còn sự tăng lên về quy mô của nợ phải trả trong kỳ đồng nghĩa với việc giảm tính tự chủ trong tài chính của doanh nghiệp và ngược lại

c Chính sách quản lý tài sản – nguồn vốn của doanh nghiệp

Việc đưa ra các chính sách quản lý tài sản – nguồn vốn cho doanh nghiệp nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến việc tìm nguồn vốn cần thiết mua sắm tài sản và hoạt động của doanh nghiệp, phân bổ có giới hạn nguồn vốn cho những mục đích sử dụng khác nhau đồng thời đảm bảo cho các nguồn vốn được sử dụng một cách hữu hiệu và hiệu quả để đạt mục tiêu đề ra Có ba chính sách quản lý tài sản – nguồn vốn là:

 Chính sách mạo hiểm;

 Chính sách thận trọng;

 Chính sách dung hoà

Sơ đồ 1.2 Các chính sách quản lý tài sản – nguồn vốn

(Nguồn: Sinh viên tự tổng hợp)

Thời gian quay vòng tiền: Chính sách quản lý mạo hiểm rút ngắn thời gian quay vòng tiền Chu kỳ kinh doanh được xác định bằng thời gian thu tiền trung bình và thời gian quay vòng hàng lưu kho Do phải thu khách hàng và hàng tồn kho giảm nên làm tăng vòng quay và rút ngắn thời gian quay vòng Vậy chính sách mạo hiểm rút ngắn chu kỳ kinh doanh và dẫn tới rút ngắn thời gian quay vòng tiền Do doanh nghiệp không có tỷ trọng lớn tài sản dưới hình thức phải thu khách hàng và hàng lưu kho; bên cạnh đó, phải trả người bán và nợ đọng cao hơn dẫn đến vòng quay phải trả ngắn hơn nên thời gian trả chậm trung bình dài hơn và thời gian quay vòng tiền ngắn hơn Vì vậy, chính sách này làm tăng khả năng thanh khoản tiếp diễn của doanh nghiệp Tuy nhiên cũng làm giảm khả năng linh hoạt của doanh nghiệp trong tương lai

Chi phí thấp hơn dẫn tới thu nhập trước thuế và lãi (EBIT) cao hơn: Do khoản phải thu khách hàng ở mức thấp nên chi phí quản lý dành cho công nợ cũng như tổng giá trị của các khoản nợ không thể thu hồi được sẽ giảm đi Thêm vào đó, việc doanh nghiệp dự trữ ít hàng tồn kho hơn cũng sẽ tiết kiệm được chi phí lưu kho và tránh khả năng tổn thất do lỗi thời, mất cắp Hơn nữa, chính sách mạo hiểm cũng cho phép vay

TSNH

TSDH

Ngắn hạn

Dài hạn

TSNH

TSDH

Ngắn hạn

Dài hạn

TSNH

TSDH

Ngắn hạn

Dài hạn Tài sản Nguồn vốn Tài sản Nguồn vốn Tài sản Nguồn vốn

sử dụng chính sách tín dụng chặt chẽ để duy trì khoản phải thu khách hàng thấp Những rủi ro này đánh đổi bởi chi phí thấp hơn nên lợi nhuận kì vọng tăng lên

Theo đuổi việc duy trì tỷ trọng nợ ngắn hạn cao có thể khiến các doanh nghiệp gặp rủi ro trong thanh toán do phải đáo hạn khi các khoản nợ ngắn hạn đến hạn mà các doanh nghiệp vẫn muốn có vốn Và điều này đòi hỏi phải được đánh đổi bằng thu nhập cao hơn

Chính sách thận trọng

Chính sách này ngược lại với chính sách mạo hiểm, chính sách thận trọng duy trì TSNH ở mức cao còn nợ ngắn hạn ở mức thấp Với cách tiếp cận này, doanh nghiệp không bị lệ thuộc vào nợ ngắn hạn Bên cạnh đó, việc dự trữ TSNH nhiều và giảm nợ ngắn hạn làm cho khả năng thanh toán ngắn hạn và khả năng thanh toán tức thời của doanh nghiệp tăng cao

Nếu doanh nghiệp có tỷ trọng nợ ngắn hạn thấp thì doanh nghiệp sẽ có sự linh hoạt do nợ ngắn hạn sẽ dễ dàng huy động Cũng tương tự như vậy doanh nghiệp có thể đẩy giá khoản phải trả cho người bán tăng cao mà không dễ dàng bị rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán Mức linh hoạt của doanh nghiệp sẽ giảm đi khi tỷ trọng nợ ngắn hạn tăng lên

Thời gian quay vòng tiền dài hơn do khoản phải thu khách hàng và hàng tồn kho tăng nên làm giảm vòng quay và kéo dài thời gian quay vòng Hơn nữa, phải trả người bán và nợ đọng giảm nên vòng quay phải trả dài hơn dẫn đến thời gian trả chậm trung bình ngắn hơn và thời gian quay vòng tiền cũng dài hơn

Chi phí cao hơn dẫn tới thu nhập trước thuế và lãi (EBIT) thấp hơn: Do khoản phải thu khách hàng ở mức cao nên chi phí quản lý dành cho công nợ cũng như tổng giá trị của các khoản nợ không thể thu hồi được sẽ tăng lên Thêm vào đó, việc doanh nghiệp dự trữ nhiều hàng tồn kho cũng sẽ làm tăng chi phí lưu kho Và chi phí lãi cũng cao nên EBIT của doanh nghiệp sẽ giảm

Chiến lược rủi ro thấp hơn nên thu nhập yêu cầu cũng sẽ thấp hơn Bởi chi phí của chính sách thận trọng cao hơn nên

Chính sách dung hòa

Sử dụng nguồn vốn dài hạn tài trợ cho tài sản dài hạn là làm cân bằng luồng tiền tạo ra từ tài sản với kỳ hạn của nguồn tài trợ Tăng tạm thời vào TSNH nên được tài

trợ bằng nguồn vốn ngắn hạn mà có thể được thanh toán khi TSNH giảm Sở dĩ có điều này là vì TSNH có khả năng quay vòng nhanh nên được tài trợ bằng vốn ngắn hạn để tiết kiệm chi phí lãi vay Tăng TSNH thường xuyên hay TSDH mà cần nhiều thời gian để quy đổi ra thành tiền thì nên được tài trợ bằng vốn dài hạn để đảm bảo khả năng tự chủ tài chính, khả năng thanh toán

Đa số các doanh nghiệpsử dụng chiến lược quản lý vốn thận trọng Tuy nhiên, phải tuỳ thuộc vào giai đoạn phát triển, những thông tin kinh tế trong và ngoài nước mới có thể quyết định sử dụng chính sách nào cho hợp lý nhằm tối đa hóa lợi nhuận

1.1.4.2 Phân tích kết quả hoạt động kinh doanh

Việc phân tích kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cho thấy hiệu quả của các chiến lược, chính sách, kế hoạch của doanh nghiệp Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp được thể hiện qua một số chỉ tiêu trong và ngoài báo cáo tài chính của doanh nghiệp như:

Doanh thu thuần: Là lượng doanh thu mà doanh nghiệp thực tế nhận được có giá

trị bằng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ doanh thu không bao gồm giá vốn hàng bán Việc phân tích sự biến động của khoản mục doanh thu thuần giúp các bên liên quan đánh giá được hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thông qua hiệu quả của quá trình sản xuất

Giá vốn hàng bán: Phản ánh toàn bộ chi phí mua hàng để sản xuất sản phẩm,

hàng hoá Phân tích sự biến động của giá vốn hàng bán cho thấy sự biến động của tình hình mua hàng đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và tình hình sử dụng nguyên liệu đầu vào cho hoạt động sản xuất đối với doanh nghiệp sản xuất Do đó, sự biến động của giá vốn hàng bán cho thấy sự thay đổi chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để

có được hàng hoá, sản phẩm cung cấp cho thị trường

Chi phí ngoài sản xuất: Chi phí bán hàng là chi phí phục vụ cho quá trình lưu

thông hàng hoá như chi phí nguyên vật liệu, chi phí khấu hao TSCĐ, vận chuyển, quảng cáo, tiếp thị và chi phí quản lý doanh nghiệp

1.1.4.3 Phân tích các chỉ tiêu đánh giá khả năng thanh toán

Khả năng thanh toán của doanh nghiệp là nội dung quan trọng để đánh giá chất lượng tài chính và hiệu quả hoạt động Đây cũng là những thông tin hữu ích mà các tổ chức tín dụng, nhà đầu tư, cơ quan kiểm toán thường hay quan tâm để đạt được các mục tiêu của mình trên thương trường kinh doanh Khi đánh giá khả năng thanh toán của doanh nghiệp có nhiều cách tiếp cận và tùy theo mục đích khác nhau Để phân tích, đánh giá khả năng thanh toán và các khoản nợ ngắn hạn khi chúng đến hạn thanh toán, người ta sử dụng các chỉ tiêu chủ yếu sau:

15

a Khả năng thanh toán hiện hành

Khả năng thanh toán hiện hành có vai trò rất quan trọng đối với tình hình tài chính của doanh nghiệp và đây là chỉ tiêu cho thấy khả năng đáp ứng các khoản nợ ngắn hạn của doanh nghiệp là cao hay thấp Nợ ngắn hạn là những khoản nợ mà doanh nghiệp phải thanh toán trong vòng một năm hay một chu kỳ kinh doanh Vì vậy, chỉ tiêu khả năng thanh toán được xác định theo công thức:

hả năng thanh toán hi n h nh ổng t i sản ngắn hạn

ổng nợ ngắn hạn lần

Chỉ tiêu khả năng thanh toán hiện hành cho biết một đồng nợ ngắn hạn của doanh nghiệp được trang trải bằng bao nhiêu đồng TSNH Về mặt lý thuyết, nếu hệ số của chỉ tiêu này ≥ 1, doanh nghiệp có đủ khả năng thanh toán khoản nợ ngắn hạn và tình hình tài chính là bình thường hoặc khả quan Ngược lại, hệ số của chỉ tiêu này < 1, doanh nghiệp không đảm bảo đáp ứng được các khoản nợ ngắn hạn Và chỉ tiêu càng nhỏ hơn 1, khả năng thanh toán của doanh nghiệp càng thấp Tuy nhiên, trên thực tế, khi hệ số của chỉ tiêu này ≥ 2, doanh nghiệp mới hoàn toàn đảm bảo khả năng thanh toán nợ ngắn hạn và các chủ nợ mới có thể yên tâm thu hồi được khoản nợ của mình khi đáo hạn

Nếu hệ số thanh toán hiện hành giảm, cho thấy khả năng thanh toán của doanh nghiệp giảm, là dấu hiệu báo trước khó khăn tài chính trong tương lai Nếu hệ số này cao, nghĩa là doanh nghiệp sẵn sàng trong việc trả nợ, đảm bảo được khả năng thanh toán Tuy nhiên, nếu tỷ số thanh toán hiện hành quá cao sẽ gây tốn kém, ảnh hưởng tới khả năng sinh lời của doanh nghiệp Và khi so với bình quân ngành, hệ số khả năng thanh toán hiện hành của doanh nghiệp không quá chênh lệch là tốt

b Khả năng thanh toán nhanh

Khả năng thanh toán nhanh phản ánh khả năng thanh toán thực sự của doanh nghiệp trước các khoản nợ ngắn hạn Chỉ tiêu này cho biết, với giá trị còn lại của TSNH (sau khi đã loại trừ giá trị hàng tồn kho là bộ phận có khả năng chuyển đổi thành tiền chậm nhất trong toàn bộ TSNH), doanh nghiệp có đủ khả năng trang trải toàn bộ nợ ngắn hạn Chỉ tiêu này được tính như sau:

hả năng thanh toán nhanh i sản ngắn hạn ng tồn ho

ổng số nợ ngắn hạn lần

Ý nghĩa của chỉ tiêu này cho rằng một đồng nợ ngắn hạn được bảo đảm bằng bao nhiêu đồng TSNH mà không cần phải bán bớt kho Và cũng như hệ số khả năng thanh toán hiện hành, hệ số khả năng thanh toán nhanh ≥ 1, doanh nghiệp bảo đảm và thừa khả năng thanh toán nhanh và ngược lại, khi hệ số < 1, doanh nghiệp không bảo đảm khả năng thanh toán nhanh

Chỉ tiêu này cao chứng tỏ khả năng thanh toán của doanh nghiệp dồi dào, tuy nhiên chỉ tiêu này cao quá, kéo dài có thể dẫn tới vốn bằng tiền của doanh nghiệp nhàn rỗi, ứ đọng và dẫn tới hiệu quả sử dụng vốn thấp Chỉ tiêu này quá thấp kéo dài, chứng

tỏ doanh nghiệp không có đủ khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn và quá hạn Trường hợp chỉ tiêu này thấp quá, kéo dài liên tiếp sẽ ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp và có thể dẫn tới doanh nghiệp bị giải thể hoặc phá sản Giống như chỉ tiêu khả năng thanh toán hiện hành, so sánh với bình quân ngành, chỉ tiêu này nếu không chênh lệch nhiều có thể tạm chấp nhận nhưng doanh nghiệp cần cải thiện bằng các biện pháp tích cực hơn trong việc cắt giảm hàng tồn kho

c Khả năng thanh toán tức thời

Hệ số khả năng thanh toán tức thời cho biết với lượng tiền và tương đương tiền hiện có, doanh nghiệp có đủ khả năng trang trải các khoản nợ ngắn hạn không Chỉ tiêu này được xác định bởi công thức:

hả năng thanh toán tứ thời iền t ng ng tiền

ổng số nợ ngắn hạn lần

Chỉ tiêu này phản ánh cứ một đồng nợ ngắn hạn thì được đảm bảo bằng bao nhiêu đồng tiền Khi hệ số khả năng thanh toán tức thời ≥ 1, doanh nghiệp bảo đảm và thừa khả năng thanh toán tức thời và ngược lại, khi hệ số của chỉ tiêu < 1, doanh nghiệp không đảm bảo khả năng thanh toán tức thời Tuy nhiên, trên thực tế hệ số này khoảng 0,5 là tốt

Hệ số này quá thấp sẽ khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thanh toán, có thể dẫn đến mất khả năng thanh toán Nhưng nếu tỷ số này cao sẽ gây lãng phí do vốn

bị ứ đọng Chỉ tiêu khả năng thanh toán tức thời có giá trị cảnh báo cao trong khoảng

ba tháng Nếu doanh nghiệp không bảo đảm khả năng thanh toán tức thời, các nhà quản trị doanh nghiệp sẽ phải áp dụng ngay các biện pháp tài chính khẩn cấp để tránh cho doanh nghiệp không bị lâm vào tình trạng phá sản

d Vốn lưu động ròng trên doanh thu

Đây là một cách khác nữa để đo lường khả năng của doanh nghiệp trong việc trả những khoản nợ ngắn hạn Chỉ tiêu này được xác định theo công thức:

17

nghiệp cần với mức doanh thu nhất định càng lớn Chỉ tiêu vốn lưu động ròng trên doanh thu cho thấy với mỗi đồng doanh thu tạo ra bao nhiêu đồng để trợ giúp doanh nghiệp

1.1.4.4 Phân tích chỉ tiêu đánh giá khả năng quản lý tài sản

Nhóm tỷ số này đo lường hiệu quả quản lý tài sản của doanh nghiệp Vốn của doanh nghiệp được dùng để đầu tư cho các loại tài sản khác nhau như TSNH, TSDH

Do đó, các nhà phân tích không chỉ quan tâm tới việc đo lường hiệu quả sử dụng tổng tài sản mà còn chú trọng tới hiệu quả sử dụng của từng bộ phận cấu thành tổng tài sản của doanh nghiệp Chỉ tiêu doanh thu được sử dụng chủ yếu trong tính toán các tỷ số này để xem xét khả năng hoạt động của doanh nghiệp

a Vòng quay các khoản phải thu

Vòng quay các khoản phải thu được sử dụng để xem xét hiệu quả của doanh nghiệp trong việc sử dụng tín dụng mở rộng cho khách hàng Lí do mở rộng tín dụng cho khách hàng là nhằm mục đích tăng doanh số bán hàng Tuy nhiên, nó lại có nhược điểm là khách hàng không thanh toán như đã hứa Chỉ tiêu này xem xét tốc độ thanh toán các khoản nợ của khách hàng cho doanh nghiệp và được xác định bởi công thức:

ng qua á hoản hải thu oanh thu thuần

hải thu há h h ng nh qu n ng

Trong đó:

hải thu há h h ng nh qu n nă iá t ầu iá t uối

Vòng quay càng cao chứng tỏ doanh nghiệp thu hồi tiền hàng kịp thời, ít bị chiếm dụng vốn Tuy nhiên, chỉ tiêu này cao quá có thể do phương thức thanh toán tiền của doanh nghiệp quá chặt chẽ, khi đó sẽ ảnh hưởng đến doanh thu của doanh nghiệp

b Thời gian thu tiền trung bình

Chỉ tiêu này dùng để đo lường hiệu quả và chất lượng quản lý khoản phải thu Nó cho biết trung bình mất bao nhiêu ngày để doanh nghiệp có thể thu hồi được khoản phải thu Công thức:

ng qua á hoản hải thu ng

Chỉ tiêu này càng ngắn chứng tỏ tốc độ thu hồi tiền càng nhanh, doanh nghiệp ít

bị chiếm dụng vốn Ngược lại, thời gian của vòng quay càng dài, chứng tỏ tốc độ thu hồi tiền càng chậm, số vốn của doanh nghiệp bị chiếm dụng nhiều

c Vòng quay hàng tồn kho

Vòng quay hàng tồn kho phản ánh mối quan hệ giữa hàng tồn kho và giá vốn hàng bán trong một kỳ kinh doanh Để đánh giá hiệu quả quản lý hàng tồn kho của

doanh nghiệp, người phân tích có thể sử dụng tỷ số hoạt động hàng tồn kho Chỉ số này có thể đo lường bằng chỉ tiêu vòng quay hàng tồn kho và số ngày tồn kho

Vòng quay hàng tồn kho được xác định bằng cách lấy giá vốn hàng bán chia cho bình quân giá trị hàng tồn kho Số liệu hàng tồn kho được tính giá trị bình quân vì giá trị giá vốn hàng bán được thu thập từ báo cáo kết quả kinh doanh, phản ánh số liệu trong thời kỳ, trong khi đó giá trị hàng tồn kho được lấy từ BCĐKT là giá trị tại một thời điểm Công thức tính vòng quay hàng tồn kho:

ng qua h ng tồn ho iá ốn h ng án

iá t h ng tồn ho nh qu n ng

Trong đó:

iá t h ng tồn ho nh qu n nă iá t ầu iá t uối

Chỉ tiêu này cho biết, trong kỳ phân tích hàng tồn kho quay được bao nhiêu vòng

Và chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ hàng tồn kho vận động không ngừng Đó là nhân tố

để tăng doanh thu, góp phần tăng lợi nhuận của doanh nghiệp Đây là một chỉ tiêu khá quan trọng để đánh giá hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp Tỷ số này đo lường tính thanh khoản của hàng tồn kho Nếu việc quản lý hàng tồn kho của doanh nghiệp không hiệu quả sẽ phát sinh chi phí lưu trữ hàng tồn kho làm giá bán tăng

d Thời gian quay vòng hàng tồn kho

Chỉ tiêu này phản ánh một vòng quay của hàng tồn kho mất bao nhiêu ngày hay chính là số ngày tồn kho bình quân để từ hàng tồn kho chuyển thành doanh thu Chỉ tiêu được xác định như sau:

ng qua h ng tồn ho ng

Thời gian quay vòng hàng tồn kho càng thấp, chứng tỏ hàng tồn kho vận động nhanh, đó là nhân tố góp phần tăng doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp

e Vòng quay tiền

Công thức xác định vòng quay tiền:

iền á hoản t ng ng tiền ng

Vòng quay tiền phản ánh thời gian quay vòng của tiền trong chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp Do tiền là tài sản có tính lỏng cao nhất nên việc dự trữ tiền và các tài sản tương đương tiền giúp doanh nghiệp có thể chủ động trong kinh doanh, mua bán hàng hoá ngay và được hưởng chiết khấu Tuy nhiên, việc dự trữ tiền nhiều ở mức không hợp lý có thể gây ra rất nhiều bất lợi Ví dụ như, trong điều kiện sản xuất

19

kinh doanh thiếu vốn thì việc dự trữ tiền nhiều sẽ gây ứ đọng vốn, hạn chế khả năng đầu tư vào các tài sản khác khiến lợi nhuận trong doanh nghiệp giảm xuống; một hạn chế nữa của việc dự trữ tiền là do tiền có giá trị theo thời gian nên dưới tác động của lạm phát tiền sẽ bị mất giá dần theo thời gian Vì vậy, doanh nghiệp cần xem xét để có chính sách dự trữ tiền một cách hợp lý để đem lại lợi nhuận là cao nhất

f Hiệu suất sử dụng tổng tài sản

Công thức tính:

i u suất s ng tổng t i sản oanh thu thuần

ổng t i sản nh qu n lần

Trong đó:

ổng t i sản nh qu n nă iá t ầu iá t uối

Hiệu suất sử dụng tổng tài sản cho biết bình quân một đồng tài sản tham gia vào quá trình kinh doanh tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu thuần Chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ tài sản vận động nhanh, góp phần làm tăng doanh thu và lợi nhuận cho doanh nghiệp và ngược lại Tuy nhiên chỉ số này phụ thuộc vào đặc diểm của ngành nghề kinh doanh, đặc điểm cụ thể của tài sản trong các doanh nghiệp

1.1.4.5 Phân tích các chỉ tiêu đánh giá khả năng quản lý nợ

Trong tài chính doanh nghiệp, mức độ sử dụng nợ để tài trợ cho hoạt động của doanh nghiệp gọi là đòn bẩy tài chính Đòn bẩy tài chính có tính hai mặt Một mặt nó giúp gia tăng lợi nhuận cho cổ đông, mặt khác, nó làm gia tăng rủi ro Do đó, quản lý

nợ cũng quan trọng như quản lý tài sản Các chỉ tiêu quản lý nợ bao gồm:

a Tỷ số nợ trên tổng tài sản

Tỷ số nợ trên tổng tài sản thường được gọi là tỷ số nợ (D/A), đo lường mức độ sử dụng nợ của doanh nghiệp để tài trợ cho tổng tài sản Tỷ số này được xác định bằng cách lấy tổng nợ chia cho tổng tài sản Tổng nợ bao gồm nợ ngắn hạn và nợ dài hạn phải trả các số liệu về nợ và tài sản đều được lấy từ BCĐKT của doanh nghiệp Tỷ số

nợ được xác định như sau:

ỷ số nợ t n tổng t i sản ổng nợ hải t ả

ổng t i sản

Tỷ số này cho biết trong một đồng vốn hình thành nên tài sản của doanh nghiệp thì có bao nhiêu đồng được tài trợ bằng vốn nợ, qua đó xác định nghĩa vụ của chủ doanh nghiệp đối với các chủ nợ

Tỷ số nợ trên tổng tài sản nói chung thường nằm trong khoảng từ 50 đến 70%

Tỷ số này quá thấp có nghĩa là doanh nghiệp hiện ít sử dụng nợ để tài trợ cho tài sản

Ngược lại, tỷ số này quá cao có nghĩa là doanh nghiệp sử dụng quá nhiều nợ để tài trợ cho tài sản Trong trường hợp đặc biệt, khi tỷ số nợ lớn hơn 1, điều này khi xảy ra cho thấy rằng nợ của doanh nghiệp hiện lớn hơn tài sản Do đó, vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp đang âm, tức là doanh nghiệp đang trong tình trạng lỗ vốn Chủ nợ thường thích doanh nghiệp có tỷ số nợ thấp vì như thế doanh nghiệp có khả năng trả nợ cao Ngược lại, cổ đông muốn doanh nghiệp có tỷ số nợ cao vì sử dụng đòn bẩy tài chính nói chung làm gia tăng khả năng sinh lợi cho cổ đông

b Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu

Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu, thường gọi là tỷ số nợ (D/E), đo lường mức độ sử dụng nợ của doanh nghiệp trong mối quan hệ tương quan với mức độ sử dụng vốn CSH Tỷ số này được xác định bằng cách lấy tổng nợ chia cho giá trị vốn CSH Các số liệu về nợ và tài sản được thu thập từ BCĐKT của doanh nghiệp Công thức tính tỷ lệ

c Tỷ số khả năng trả lãi vay

Về nguyên tắc, việc sử dụng nợ nói chung sẽ tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp nhưng đối với cổ đông điều này chỉ thực sự có lợi khi lợi nhuận thu được phải lớn hơn khoản chi phí phải trả cho việc sử dụng các khoản nợ Nếu không doanh nghiệp sẽ không có khả năng trả lãi, gánh nặng của các khoản lãi này sẽ gây thiệt hại trực tiếp cho chủ doanh nghiệp và các cổ đông Khả năng trả lãi vay tức là tiềm lực của doanh nghiệp có thể thanh toán chi phí của các khoản vay nợ Các số liệu tính toán trên số liệu thu thập được từ báo cáo KQHĐKD Công thức cụ thể như sau:

ỷ số hả năng t ả l i a ợi nhu n t thuế l i

hi h l i a lần

Với hệ thống kế toán của Việt Nam, chi phí lãi vay thường lấy số liệu trong phần

“lãi vay” trong khoản mục chi phí tài chính của báo cáo KQHĐKD, EBIT thường được lấy thông tin từ khoản mục “ Lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh” của báo cáo KQHĐKD; không kể các khoản mục “lợi nhuận từ hoạt động tài chính” và

21

để xem xét khả năng sử dụng lợi nhuận từ hoạt động sản xuất của doanh nghiệp có thể đáp ứng các khoản chi phí lãi vay hay không Lãi vay là một khoản chi phí nên doanh nghiệp sử dụng lợi nhuận trước thuế để chi trả

Tỷ số khả năng thanh toán lãi vay phản ánh khả năng thanh toán lãi vay của doanh nghiệp từ hoạt động sản xuất kinh doanh Tỷ số này cho biết mối quan hệ giữa chi phí lãi vay và lợi nhuận của doanh nghiệp Qua đó, giúp đánh giá khả năng thanh toán chi phí lãi vay của doanh nghiệp Khả năng trả lãi vay của doanh nghiệp cao hay thấp nói chung phụ thuộc vào khả năng sinh lợi và mức độ sử dụng nợ

d Tỷ số khả năng trả nợ

Tỷ số khả năng trả lãi không phản ánh được toàn diện trách nhiệm nợ của doanh nghiệp vì ngoài chi phí lãi vay, doanh nghiệp còn phải trả nợ gốc và các khoản chi phí khác như chi phí thuê tài chính, thuê tài sản Do đó, không chỉ quan tâm tới khả năng trả lãi mà còn quan tâm đến khả năng thanh toán nợ nói chung Tỷ số khả năng trả nợ được xác định bằng cách:

ỷ số hả năng t ả nợ iá ốn h ng án hấu hao

ợ hải t ả hi h l i a lần

Tỷ số khả năng trả nợ có thể đo lường khả năng trả nợ gốc và lãi của doanh nghiệp từ các nguồn doanh thu, khấu hao, lợi nhuận trước thuế Tỷ số này cho biết mỗi đồng nợ gốc và lãi có bao nhiêu đồng có thể sử dụng để trả nợ Tỷ số khả năng trả nợ

so sánh với 1, nếu tỷ số lớn hơn 1 có nghĩa là nguồn tiền của doanh nghiệp có thể sử dụng để trả nợ lớn hơn nợ gốc và lãi phải trả Điều này chứng tỏ khả năng trả nợ của doanh nghiệp tốt

1.1.4.6 Phân tích các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời

Khả năng sinh lời của doanh nghiệp là chỉ tiêu phản ánh mức lợi nhuận mà doanh nghiệp thu được trên một đơn vị chi phí hay yếu tố đầu vào hay trên một đơn vị đầu ra phản ánh kết quả sản xuất Mức lợi nhuận mà doanh nghiệp thu được tính trên một đơn

vị càng cao thì khả năng sinh lời càng cao, dẫn đến hiệu quả kinh doanh cao Ngược lại, mức lợi nhuận thu được trên một đơn vị càng nhỏ, khả năng sinh lợi càng thấp, kéo theo hiệu quả kinh doanh thấp Vì thể, có thế nói, khả năng sinh lời của doanh nghiệp là biểu hiện cao nhất và tập trung nhất của hiệu quả kinh doanh Để phân tích, đánh giá khả năng sinh lời của doanh nghiệp, ta có thể sử dụng tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS),

tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE)

a Tỷ suất lợi nhuận cận biên

Tỷ suất lợi nhuận cận biên so sánh giữa các yếu tố thu nhập với doanh thu Chỉ tiêu này giúp nhà đầu tư biết những yếu tố tạo nên thu nhập doanh nghiệp và thường

được biểu diễn như một phần của mỗi đồng doanh thu Các tỷ suất lợi nhuận cận biên sau chỉ khác nhau về tử số, cái mà sẽ giúp chúng ta đánh giá hiệu năng của kinh doanh theo nhiều khía cạnh khác nhau

Tỷ suất biên lợi nhuận gộp

Tỷ suất biên lợi nhuận gộp giúp nhà đầu tư đánh giá về việc cơ sở sản xuất được quản lý như thế nào So sánh giữa lợi nhuận gộp với doanh thu ta có hệ số biên lợi nhuận gộp Công thức như sau:

ỷ suất i n lợi nhu n g ợi nhu n g

oanh thu thuần

Tỷ suất này cho ta biết với mỗi 100 đồng doanh thu, lợi nhuận gộp của doanh nghiệp là bao nhiêu đồng Nhìn vào doanh số và giá vốn hàng bán, ta có thể thấy tỷ suất biên lợi nhuận gộp bị ảnh hưởng bởi:

 Thay đổi trong lượng tiêu thụ dẫn đến thay đổi giá vốn hàng bán và doanh số bán hàng;

 Thay đổi trong giá bán dẫn đến thay đổi trong doanh thu;

 Thay đổi chi phí sản xuất dẫn đến thay đổi trong giá vốn hàng bán

Tỷ suất lợi nhuận hoạt động

ỷ suất lợi nhu n hoạt ng ợi nhu n t thuế l i

Chỉ tiêu này cho biết với 100 đồng doanh thu có bao nhiêu đồng thu nhập kinh doanh Tỷ suất lợi nhuận hoạt động bị ảnh hưởng bởi những yếu tố tương tự như ba yếu tố ảnh hưởng tới tỷ suất biên lợi nhuận gộp ở trên và thêm chi phí hoạt động

b Sức sinh lời căn bản

Tỷ số sức sinh lời căn bản đánh giá khả năng sinh lời căn bản của doanh nghiệp, chưa kể đến ảnh hưởng của thuế và đòn bẩy tài chính Tỷ số này được xác định như sau:

ứ sinh lời ăn ản ợi nhu n t thuế l i

ổng t i sản nh qu n

Tỷ số này cho biết bình quân cứ mỗi 100 đồng tài sản của doanh nghiệp tạo ra được bao nhiêu đồng lợi nhuận trước thuế và lãi Tỷ số này càng lớn, sức sinh lời căn bản càng cao, hiệu quả kinh doanh càng cao Và ngược lại, tỷ số càng nhỏ, sức sinh lời căn bản càng thấp, hiệu quả kinh doanh càng thấp

c Tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS)

Đây là thước đo chỉ rõ năng lực hoạt động của doanh nghiệp trong việc tạo ra lợi nhuận và năng lực cạnh tranh Nó cho biết 100 đồng doanh thu tạo ra bao nhiêu đồng

23

lợi nhuận Hệ số này được đánh giá là tốt nếu nó đạt từ 5% trở lên nhưng phải xem xét tới số vòng quay của vốn để sao cho chỉ số lợi nhuận trên vốn là tốt nhất

ợi nhu n sau thuế

oanh thu thuần

Chỉ tiêu tỷ suất sinh lời trên doanh thu có thể thay đổi qua từng thời kỳ kinh doanh phụ thuộc vào sự thay đổi của doanh thu thuần và chi phí bán hàng Nếu doanh thu thuần giảm hoặc tăng không đáng kể trong khi chi phí bán hàng tăng với tốc độ lớn

sẽ làm giảm doanh thu bán hàng Khi đó, doanh nghiệp cần có những phương pháp tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra giải pháp khắc phục Hơn nữa, chỉ tiêu này càng cao, ROS càng cao, hiệu quả kinh doanh cũng sẽ cao và ngược lại

d Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA)

Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản được thiết kế để đo lường khả năng sinh lời trên mỗi đồng tài sản của doanh nghiệp Công thức xác định:

ợi nhu n sau thuế

ổng t i sản nh qu n

Trong công thức trên, lợi nhuận trên tử số lấy số liệu từ báo cáo KQHĐKD, trong khi tổng tài sản lấy số liệu từ Bảng cân đối kế toán nên phải tính bình quân ROA cho thấy bình quân mỗi 100 đồng tài sản tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế Chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ hiệu quả sử dụng tổng tài sản càng tốt, góp phần nâng cao khả năng đầu tư của chủ doanh nghiệp

e Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE)

Đứng trên góc độ cổ đông, chỉ tiêu quan trọng nhất là tỷ suất sinh lời trên vốn CSH Chỉ tiêu này đo lường khả năng sinh lời trên mỗi đồng vốn CSH Công thức được xác định như sau:

ợi nhu n sau thuế

ốn hủ s hữu nh qu n

Trong đó:

ốn hủ s hữu nh qu n iá t ầu iá t uối

Vốn CSH phải lấy giá trị bình quân vì số liệu của lợi nhuận được lấy từ báo cáo KQHĐKD và số liệu của vốn CSH được lấy từ BCĐKT ROE phản ánh bình quân mỗi

100 đồng vốn chủ sở hữu tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế Chỉ tiêu này cao thường giúp cho các nhà quản trị có thể huy động vốn CSH trên thị trường tài chính để tài trợ cho sự tăng trưởng của doanh nghiệp Ngược lại, nếu chỉ tiêu này nhỏ cho thấy doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc huy động vốn CSH Tuy nhiên, sức sinh

lời của vốn chủ CSH cao không phải lúc nào cũng tốt vì có thể do ảnh hưởng của đòn bẩy tài chính khi mức độ mạo hiểm lớn Do đó, khi phân tích chỉ tiêu này cần kết hợp với cơ cấu vốn chủ sở hữu trong từng doanh nghiệp cụ thể

1.1.4.7 Mối quan hệ giữa các chỉ tiêu tài chính doanh nghiệp – phương trình

Dupont

Phương trình Dupont là phương pháp tách tỷ suất lợi nhuận thành những hệ số để xác định bộ phận nào chịu trách nhiệm của hiệu năng doanh nghiệp Điều này cho phép phân tích ảnh hưởng của các nhân tố với chỉ tiêu tổng hợp Với phương pháp này, nhà phân tích sẽ tìm được nguyên nhân dẫn đến các hiện tượng tốt, xấu trong doanh nghiệp Phương trình Dupont có ba tác dụng chính:

 Cho thấy mối quan hệ và tác động của các nhân tố là chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng vốn;

 Cho phép phân tích lượng hoá các nhân tố ảnh hưởng tới tỷ suất sinh lời của vốn chủ sở hữu;

 Là cơ sở đưa ra các chính sách phù hợp và hiệu quả, căn cứ trên mức độ tác động khác nhau của từng nhân tố khác nhau đến tỷ suất sinh lời

Đầu tiên là chỉ tiêu sức sinh lợi căn bản:

ứ sinh lời ăn ản

oanh thu thuần

oanh thu thuần ổng t i sản nh qu n

Hay nói cách khác, sức sinh lời căn bản của doanh nghiệp liên quan đến khả năng sinh lời (trong trường hợp lợi nhuận hoạt động hay EBIT) và một thước đo hoạt động (hiệu suất sử dụng tổng tài sản = doanh thu thuần/tổng tài sản bình quân)

Do đó, khi phân tích thay đổi trong sức sinh lời căn bản của một doanh nghiệp, nhà đầu tư có thể nhìn vào việc tách hệ số này: lợi nhuận hoạt động và hiệu suất sử dụng tổng tài sản

Tiếp theo là chỉ tiêu ROA:

ợi nhu n sau thuế

oanh thu thuần

oanh thu thuần ổng t i sản nh qu n

Như vậy, ROA bị ảnh hưởng bởi hai yếu tố là ROS và hiệu suất sử dụng tổng tài sản Đây gọi là phương trình Dupont cơ bản

Ngoài ra, ta còn có phương trình Dupont mở rộng, phân tích dựa trên chỉ tiêu ROE như sau:

ợi nhu n sau thuế

oanh thu thuần

oanh thu thuần ổng t i sản nh qu n

ổng t i sản nh qu n

ốn nh qu n

25

Theo phương trình trên, ROE chịu tác động của ba nhân tố ROS, hiệu suất sử dụng tổng tài sản và hệ số sử dụng vốn CSH (tổng tài sản bình quân/vốn CSH) Từ đó, đưa ra các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của từng nhân tố góp phần đẩy nhanh tỷ suất sinh lời trên vốn CSH Nếu ROE của doanh nghiệp thấp hơn các doanh nghiệp cùng ngành thì chủ doanh nghiệp và các nhà phân tích có thể dựa vào phương trình Dupont để tìm ra nguyên nhân chính xác Ngoài ra, các chỉ số trên còn dùng để định hướng phát triển doanh nghiệp trong một thời kỳ, từ đó phát hiện ra những khó khăn

mà doanh nghiệp có thể gặp phải trong tương lai Nhà phân tích tài chính có thể kết hợp phương pháp phân tích tỷ lệ và phương trình Dupont để đưa ra các kết quả phân tích chính xác nhất

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc phân tích tài chính của doanh nghiệp

1.2.1 Nhân tố khách quan

Nhân tố khách quan là những nhân tố nằm ngoài sự kiểm soát hoặc hoàn toàn không lường trước được của doanh nghiệp Có rất nhiều nhân tố khách quan ảnh hưởng đến công tác phân tích tài chính

Môi t ờng pháp lý: Doanh nghiệp là đối tượng chịu sự quản lý của Nhà nước

Sự thắt chặt hay nới lỏng hoạt động của doanh nghiệp được điều chỉnh bằng luật và các văn bản quy phạm pháp luật, bằng cơ chế quản lý tài chính Tính chính xác của thông tin dùng trong hoạt động phân tích tài chính phụ thuộc rất nhiều vào việc Nhà nước có đưa chế độ kiểm toán độc lập hay xác nhận của cơ quan kiểm toán Nhà nước đối với các báo cáo quyết toán của doanh nghiệp thành quy định bắt buộc hay không Nếu không, các báo cáo quyết toán của doanh nghiệp chỉ là hình thức đối phó với các

cơ quan chức năng Nhà nước và việc dùng thông tin này vào phân tích tài chính chỉ đem lại những kết luận không chính xác, không có lợi đối với người sử dụng nó

Sự phát triển của công ngh thông tin: Sự phát triển của công nghệ là một yếu tố

góp phần thay đổi phương thức sản xuất, tạo ra nhiều kỹ thuật mới dẫn đến những thay đổi mạnh mẽ trong quản lý tài chính doanh nghiệp Với sự trợ giúp của công nghệ, việc phân tích tài chính sẽ hiệu quả hơn, giúp lãnh đạo doanh nghiệp, các nhà đầu tư đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời

Các thông tin về ngành: Hoạt động phân tích tài chính thực hiện thực sự có hiệu

quả khi có một hệ thống chỉ tiêu trung bình chuẩn của ngành để sử dụng trong phương pháp so sánh khi tiến hành phân tích tài chính Nhà nước hay các Bộ, ngành chủ quản chưa có quy định bắt buộc về hệ thống thống kê để đưa ra các chỉ tiêu trung bình ngành như là các số liệu tham chiếu cho hoạt động phân tích tài chính của các doanh nghiệp Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp có căn cứ để đặt ra các chỉ tiêu phấn đấu hay khắc phục tình trạng tài chính của đơn vị mình khi chưa đạt được các chỉ tiêu trung bình ngành

1.2.2 Nhân tố chủ quan

Chất l ợng thông tin: Thông tin dùng trong phân tích tài chính bao gồm thông tin

bên ngoài và thông tin bên trong doanh nghiệp Đó là những thông tin về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, thị phần, thị trường ; số liệu, tài liệu cần thiết thể hiện trên các báo cáo tài chính của doanh nghiệp Do đó chất lượng thông tin dùng trong phân tích tài chính cần phải được đảm bảo tính chính xác, trung thực, đầy đủ, kịp thời, phù hợp Từ đó dự đoán và đưa ra các quyết định chính xác cải thiện tình hình tài chính của doanh nghiệp

nh cán b : Người làm công tác phân tích tài chính là người phải xác định

được mục đích, yêu cầu, nội dung và các chỉ tiêu cần phân tích, xác định được thời gian và phân công trách nhiệm trong từng công việc phân tích Đồng thời, người làm công tác phân tích tài chính phải lập biểu phân tích tài chính và nhận xét, đánh giá Việc nhận xét, đánh giá phải rõ ràng, rành mạch những mặt tốt, mặt chưa tốt còn tồn tại và những nguyên nhân ảnh hưởng Tiếp đến là viết báo cáo phân tích tài chính Người thực hiện phân tích tài chính của doanh nghiệp, trình độ chuyên môn, kinh nghiệm công tác của các cán bộ này ảnh hưởng đến quyết định chọn phương pháp phân tích tài chính của doanh nghiệp Nếu được đào tạo đầy đủ về chuyên môn, thường xuyên được dự các lớp tập huấn về chế độ kế toán, phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh và phân tích tài chính để cập nhật lại kiến thức thì phương pháp phân tích cũng như nội dung phân tích tài chính sẽ khoa học, đầy đủ và sát thực Cán bộ làm công tác phân tích tài chính sẽ được tiếp cận với những phương pháp phân tích mới, hiện đại, được áp dụng phổ biến tại các nước công nghiệp phát triển và tìm cách áp dụng vào trong doanh nghiệp của mình tuỳ theo đặc thù của đơn vị

Quy trình phân tích: Quy trình phân tích tài chính được thực hiện theo ba bước:

Đầu vào, phân tích và đầu ra

Việc thực hiện quy trình phân tích một cách tuần tự, nghiêm túc sẽ đưa ra được kết quả chính xác về tình hình tài chính doanh nghiệp

Quan iểm của chủ doanh nghi p: Người quản lý doanh nghiệp là người đặt ra

các yêu cầu phân tích, tổ chức công tác phân tích và cũng là người trực tiếp sử dụng các kết quả phân tích tài chính Vì vậy, người điều hành cần phải đánh giá được tầm quan trọng của phân tích tài chính Trong các quyết định tài chính cũng như quyết định kinh tế, người điều hành cần phải dựa vào và tham khảo kết quả phân tích tài chính của doanh nghiệp để đưa ra quyết định Có như vậy, công tác phân tích tài chính mới đạt hiệu quả cao

27

CHƯƠNG 2 Thực trạng phân tích tài chính tại Công ty cổ phần xây dựng –

đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội 2.1 Khái quát về Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội

2.1.1 Sơ lược về quá trình hình thành và phát triển của Công ty cổ phần xây dựng

– đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội

2.1.1.1 Giới thiệu chung về Công ty

Tên Công ty: Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội

Tên giao dịch quốc tế: HA NOI CONSTRUCTION – HOUSE INVESTMENT BUSINESS JOINT STOCKS COMPANY

Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội được thành lập ngày

28 tháng 02 năm 2002 do các cổ đông: Ông Đàm Văn Hưng, Bà Nguyễn Thị Tuyết và

Bà Đàm Thị Huyền Trong đó, Ông Đàm Văn Hưng là cổ đông sáng lập

Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội có đội ngũ Ban Giám đốc là các thành viên trong Ban Giám đốc Công ty TNHH xây dựng và thương mại Hà Linh; các cán bộ công nhân viên phần lớn là thành viên trong công ty TNHH xây dựng

và thương mại Hà Linh đã tham gia thi công nhiều công trình xây dựng dân dụng từ năm 2000, các công trình có quy mô từ nhỏ đến lớn Công ty thường xuyên xây dựng các công trình trụ sở ủy ban, trường học, y tế các xã trong quận, huyện Công ty đã tham gia thi công xây dựng các công trình có giá trị lớn Đã từng tham gia đấu thầu và trúng thầu nhiều công trình Hiện tại Công ty đang tham gia các công trình có giá trị từ

Ta thấy, Công ty cổ phần xây dựng – đầu tư kinh doanh nhà Hà Nội đã phân bổ các phòng ban trong Công ty khá đơn giản nhưng lại có hiệu quả bởi có sự tương tác trực tiếp

KẾ TOÁN PHÒNG

KINH DOANH