Nội dung chính của luận văn gồm có 3 chương: Chương 1 - Những vấn đề cơ bản về phân tích tài chính ngân hàng thương mại, chương 2 - Thực trạng công tác phân tích tình hình tài chính tại chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây và chương 3 - Giải pháp hoàn thiện phân tích tình hình tài chính tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây. Mời các bạn tham khảo!
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
NGUYỄN THỊ THANH THÚY HẰNG
HOÀN THIỆN PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP
VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN HÀ TÂY
Chuyên ngành : Kế toán Kiểm toán và phân tích
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Hữu Ánh
Hà Nội – 2010
Trang 2Ngày nay, phân tích tình hình tài chính của các doanh nghiệp nói chung, của các NHTM nói riêng đã được các nhà khoa học cũng như các nhà quản trị đặc biệt quan tâm bởi tính ứng dụng và hiệu quả to lớn mà nó mang lại
Kết quả phân tích tình hình tài chính ngân hàng là thông tin hữu ích, thiết thực phản ánh thực tế về NHTM, do đó đây là những thông tin hết sức cần thiết đối với một nhà quản lý Mục tiêu ban đầu của phân tích tình hình tài chính là nhằm “hiểu được các con số” hoặc để “nắm chắc các con số”, tức là sử dụng các công cụ phân tích tài chính như là một phương tiện hỗ trợ để hiểu rõ các số liệu tài chính trong báo cáo Mục tiêu quan trọng khác của việc phân tích tình hình tài chính là nhằm đưa ra một cơ sở hợp lý cho việc dự đoán tương lai Trên thực tế, tất cả các công việc ra quyết định, phân tích tài chính hay tất cả những việc tương tự đều nhằm hướng vào tương lai
Để có được số liệu phân tích chính xác, hiệu quả, ngân hàng cần có một quy trình, một hệ thống các chỉ số và phương pháp phân tích đầy đủ, phù hợp
Xuất phát từ nhu cầu và vai trò trên, em đã chọn đề tài “Hoàn thiện phân tích tình hình tài chính tại chi nhánh Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Tây” để làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp chương trình đào tạo cao học của mình
Nội dung của luận văn: Luận văn ngoài phần mở đầu và kết luận được chia làm 3 chương như sau:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về phân tích tài chính ngân hàng thương mại
Trong chương 1, tác giả trình bày những vấn đề cơ bản về tài chính của NHTM, trong đó nêu rõ mục tiêu hoạt động của NHTM; Khái niệm về tài chính NHTM thể hiện qua các mối quan hệ giữa NHTM với Nhà nước, quan hệ giữa NHTM với NHNN, quan
hệ giữa NHTM với doanh nghiệp, quan hệ giữa NHTM với các tổ chức tín dụng khác, quan hệ trong nội bộ NHTM
Từ đặc điểm kinh doanh của NHTM, tác giả cũng đã đi sâu tìm hiểu đặc điểm tài chính của NHTM, vai trò của tài chính đối với NHTM để từ đó có những khái niệm cơ bản về phân tích tình hình tài chính của NHTM
Trang 3Trong phần lý luận về phân tích tình hình tài chính của NHTM, tác giả đã nêu lên khái niệm cũng như mục tiêu của việc phân tích tài chính NHTM để từ đó đề ra nội dung phân tích, phương pháp tiến hành phân tích những nội dung đó, trình tự của việc phân tích tình hình tài chính của NHTM
Về nội dung phân tích tình hình tài chính NHTM, tác giả đi sâu phân tích những nội dung sau:
Thứ nhất: Phân tích tổng quát các báo cáo tài chính: Hệ thống báo cáo tài chính của ngân hàng bao gồm các báo cáo tổng hợp, phản ánh tổng quát các chỉ tiêu giá trị về tình hình tài sản, nguồn hình thành tài sản theo kết cấu, kết quả hoạt động kinh doanh và lưu chuyển tiền tệ của ngân hàng tại một thời kỳ nhất định
Thứ hai: Phân tích các chỉ tiêu tài chính: Biết tính toán và sử dụng các chỉ số tài chính không chỉ có ý nghĩa với nhà phân tích tài chính, mà còn rất quan trọng với nhà đầu
tư cũng như với chính bản thân ngân hàng và các chủ nợ… Các chỉ số tài chính cho phép chúng ta so sánh các mặt khác nhau của các báo cáo tài chính của một ngân hàng với các ngân hàng khác để xem xét khả năng chi trả cổ tức cũng như khả năng chi trả nợ vay
Chỉ số tài chính giúp nhà phân tích có thể tìm ra được xu hướng phát triển của doanh nghiệp cũng như giúp nhà đầu tư, các chủ nợ kiểm tra được tình hình sức khỏe tài chính của doanh nghiệp
Các chỉ tiêu tài chính được chia thành các nhóm sau:
* Nhóm chỉ tiêu phân tích cấu trúc tài chính ngân hàng
Cấu trúc tài chính của ngân hàng phản ảnh cấu trúc tài sản, cấu trúc nguồn vốn và
cả mối quan hệ giữa tài sản (tài sản có hay tiêu sản) và nguồn vốn (tài sản nợ hay tích sản) của ngân hàng Một cấu trúc nào đó sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả và rủi ro của ngân hàng Phân tích cấu trúc tài chính của ngân hàng chính là phân tích khái quát cơ cấu tài sản có, tài sản nợ của ngân hàng; tình hình huy động vốn, cho vay vốn; tình hình cân đối giữa nguồn vốn huy động và dư nợ cho vay Phân tích cấu trúc tài chính nhằm đánh giá những đặc trưng trong cơ cấu tài sản có của ngân hàng, tính hợp lí khi đầu tư vốn cho
Trang 4hoạt động kinh doanh; cấu trúc nguồn vốn của ngân hàng không những thể hiện chính sách tài trợ của ngân hàng như các DN phi tài chính khác mà còn thể hiện những lợi thế khác nhau trong kinh doanh vốn như lãi suất, tính ổn định, khả năng chủ động Trong điều kiện kinh tế thị trường, khi chênh lệch lãi suất đang ngày càng thu hẹp các ngân hàng còn phân tích mối tương quan giữa tài sản và nguồn vốn để thấy sự phù hợp, hiệu quả của việc sử dụng vốn, trên cơ sở đó cơ cấu, xây dựng danh mục tài sản vừa cho hiệu quả cao, vừa đảm bảo khả năng thanh khoản, hạn chế rủi ro
* Nhóm chỉ tiêu phân tích hiệu quả hoạt động ngân hàng
Các hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại gồm: hoạt động huy động vốn, hoạt động cho vay, đầu tư và cung cấp dịch vụ cho khách hàng Do vậy, các nhà quản trị ngân hàng cần phải đo lường hiệu quả cho từng hoạt động Hiện nay, các nhà quản trị ngân hàng chú trọng đến các chỉ tiêu hiệu quả từng hoạt động sau: hiệu quả sử dụng vốn huy động, tỷ lệ thu nhập lãi cận biên, tỷ suất lợi nhuận hoạt động tín dụng, lãi suất bình quân đầu vào, lãi suất bình quân đầu ra
Ngoài việc đo lường hiệu quả cho từng hoạt động, các nhà quản trị còn quan tâm đến các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả toàn bộ hoạt động của NH Hiện nay, các ngân hàng thương mại tính toán các chỉ tiêu sau: Tổng thu nhập trên tổng tài sản, Tổng chi phí trên tổng thu nhập, Tỷ lệ lợi nhuận, Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), Tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) và dùng các mô hình để phân tích khả năng sinh lời
* Nhóm chỉ tiêu phân tích rủi ro của ngân hàng
Phân tích hiệu quả chỉ mới là một mặt để xem xét tình hình tài chính của ngân hàng Hiệu quả ngân hàng chỉ được xem xét tương ứng với một mức rủi ro mà ngân hàng
có thể chịu đựng được và ngược lại
Kinh doanh ngân hàng là loại hình kinh doanh đặc biệt, và những rủi ro đối với hoạt động ngân hàng cũng vì thế mà mang tính đặc thù Bản chất của hoạt động kinh doanh luôn mang tính mạo hiểm nên bất kỳ nhà phân tích nào cũng quan tâm đến rủi ro Qua phân tích nhằm phát hiện những nguy cơ tiềm ẩn trong hoạt động tín dụng, trong
Trang 5thanh khoản Trong lĩnh vực kinh doanh ngân hàng, rủi ro chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực sau: khả năng chi trả cho khách hàng, khả năng thu hồi nợ trong cho vay và đầu tư chứng khoán, sự thay đổi của lãi suất và tỷ giá hối đoái, sự biến động của thu nhập Do vậy, trong phân tích tài chính chú trọng đến các loại rủi ro chủ yếu: rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất và rủi ro thu nhập
Về phương pháp phân tích tài chính: Tác giả giới thiệu một số phương pháp
phân tích được sử dụng rộng rãi hiện nay, bao gồm: Phương pháp so sánh; Phương pháp phân tích tỷ số; Phương pháp Dupont; Phương pháp phân tích SWOT; Phương pháp phân tích CAMELS
Về trình tự phân tích tài chính NHTM: Nhìn chung, việc tổ chức phân tích tài
chính NHTM được tiến hành theo các trình tự sau:
Giai đoạn lập kế hoạch phân tích: lập kế hoạch phân tích bao gồm việc xác định mục tiêu, xây dựng chương trình phân tích Kế hoạch phân tích phải xác định rõ nội dung phân tích: phân tích chuyên đề hay toàn diện, phạm vi phân tích: phân tích cá nhân hay tổng thể, thời gian tiến hành vào khoảng nào thi phù hợp với yêu cầu của đơn vị, những thông tin cần thu thập, tìm hiểu
Giai đoạn tiến hành phân tích: Đây là giai đoạn triển khai, thực hiện các công việc đã ghi trong kế hoạch, thực chất đây là sự kết hợp hài hòa giữa con người, phương pháp phân tích, tài liệu sử dụng để đạt được các thông tin theo mục tiêu đề ra
Giai đoạn kết thúc: Đây là giai đoạn cuối cùng của việc phân tích Trong gian đoạn này cần tiến hành công việc cụ thể: Viết báo cáo phân tích: báo cáo phân tích phải khái quát toàn bộ nội dung cơ bản của một lần phân tích: mục đích, loại hình, phương pháp, nội dung, kết quả Hoàn chỉnh hồ sơ phân tích
Chương 2: Thực trạng công tác phân tích tình hình tài chính tại chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây
Trang 6Trong phần này, tác giả giới thiệu tổng quan về chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây
từ khi thành lập đến nay Trong đó có giới thiệu về mô hình, cơ cấu tổ chức, đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như định hướng phát triển của chi nhánh
Hiện nay, Chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây có có 1 Hội sở chính, 14 chi nhánh loại 3 (các chi nhánh huyện) và 73 phòng giao dịch trực thuộc (trong đó có 17 phòng giao dịch thuộc Hội sở chính)
Chỉ tiêu kinh doanh hàng năm của Chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây do NHNo&PTNT Việt Nam giao trên cơ sở đăng ký của Chi nhánh và chỉ tiêu hoạt động kinh doanh của NHNo
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác phân tích tình hình tài chính đối với hoạt động kinh doanh của Chi nhánh, từ những năm đầu mới thành lập Chi nhánh đã tiến hành phân tích một số chỉ tiêu cơ bản phục vụ cho công tác điều hành của Ban Giám đốc Chi nhánh, NH cấp trên và các cơ quan quản lý Nhà nước
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế và yêu cầu quản lý, Chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây đã không ngừng hoàn thiện công tác phân tích tình hình tài chính tại đơn vị Chi nhánh đã đi sâu phân tích nhiều chỉ tiêu tài chính quan trọng với những phương pháp phân tích phổ biến đã giúp cho Ban Giám đốc của Chi nhánh đưa ra được những quyết định điều hành hoạt động kinh doanh hiệu quả
Về phương pháp phân tích được sử dụng tại Chi nhánh
Chi nhánh chỉ sử dụng phương pháp so sánh và phân tích tỷ lệ để tiến hành phân tích các chỉ tiêu phục vụ yêu cầu kinh doanh của Chi nhánh Phương pháp này cho thấy được tình hình thay đổi tài chính của Chi nhánh theo thời gian nhưng chưa thấy được mối liên hệ giữa các chỉ tiêu nên khó đánh giá tổng hợp kết quả kinh doanh
Vê nội dung phân tích tình hình tài chính tại Chi nhánh
Chi nhánh tiến hành phân tích những nội dung sau:
a Tổng quát tình hình tài sản - nguồn vốn
Trang 7b Nguồn vốn và cơ cấu nguồn vốn huy động
c Hoạt động Tín dụng, đầu tư
d Rủi ro và các khoản mục theo dõi ngoại bảng
e Phân tích tình hình thu nhập, chi phí
Qua tìm hiểu thực trạng phân tích tình hình tài chính nêu trên của chi nhánh, tác giả đã nêu lên những nhận xét, đánh giá của mình về những ưu, nhược điểm của công tác phân tích tình hình tài chính mà chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây đang tiến hành
Về những kết quả đạt được: Chi nhánh đã tiến hành phân tích khá bài bản, đáp
ứng được yêu cầu quản trị của Giám đốc chi nhánh cũng như báo cáo với Ban lãnh đạo NHNo Nội dung phân tích đã đề cập tới nhiều lĩnh vực của hoạt động tài chính tại chi nhánh Một số chỉ tiêu phân tích không chỉ dừng lại ở quy mô mà đã phần nào đi sâu phân tích cả về mặt chất lượng; Việc tính toán, phân tích các chỉ tiêu phần lớn là hợp lý, có cơ
sở khoa học và phù hợp với quy định của NHNo và NHNN và chi nhánh đã sử dụng phương pháp phân tích dễ hiểu và dễ áp dụng
Tuy nhiên, trong công tác phân tích tại chi nhánh, do mới có sự chỉ đạo của Ban lãnh đạo NHNo nên công tác phân tích vẫn chưa thật sự được chuyên nghiệp, còn tồn tại một số hạn chế như: Hệ thống các chỉ tiêu sử dụng trong quá trình phân tích còn chưa đầy
đủ, Phương pháp phân tích còn sơ sài, chưa áp dụng những phương pháp mới hiện đang
áp dụng tại Việt Nam hoặc được Việt Nam công nhận; Nguồn số liệu và công cụ sử dụng trong phân tích còn chưa có độ chính xác cao và các kết luận rút ra trong quá trình phân tích tại chi nhánh chưa được quan tâm một cách đúng mức, chủ yếu phục vụ cho công tác báo cáo còn việc phục vụ cho công tác quản trị điều hành hàng ngày của Chi nhánh còn rất hạn chế
Qua đây tác giả cũng nêu lên nguyên nhân của những tồn tại để đề ra giải pháp hoàn thiện trong chương 3
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện phân tích tình hình tài chính tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây
Trang 8Từ cơ sở lý luận và thực trạng phân tích đã đề cập đến ở chương 1 và chương 2, trong chương 3 tác giả đưa ra phương hướng, mục tiêu phát triển và yêu cầu hoàn thiện phân tích tình hình tài chính tại chi nhánh
Một số giải pháp mà tác giả nêu ra hướng đến một số nội dung chính sau:
Thứ nhất: Hoàn thiện nội dung phân tích, trong đó cần bổ sung một số chỉ tiêu
sau:
Chỉ tiêu phản ánh quy mô và cơ cấu của nguồn vốn, tài sản của Chi nhánh
Một số chỉ tiêu phân tích kết quả Tín dụng, bao gồm: Tỷ lệ sử dụng nguồn vốn huy động, Phân tích kết quả Tín dụng theo các chi nhánh trực thuộc để tìm ra những đơn
vị thực hiện hiệu quả công tác Tín dụng
Thứ ba, hoàn thiện phương pháp phân tích: Trong đó tác giả hoàn thiện những
phương pháp mà chi nhánh đang áp dụng nhưng chưa thực sự đạt được hiệu quả mong muốn và bổ sung một số phương pháp phân tích theo chuẩn mực pháp luật hiện hành ở Việt Nam và quốc tế như: Phương pháp phân tích SWOT, CAMEL
Thứ tư, hoàn thiện quy trình phân tích: Quá trình phân tích phải bắt đầu từ những
kết quả đã đạt được và phải tìm ra nguyên nhân của những kết quả đó, những yếu tố nào làm ảnh hưởng đến kết quả đó Việc phân tích phải được tiến hành thường xuyên hàng ngày hoặc định kỳ song song với quá trình hoạt động của doanh nghiệp Quy trình phân tích được thực hiện trên cơ sở như: Bộ phận thực hiện phân tích, phạm vi phân tích, đối tượng cần phân tích, thời gian cho một kỳ phân tích Việc phân tích được tiến hành tại từng chi nhánh loại 3 và tổng hợp tại Chi nhánh
Qua đây, tác giả cũng đã mạnh dạn nêu lên một số biện pháp hoàn thiện phân tích tình hình tài chính tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây như sau:
Thành lập Phòng phân tích tình hình tài chính của Chi nhánh
Trang 9 Thực hiện xây dựng qui trình phân tích theo chuẩn mực chung trong đó qui định từng bước phải thực hiện từ lựa chọn phương pháp phân tích; thu thập số liệu; phân tích và xác định kết quả; đưa ra giải pháp
Cập nhật thường xuyên, định kỳ hệ thống thông tin của NH
Lựa chọn những người phân tích tài chính có năng lực, kinh nghiệm và có đầu
óc sắc bén trong việc đánh giá, phân tích tổng hợp
Đầu tư phát triển công nghệ để rút ngắn thời gian phân tích
Để các giải pháp mang tính khả thi, cần có sự hỗ trợ từ phía Nhà nước, phía ngành Ngân hàng và sự nỗ lực từ chính bản thân Chi nhánh
Về phía Nhà nước, Chính phủ: Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp quy của Nhà nước vì hệ thống văn bản này còn thiếu tính đồng bộ, thường xuyên thay đổi nên gây khó khăn cho các Ngân hàng khi thực hiện, điều này là yếu tố quan trọng trong quá trình hội nhập của nền kinh tế Việt Nam với khu vực và thế giới Thống nhất chương trình đào tạo phân tích tài chính và kế toán tài chính Tăng cường phổ biến kinh nghiệm vận dụng phân tích tài chính của các nước trong khu vực và thế giới Chính sách hỗ trợ các Ngân hàng
về phân tích tài chính của cần được cụ thể hóa bằng văn bản hướng dẫn Nhà nước và Chính phủ cần khuyến khích các tổ chức tư vấn tài chính phát triển, xem xét cấp ngân sách để tổ chức hỗ trợ các NHTM
Về phía Ngân hàng Nhà nước:
NHNN cần xây dựng một hệ thống chỉ tiêu tài chính chuẩn của ngành làm căn cứ tham chiếu cho các NHTM khi tiến hành phân tích tài chính Đây là một trong những yếu tố
đã làm hạn chế tác dụng của các phương pháp phân tích truyền thống ở Việt Nam những năm vừa qua Hệ thống chỉ tiêu này cần được cập nhật kịp thời và công bố định kỳ cho các NHTM Đây sẽ là nguồn thông tin quý giá để các NHTM tự đánh giá bản thân mình so với
hệ thống NH nói chung và với đối thủ cạnh tranh
Cùng với việc xây dựng một hệ thống chỉ tiêu tài chính chuẩn làm cơ sở tham chiếu, NHNN hàng năm cần mở các lớp tập huấn để hướng dẫn cách xây dựng và tính
Trang 10toán các chỉ tiêu mới trong các nội dung phân tích Việc tập huấn thường xuyên sẽ giúp các NHTM thường xuyên được cập nhật các nội dung mới, tạo điều kiện cho hoạt động phân tích ở NH đi vào nề nếp, kết quả phân tích sát thực, toàn diện Từ đó làm cho thông tin thu được từ kết quả phân tích ngày càng trở nên hữu ích hơn đối với người sử dụng
Về phía NHNo&PTNT Việt Nam
Ban lãnh đạo NHNo&PTNT Việt Nam cần hoàn thiện hơn nữa những chỉ tiêu cũng như phương pháp phân tích tình hình tài chính đã ban hành tại quyết định số 3437/NHNo-TCKT, ngày 14/7/2010 để hướng dẫn các chi nhánh trong hệ thống hình thành được thói quen cũng như phương pháp phân tích khoa học và hiệu quả
Khi có một hệ thống chỉ tiêu và phương pháp tính toán hoàn chỉnh, NHNo&PTNT
VN phải tiến hành xây dựng một phần mềm phân tích tài chính Có như vậy mới có thể thực hiện phân tích thường xuyên và số liệu được cập nhật đảm bảo chính xác hơn
Cuối cùng, đó là đào tạo con người, bởi với vai trò của yếu tố con người được khẳng định ở trên thì NHNo&PTNT VN cần có chương trình đào tạo cụ thể đối với đội ngũ cán bộ phân tích tài chính Muốn làm tốt thì ngoài việc tự bản thân cán bộ còn cần có
sự hỗ trợ từ bên ngoài đó là việc đào tạo đây cũng là yêu cầu bắt buộc trong khi xây dựng chiến lược hoạt động, kinh doanh của NH
Về phía Chi nhánh NHNo&PTNT Hà Tây
Trên cơ sở hướng dẫn của Ban lãnh đạo NHNo&PTNT Việt Nam, chi nhánh cần chủ động nghiên cứu và áp dụng phương pháp cũng như nội dung phân tích cho phù hợp với chi nhánh
Xây dựng phần mềm phân tích tình hình tài chính phù hợp để có số liệu phân tích chính xác và hiệu quả
Nắm bắt chủ trương, định hướng của NHNo&PTNT Việt Nam để có hướng xây dựng phân tích các chỉ tiêu tài chính hiệu quả và thiết thực