Đề tài: Hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT và thuế TNDN trong các doanh nghiệp XNK trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

Đề tài hướng đến các mục đích nghiên cứu: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về pháp luật và kế toán thuế GTGT và thuế thu nhập doanh nghiệp; đánh giá thực trạng công tác hạch toán thuế GTGT và thuế thu nhập doanh nghiệp trong các trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, qua đó chỉ ra vai trò của hạch toán kế toán thuế GTGT và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các doanh nghiệp cũng như đối với công tác quản lý thuế hiện nay;... Mời các bạn cùng tham khảo.

M C L C Ụ Ụ

L I M  Đ U Ờ Ở Ầ 3

1/ Tính c p thi t c a đ  tài ấ ế ủ ề 3

2/ Ý nghĩa khoa h c và th c ti n ọ ự ễ 4

3/ M c đích nghiên c u ụ ứ 5

4/ Đ i t ố ượ ng và ph m vi nghiên c u ạ ứ 5

5/ Ph ươ ng pháp nghiên c u  ứ 5

6/ K t c u đ  tài  ế ấ ề 6

CH ƯƠ NG 1 8

NH NG V N Đ  CHUNG V  K  TOÁN THU  GIÁ TR  GIA TĂNG VÀ  Ữ Ấ Ề Ề Ế Ế Ị THU  THU NH P DOANH NGHI P Ế Ậ Ệ 8

1.1. NH NG V N Đ  CHUNG V  K  TOÁN THU  GTGT Ữ Ấ Ề Ề Ế Ế 8

1.1.1. Khái quá quá trình hình thành, phát tri n và th c hi n thu  GTGT   Vi t  ể ự ệ ế ở ệ Nam 8

Thu  GTGT có ngu n g c t  thu  doanh thu đ ế ồ ố ừ ế ượ c nghiên c u áp d ng l n  ứ ụ ầ đ u tiên vào năm 1917 t i Pháp. Th i k  đ u, thu  doanh thu đ ầ ạ ờ ỳ ầ ế ượ c đánh voà  t ng khâu c a quá trình s n xu t nên đã phát sinh nhi u nh ừ ủ ả ấ ề ượ c đi m vì trùng  ể l p. Nói cách khác, quá trình s n xu t ra s n ph m càng qua nhi u l n s a đ i  ặ ả ấ ả ẩ ề ầ ử ổ b  sung, đ n ngày 01/7/1054, Chính ph  Pháp đã ban hành lo i thu  m i v i  ổ ế ủ ạ ế ớ ớ tên g i là thu  giá tr  gia tăng (vi t t t là VAT) ọ ế ị ế ắ 8

Khai sinh t  n ừ ướ c pháp, thu  GTGT sau đó đã nhanh chóng đ ế ượ c áp d ng r ng ụ ộ   rãi trên th  gi i, tr  thành ngu n thu quan tr ng c a nhi u n ế ớ ở ồ ọ ủ ề ướ c. Đ n nay, trên ế   th  gi i đã có trên 130 n ế ớ ướ c áp d ng thu  GTGT, ch  y u là các n ụ ế ủ ế ướ c Châu  M  La Tinh, Châu Âu, Châu Á trong đó có Vi t Nam ỹ ệ 8

T i Vi t Nam, ti n thân c a thu  GTGT cũng là thu  doanh thu. Ngày  ạ ệ ề ủ ế ế 30/6/1990, Qu c h i đã ban hành Lu t thu  doanh thu. Lu t này quy đ nh: “T   ố ộ ậ ế ậ ị ổ ch c, cá nhân thu c các thành ph n kinh t  có ho t đ ng s n xu t kinh doanh  ứ ộ ầ ế ạ ộ ả ấ có doanh thu đ u ph i n p thu  doanh thu”. Căn c  tính thu  doanh thu là  ề ả ộ ế ứ ế doanh thu và thu  su t. Thu  su t thu  doanh thu có nhi u m c khác nhau  ế ấ ế ấ ế ề ứ nh m khuy n khích ngành s n xu t h n là ngành kinh doanh th ằ ế ả ấ ơ ươ ng m i, đ c  ạ ặ bi t là khuy n khích s n xu t và kinh doanh nh ng m t hàng thu t y u cho xã  ệ ế ả ấ ữ ặ ế ế h i. Thu  doanh thu có  u đi m là đ n gi n, d  tính toán nh ng có nh ộ ế ư ể ơ ả ễ ư ượ c  đi m là trùng l p. Vì n u m t s n ph m hay hàng hoá đ ể ặ ế ộ ả ẩ ượ c ch  biê nqua  ế ế nhi u công đo n thì   mô icông đo n đ u ph i ch u thu  trên toàn b  giá tr   ề ạ ở ỗ ạ ề ả ị ế ộ ị (k  c  giá tr    công đo n tr ể ả ị ở ạ ướ c đã ch u thu  và giá tr  m i tăng thêm). T  đó,  ị ế ị ớ ừ cũng t o nên s  b t h p lý trong quá trình thu thu , m t lo i hàng hoá đã qua  ạ ự ấ ợ ế ộ ạ nhi u giai đo n s  ph i ch u thu  nhi u h n qua ít giai đo n ề ạ ẽ ả ị ế ề ơ ạ 8 Chính vì v y, năm 1997 Lu t thu  GTGT chính th c ra đ i và b t đ u áp d ng ậ ậ ế ứ ờ ắ ầ ụ  

t  ngày 01/01/1999 thay th  cho Lu t thu  doanh thu t i Vi t Nam. M t trong  ừ ế ậ ế ạ ệ ộ

nh ng nguyên t c c  b n c a thu  GTGT là s n ph m hàng hoá dù qua nhi u  ữ ắ ơ ả ủ ế ả ẩ ề

khâu hay ít khâu t  s n xu t đ n tiêu dùng đ u ph i ch u thu  nh  nhau. Thu   ừ ả ấ ế ề ả ị ế ư ế GTGT không ph i do ng ả ườ i tiêu dùng tr c ti p n p mà do ng ự ế ộ ườ i bán hàng hoá  hay d ch v  đó n p thay vào NSNN. Do đó, trong giá bán hàng hoá d ch v  có  ị ụ ộ ị ụ

c  thu  GTGT ả ế 9

Cho đ n nay, Lu t thu  GTGT   Vi t Nam đã tr i qua 11 năm th c hi n v i 3  ế ậ ế ở ệ ả ự ệ ớ l n s a đ i b  sung đ  phù h p v i s  phát tri n c a n n kinh t  đ t n ầ ử ổ ổ ể ợ ớ ự ể ủ ề ế ấ ướ 9 c: ­ L n 1 vào ngày 17/6/2003, t i k  h p th  3, Qu c h i khoá IX v i thay đ i  ầ ạ ỳ ợ ứ ố ộ ớ ổ căn b n là thu h p các m c thu  su t thu  GTGT, b  sung thêm các đ i t ả ẹ ứ ế ấ ế ổ ố ượ ng  ch u thu  GTGT ị ế 9

­ L n 2 vào ngày 29/11/2005, t i Lu t s  57/2005/QH11, k  h p th  8 khoá XI, ầ ạ ậ ố ỳ ợ ứ   năm 2005 b  sung thêm đ i t ổ ố ượ ng không ch u thu  GTGT ị ế 9

­ L n 3 g n đây nh t vào ngày 03/06/2008, Lu t s  13/2008/QH12 đã thay đ i  ầ ầ ấ ậ ố ổ v  căn b n đ  thay th  Lu t thu  GTGT năm 1997 nh m đáp  ng đ ề ả ể ế ậ ế ằ ứ ượ c hai  m c tiêu quan tr ng: B o đ m s  thu k p th i cho NSNN và là công c  đi u  ụ ọ ả ả ố ị ờ ụ ề ti t vĩ mô c a Nhà n ế ủ ướ c đ i v i n n kinh t ố ớ ề ế 9

Đ  hi u dõ v  thu  GTGT, ta c n tìm hi u c  th  các n i dung: Khái ni m,  ể ề ề ế ầ ể ụ ể ộ ệ đ i t ố ượ ng ch u thu , ph ị ế ươ ng pháp tính thu ,        ế   9

1.1.2. M t s  n i dung c  b n v  thu  GTGT: ộ ố ộ ơ ả ề ế 9

CH ƯƠ NG 2 50

TH C TR NG CÔNG TÁC K  TOÁN THU  GTGT  Ự Ạ Ế Ế 50

VÀ THU  THU NH P DOANH NGHI P TRÊN Đ A BÀN T NH QU NG NINH Ế Ậ Ệ Ị Ỉ Ả 50

L I M  Đ U Ờ Ở Ầ

1/ Tính c p thi t c a đ  tàiấ ế ủ ề

Thu  giá tr  gia tăng (GTGT) và thu  thu nh p doanh nghi p (TNDN) ế ị ế ậ ệ ở 

nước ta hi n nay đã h n 10 năm chính th c đi vào cu c s ng (có hi u l cệ ơ ứ ộ ố ệ ự  

t  ngày 01/01/1999) thay th  cho thu  doanh thu và thu  l i t c trừ ế ế ế ợ ứ ước đây. Cùng v i vi c ban hành và hoàn thi n h  th ng chính sách thu  và ch  đớ ệ ệ ệ ố ế ế ộ 

k  toán thu   sao cho phù h p v i c  ch  th  trế ế ợ ớ ơ ế ị ường và đi u ki n  SXKDề ệ  

nh m tăng thu cho NSNN. Tuy nhiên, công tác h ch toán và qu n lý thuằ ạ ả ế nói chung, đ c bi t là công tác h ch toán và qu n lý thu  GTGT và thuặ ệ ạ ả ế ế TNDN găp không ít khó khăn và b  ng  đ i v i c  đ i tỡ ỡ ố ớ ả ố ượng n p thu  vàộ ế  

c  quan thu  Đi u này th  hi n qua công tác qu n lý thu thu  còn l ngơ ế ề ể ệ ả ế ỏ  

l o, tình tr ng tr n thu  v n còn ph  bi n , s  thu hàng năm tuy đã hoànẻ ạ ố ế ẫ ổ ế ố  thành k  ho ch đế ạ ươc giao nh ng v n ch a ph n ánh nghĩa v  th c s  đóngư ẫ ư ả ụ ự ự  góp vào NSNN, v  phía các DN, công tác h ch toán, kê khai, quy t toánề ạ ế  thu  còn thi u hi u bi t, lúng túng d n đ n nh ng sai ph m. Tình tr ngế ế ể ế ẫ ế ữ ạ ạ  này còn có xu hướng ngày càng gia tăng  gây  nh hả ưởng tiêu c c đ n vi cự ế ệ  

th c hi n công b ng xã h i. Trong th i gian g n đây, t nh Qu ng Ninh đãự ệ ằ ộ ờ ầ ỉ ả  

th c hi n c i các công tác qu n lý thu thu  theo c  ch  t  khai t  n p thuư ệ ả ả ế ơ ế ự ự ộ ế 

và t  ch u hoàn toàn trách nhi m v  s  li u kê khai c a các DN, bự ị ệ ề ố ệ ủ ước đ uầ  

đã có  nh ng thành công nh t  đ nh trên phữ ấ ị ương  di n qu n lý thu ,  đãệ ả ế  khuy n khích và t o đi u ki n ch  đ ng cho các DN yên tâm ho t đ ngế ạ ề ệ ủ ộ ạ ộ  SXKD. S  thu hàng năm luôn vố ượt ch  tiêu đỉ ược giao, đ m b o ngu n thuả ả ồ  cho ngân sách đ a phị ương, công tác t  kê khai, ch p hành pháp lu t thu ,ự ấ ậ ế  

vướng m c trong khâu kê khai, tính thu , h ch toán, quy t toán thu  GTGTắ ế ạ ế ế  

và TNDN v n còn t n t i khá ph  bi n   nhi u lo i hình doanh nghi pẫ ồ ạ ổ ế ở ề ạ ệ  khác nhau, công tác qu n lý thu  còn l ng l o, ch a th c s  ch t ch  vàả ế ỏ ẻ ư ự ự ặ ẽ  

gi i quy t đả ế ược nh ng v n đ  đang t n t i hi n nay c  v  m t lý lu nữ ấ ề ồ ạ ệ ả ề ặ ậ  

th c ti n nh m g p ph n th c hi n t t công tác k  toán thu  GTGT vàự ễ ằ ố ầ ự ệ ố ế ế  thu  TNDN qua đó nâng cao hi u qu  công tác qu n lý thu thu  trên đ a bànế ệ ả ả ế ị  

t nh Qu ng Ninh.ỉ ả

2/ Ý nghĩa khoa h c và th c ti nọ ự ễ

­ Đ  tài h  th ng hoá và làm rõ thêm v  m t lý lu n c  b n v  phápề ệ ố ề ặ ậ ơ ả ề  

lu t thu  và k  toán thu  GTGT và thu  TNDN.ậ ế ế ế ế

­ Thông qua s  phân tích đánh giá th c tr ng công tác k  toán thu  GTGTự ự ạ ế ế  

và thu  TNDN trong các doanh nghi p XNK trên đ a bàn t nh Qu ng Ninh, Đế ệ ị ỉ ả ề tài làm sáng t  tình hình hi u bi t và ch p hành pháp lu t thu , vai trò và m iỏ ể ế ấ ậ ế ố  quan h  gi a h ch toán k  toán thu  đ i v i công tác qu n lý thu thu ệ ữ ạ ế ế ố ớ ả ế

­ Thông qua vi c kh o sát th c t  t i các doanh nghi p XNK trên đ aệ ả ự ế ạ ệ ị  bàn t nh Qu nỉ ả g Ninh, đ  tài ch  ra nh ng  u đi m, nhề ỉ ữ ư ể ược đi m và nh ngể ữ  

vướng m c còn t n t i trong quá trình th c hi n pháp lu t thu  cũng nhắ ồ ạ ự ệ ậ ế ư công tác k  toán thu  GTGT và thu  TNDN, t  đó đ  xu t m t s  gi i phápế ế ế ừ ề ấ ộ ố ả  

ch  y u nh m hoàn thi n công tác h ch toán k  toán thu  GTGT, thuủ ế ằ ệ ạ ế ế ế TNDN t o môi trạ ường thu n l i cho công tác qu n lý thu thu  GTGT vàậ ợ ả ế  thu  TNDN trên đ a bàn.ế ị

3/ M c đích nghiên c u.ụ ứ

Khi nghiên c u đ  tài này, tôi nh m đ t đứ ề ằ ạ ược các m c đích sau.ụ

­ H  th ng hoá c  s  lý lu n v  pháp lu t và k  toán thu  GTGTệ ố ơ ở ậ ề ậ ế ế  

4/ Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c u.ạ ứ

­ Đ  tài đi sâu nghiên c u nh ng n i dung c  b n c a Lu t thuề ứ ữ ộ ơ ả ủ ậ ế GTGT và thu  TNDN, tình hình h ch toán thu  GTGT và thu  TNDN t iế ạ ế ế ạ  các DN đăng ký n p thu  GTGT theo phộ ế ương pháp kh u tr  trên đ a bànấ ừ ị  

t nh Qu ng Ninh. S  li u đỉ ả ố ệ ược s  d ng đ  phân tích đánh giá thông quaử ụ ể  

vi c thu nh p, kh o sát, ph ng v n 30 DN có quy mô v a và nh  th ôc cácệ ậ ả ỏ ấ ừ ỏ ụ  ngành ngh  kinh doanh nh  xu t nh p kh u, s n xu t, thề ư ấ ậ ẩ ả ấ ương m i, d chạ ị  

v , du l ch, có ho t đ ng SXKD hàng hoá, d ch v  ch u thu  GTGT và thuụ ị ạ ộ ị ụ ị ế ế TNDN trên đ a bàn toàn t nh. Ngoài ra đ  tài còn thu th p ý ki n và s  li uị ỉ ề ậ ế ố ệ  

t i các Chi c c thu  và C c thu  t nh Qu ng Ninh nh m đánh giá làm sángạ ụ ế ụ ế ỉ ả ằ  

t  h n đ  tài nghiên c u.ỏ ơ ề ứ

5/ Phương pháp nghiên c u ứ

Đ  hoàn thành đ  tài này, tôi t p chung vào hai phể ề ậ ương pháp nghiên 

c u ch  y u sau:ứ ủ ế

­ Phương pháp nghiên c u tài li u: Đ  tài văn b n pháp lu t thu  vàứ ệ ề ả ậ ế  các Ngh  đ nh, Thông t  liên quan đ n thu  và k  toán thu  GTGT và thuị ị ư ế ế ế ế ế TNDN làm c  s  cho vi c thi t k  câu h i ph ng v n, đánh giá tình hìnhơ ở ệ ế ế ỏ ỏ ấ  

th c hi n pháp lu t thu , h ch toán thu  GTGT và thu  TNDN t i cácự ệ ậ ế ạ ế ế ạ  doanh nghi p XNK trên đ a bàn t nh Qu ng Ninh.ệ ị ỉ ả

­ Phương pháp ph ng v n, kh o sát th c t : Phỏ ấ ả ự ế ương pháp này đượ ử c s

d ng nh m thu th p s  li u và các ý ki n vụ ằ ậ ố ệ ế ướng m c t  các DN đã đắ ừ ượ  c

gi i h n trong đ  tài v  th c tr ng công tác h ch toán thu  GTGT và thuớ ạ ề ề ự ạ ạ ế ế TNDN hi n nay.ệ

6/ K t c u đ  tài ế ấ ề

Ngoài các ph n m  đ u, k t lu n và các ph  l c liên quan, n i dungầ ở ầ ế ậ ụ ụ ộ  

k t c u c a đ  tài g m 3 chế ấ ủ ề ồ ương nh  sau:ư

Chương I:  Lý   lu n   c   b n   v   k   toán   thu   GTGT   và   thuậ ơ ả ề ế ế ế 

TNDN trong doanh nghi p.ệ

Chương II: Th c tr ng công tác k  toán thu  GTGT và k  toánự ạ ế ế ế  

thu  TNDN trong các doanh nghi p XNK trên đ a bànế ệ ị  

t nh Qu ng Ninh.ỉ ả

Chương III: M t s  gi i pháp nh m hoàn thi n công tác k  toánộ ố ả ằ ệ ế  

thu  GTGT và thu  TNDN trong các doanh nghi pế ế ệ  XNK trên đ a bàn t nh Qu ng Ninh. ị ỉ ả

CH ƯƠ NG 1

NH NG V N Đ  CHUNG V  K  TOÁN THU  GIÁ TR  GIA Ữ Ấ Ề Ề Ế Ế Ị  

TĂNG VÀ THU  THU NH P DOANH NGH Ế Ậ I P Ệ

1.1. NH NG V N Đ  CHUNG V  K  TOÁN THU  GTGTỮ Ấ Ề Ề Ế Ế

1.1.1. Khái quá quá trình hình thành, phát tri n và th c hi n thuể ự ệ ế GTGT   Vi t Nam.ở ệ

Thu  GTGT có ngu n g c t  thu  doanh thu đế ồ ố ừ ế ược nghiên c u áp d ngứ ụ  

l n đ u tiên vào năm 1917 t i Pháp. Th i k  đ u, thu  doanh thu đầ ầ ạ ờ ỳ ầ ế ược đánh voà t ng khâu c a quá trình s n xu t nên đã phát sinh nhi u nhừ ủ ả ấ ề ược đi m vìể  trùng l p. Nói cách khác, quá trình s n xu t ra s n ph m càng qua nhi u l nặ ả ấ ả ẩ ề ầ  

s a đ i b  sung, đ n ngày 01/7/1054, Chính ph  Pháp đã ban hành lo i thuử ổ ổ ế ủ ạ ế 

m i v i tên g i là thu  giá tr  gia tăng (vi t t t là VAT).ớ ớ ọ ế ị ế ắ

Khai sinh t  nừ ước pháp, thu  GTGT sau đó đã nhanh chóng đế ược áp d ngụ  

r ng rãi trên th  gi i, tr  thành ngu n thu quan tr ng c a nhi u nộ ế ớ ở ồ ọ ủ ề ước. Đ nế  nay, trên th  gi i đã có trên 130 nế ớ ước áp d ng thu  GTGT, ch  y u là cácụ ế ủ ế  

nước Châu M  La Tinh, Châu Âu, Châu Á trong đó có Vi t Nam.ỹ ệ

T i Vi t Nam, ti n thân c a thu  GTGT cũng là thu  doanh thu. Ngàyạ ệ ề ủ ế ế  30/6/1990, Qu c h i đã ban hành Lu t thu  doanh thu. Lu t này quy đ nh:ố ộ ậ ế ậ ị  

“T  ch c, cá nhân thu c các thành ph n kinh t  có ho t đ ng s n xu t kinh ổ ứ ộ ầ ế ạ ộ ả ấ   doanh có doanh thu đ u ph i n p thu  doanh thu” ề ả ộ ế  Căn c  tính thu  doanhứ ế  thu là doanh thu và thu  su t. Thu  su t thu  doanh thu có nhi u m c khácế ấ ế ấ ế ề ứ  nhau nh m khuy n khích ngành s n xu t h n là ngành kinh doanh thằ ế ả ấ ơ ươ  ng

m i, đ c bi t là khuy n khích s n xu t và kinh doanh nh ng m t hàng thu tạ ặ ệ ế ả ấ ữ ặ ế  

y u cho xã h i. Thu  doanh thu có  u đi m là đ n gi n, d  tính toán nh ngế ộ ế ư ể ơ ả ễ ư  

có nhược đi m là trùng l p. Vì n u m t s n ph m hay hàng hoá để ặ ế ộ ả ẩ ược chế biê nqua nhi u công đo n thì   mô icông đo n đ u ph i ch u thu  trên toànế ề ạ ở ỗ ạ ề ả ị ế  

b  giá tr  (k  c  giá tr    công đo nộ ị ể ả ị ở ạ   trước đã ch u thu  và giá tr  m i tăngị ế ị ớ  thêm). T  đó, cũng t o nên s  b t h p lý trong quá trình thu thu , m t lo iừ ạ ự ấ ợ ế ộ ạ  hàng hoá đã qua nhi u giai đo n s  ph i ch u thu  nhi u h n qua ít giai đo n.ề ạ ẽ ả ị ế ề ơ ạChính vì v y, năm 1997 Lu t thu  GTGT chính th c ra đ i và b t đ u ápậ ậ ế ứ ờ ắ ầ  

d ng t  ngày 01/01/1999 thay th  cho Lu t thu  doanh thu t i Vi t Nam. M tụ ừ ế ậ ế ạ ệ ộ  trong nh ng nguyên t c c  b n c a thu  GTGT là s n ph m hàng hoá dù quaữ ắ ơ ả ủ ế ả ẩ  nhi u khâu hay ít khâu t  s n xu t đ n tiêu dùng đ u ph i ch u thu  nhề ừ ả ấ ế ề ả ị ế ư nhau. Thu  GTGT không ph i do ngế ả ười tiêu dùng tr c ti p n p mà do ngự ế ộ ườ  ibán hàng hoá hay d ch v  đó n p thay vào NSNN. Do đó, trong giá bán hàngị ụ ộ  hoá d ch v  có c  thu  GTGT.ị ụ ả ế

Cho đ n nay, Lu t thu  GTGT   Vi t Nam đã tr i qua 11 năm th c hi nế ậ ế ở ệ ả ự ệ  

v i 3 l n s a đ i b  sung đ  phù h p v i s  phát tri n c a n n kinh t  đ tớ ầ ử ổ ổ ể ợ ớ ự ể ủ ề ế ấ  

nước:

­ L n 1 vào ngày 17/6/2003, t i k  h p th  3, Qu c h i khoá IX v i thayầ ạ ỳ ợ ứ ố ộ ớ  

đ i căn b n là thu h p các m c thu  su t thu  GTGT, b  sung thêm các đ iổ ả ẹ ứ ế ấ ế ổ ố  

tượng ch u thu  GTGT.ị ế

­ L n 2 vào ngày 29/11/2005, t i Lu t s  57/2005/QH11, k  h p th  8ầ ạ ậ ố ỳ ợ ứ  khoá XI, năm 2005 b  sung thêm đ i tổ ố ượng không ch u thu  GTGT.ị ế

­ L n 3 g n đây nh t vào ngày 03/06/2008, Lu t s  13/2008/QH12 đãầ ầ ấ ậ ố  thay đ i v  căn b n đ  thay th  Lu t thu  GTGT năm 1997 nh m đáp  ngổ ề ả ể ế ậ ế ằ ứ  

được hai m c tiêu quan tr ng: B o đ m s  thu k p th i cho NSNN và là côngụ ọ ả ả ố ị ờ  

c  đi u ti t vĩ mô c a Nhà nụ ề ế ủ ước đ i v i n n kinh t ố ớ ề ế

Đ  hi u dõ v  thu  GTGT, ta c n tìm hi u c  th  các n i dung: Kháiể ề ề ế ầ ể ụ ể ộ  

ni m, đ i tệ ố ượng ch u thu , phị ế ương pháp tính thu , ế  

d ch v  phát sinh trong quá trình tị ụ ừ  s n xu t, l u thông đ n tiêu dùng.ả ấ ư ế

­ Đ i tố ượng n p thu  giá tr  gia tăng: ộ ế ị T t c  các t  ch c, cá nhân cóấ ả ổ ứ  

ho t đ ng s n xu t kinh doanh hàng hoá, d ch v  ch u thu  (g i chung là là cạ ộ ả ấ ị ụ ị ế ọ ơ 

s  kinh doanh) và m i t  ch c, cá nhân khác có nh p kh u hàng hoá ch u thuở ọ ổ ứ ậ ẩ ị ế (g i chung là ngọ ười nh p kh u).ậ ẩ

­ Đ i tố ượng ch u thu  giá tr  gia tăng: ị ế ị Đ i tố ượng ch u thu  GTGT làị ế  hàng hoá, d ch v  dùng cho SXKD và tiêu dùng   Vi t Nam (bao g m c  hàngị ụ ở ệ ồ ả  hoá c a t  ch c, cá nhân   nủ ổ ứ ở ước ngoài) tr  các đ i từ ố ượng không ch u thuị ế GTGT theo quy đ nh c a Lu t thu  GTGTị ủ ậ ế

1.1.2.2. Đ i tố ượng không thu c di n ch u thu  giá tr  gia tăngộ ệ ị ế ị

(Theo Đi u 5 Lu t thu  GTGT Lu t s  13/QH 12) Đ i tề ậ ế ậ ố ố ượng không ch uị  thu  GTGT g m nh ng m t hàng hoá d c v  sau:ế ồ ữ ặ ị ụ

­ S n ph m tr ng tr t, chăn nuôi, thu  s n nuôi tr ng, đánh b t ch aả ẩ ồ ọ ỷ ả ồ ắ ư  

ch  bi n thành các s n ph m khác ho c ch  qua s  ch  thông thế ế ả ẩ ặ ỉ ơ ế ường c a tủ ổ 

ch c, cá nhân t  s n xu t, đánh b t bán ra và   khâu nh p kh u.ứ ự ả ấ ắ ở ậ ẩ

­ S n ph m là gi ng v t nuôi, gi ng cây tr ng, bao g m tr ng gi ng, conả ẩ ố ậ ố ồ ồ ứ ố  

gi ng, cây gi ng, h t gi ng, tinh d ch, phôi, v t li u di truy n.ố ố ạ ố ị ậ ệ ề

­ Tưới, tiêu nước; cày, b a đ t; n o vét kênh, mừ ấ ạ ương n i đ ng ph c vộ ồ ụ ụ 

s n xu t nông nghi p; d ch v  thu ho ch s n ph m nông nghi p.ả ấ ệ ị ụ ạ ả ẩ ệ

­ S n ph m mu i đả ẩ ố ượ ảc s n xu t t  nấ ừ ước bi n, mu i m  t  nhiên, mu iể ố ỏ ự ố  tinh, mu i i­ t.ố ố

­ Nhà   thu c s  h u nhà nở ộ ở ữ ước do Nhà nước bán cho người đang thuê

­ Chuy n quy n s  d ng đ t. ể ề ử ụ ấ

­ B o hi m nhân th , b o hi m ngả ể ọ ả ể ườ ọi h c, b o hi m v t nuôi, b o hi mả ể ậ ả ể  cây tr ng và tái b o hi m.ồ ả ể

­ D ch v  c p tín d ng; kinh doanh ch ng khoán; chuy n nhị ụ ấ ụ ứ ể ượng v n;ố  

d ch v  tài chính phát sinh, bao g m hoán đ i lãi su t, h p đ ng k  h n, h pị ụ ồ ổ ấ ợ ồ ỳ ạ ợ  

đ ng tồ ương lai, quy n ch n mua, bán ngo i t  và các d ch v  tài chính pháiề ọ ạ ệ ị ụ  sinh khác theo quy đ nh c a pháp lu t.ị ủ ậ

­ D ch v  y t , d ch v  thú y, baoị ụ ế ị ụ   g m d ch v  khám b nh, ch a b nh,ồ ị ụ ệ ữ ệ  phòng b nh cho ngệ ười và v t nuôi.ậ

­ D ch v  b u chính, vi n thông công ích và In­ter­net ph  c p theoị ụ ư ễ ổ ậ  

chương trình c a Chính ph ủ ủ

­ D ch v  ph c v  công c ng v  v  sinh, thoát nị ụ ụ ụ ộ ề ệ ước đường ph  và khuố  dân c ; duy trì vư ườn thú, vườn hoa, công viên, cây xanh đường ph , chi uố ế  sáng công c ng; d ch v  tang l ộ ị ụ ễ

­ Duy tu, s a ch a, xây d ng b ng ngu n v n đóng góp c a nhân dân,ử ữ ự ằ ồ ố ủ  

v n vi n tr  nhân đ o đ i v i các công trình văn hóa, ngh  thu t, công trìnhố ệ ợ ạ ố ớ ệ ậ  

ph c v  công c ng, c  s  h  t ng và nhà   cho đ i tụ ụ ộ ơ ở ạ ầ ở ố ượng chính sách xã h i.ộ

­ D y h c, d y ngh  theo quy đ nh c a pháp lu t.ạ ọ ạ ề ị ủ ậ

­ Phát sóng truy n thanh, truy n hình b ng ngu n v n ngân sách nhà nề ề ằ ồ ố ướ  c

­ Xu t b n, nh p kh u, phát hành báo, t p chí, b n tin chuyên ngành, sáchấ ả ậ ẩ ạ ả  chính tr , sách giáo khoa, giáo trình, sách văn b n pháp lu t, sách khoa h c ­ kị ả ậ ọ ỹ thu t, sách in b ng ch  dân t c thi u s  và tranh,  nh, áp phích tuyên truy nậ ằ ữ ộ ể ố ả ề  

c  đ ng, k  c  dổ ộ ể ả ướ ại d ng băng ho c đĩa ghi ti ng, ghi hình, d  li u đi n t ;ặ ế ữ ệ ệ ử  

in ti n. ề

­ V n chuy n hành khách công c ng b ng xe buýt, xe đi n.ậ ể ộ ằ ệ

­ Máy móc, thi t b , v t t  thu c lo i trong nế ị ậ ư ộ ạ ước ch a s n xu t đư ả ấ ượ  c

c n nh p kh u đ  s  d ng tr c ti p cho ho t đ ng nghiên c u khoa h c, phátầ ậ ẩ ể ử ụ ự ế ạ ộ ứ ọ  tri n công ngh ; máy móc, thi t b , ph  tùng thay th , phể ệ ế ị ụ ế ương ti n v n t iệ ậ ả  chuyên dùng và v t t  thu c lo i trong nậ ư ộ ạ ước ch a s n xu t đư ả ấ ược c n nh pầ ậ  

kh u đ  ti n hành ho t đ ng tìm ki m, thăm dò, phát tri n m  d u, khí đ t;ẩ ể ế ạ ộ ế ể ỏ ầ ố  tàu bay, dàn khoan, tàu thu  thu c lo i trong nỷ ộ ạ ước ch a s n xu t đư ả ấ ược c nầ  

nh p kh u t o tài s n c  đ nh c a doanh nghi p, thuê c a nậ ẩ ạ ả ố ị ủ ệ ủ ước ngoài sử 

d ng cho s n xu t, kinh doanh và đ  cho thuê.ụ ả ấ ể

­ Vũ khí, khí tài chuyên dùng ph c v  qu c phòng, an ninh.ụ ụ ố

­ Hàng hóa nh p kh u trong trậ ẩ ường h p vi n tr  nhân đ o, vi n trợ ệ ợ ạ ệ ợ 

không hoàn l i; quà t ng cho c  quanạ ặ ơ   nhà nước, t  ch c chính tr , t  ch cổ ứ ị ổ ứ  chính tr  ­ xã h i, t  ch c chính tr  xã h i ­ ngh  nghi p, t  ch c xã h i, tị ộ ổ ứ ị ộ ề ệ ổ ứ ộ ổ 

ch c xã h i ­ ngh  nghi p, đ n v  vũ trang nhân dân; quà bi u, quà t ng choứ ộ ề ệ ơ ị ế ặ  

cá nhân t i Vi t Nam theo m c quy đ nh c a Chính ph ; đ  dùng c a t  ch c,ạ ệ ứ ị ủ ủ ồ ủ ổ ứ  

cá nhân nước ngoài theo tiêu chu n mi n tr  ngo i giao; hàng mang theoẩ ễ ừ ạ  

người trong tiêu chu n hành lý mi n thu ẩ ễ ế

Hàng hoá, d ch v  bán cho t  ch c, cá nhân nị ụ ổ ứ ước ngoài, t  ch c qu c tổ ứ ố ế 

đ  vi n tr  nhân đ o, vi n tr  không hoàn l i cho Vi t Nam.ể ệ ợ ạ ệ ợ ạ ệ

­ Hàng hoá chuy n kh u, quá c nh qua lãnh th  Vi t Nam; hàng t mể ẩ ả ổ ệ ạ  

nh p kh u, tái xu t kh u; hàng t m xu t kh u, tái nh p kh u; nguyên li uậ ẩ ấ ẩ ạ ấ ẩ ậ ẩ ệ  

nh p kh u đ  s n xu t, gia công hàng hoá xu t kh u theo h p đ ng s n xu t,ậ ẩ ể ả ấ ấ ẩ ợ ồ ả ấ  gia công xu t kh u ký k t v i bên nấ ẩ ế ớ ước ngoài; hàng hoá, d ch v  đị ụ ược mua bán gi a nữ ước ngoài v i các khu phi thu  quan và gi a các khu phi thu  quanớ ế ữ ế  

­ S n ph m nhân t o dùng đ  thay th  cho b  ph n c  th  c a ngả ẩ ạ ể ế ộ ậ ơ ể ủ ườ  i

b nh; n ng, xe lăn và d ng c  chuyên dùng khác cho ngệ ạ ụ ụ ười tàn t t.ậ

­ Hàng hóa, d ch v  c a cá nhân kinh doanh có m c thu nh p bình quânị ụ ủ ứ ậ  tháng th p h n m c lấ ơ ứ ương t i thi u chung áp d ng đ i v i t  ch c, doanhố ể ụ ố ớ ổ ứ  nghi p trong nệ ước

C  s  kinh doanh hàng hóa, d ch v  không ch u thu  giá tr  gia tăng quyơ ở ị ụ ị ế ị  

đ nh t i Đi u này không đị ạ ề ược kh u tr  và hoàn thu  giá tr  gia tăng đ u vào,ấ ừ ế ị ầ  

tr   trừ ường   h p   áp   d ng   m c   thuợ ụ ứ ế  su t 0% quyấ  đ nh t i kho n 1 Đi u 8ị ạ ả ề  

­ Đ i v i hàng hoá, d ch v  do c  s  s n xu t, kinh doanh bán ra là giá bánố ớ ị ụ ơ ở ả ấ  

ch a có thu  giá tr  gia tăng. Đ i v i hàng hóa, d ch v  ch u thu  tiêu th  đ cư ế ị ố ớ ị ụ ị ế ụ ặ  

bi t là giá bán đã có thu  tiêu th  đ c bi t nh ng ch a có thu  giá tr  gia tăng;ệ ế ụ ặ ệ ư ư ế ị

­ Đ i v i hàng hóa nh p kh u là giá nh p t i c a kh u c ng v i thuố ớ ậ ẩ ậ ạ ử ẩ ộ ớ ế 

nh p kh u (n u có), c ng v i thu  tiêu th  đ c bi t (n u có). Giá nh p t iậ ẩ ế ộ ớ ế ụ ặ ệ ế ậ ạ  

c a kh u đử ẩ ược xác đ nh theo quy đ nh v  giá tính thu  hàng nh p kh u;ị ị ề ế ậ ẩ

­  Đ i v i hàng hóa, d ch v  dùng đ  trao đ i, tiêu dùng n i b , bi u,ố ớ ị ụ ể ổ ộ ộ ế  

t ng cho là giá tính thu  giá tr  gia tăng c a hàng hóa, d ch v  cùng lo i ho cặ ế ị ủ ị ụ ạ ặ  

tương đương t i th i đi m phát sinh các ho t đ ng này; ạ ờ ể ạ ộ

­ Đ i v i ho t đ ng cho thuê tài s n là s  ti n cho thuê ch a có thu  giáố ớ ạ ộ ả ố ề ư ế  

tr  gia tăng;ị

Trường h p cho thuê theo hình th c tr  ti n thuê t ng k  ho c tr  trợ ứ ả ề ừ ỳ ặ ả ướ  c

ti n thuê cho m t th i h n thuê thì giá tính thu  là ti n cho thuê tr  t ng kề ộ ờ ạ ế ề ả ừ ỳ 

ho c tr  trặ ả ước cho th i h n thuê ch a có thu  giá tr  gia tăng;ờ ạ ư ế ị

Trường h p thuê máy móc, thi t b , phợ ế ị ương ti n v n t i c a nệ ậ ả ủ ước ngoài 

lo i trong nạ ước ch a s n xu t đư ả ấ ược đ  cho thuê l i, giá tính thu  để ạ ế ược trừ giá thuê ph i tr  cho nả ả ước ngoài;

­ Đ i v i hàng hóa bán theo phố ớ ương th c tr  góp, tr  ch m là giá tínhứ ả ả ậ  theo giá bán tr  m t l n ch a có thu  giá tr  gia tăng c a hàng hoá đó, khôngả ộ ầ ư ế ị ủ  bao g m kho n lãi tr  góp, lãi tr  ch m;ồ ả ả ả ậ

­ Đ i v i gia công hàng hoá là giá gia công ch a có thu  giá tr  gia tăng;ố ớ ư ế ị

­ Đ i v i ho t đ ng xây d ng, l p đ t là giá tr  công trình, h ng m cố ớ ạ ộ ự ắ ặ ị ạ ụ  công trình hay ph n công vi c th c hi n bàn giao ch a có thu  giá tr  gia tăng.ầ ệ ự ệ ư ế ị  

Trường h p xây d ng, l p đ t khôngợ ự ắ ặ   bao th u nguyên v t li u, máy móc,ầ ậ ệ  thi t b  thì giá tính thu  là giá tr  xây d ng, l p đ t không bao g m giá trế ị ế ị ự ắ ặ ồ ị nguyên v t li u và máy móc, thi t b ;ậ ệ ế ị

­ Đ i v i ho t đ ng kinh doanh b t đ ng s n là giá bán b t đ ng s nố ớ ạ ộ ấ ộ ả ấ ộ ả  

ch a có thu  giá tr  gia tăng, tr  giá chuy n quy n s  d ng đ t ho c ti n thuêư ế ị ừ ể ề ử ụ ấ ặ ề  

đ t ph i n p ngân sách nhà nấ ả ộ ước;

­  Đ i v i ho t đ ng đ i lý, môi gi i mua bán hàng hoá và d ch vố ớ ạ ộ ạ ớ ị ụ 

hưởng hoa h ng là ti n hoa h ng thu đồ ề ồ ượ ừc t  các ho t đ ng này ch a cóạ ộ ư  thu  giá tr  gia tăng;ế ị

­  Đ i v i hàng hoá, d ch v  đố ớ ị ụ ược s  d ng ch ng t  thanh toán ghi giáử ụ ứ ừ  thanh toán là giá đã có thu  giá tr  gia tăng thì giá tính thu  đế ị ế ược xác đ nh theoị  công th c sau: ứ

Giá ch a có thuư ế

giá tr  gia tăngị

=

Giá thanh toán      

         1 +  thu  su t c a hàng hoá, d ch vế ấ ủ ị ụ (%)

+ Giá tính thu  đ i v i hàng hoá, d ch v  bao g m c  kho n ph  thu vàế ố ớ ị ụ ồ ả ả ụ  phí thu thêm mà c  s  kinh doanh đơ ở ược hưởng. 

+ Giá tính thu  đế ược xác đ nh b ng đ ng Vi t Nam. Trị ằ ồ ệ ường h p ngợ ườ  i

n p thu  có doanh thu b ng ngo i t  thì ph i quy đ i ra đ ng Vi t Nam theoộ ế ằ ạ ệ ả ổ ồ ệ  

t  giá giao d ch bình quân trên th  trỷ ị ị ường ngo i t  liên ngân hàngạ ệ   do Ngân 

hàng Nhà nước Vi t Nam công b  t i th i đi m phát sinh doanh thu đ  xácệ ố ạ ờ ể ể  

đ nh giá tính thu ị ế

c. Thu  su t thu  GTGTế ấ ế  : Có 3 m c thu  su t là 0%, 5% và 10%ứ ế ấ

­ M c thu  su t 0% áp d ng đ i v i hàng hóa, d ch v  xu t kh u, v nứ ế ấ ụ ố ớ ị ụ ấ ẩ ậ  

t i qu c t  và hàng hóa, d ch v  không ch u thu  giá tr  gia tăng quy đ nh t iả ố ế ị ụ ị ế ị ị ạ  

Đi u 5 c a Lu t này khi xu t kh u, tr  các trề ủ ậ ấ ẩ ừ ường h p chuy n giao côngợ ể  ngh , chuy n nhệ ể ượng quy n s  h u trí tu  ra nề ở ữ ệ ước ngoài; d ch v  tái b oị ụ ả  

hi m ra nể ước ngoài; d ch v  c p tínị ụ ấ   d ng, chuy n nhụ ể ượng v n, d ch vố ị ụ tài chính phái sinh; d ch v  b u chính, vi n thông; s n ph m xu t kh u là tàiị ụ ư ễ ả ẩ ấ ẩ  nguyên, khoáng s n khai thác ch a qua ch  bi n quy đ nh t i kho n 23 Đi u 5ả ư ế ế ị ạ ả ề  

c a Lu t này.ủ ậ

­ M c thu  su t 5% áp d ng đ i v i hàng hoá, d ch v  sau đây:ứ ế ấ ụ ố ớ ị ụ

+ Nướ ạc s ch ph c v  s n xu t và sinh ho t;ụ ụ ả ấ ạ  

+ Phân bón; qu ng đ  s n xu t phân bón; thu c phòng tr  sâu b nh vàặ ể ả ấ ố ừ ệ  

ch t kích thích tăng trấ ưởng v t nuôi, cây tr ng;ậ ồ

+ Th c ăn gia súc, gia c m và th c ăn cho v t nuôi khác;ứ ầ ứ ậ

+ D ch v  đào đ p, n o vét kênh, mị ụ ắ ạ ương, ao h  ph c v  s n xu t nôngồ ụ ụ ả ấ  nghi p; nuôi tr ng, chăm sóc, phòng tr  sâu b nh cho cây tr ng; s  ch , b oệ ồ ừ ệ ồ ơ ế ả  

qu n s n ph m nông nghi p;ả ả ẩ ệ

+ S n ph m tr ng tr t, chăn nuôi, thu  s n ch a qua ch  bi n, tr  s nả ẩ ồ ọ ỷ ả ư ế ế ừ ả  

ph m quy đ nh t i kho n 1 Đi u 5 c a Lu t này; ẩ ị ạ ả ề ủ ậ

+ M  cao su s  ch ; nh a thông s  ch ; lủ ơ ế ự ơ ế ưới, dây gi ng và s i đ  đanề ợ ể  

lưới đánh cá; 

+ Th c ph m tự ẩ ươ ối s ng; lâm s n ch a qua ch  bi n, tr  g , măng và s nả ư ế ế ừ ỗ ả  

ph m quy đ nh t i kho n 1 Đi u 5 c a Lu t này; ẩ ị ạ ả ề ủ ậ

  Đường; ph  ph m trong s n xu t  đụ ẩ ả ấ ường, bao g m g  đồ ỉ ường, bã mía, bã bùn;

+ S n ph m b ng đay, cói, tre, n a, lá, r m, v  d a, s  d a, bèo tây vàả ẩ ằ ứ ơ ỏ ừ ọ ừ  các s n ph m th  công khác s n xu t b ng nguyên li u t n d ng t  nôngả ẩ ủ ả ấ ằ ệ ậ ụ ừ  nghi p; bông s  ch ; gi y in báo;ệ ơ ế ấ

+ Máy móc, thi t b  chuyên dùng ph c v  cho s n xu t nông nghi p, baoế ị ụ ụ ả ấ ệ  

g m máy cày, máy b a, máy c y, máy gieo h t, máy tu t lúa, máy g t, máyồ ừ ấ ạ ố ặ  

g t đ p liên h p, máy thu ho ch s n ph m nông nghi p, máy ho c bình b mặ ậ ợ ạ ả ẩ ệ ặ ơ  thu c tr  sâu; ố ừ

+ Thi t b , d ng c  y t ; bông, băng v  sinh y t ; thu c phòng b nh,ế ị ụ ụ ế ệ ế ố ệ  

ch a   b nh;   s n   ph m   hóa   dữ ệ ả ẩ ượ   dc, ược   li u   là   nguyên   li u   s n   xu tệ ệ ả ấ  thu c ch a b nh, thu c phòng b nh;ố ữ ệ ố ệ

+ Giáo c  dùng đ  gi ng d y và h c t p, baoụ ể ả ạ ọ ậ  g m các lo i mô hình, hìnhồ ạ  

v , b ng, ph n, thẽ ả ấ ước k , com­pa và các lo i thi t b , d ng c  chuyên dùngẻ ạ ế ị ụ ụ  cho gi ng d y, nghiên c u, thí nghi m khoa h c;ả ạ ứ ệ ọ

+ Ho t đ ng văn hoá, tri n lãm, th  d c, th  thao; bi u di n ngh  thu t;ạ ộ ể ể ụ ể ể ễ ệ ậ  

s n xu t phim; nh p kh u, phát hành và chi u phim;ả ấ ậ ẩ ế

+ Đ  ch i cho tr  em; sách các lo i, tr  sách quy đ nh t i kho n 15 Đi uồ ơ ẻ ạ ừ ị ạ ả ề  

5 c a Lu t này; ủ ậ

+  D ch v  khoa h c, công ngh  theo quy đ nh c a Lu t khoa h c và công ngh ị ụ ọ ệ ị ủ ậ ọ ệ

­ M c thu  su t 10% áp d ng đ i v i hàng hoá, d ch vứ ế ấ ụ ố ớ ị ụ không quy đ nhị  

t i các hàng hoá d ch v  ch u thu  su t 0% và 5% ạ ị ụ ị ế ấ

 d. Phương pháp tính thu  GTGTế

 Phương pháp tính thu  giá tr  gia tăng g m phế ị ồ ương pháp kh u tr  thuấ ừ ế giá tr  gia tăng và phị ương pháp tính tr c ti p trên giá tr  gia tăng.ự ế ị

­ Phương pháp kh u tr  ấ ừ

Phương pháp kh u tr  thu  áp d ng đ i v i c  s  kinh doanh th c hi nấ ừ ế ụ ố ớ ơ ỏ ự ệ  

đ y đ  ch  đ  k  toán, hoá đ n, ch ng t  theo quy đ nh c a pháp lu t v  kầ ủ ế ộ ế ơ ứ ừ ị ủ ậ ề ế toán, hoá đ n, ch ng t  và đăng ký n p thu  theo phơ ứ ừ ộ ế ương pháp kh u tr  thu ,ấ ừ ế  

tr  các đ i từ ố ượng áp d ng tính thu  theo phụ ế ương pháp tr c ti p trên GTGT.ự ế

 Phương pháp kh u tr  thu  giá tr  gia tăng đấ ừ ế ị ược quy đ nh nh  sau:ị ư

+ S  thu  giá tr  gia tăng ph i n p theo phố ế ị ả ộ ương pháp kh u tr  thuấ ừ ế 

b ng s  thu  giá tr  gia tăng đ u ra tr  s  thu  giá tr  gia tăng đ u vàoằ ố ế ị ầ ừ ố ế ị ầ  

gia tăng ghi trên hóa đ n giá tr  giaơ ị   tăng mua hàng hóa, d ch v , ch ng tị ụ ứ ừ 

n p thu  giá tr  gia tăng c a hàng hóa nh p kh u .ộ ế ị ủ ậ ẩ

­  Phương pháp tính tr c ti p trên giá tr  gia tăngư ế ị

 Phương pháp tính tr c ti p trên giá tr  gia tăng đự ế ị ược quy đ nh nh  sau:ị ư+ S  thu  giá tr  gia tăng ph i n p theo phố ế ị ả ộ ương pháp tính tr c ti p trênự ế  giá tr  gia tăng b ng giá tr  gia tăng c a hàng hóa, d ch v  bán ra nhân v i thuị ằ ị ủ ị ụ ớ ế 

su t thu  giá tr  gia tăng;ấ ế ị

+ Giá tr  gia tăng đị ược xác đ nh b ng giá thanh toán c a hàng hóa, d ch vị ằ ủ ị ụ bán ra tr  giá thanh toán c a hàng hóa, d ch v  mua vào từ ủ ị ụ ương  ng.ứ

+ Phương pháp tính tr c ti p trên giá tr  gia tăng áp d ng đ i v i cácự ế ị ụ ố ớ  

trường h p sau đây:ợ

+ C  s  kinh doanh và t  ch c, cá nhân nơ ở ổ ứ ước ngoài kinh doanh không có 

c  s  thơ ở ường trú t i Vi t Nam nh ng có thu nh p phát sinh t i Vi t Namạ ệ ư ậ ạ ệ  

ch a th c hi n đ y đ  ch  đ  k  toán, hoá đ n, ch ng t ;ư ự ệ ầ ủ ế ộ ế ơ ứ ừ

+ Ho t đ ng mua bán vàng, b c, đá quý.ạ ộ ạ

B n ch t c  hai phả ấ ả ương pháp tính thu  này đ u cho ra m t k t qu  nhế ề ộ ế ả ư nhau. Ch  có đi m khác bi t đó là: Phỉ ể ệ ương pháp kh u tr  thu  GTGT áp d ngấ ừ ế ụ  

đ i v i doanh nghi p mà ho t đ ng mua bán ra tố ớ ệ ạ ộ ương đ i rõ ràng có đ y đố ầ ủ hoá đ n ch ng minh. Phơ ứ ương pháp tr c ti p trên GTGT áp d ng đ i v i m tự ế ụ ố ớ ộ  

s  lo i hình doanh nghi p do tính ch t kinh doanh đ c thù không xác đ nh rõố ạ ệ ấ ặ ị  ngu n g c hàng hoá d ch v  mua vào, bán ra nh : lĩnh v c kinh doanh ănồ ố ị ụ ư ự  

u ng, khách s n, kinh doanh vàng b c, đá quý.ố ạ ạ

1.1.2.4. Đăng ký, kê khai, n p thu  GTGTộ ế

a. Đăng ký n p thu :ộ ế

C  s  kinh doanh, k  c  công ty, nhà máy, xí nghi p, chi nhánh c a hàngơ ở ể ả ệ ủ  

tr c thu c c  s  kinh doanh chính ph i đăng ký n p thu  v i C c thu  ho cự ộ ơ ỏ ả ộ ế ớ ụ ế ặ  

Chi   C c   thu   v   đ a   đi m,   ngànhụ ế ề ị ể   ngh  kinh doanh, lao đ ng, ti n v n,ề ộ ề ố  

n i n p thu  và các ch  tiêu liiên quan khác theo m u đăng ký n p thu  vàơ ộ ế ỉ ẫ ộ ế  

hướng d n c a c  quan.ẫ ủ ơ

b. Kê khai thu  GTGT:ế

C  s  kinh doanh hàng hoá, d ch v  ch u thu  GTGT ph i l p và g i choơ ở ị ụ ị ế ả ậ ử  

c  quan thu  t  khai thu  GTGT (M u s  01/GTGT) kèm theo ơ ế ờ ế ẫ ố B ng kê hoáả  

đ n hàng hoá, d ch v  bán ra theo m u s  01­1/GTGT và B ng kê hoá đ nơ ị ụ ẫ ố ả ơ  hàng hoá, d ch v  mua vào theo m u s  01­2/GTGT ban hành kèm theo Thôngị ụ ẫ ố  

t  60/2007/TT­BTC ngày 14/6/2007.ư

Th i gian g i t  khai thu  GTGT c a tháng cho c  quan thu  ch m nh tờ ử ờ ế ủ ơ ế ậ ấ  

là ngày 20 c a tháng ti p theo.ủ ế

c. N p thu :ộ ế

C  s  kinh doanh n p thu  theo phơ ở ộ ế ương pháp kh u tr  thu  sau khi n pấ ừ ế ộ  

t  khai thu  GTGT cho c  quan thu  ph i n p thu  GTGT vào NSNN.ờ ế ơ ế ả ộ ế

c.1. Trường h p ngợ ườ ội n p thu  tính thu , th i h n n p thu  ch m nh tế ế ờ ạ ộ ế ậ ấ  

là ngày cu i cùng c a th i h n n p h  s  khai thu ố ủ ờ ạ ộ ồ ơ ế

c.2. Trường h p c  quan qu n lý thu  tính thu  ho c  n đ nh thu , th iợ ơ ả ế ế ặ ấ ị ế ờ  

h n n p thu  là th i h n ghi trên thông báo c a c  quan qu n lý thu ạ ộ ế ờ ạ ủ ơ ả ế

c.3. Th i h n n p thu  đ i v i hàng hoá xu t kh u, nh p kh u đờ ạ ộ ế ố ớ ấ ẩ ậ ẩ ược quy 

n p thu  không quá ba m i ngày, k  t  ngày đăng ký t  khai h i quan;ộ ế ươ ể ừ ờ ả

­ Đ i v i hàng hóa nh p kh u là v t t , nguyên li u đ  s n xu t hàng hóaố ớ ậ ẩ ậ ư ệ ể ả ấ  

xu t kh u là hai trăm b y lăm ngày,ấ ẩ ả   k  t  ngày đăng kýể ừ  t  khai h i quan;ờ ả  

trường h p đ c bi t thì th i h n n p thu  có th  dài h n haiợ ặ ệ ờ ạ ộ ế ể ơ  trăm b y lămả  ngày phù h p v i chu k  s n xu t, d  tr  v t t , nguyên li u c a doanhợ ớ ỳ ả ấ ự ữ ậ ư ệ ủ  nghi p theo quy đ nh c a Chính ph ;ệ ị ủ ủ

­ Đ i v i hàng hoá kinh doanh theo phố ớ ương th c t m nh p, tái xu t ho cứ ạ ậ ấ ặ  

t m xu t, tái nh p là mạ ấ ậ ười lăm ngày, k  t  ngày h t th i h n t m nh p, táiể ừ ế ờ ạ ạ ậ  

xu t ho c t m xu t, tái nh p;ấ ặ ạ ấ ậ

­ Đ i v i hàng hoá khác là ba mố ớ ươi ngày, k  t  ngày đăng ký t  khaiể ừ ờ  

h i quan;ả

­ Trường h p hàng hoá xu t kh u, nh p kh u b  t m gi  đ  ch  x  lýợ ấ ẩ ậ ẩ ị ạ ữ ể ờ ử  

c a c  quan h i quan ho c c a c  quan nhà nủ ơ ả ặ ủ ơ ước có th m quy n thì th i h nẩ ề ờ ạ  

n p thu  quy đ nh t i các đi m a, b, c, d và đ kho n này độ ế ị ạ ể ả ược tính t  ngày raừ  quy t đ nh x  lý. ế ị ử

* Đ  để ược áp d ng th i h n n p thu  theo quy đ nh ngụ ờ ạ ộ ế ị ười n p thuộ ế 

ph i đáp  ng m t trong hai đi u ki n sau đây: ả ứ ộ ề ệ

­ Có ho t đ ng xu t kh u, nh p kh u trong th i gian ít nh t là ba trămạ ộ ấ ẩ ậ ẩ ờ ấ  sáu lăm ngày tính đ n ngày đăng ký t  khai h i quan mà không có hành vi gianế ờ ả  

l n thậ ương m i, tr n thu , không n  ti n thu  quá h n, ti n ph t, ch p hànhạ ố ế ợ ề ế ạ ề ạ ấ  

t t ch  đ  báo cáo tài chính theo quy đ nh c a pháp lu t;ố ế ộ ị ủ ậ

­ Đượ ổc t  ch c tín d ng ho c t  ch c khác ho t đ ng theo quy đ nh c aứ ụ ặ ổ ứ ạ ộ ị ủ  

Lu t các t  ch c tín d ng b o lãnh th c hi n nghĩa v  n p thu  ậ ổ ứ ụ ả ự ệ ụ ộ ế

Trường h p không đáp  ng m t trong hai đi u ki n trên thì ngợ ứ ộ ề ệ ườ ộ  i n pthu  ph i n p thu  trế ả ộ ế ước khi nh n hàng.ậ

* Trong trường h p đợ ượ ổc t  ch c tín d ng ho c t  ch c khác ho t đ ngứ ụ ặ ổ ứ ạ ộ  theo quy đ nh c a Lu t các t  ch c tín d ng b o lãnh v  s  ti n thu  ph iị ủ ậ ổ ứ ụ ả ề ố ề ế ả  

n p thì th i h n n p thu  độ ờ ạ ộ ế ược th c hi n theo th i h n b o lãnh nh ngự ệ ờ ạ ả ư  không quá th i h n n p thu  quy đ nh t i các kho n 1, 2 và 3 Đi u này. H tờ ạ ộ ế ị ạ ả ề ế  

th i h n b o lãnh ho c th i h n n p thu  mà ngờ ạ ả ặ ờ ạ ộ ế ườ ội n p thu  ch a n p thuế ư ộ ế 

thì t  ch c b o lãnh có trách nhi mổ ứ ả ệ   n p s  ti n thu  và ti n ph t ch mộ ố ề ế ề ạ ậ  

n p thay cho ngộ ườ ội n p thu ế

Trường h p c  s  kinh doanh đã đăng ký n p thu  giá tr  gia tăng theoợ ơ ở ộ ế ị  

phương pháp kh u tr  có d  án đ u t  m i, đang trong giai đo n đ u t  cóấ ừ ự ầ ư ớ ạ ầ ư  

s  thu  giá tr  gia tăng c a hàng hoá, d ch v  mua vào s  d ng cho đ u t  màố ế ị ủ ị ụ ử ụ ầ ư  

ch a đư ược kh u tr  h t và có s  thu  còn l i t  hai trăm tri u đ ng tr  lênấ ừ ế ố ế ạ ừ ệ ồ ở  thì được hoàn thu  giá tr  gia tăng.ế ị

b. C  s  kinh doanh trong tháng có hàng hoá, d ch v  xu t kh u n u cóơ ở ị ụ ấ ẩ ế  

s  thu  giá tr  gia tăng đ u vào ch a đố ế ị ầ ư ược kh u tr  t  hai trăm tri u đ ng trấ ừ ừ ệ ồ ở lên thì được hoàn thu  giá tr  gia tăng theo tháng.ế ị

c. C  s  kinh doanh n p thu  giá tr  gia tăng theo phơ ở ộ ế ị ương pháp kh u trấ ừ thu  đế ược hoàn thu  giá tr  gia tăng khi chuy n đ i s  h u, chuy n đ i doanhế ị ể ổ ở ữ ể ổ  nghi p, sáp nh p, h p nh t, chia, tách, gi i th , phá s n, ch m d t ho t đ ngệ ậ ợ ấ ả ể ả ấ ứ ạ ộ  

có s  thu  giá tr  gia tăng n p th a ho c s  thu  giá tr  gia tăng đ u vào ch aố ế ị ộ ừ ặ ố ế ị ầ ư  

được kh u tr  h t.ấ ừ ế

d. C  s  kinh doanh có quy t đ nh hoàn thu  giá tr  gia tăng c a cơ ở ế ị ế ị ủ ơ quan có th m quy n theo quy đ nh c a pháp lu t và trẩ ề ị ủ ậ ường h p hoàn thuợ ế giá tr  gia tăng theo đi u ị ề ước qu c t  mà C ng hòa xã h i ch  nghĩa Vi tố ế ộ ộ ủ ệ  Nam là thành viên

Nh  v y, t  các quy đ nh trên v  hoàn thu  GTGT cho ta th y ch  doanhư ậ ừ ị ề ế ấ ỉ  nghi p n p thu  GTGT theo phệ ộ ế ương pháp kh u tr  thu  m i  đấ ừ ế ớ ược gi iả  

quy t   hoàn   thu   còn   các   doanhế ế   nghi p n p thu  theo phệ ộ ế ương pháp 

tr c ti p không n m trong quy đ nh này.ự ế ằ ị

* K  toán thu  GTGT đế ế ược kh u tr :ấ ừ

­ Tài kho n s  d ng: Tài kho n 133 ­ Thu  GTGT đả ử ụ ả ế ược kh u trấ ừ

Tài kho n 133 có n i dung và k t c u nh  sau:ả ộ ế ấ ư

Bên n :ợ  ­ S  thu  GTGT đ u vào đố ế ầ ược kh u trấ ừ

Bên có: ­ S  thu  GTGT đ u vào đã đ c kh u trố ế ầ ượ ấ ừ

    ­ K t chuy n s  thu  GTGT đ u vào không đế ể ố ế ầ ược kh u tr  ấ ừ

    ­ Thu  GTGT đ u vào c a hàng hoá mua vào nh ng đã tr  l i ế ầ ủ ư ả ạ

được gi m thu  GTGT.ả ế

    ­ S  thu  GTGT đ u vào đã đố ế ầ ược hoàn l i.ạ

S  d  bên N :ố ư ợ   S  thu  GTGT đ u vào còn đố ế ầ ược kh u tr , s  thuấ ừ ố ế GTGT đ u vào đầ ược hoàn l i nh ng NSNN ch a hoàn tr ạ ư ư ả

Tài kho n 133 ­ Thu  GTGT đả ế ược kh u tr  có hai tài kho n c p hai:ấ ừ ả ấ

TK 1331 ­ Thu  GTGT đ c kh u tr  c a hàng hoá, d ch v ế ượ ấ ừ ủ ị ụ

TK 1332 ­ Thu  GTGT đ c kh u tr  c a TSCĐ.ế ượ ấ ừ ủ

Khi h ch toán vào tài kho n 133 c n theo m t s  quy đ nh sau:ạ ả ầ ộ ố ị

(1)   Đ i   v i   hàng   hoá,   d ch   vố ớ ị ụ  mua vào dùng đ ng th i cho s n xu tồ ờ ả ấ  kinh doanh hàng hoá, d ch v  ch u thu  GTGT và không ch u thu  GTGT thìị ụ ị ế ị ế  

ch  h ch toán vào tài kho n 133 kho n thu  GTGT đ u vào đỉ ạ ả ả ế ầ ược kh u tr ấ ừ  

Trường h p không xác đ nh đợ ị ược kho n thu  GTGT đ u vào đả ế ầ ược kh u trấ ừ thì toàn b  sô thu  GTGT đ u vào độ ố ế ầ ược h ch toán vào Tài kho n 133. Cu iạ ả ố  

k , k  toán xác đ nh s  thu  GTGT đỳ ế ị ố ế ược kh u tr  theo t  l  và ti n hànhấ ừ ỷ ệ ế  phân b  theo công th c sau:ổ ứ

T ng doanh thu c a hàng ch u thu ổ ủ ị ế  GTGT và không ch u thu  GTGT ị ế

x

Doanh thu 

c a hàng ủ  

ch u thu ị ế  GTGT

­

M c phân b  thu  GTGT đ u ứ ổ ế ầ   vào cho hàng ch u thu  GTGT ị ế   theo ph ươ ng pháp kh u tr  thu ấ ừ ế 

S  thu  GTGT đ u vào không đố ế ầ ược kh u tr  thì h ch toán vào giá v nấ ừ ạ ố  

c a hàng hoá bán ra trong k  Trủ ỳ ường h p s  thu  GTGT không đợ ố ế ược kh uấ  

tr  l n h n liên quan đ n hàng đã bán và ch a bán thì phân b  vào giá v nừ ớ ơ ế ư ổ ố  hàng bán trong k  tỳ ương  ng v i doanh thu trong k , s  còn l i đứ ớ ỳ ố ạ ược tính vào giá v n hàng bán c a k  k  toán sau.ố ủ ỳ ế

(2) Trường h p hàng hoá, d ch v  mua vào đợ ị ụ ược dùng hoá đ n, ch ng tơ ứ ừ 

đ c th  (tem b u đi n, vé cặ ừ ư ệ ước v n chuy n,…) giá thanh toán là giá đã cóậ ể  thu  GTGT thì c  s  kinh doanh đế ơ ở ược căn c  vào giá hàng hoá, d ch v  muaứ ị ụ  vào đã có thu  đ  xác đ nh giá không có thu  và thu  GTGT đ u vào đế ể ị ế ế ầ ượ  c

kh u tr ấ ừ

(3) Thu  GTGT đ u vào phát sinh trong tháng nào thì đế ầ ược kê khai kh uấ  

tr  khi xác đ nh thu  GTGT ph i n p c a tháng đó. N u s  thu  GTGT đ uừ ị ế ả ộ ủ ế ố ế ầ  vào được kh u tr  l n h n s  thu  GTGT đ u ra thì ch  kh u tr  thu  GTGTấ ừ ớ ơ ố ế ầ ỉ ấ ừ ế  

đ u vào b ng s  thu  GTGT đ u raầ ằ ố ế ầ   c a tháng đó.ủ

S  thu  GTGT đ u vào còn l i s  đố ế ầ ạ ẽ ược kh u tr  ti p vào k  tính thuấ ừ ế ỳ ế sau ho c đặ ược xét hoàn thu  theo quy đ nh.ế ị

* Phương pháp h ch toán m t s  nghi p v  ch  y u:ạ ộ ố ệ ụ ủ ế

Mua hàng hoá d ch v  thông thị ụ ường:

(1) Hàng tháng, khi mua hàng hoá d ch TK 152, 153, 156, 211, tr  giá thuị ị ế GTGT vào bên N  TK 133 đ i  ng có v i các tài kho n có liên quan (TK 111,ợ ố ứ ớ ả  

S  thu  GTGT đ u vào cho các đ i tố ế ầ ố ượng không ch u thu  không đị ế ượ  c

kh u tr  trong k  ghi vào chi phí trong k  (ghi bên n  TK 632 – Giá v n hàngấ ừ ỳ ỳ ợ ố  bán ho c TK 142 – Chi phí tr  trặ ả ước ng n h ng đ i  ng bên có TK 133).ắ ạ ố ứ

* Mua hàng hoá d ch v  nh p kh u đị ụ ậ ẩ ược kh u tr  thu  GTGT:ấ ừ ế

(1) Khi mua hàng hoá d ch v  qua nh p kh u, căn c  vào ch ng t  nh pị ụ ậ ẩ ứ ứ ừ ậ  

kh u k  toán ghi vào bên N  TK 152, 156, 211: Tr  giá hàng mua k  c  thuẩ ế ợ ị ể ả ế 

nh p kh u đ i  ng v i bên Có TK có liên quan (111, 112, 331).ậ ẩ ố ứ ớ

(2) Thu  nh p kh u ph i n p trong k  ghi vào bên Có TK 3333 ­ Thuế ậ ẩ ả ộ ỳ ế 

Nh p kh u đ i  ng v i bên N  TK 152, 156, 211.ậ ẩ ố ứ ớ ợ

(3) S  thu  GTGT c a hàng nh p kh u trong k  ph i n p vào NSNNố ế ủ ậ ẩ ỳ ả ộ  

nh ng đư ược kh u tr  ghi vào bên Nấ ừ ợ  TK 133 đ i  ng v i bên Có TK 33312ố ứ ớ  

­ Thu  GTGT đ u ra ph i n p c a hàng nh p kh u.ế ầ ả ộ ủ ậ ẩ

* K  toán thu  GTGT ph i n p:ế ế ả ộ

­ Tài kho n s  d ng: Tài kho n 3331 ­ Thu  GTGT ph i n p.ả ử ụ ả ế ả ộ

Tài kho n 3331 ph n ánh s  thu  GTGT đ u ra, s  thu  GTGT c a hàngả ả ố ế ầ ố ế ủ  hoá nh p kh u ph i n p, s  thu  GTGT đã đậ ẩ ả ộ ố ế ược kh u tr , s  thu  GTGT đãấ ừ ố ế  

n p và còn ph i n p vào NSNN.ộ ả ộ

K  c u và n i dung c a tài kho nế ấ ộ ủ ả

Bên n : ợ ­ S  thu  GTGT đã đố ế ược kh u tr  trong k  ấ ừ ỳ

­ S  thu  GTGT đố ế ược gi m tr  vào s  thu  GTGT ph i n pả ừ ố ế ả ộ

­ S  thu  GTGT c a hàng bán b  tr  l i, b  gi m giáố ế ủ ị ả ạ ị ảBên có:   ­ S  thu  GTGT đ u raố ế ầ

       ­ S  thu  GTGT c a hàng nh p kh uố ế ủ ậ ẩ

S  d  bên có: ố ư S  thu  GTGT còn ph i n pố ế ả ộ

S  d  bên n : ố ư ợ S  thu  GTGT đã n p th a vào NSNNố ế ộ ừ

Tài kho n 3331 có hai tài kho n c p ba:ả ả ấ

Tài kho n 33311 ả ­ Thu  GTGT đ u raế ầ

Tài kho n 33312 ả ­ Thu  GTGT hàng nh p kh uế ậ ẩ

­ Phương pháp h ch toán m t s  nghi p v  ch  y u:ạ ộ ố ệ ụ ủ ế

(1): Khi bán hàng hoá d ch v  k  toán vi t hoá đ n GTGT hàng bán ra, giáị ụ ế ế ơ  bán ch a thu  GTGT ghi vào bên Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cungư ế  

c p d ch v , thu  GTGT đ u ra ghi vào bên Có TK 3331 đ i  ng ghi bên Nấ ị ụ ế ầ ố ứ ợ 

TK có liên quan (TK 111, 112,131)

(2): Cu i tháng, k  toán ti n hành k t chuy n s  thu  GTGT đố ế ế ế ể ố ế ược kh uấ  

tr  trong k  ghi vào bên Có TK 3331 đ i  ng bên N  TK 133 ­ Thu  GTGTừ ỳ ố ứ ợ ế  

được kh u tr ẩ ừ

(3): Khi s  thu  GTGT đ u ra l n h n đ u vào đố ế ầ ớ ơ ầ ược kh u tr  phát sinhấ ừ  thu  GTGT ph i n p, k  toán ti n hành n p thu  GTGT vào NSNN và ghiế ả ộ ế ế ộ ế  

vào bên Có TK 3331 đ i  ng bên Nố ứ ợ  TK có liên quan (111, 112,…).

(4): Trường h p trong k  đ n v  có thanh lý tài s n, k  toán ghi giáợ ỳ ơ ị ả ế  thanh lý vào bên N  TK 711 0 Thu nh p khác, thu  GTGT đ u ra ho t đ ngợ ậ ế ầ ạ ộ  thanh lý ghi vào bên Có TK 3331 đ i  ng bên N  các tài kho n có liên quanố ứ ợ ả  (111, 112,…)

(5): Trường h p doanh nghi p đợ ệ ược mi n gi m thu  GTGT, k  toán ghiễ ả ế ế  vào bên có TK 711 – Thu nh p khác đ i  ng bên Có TK 3331: T ng s  thuậ ố ứ ổ ố ế GTGT được mi n gi m.ễ ả

1.1.3.2. K  toán thu  GTGT theo phế ế ương pháp tr c ti pự ế

* Hoá đ n ch ng t :ơ ứ ừ

C  s  kinh doanh n p thu  theo phơ ở ộ ế ương pháp tính thu  tr c ti p trênế ự ế  GTGT khi bán hàng hoá, cung  ng d ch v  ph i s  d ng hoá đ n bán hàng.ứ ị ụ ả ử ụ ơ  Hàng tháng, c  s  kinh doanh thu c đ i tơ ở ộ ố ượng n p thu  theo phộ ế ương pháp 

tr c ti p ph i kê khai thu  GTGT theo m u 04/GTGT ban hành kèm theoự ế ả ế ẫ  Thông t  60/2007/TT­BTC ngày 14/6/2007.ư

x

T  l  (%)ỷ ệ  GTGT tính trên doanh thu

* Phương pháp h ch toán m t s  nghi p v  ch  y u:ạ ộ ố ệ ụ ủ ế

­ H ch toán các nghi p v  mua hàng háo d ch v :ạ ệ ụ ị ụ

(1): Hàng tháng, khi mua hàng hoá, d ch v  căn c  giá mua ghi trên hoáị ụ ứ  

đ n bán hàng, k  toán ghi vào bên N  TK 152, 156, 211 đ i  ng bên Có TK cóơ ế ợ ố ứ  liên quan (TK  111, 112, 331,…) 

(2): Trường h p trong k  doanh nghi p mua hàng hoá đ ch v  qua nh pợ ỳ ệ ị ụ ậ  

kh u, căn c  vào các ch ng t  nh p kh u, k  toán ghi tr  giá hàng mua k  cẩ ứ ứ ừ ậ ẩ ế ị ể ả thu  nh p kh u vào bên N  TK 152, 156, 211 đ i  ng bên N  TK 33312 ­ế ậ ẩ ợ ố ứ ợ  

Thu  GTGT đ u ra c a hàng nh pế ầ ủ ậ   kh u.ẩ

L u ý: Giá ghi trên tài kho n 152, 156, 211 là giá bao g m c  thuư ả ồ ả ế GTGT

­ H ch toán các nghi p v  bán hàng hoá d ch v :ạ ệ ụ ị ụ

(1): Khi bán hàng hoá d ch v , k  toán vi t hoá đ n bán hàng, tr  giá hàngị ụ ế ế ơ ị  bán bao g m c  thu  GTGT k  toán vào bên Có TK 511 – Doanh thu bán hàngồ ả ế ế  

và đ i  ng bên N  TK liên quan (TK 111,112,131).ố ứ ợ

(2): Thu  GTGT ph i n p k  toán ghi gi m tr  tr c ti p trên doanh thuế ả ộ ế ả ừ ự ế  bán hàng hoá và cung  ng d ch v  trong k  b ng đ nh kho n N  TK 511 đ iứ ị ụ ỳ ằ ị ả ợ ố  

ng bên N  TK 3331 ­ Thu  GTGT ph i n p

thu  l i t c đã ban hành. Tuy nhiên qua 8 năm th c hi n , Lu t thu  l i t c đãế ợ ứ ự ệ ậ ế ợ ứ  

d n d n b c l  nhi u nhầ ầ ộ ộ ề ược đi m và không còn phù h p v i tình hình kinh tể ợ ớ ế 

Vi t Nam trong giai đo n m i: Giai đo n m  r ng quan h  h p tác v i cácệ ạ ớ ạ ở ộ ệ ợ ớ  

nước trong khu v c và trên th  gi i. Vì v y, Lu t thu  TNDN đã đự ế ớ ậ ậ ế ược ban hành nh m đ m b o s  phù h p v i yêu c u phát tri n c a n n kinh t  trongằ ả ả ự ợ ớ ầ ể ủ ề ế  giai đo n m i.ạ ớ

Trong đi u ki n n n kinh t  th  trề ệ ề ế ị ường   nở ước ta, t t c  các thành ph nấ ả ầ  kinh t  đ u có quy n t  do kinh doanh và bình đ ng trên c  s  pháp lu t. Cácế ề ề ự ẳ ơ ở ậ  doanh nghi p v i l c lệ ớ ự ượng lao đ ng có tay ngh  cao, năng l c tài chínhộ ề ự  

m nh thì doanh nghi p đó s  có  u th  và có c  h i đ  nh n đạ ệ ẽ ư ế ơ ộ ể ậ ược thu nh pậ  

cao; ngượ ạc l i các doanh nghi p v iệ ớ   năng   l c   tài   chính,   l c   lự ự ượng   lao 

đ ng b  h n ch  s  nh n độ ị ạ ế ẽ ậ ược thu nh p th p, th m chí không có thu nh p.ậ ấ ậ ậ  

Đ  h n ch  nhể ạ ế ược đi m đó, Nhà nể ướ ử ục s  d ng thu  thu nh p doanh nghi pế ậ ệ  

là công c  đi u ti t thu nh p c a các ch  th  có thu nh p cao, đ m b o yêuụ ề ế ậ ủ ủ ể ậ ả ả  

c u đóng góp c a các ch  th  kinh doanh vào ngân sách Nhà nầ ủ ủ ể ước được công 

b ng, h p lý.ằ ợ

Tóm l i, Lu t thu  TNDn năm 1997 có hi u l c thi hành t  01/01/1999ạ ậ ế ệ ự ừ  

đã đóng góp ph n l n đáng k  vào vi c c i thi n môi trầ ớ ể ệ ả ệ ường đ u t , kinhầ ư  doanh và tăng thu cho Ngân sách Nhà nước

V  quá trình th c hi n c a Lu t thu  TNDN, t  khi ban hành ngày 21ề ự ệ ủ ậ ế ừ  tháng 5 năm 1997 cho đ n nay, cũng nh  thu  GTGT, Lu t thu  TNDN đãế ư ế ậ ế  

được s a đ i b  sung đ  ngày càng phù h p h n v i s  phát tri n c a n nử ổ ổ ể ợ ơ ớ ự ể ủ ề  kinh t  đ t nế ấ ước

­ L n 1 là vào ngày 17/6/2003, t i k  h p th  3, Qu c h i khoá IX đãầ ạ ỳ ọ ứ ố ộ  thông qua Lu t thu  TNDN s a đ i b  sung s a đ i căn b n v  thu  su tậ ế ử ổ ổ ử ổ ả ề ế ấ  thu  TNDN đ  thay th  Lu t thu  TNDN năm 1997.ế ể ế ậ ế

­ L n 2 là vào ngày 06/8/2004 b  sung Lu t thu  TNDN năm 2003 b ngầ ổ ậ ế ằ  Ngh  đ nh s  152/2004/NĐ­CP năm 2004 đã s a đ i Lu t thu  TNDN v i thayị ị ố ử ổ ậ ế ớ  

đ i ch  y u là quy đ nh rõ ràng h n v  đ i tổ ủ ế ị ơ ề ố ượng ch u thu  và đ i tị ế ố ượ  ngkhông ch u thu  TNDN và m  r ng di n đị ế ở ộ ệ ược gi m,  u đãi thu  TNDN.ả ư ế

­ L n 3 là ngày 03/8/2008 Lu t thu  TNDN s  14/2008/QH12 đầ ậ ế ố ược coi 

là tương đ i hoàn ch nh, rõ ràng minh b ch.ố ỉ ạ

Thu  TNDN là lo i thu  có vai trò quan tr ng trong h  th ng pháp lu tế ạ ế ọ ệ ố ậ  thu  c a Vi t Nam. Song đ  hi u rõ và áp d ng v a đúng Lu t v a hi u quế ủ ệ ể ể ụ ừ ậ ừ ệ ả cho doanh nghi p, chúng ta c n xem xét nó dệ ầ ưới nhi u hình khía c nh. Trề ạ ướ  c

h t ta đi tìm hi u, th  nào là thu  TNDN, thu  TNDN đi u ch nh đ i tế ể ế ế ế ề ỉ ố ượ  ngnào, thu  su t thu  TNDN, phế ấ ế ương pháp tính thu  TNDN ra sao,…ế

1.2. M t s  v n đ  c  b n vộ ố ấ ề ơ ả ề  thu  TNDN:ế

1.2.1. Khái ni m thu  TNDNệ ế

­ Thu  thu nh p doanh nghi p là lo i thu  tr c thu, đánh tr c ti p vàoế ậ ệ ạ ế ự ự ế  thu nh p ch u thu  c a c  s  s n xu t kinh doanh sau khi đã tr  đi các kho nậ ị ế ủ ơ ở ả ấ ừ ả  chi phí liên quan đ n vi c t o ra doanh thu và thu nh p ch u thu  c a c  sế ệ ạ ậ ị ế ủ ơ ở 

s n su t kinh doanh. ả ấ

­ Thu  thu nh p doanh nghi p hi n hànhế ậ ệ ệ

Thu  TNDN hi n hành là s  s  thu  TNDN ph i n p (ho c thu h iế ệ ố ố ế ả ộ ặ ồ  

được) tính trên thu nh p ch u thu  và thu  su t thu  TNDN c a năm hi nậ ị ế ế ấ ế ủ ệ  hành và được xác đ nh nh  sauị ư :

Thu  TNDNế  

hi n hànhệ = Thu nh p ch u thuậ ị ế 

trong năm hi n hànhệ x Thu  su t thu  TNDNế ấ ế  

hi n hànhệ

­ Thu  thu nh p doanh nghi p hoãn l i ph i trế ậ ệ ạ ả ả

Thu  thu nh p doanh nghi p hoãn l i ph i tr  là s  thu  TNDN s  ph iế ậ ệ ạ ả ả ố ế ẽ ả  

n p trong tộ ương lai tính trên các kho n chênh l ch t m th i ch u thu  TNDNả ệ ạ ờ ị ế  trong năm hi n hành và đệ ược xác đ nh nh  sauị ư :

Thu  thu nh pế ậ  

hoãn l i ph i trạ ả ả = Thu nh p ch u thuậ ị ế 

trong năm hi n hànhệ x Thu  su t thuế ấ ế 

TNDN hi n hànhệ

­ Tài s n thu  thu nh p doanh nghi p hoãn l i ả ế ậ ệ ạ

Là thu  TNDN s  đế ẽ ược hoàn l i trong tạ ương lai tính trên các kho nả  chênh l ch t m th i đệ ạ ờ ược kh u tr  và giá tr  đấ ừ ị ược kh u tr  chuy n sang nămấ ừ ể  sau c a các kho n  u đãi ch a s  d ng và đủ ả ư ư ử ụ ược xác đ nh nh  sauị ư

1.2.2. Đ c đi m Thu  TNDNặ ể ế

Cùng   v i   thu   GTGT,   thuớ ế ế  TNDN   được   ban   hành   ngày 10/05/1997 và có hi u l c thi hành t  ngày 01/01/1999 thay th  cho thu  l iệ ự ừ ế ế ợ  

t c trứ ước đây nh m bao quát và đi u ti t đằ ề ế ượ ấ ảc t t c  các kho n thu nh p đãả ậ  

và s  phát sinh c a CSKD ho t đ ng trong n n kinh t  th  trẽ ủ ạ ộ ề ế ị ường, nh m đ mằ ả  

b o công b ng xã h i trong vi c th c hi n nghĩa v  thu  v i Nhà nả ằ ộ ệ ự ệ ụ ế ớ ước gi aữ  các thành ph n kinh t ầ ế

­ Thông qua vi c  u đãi thu  su t, mi n thu , gi m thu  nh m khuy nệ ư ế ấ ễ ế ả ế ằ ế  khích các nhà đ u t  nầ ư ước ngoài vào Vi t nam, khuy n khích các t  ch cệ ế ổ ứ  trong nước ti t ki m v n, đ  dành cho đ u t  phát tri n s n su t kinh doanh.ế ệ ố ể ầ ư ể ả ấ

M t khác vi c đánh thu  TNDN nh m t ng bặ ệ ế ằ ừ ước thu h p s  phân bi tẹ ự ệ  

gi a đ u t  nữ ầ ư ước ngoài và đ u t  trong nầ ư ước, gi a các lo i hình kinh doanhữ ạ  

đ m b o công b ng xã h i trong SXKD phù h p v i ch  trả ả ằ ộ ợ ớ ủ ương phát tri nể  kinh t  nhi u thành ph n   nế ề ầ ở ước ta

Thúc đ y vi c th c hi n t t ch  đ  hoá đ n, ch ng t  v  doanh thu, chiẩ ệ ự ệ ố ế ộ ơ ứ ừ ề  phí, tài s n … góp ph n nâng cao h ch toán, k  toán đ i v i CSKDả ầ ạ ế ố ớ

1.2.3. Đ i tố ượng n p thuộ ế

Theo Lu t thu  TNDN s  14/2008/QH12 ngày 03/06/ 2008 thì ngậ ế ố ườ ộ  i n pthu  thu nh p doanh nghi p là t  ch c ho t đ ng s n xu t, kinh doanh hàngế ậ ệ ổ ứ ạ ộ ả ấ  hoá, d ch v  có thu nh p ch u thu  theo quy  đ nh (sau  đây g i là doanhị ụ ậ ị ế ị ọ  nghi p), bao g m:ệ ồ  

­ Doanh nghi p đệ ược thành l p theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam;ậ ị ủ ậ ệ

­ Doanh nghi p đệ ược thành l p theo quy đ nh c a pháp lu t nậ ị ủ ậ ước ngoài (sau đây g i là doanh nghi p nọ ệ ước ngoài) có c  s  thơ ở ường trú ho c không cóặ  

c  s  thơ ở ường trú t i Vi t Nam;ạ ệ

­ T  ch c đổ ứ ược thành l p theo Lu t h p tác xã;ậ ậ ợ

­ Đ n v  s  nghi p đ c thành l p theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam;ơ ị ự ệ ượ ậ ị ủ ậ ệ

­ T  ch c khác có ho t đ ng s n xu t, kinh doanh có thu nh p.ổ ứ ạ ộ ả ấ ậ

­ Doanh nghi p đệ ược thành l p theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Namậ ị ủ ậ ệ  

n p thu  đ i v i thu nh p ch u thuộ ế ố ớ ậ ị ế  phát sinh t i Vi t Nam và thu nh pạ ệ ậ  

ch u thu  phát sinh ngoài Vi t Nam;  ị ế ệ

­ Doanh nghi p nệ ước ngoài có c  s  thơ ở ường trú t i Vi t Nam n p thuạ ệ ộ ế 

đ i v i thu nh p ch u thu  phát sinh t i Vi t Nam và thu nh p ch u thu  phátố ớ ậ ị ế ạ ệ ậ ị ế  sinh ngoài Vi t Nam liên quan đ n ho t đ ng c a c  s  thệ ế ạ ộ ủ ơ ở ường trú đó;

­ Doanh nghi p nệ ước ngoài có c  s  thơ ở ường trú t i Vi t Nam n p thuạ ệ ộ ế 

đ i v i thu nh p ch u thu  phát sinh t i Vi t Nam mà kho n thu nh p nàyố ớ ậ ị ế ạ ệ ả ậ  không liên quan đ n ho t đ ng c a c  s  thế ạ ộ ủ ơ ở ường trú;

­ Doanh nghi p nệ ước ngoài không có c  s  thơ ở ường trú t i Vi t Nam n pạ ệ ộ  thu  đ i v i thu nh p ch u thu  phát sinh t i Vi t Nam.ế ố ớ ậ ị ế ạ ệ

1.2.4   Đ i   tố ượng   không   thu c   di n   ch u   thu   thu   nh p   doanhộ ệ ị ế ậ  nghi pệ

Theo Lu t thu  TNDN s  14/2008/QH12 ngày 03/06/ 2008 có hi u l cậ ế ố ệ ự  

t  ngày 01.01.2009 đ i từ ố ượng không thu c di n ch u thu  TNDN bao g mộ ệ ị ế ồ

­ Thu nh p t  tr ng tr t, chăn nuôi, nuôi tr ng th y s n c a t  ch cậ ừ ồ ọ ồ ủ ả ủ ổ ứ  

ph m làm ra t  công ngh  m i l n đ u áp d ng t i Vi t Nam.ẩ ừ ệ ớ ầ ầ ụ ạ ệ

­ Thu nh p t  ho t đ ng s n xu t, kinh doanh hàng hoá, d ch v  c aậ ừ ạ ộ ả ấ ị ụ ủ  doanh nghi p dành riêng cho lao đ ng là ngệ ộ ười tàn t t, ngậ ười sau cai nghi n,ệ  

người nhi m HIV. Chính ph  quy đ nh tiêu chí, đi u ki n xác đ nh doanhễ ủ ị ề ệ ị  nghi p dành riêng cho lao đ ng là ngệ ộ ười tàn t t, ngậ ười sau cai nghi n, ngệ ườ  inhi m HIV.ễ

­ Thu nh p t  ho t đ ng d y ngh  dành riêng cho ngậ ừ ạ ộ ạ ề ười dân t c thi uộ ể  

s , ngố ười tàn t t, tr  em có hoàn c nh đ c bi t khó khăn, đ i tậ ẻ ả ặ ệ ố ượng t  n n xãệ ạ  

h i.ộ

­  Thu nh p  ậ được chia  t  ho t đ ng ừ ạ ộ góp v n, liên doanh, liên k t v iố ế ớ  doanh nghi p trong nệ ước, sau khi  đã n p thu  thu nh p doanh nghi p theoộ ế ậ ệ  quy đ nh c a Lu t này.ị ủ ậ

­ Kho n tài tr  nh n đả ợ ậ ược đ  s  d ng cho ho t đ ng giáo d c, nghiênể ử ụ ạ ộ ụ  

c u khoa h c, văn hoá, ngh  thu t, t  thi n, nhân đ o và ho t đ ng xã h iứ ọ ệ ậ ừ ệ ạ ạ ộ ộ  khác t i Vi t Nam.ạ ệ

­  Thu  thu nh p doanh nghi pế ậ ệ :

Đ  theo dõi, quy t toán thu  thu nh p doanh nghi p, k  toán s  d ngể ế ế ậ ệ ế ử ụ  các hoá đ n ch ng t  và m t s  phơ ứ ừ ộ ố ương ti n k  toán sau:ệ ế

+ Hoá đ n GTGT, hoá đ n bán hàng, hoá đ n đ c thù , biên lai n p thuơ ơ ơ ặ ộ ế+ Các b ng kê hoá đ n ch ng t , hàng hoá, d ch v  mua vào, bán ra trongả ơ ứ ừ ị ụ  kỳ

+ T  khai t  quy t toán thu  thu nh p doanh nghi p m u s  03/TNDNờ ự ế ế ậ ệ ẫ ố+ T  khai đi u ch nh thu  thu nh p doanh nghi p: M u s  02B/TNDNờ ề ỉ ế ậ ệ ẫ ố+ Báo cáo Tài chính

+ Báo cáo k t qu  ho t đ ng kinh doanh (B 02­DN)ế ả ạ ộ

+ B ng cân đ i k  toán (B01­DN)ả ố ế

+ Thuy t minh báo cáo tài chính (B03­DN)ế

+ Báo cáo l u chuy n ti n t  (B09­DN)ư ể ề ệ

+ B ng t ng h p thu  thu nh p doanh nghi pả ổ ợ ế ậ ệ

+ B ng xác đ nh chênh l ch t m th i ch u thu , b ng xác đ nh thu  thuả ị ệ ạ ờ ị ế ả ị ế  

nh p hoãn l i ph i tr , b ng xác đ nh chênh l ch t m th i đậ ạ ả ả ả ị ệ ạ ờ ược kh u tr ,ấ ừ  

b ng theo dõi chênh l ch t m th i đả ệ ạ ờ ược kh u tr  ch a s  d ng, b ng xácấ ừ ư ử ụ ả  

đ nh tài s n thu  thu nh p hoãn l i.ị ả ế ậ ạ

1.2.5. Căn c  và phứ ương pháp tính thu  TNDNế

Căn c  tính thu  TNDN là thu nh p tính thu  và thu  su tứ ế ậ ế ế ấ

­ S  thu  thu nh p doanh nghi p ph i n p trong k  tính thu  b ng thuố ế ậ ệ ả ộ ỳ ế ằ  

nh p tính thu  nhân v i thu  su t.ậ ế ớ ế ấ

Thu  thu nh p doanh nghi p ph i n p đế ậ ệ ả ộ ược xác đ nh theo công th c sau:ị ứ

Thu  TNDNế

ph i n pả ộ = Thu nh pậ

tính thuế x

Thu  su tế ấthu  TNDNế

Trường h p doanh nghi p nêu có trích qu  phát tri n khoa h c và côngợ ệ ́ ỹ ể ọ  ngh  thì thu  thu nh p doanh nghi p ph i n p đệ ế ậ ệ ả ộ ược xác đ nh nh  sau:ị ư

Thu  TNDNế

ph i n pả ộ = ( Thu nh pậ  

tính thuế ­

Ph n trích l p quầ ậ ỹ KH&CN  ) X

Thu  su t ế ấthu  TNDNế

Trường h p doanh nghi p đã n p thu  thu nh p doanh nghi p ho c lo iợ ệ ộ ế ậ ệ ặ ạ  thu  tế ương  t  thu  thu nh p doanh nghi p   ngoài Vi t Nam thì doanhự ế ậ ệ ở ệ  nghi p đệ ược tr  s  thu  thu nh p doanh nghi p đã n p nh ng t i đa khôngừ ố ế ậ ệ ộ ư ố  quá s  thu  thu nh p doanh nghi p ph i n p theo quy đ nh c a Lu t thu  thuố ế ậ ệ ả ộ ị ủ ậ ế  

nh p doanh nghi p. ậ ệ

+ K  tính thu  đ c xác đ nh theo năm d ng l ch. Tr ng h p doanhỳ ế ượ ị ươ ị ườ ợ  nghi p áp d ng năm tài chính khác v i năm dệ ụ ớ ương l ch thì k  tính thu  xácị ỳ ế  

đ nh ị theo năm tài chính áp d ng. K  tính thu  đ u tiên đ i v i doanh nghi pụ ỳ ế ầ ố ớ ệ  

m i thành l p và k  tính thu  cu i cùng đ i v i doanh nghi p chuy n đ iớ ậ ỳ ế ố ố ớ ệ ể ổ  

lo i hình doanh nghi p, chuy n đ i hình th c s  h u, sáp nh p, chia tách,ạ ệ ể ổ ứ ở ữ ậ  

gi i th , phá s n đả ể ả ượ xác đ nh phù h p v i k  k  toán theo quy đ nh c ac  ị ợ ớ ỳ ế ị ủ  pháp lu t v  k  toán.ậ ề ế

+ Tr ng h p k  tính thu  năm đ u tiên c a doanh nghi p m i thành l pườ ợ ỳ ế ầ ủ ệ ớ ậ  

k  t  khi để ừ ượ ấc c p Gi y ch ng nh n đăng ký kinh doanh và k  tính thu  nămấ ứ ậ ỳ ế  

cu i cùng đ i v i doanh nghi p chuy n đ i lo i hình doanh nghi p, chuy nố ố ớ ệ ể ổ ạ ệ ể  

đ i hình th c s  h u, h p nh t, sáp nh p, chia, tách, gi i th , phá s nổ ứ ở ữ ợ ấ ậ ả ể ả  có th iờ  gian ng n h n 03 tháng thì đắ ơ ượ ộc c ng v i k  tính thu  năm ti p theo (đ i v iớ ỳ ế ế ố ớ  doanh nghi p m i thành l p) ho c k  tính thu  năm trệ ớ ậ ặ ỳ ế ước đó (đ i v i doanhố ớ  nghi p chuy n đ i lo i hình doanh nghi p, chuy n đ i hình th c s  h u, h pệ ể ổ ạ ệ ể ổ ứ ở ữ ợ  

nh t, sáp nh p, chia tách, gi i th , phá s nấ ậ ả ể ả ) đ  hình thành m t k  tính thuể ộ ỳ ế 

thu nh p doanh nghi p. K  tính thuậ ệ ỳ ế  thu nh p doanh nghi p năm đ u tiênậ ệ ầ  

ho c k  tính thu  thu nh p doanh nghi p năm cu i cùng không vặ ỳ ế ậ ệ ố ượt quá 15 tháng. 

+ Đ n v  s  nghi p có phát sinh ho t đ ng kinh doanh hàng hoá, d ch vơ ị ự ệ ạ ộ ị ụ thu c đ i tộ ố ượng ch u thu  thu nh p doanh nghi p (tị ế ậ ệ ương  ng v i m c thuứ ớ ứ ế 

su t 25%) sau khi đã th c hi n  u đãi mi n gi m thu  thu nh p doanh nghi pấ ự ệ ư ễ ả ế ậ ệ  (n u có) mà các đ n v  này h ch toán đế ơ ị ạ ược doanh thu nh ng không h ch toánư ạ  

và xác đ nh đị ược chi phí, thu nh p c a ho t đ ng kinh doanh thì kê khai n pậ ủ ạ ộ ộ  thu  thu nh p doanh nghi p tính theo t  l  % trên doanh thu bán hàng hoá,ế ậ ệ ỷ ệ  

nước Vi t Nam công b  t i th i đi m phát sinh doanh thu, chi phí, thu nh pệ ố ạ ờ ể ậ  

ch u thu  và thu nh p tính thu  b ng ngo i t , tr  trị ế ậ ế ằ ạ ệ ừ ường h p pháp lu t cóợ ậ  quy đ nh khác. Đ i v i lo i ngo i t  không có t  giá h i đoái v i đ ng Vi tị ố ớ ạ ạ ệ ỷ ố ớ ồ ệ  Nam thì ph i quy đ i thông qua m t lo i ngo i t  có t  giá h i đoái v iả ổ ộ ạ ạ ệ ỷ ố ớ  

đ ng Vi t Namồ ệ

­ Thu nh p tính thuậ ế

Thu nh p tính thu  trong k  tính thu  đậ ế ỳ ế ược xác đ nh b ng thu nh p ch uị ằ ậ ị  thu  tr  thu nh p đế ừ ậ ược mi n thu  và các kho n l  đễ ế ả ỗ ược k t chuy n t  cácế ể ừ  năm trước theo quy đ nh.ị

Thu nh p tính thu  đậ ế ược xác đ nh theo công th c sau:ị ứ

­ Thu nh p ch u thu  ậ ị ế

Thu nh p ch u thu  ậ ị ế trong k  tính thu  ỳ ế bao g m thu nh p t  ho t đ ngồ ậ ừ ạ ộ  

s n xu t, kinh doanh hàng hoá, d ch v  và thu nh p khác.ả ấ ị ụ ậ

Thu nh p ch u thu  trong k  tính thu  xác đ nh nh  sau:ậ ị ế ỳ ế ị ư

được tr  c a ho t đ ng s n xu t kinh doanh hàng hóa, d ch v  đó. Doanhừ ủ ạ ộ ả ấ ị ụ  nghi p có nhi u ho t đ ng kinh doanh áp d ng nhi u m c thu  su t khácệ ề ạ ộ ụ ề ứ ế ấ  nhau thì doanh nghi p ph i tính riêng thu nh p c a t ng ho t đ ng nhân v iệ ả ậ ủ ừ ạ ộ ớ  thu  su t tế ấ ương  ng. ứ

Thu nh p t  ho t đ ng chuy n nhậ ừ ạ ộ ể ượng b t đ ng s n ph i h ch toánấ ộ ả ả ạ  riêng đ  kê khai n p thu  thu nh p doanh nghi p, không để ộ ế ậ ệ ược bù tr  v i thuừ ớ  

nh p ho c l  t  các ho t đ ng s n xu t kinh doanh khác. ậ ặ ỗ ừ ạ ộ ả ấ

Doanh thu đ  tính thu nh p ch u thu  để ậ ị ế ược xác đ nh nh  sau:ị ư

Doanh thu đ  tính thu nh p ch u thu  là toàn b  ti n bán hàng hoá, ti nể ậ ị ế ộ ề ề  gia công, ti n cung c p d ch v  bao g m c  kho n tr  giá, ph  thu, ph  tr iề ấ ị ụ ồ ả ả ợ ụ ụ ộ  

mà doanh nghi p đệ ược hưởng không phân bi t đã thu đệ ược ti n hay ch a thuề ư  

được ti n. ề

Đ i v i doanh nghi p n p thu  giá tr  gia tăng theo phố ớ ệ ộ ế ị ương pháp kh uấ  

tr  thu  là doanh thu ch a bao g m thu  giá tr  gia tăng.ừ ế ư ồ ế ị

Đ i v i doanh nghi p n p thu  giá tr  gia tăng theo phố ớ ệ ộ ế ị ương pháp tr cự  

ti p trên giá tr  gia tăng là doanh thu bao g m  c  thu  giá tr  gia tăngế ị ồ ả ế ị

Chi phí được tr  g mừ ồ  :

T i Đi u 9 Lu t thu  TNDN s  14/2008/QH12 ngày 03/6/2008 và các vănạ ề ậ ế ố  

b n hả ướng d n hi n hành quy đ nh, doanh  nghi p đẫ ệ ị ệ ược tr  m i kho n chiừ ọ ả  

n u  đáp  ng  đ  các đi u ki n sauế ứ ủ ề ệ   đây :

­  Kho n chi th c t  phát sinh liên quan đ n ho t đ ng s n xu t, kinhả ự ế ế ạ ộ ả ấ  doanh c a doanh nghi p;ủ ệ

­ Kho n chi có đ  hoá đ n, ch ng t  h p pháp theo quy đ nh c a pháp lu t.ả ủ ơ ứ ừ ợ ị ủ ậ

Đ i v i các trố ớ ường h p mua hàng hoá là nông, lâm, thu  s n c a ngợ ỷ ả ủ ườ  i

s n xu t đánh b t tr c ti p bán ra và d ch v  mua c a cá nhân không kinhả ấ ắ ự ế ị ụ ủ  doanh ph i có b ng kê thu mua hàng hoá, d ch v  do ngả ả ị ụ ườ ại đ i di n theo phápệ  

lu t ho c ngậ ặ ườ ượi đ c u  quy n c a doanh nghi p ký và ch u trách nhi m.ỷ ề ủ ệ ị ệCác kho n thu nh p ch u thu  khácả ậ ị ế  :

Thu nh p khác là các kho n thu nh p ch u thu  trong k  tính thu  màậ ả ậ ị ế ỳ ế  kho n thu nh p này không thu c các nghành ngh , lĩnh v c kinh doanh cóả ậ ộ ề ự  trong đăng ký kinh doanh c a doanh nủ ghi p. Theo lu t s  14/2008/QH ngàyệ ậ ố  03/6/2008 có hi u l c thi hànhệ ự  t  ngày 01ừ /01/2009, thu nh p ch u thu  khácậ ị ế  bao g mồ  :

Thu  nh p t  chuy n nhậ ừ ể ượng v n, chuy n nhố ể ượng b t  đ ng s n; thuấ ộ ả  

nh p t  quy n s  h u, quy n s  d ng tài s n; thu nh p t  chuy n nhậ ừ ề ở ữ ề ử ụ ả ậ ừ ể ượng, cho thuê, thanh lý tài s n; thu nh p t  lãi ti n g i, cho vay v n, bán ngo i t ;ả ậ ừ ề ử ố ạ ệ  hoàn nh p các kho n d  phòng; thu kho n n  khó đòi đã xoá nay đòi đậ ả ự ả ợ ượ  c;thu kho n n  ph i tr  không xác đ nh đả ợ ả ả ị ược ch ; kho n thu nh p t  kinhủ ả ậ ừ  doanh c a nh ng năm trủ ữ ước b  b  sót và các kho n thu nh p khác, k  c  thuị ỏ ả ậ ể ả  

nh p nh n đậ ậ ượ ừc t  ho t đ ng s n xu t, kinh doanh   ngoài Vi t Namạ ộ ả ấ ở ệ

Thu  su t thu  thu nh p doanh nghi p:ế ấ ế ậ ệ

V  thu  su t thu  TNDN th i k  đ u m i ban hành năm 1997 thu  su tề ế ấ ế ờ ỳ ầ ớ ế ấ  thu  TNDN là 32%. Đ n năm 2003, Lu t quy đ nh l i m c thu  su t thuế ế ậ ị ạ ứ ế ấ ế TNDN ph  bi n là 28%.ổ ế

Đ  khuy n khích t ng th  n n kinh t , t o thu n l i cho c ng đ ngể ế ổ ể ề ế ạ ậ ợ ộ ồ  doanh nghi p, Lu t thu  TNDN năm 2008 quy đ nh nh  sau:ệ ậ ế ị ư

1   Thu   su t   thu   thu   nh pế ấ ế ậ   doanh nghi p là 25%, tr  trệ ừ ường h pợ  quy đ nh t i kho n 2 Đi u này và Đi u 13 c a Lu t này. ị ạ ả ề ề ủ ậ

2. Thu  su t thu  thu nh p doanh nghi p đ i v i ho t đ ng tìm ki m,ế ấ ế ậ ệ ố ớ ạ ộ ế  thăm dò, khai thác d u khí và tài nguyên quí hi m khác t  32% đ n 50% phùầ ế ừ ế  

h p v i t ng d  án, t ng c  s  kinh doanh.ợ ớ ừ ự ừ ơ ở

1.2.6. Đăng ký, kê khai, n p thu , quy t toán thu  TNDNộ ế ế ế

* Đăng ký thu :ế  Doanh nghi p có trách nhi m đăng ký thu  thu nh pệ ệ ế ậ  doanh nghi p cùng v i vi c đăng ký n p thu  giá tr  gia tăng ch m nh t làệ ớ ệ ộ ế ị ậ ấ  ngày th  10 k  t  khi có gi y ch ng nh n đăng ký kinh doanh.ứ ể ừ ấ ứ ậ

* Kê khai thu  thu nh p doanh nghi p:ế ậ ệ

  H  s  khai thu  thu nh p doanh nghi p t m tính theo quý là T  khaiồ ơ ế ậ ệ ạ ờ  thu  thu nh p doanh nghi p quý theo m u s  01A/TNDN, H  s  khai quy tế ậ ệ ẫ ố ồ ơ ế  toán thu  thu nh p doanh nghi p bao g m: T  khai quy t toán thu  thu nh pế ậ ệ ồ ờ ế ế ậ  doanh nghi p theo m u s  03/TNDN, Báo cáo tài chính năm ho c Báo cáo tàiệ ẫ ố ặ  chính đ n th i đi m ch m d t ho t đ ng kinh doanh, ch m d t h p đ ng,ế ờ ể ấ ứ ạ ộ ấ ứ ợ ồ  chuy n đ i hình th c s  h u doanh nghi p, t  ch c l i doanh nghi p. M uể ổ ứ ở ữ ệ ổ ứ ạ ệ ẫ  

h  s  khai thu  cũng nh  các quy đ nh c  th  v  khai thu  thu nh p doanhồ ơ ế ư ị ụ ể ề ế ậ  nghi p đệ ược th  hi n c  th  m c III ph n B ­ Khai thu , tính thu  thông tể ệ ụ ể ụ ầ ế ế ư 

60 /2007/TT­BTC ngày 14 tháng 06 năm 2007 Hướng d n thi hành m t sẫ ộ ố 

đi u c a Lu t Qu n lý thu  và hề ủ ậ ả ế ướng d n thi hành Ngh  đ nh s  85/2007/NĐ­ẫ ị ị ố

CP ngày 25/5/2007 c a Chính ph  quy đ nh chi ti t thi hành m t s  đi u c aủ ủ ị ế ộ ố ề ủ  

Lu t Qu n lý thu ậ ả ế

* N p thu  thu nh p doanh nghi p:ộ ế ậ ệ

Doanh nghi p t i n i có tr  s  chính có trách nhi m khai thu , n p thuệ ạ ơ ụ ở ệ ế ộ ế thu nh p doanh ậ nghi p đ i v i s  thu  thu nh p phát sinh t i tr  s  chính vàệ ố ớ ố ế ậ ạ ụ ở  

t i c  s  s n xu t h ch toán ph  thu c theo m u s  07/TNDN ban hành kèmạ ơ ở ả ấ ạ ụ ộ ẫ ố  theo Thông t  ư s  130/2008 TT­BTC ngày 26/12/2008 c a B  Tài chínhố ủ ộ  Căn cứ vào s  thu  thu nh p doanh nghi p tính n p theo quý, t  l  chi phí c a c  số ế ậ ệ ộ ỷ ệ ủ ơ ở 

s n xu t h ch toán ph  thu c, doanhả ấ ạ ụ ộ   nghi p   xác   đ nh   s   thu   thu   nh pệ ị ố ế ậ  doanh nghi p t m n p hàng quý t i tr  s  chính và t i các c  s  s n xu t phệ ạ ộ ạ ụ ở ạ ơ ở ả ấ ụ thu c.ộ

Doanh  nghi p  n p  thu   t i   n i  có  tr   s   chính.  Trệ ộ ế ạ ơ ụ ở ường  h p   doanhợ  nghi p có c  s  s n xu t (bao g m c  c  s  gia công, l p ráp) h ch toán phệ ơ ở ả ấ ồ ả ơ ở ắ ạ ụ thu c ho t đ ng t i đ a bàn t nh, thành ph  tr c thu c trung ộ ạ ộ ạ ị ỉ ố ự ộ ương khác v iớ  

đ a bàn n i doanh nghi p đóng tr  s  chính thì s  thu  đị ơ ệ ụ ở ố ế ược tính n p   n i cóộ ở ơ  

tr  s  chính và   n i có c  s  s n xu t.ụ ở ở ơ ơ ở ả ấ

Vi c n p thu  quy đ nh t i kho n này không áp d ng đ i v i ệ ộ ế ị ạ ả ụ ố ớ công trình, 

h ng m c công trình hay c  s  xây d ng h ch toán ph  thu c.ạ ụ ơ ở ự ạ ụ ộ

S  thu  thu nh p doanh nghi p tính n p   t nh, thành ph  tr c thu cố ế ậ ệ ộ ở ỉ ố ự ộ  Trung ương n i có c  s  s n xu t h ch toán ph  thu c đơ ơ ở ả ấ ạ ụ ộ ược xác đ nh b ngị ằ  

s  thu  thu nh p doanh nghi p ph i n p trong k  nhân (x) t  l  chi phí c aố ế ậ ệ ả ộ ỳ ỷ ệ ủ  

c  s  s n xu t h ch toán ph  thu c v i t ng chi phí c a doanh nghi p. ơ ở ả ấ ạ ụ ộ ớ ổ ủ ệ

T  l   chi phí đỷ ệ ược xác đ nh b ng t  l  chi phí gi a t ng chi phí c a cị ằ ỷ ệ ữ ổ ủ ơ 

s  s n xu t  h ch toán ph  thu c v i t ng chi phí c a doanh nghi p. T  lở ả ấ ạ ụ ộ ớ ổ ủ ệ ỷ ệ chi phí được xác đ nh nh  sau:ị ư

căn c  theo s  li u quy t toán thuứ ố ệ ế ế  thu nh p doanh nghi p năm 2008 vàậ ệ  

t  l  này đỷ ệ ượ ử ục s  d ng  n đ nh t  năm 2009 tr  đi. ổ ị ừ ở

Trường h p doanh nghi p m i thành l p, doanh nghi p đang ho t đ ngợ ệ ớ ậ ệ ạ ộ  

có thành l p thêm ho c thu h p các c  s  s n xu t h ch toán ph  thu c   cácậ ặ ẹ ơ ở ả ấ ạ ụ ộ ở  

đ a phị ương thì doanh nghi p ph i t  xác đ nh t  l  chi phí cho k  tính thuệ ả ự ị ỷ ệ ỳ ế 

đ u tiên đ i v i các trầ ố ớ ường h p này. T  k  tính thu  ti p theo t  l  chi phíợ ừ ỳ ế ế ỷ ệ  

được xác đ nh theo nguyên t c nêu trên. ị ắ

* Quy t toán thu  thu nh p doanh nghi p:ế ế ậ ệ

Doanh nghi p khai quy t toán thu  thu nh p doanh nghi p t i n i có trệ ế ế ậ ệ ạ ơ ụ 

s  chính, s  thu  thu nh p doanh nghi p còn ph i n p đở ố ế ậ ệ ả ộ ược xác đ nh b ng sị ằ ố thu  thu nh p doanh nghi p ph i n p theo quy t toán tr  đi s  đã t m n p t iế ậ ệ ả ộ ế ừ ố ạ ộ ạ  

n i có tr  s  chính và t m n p t i n i có các c  s  s n xu t ph  thu c. Sơ ụ ở ạ ộ ạ ơ ơ ở ả ấ ụ ộ ố thu  thu nh p doanh nghi p còn ph i n p ho c hoàn khi quy t toán cũngế ậ ệ ả ộ ặ ế  

được phân b  theo đúng t  l  t i n i có tr  s  chính và t i n i có các c  sổ ỷ ệ ạ ơ ụ ở ạ ơ ơ ở 

s n xu t ph  thu c. ả ấ ụ ộ

Vi c phân c p, qu n lý, s  d ng ngu n thu đệ ấ ả ử ụ ồ ược th c hi n theo quy đ nhự ệ ị  

c a Lu t ngân sách nhà nủ ậ ước

Th i h n n p báo cáo quy t toán thu  cho c  quan thu  là 90 ngày k  tờ ạ ộ ế ế ơ ế ể ừ ngày k t thúc năm dế ương l ch. Các quy đ nh v  quy t toán thu  đị ị ề ế ế ược thể 

hi n c  th  t i  m c III ph n B ­ Khai thu , tính thu  thông t  60 /2007/TT­ệ ụ ể ạ ụ ầ ế ế ưBTC ngày 14 tháng 06 năm 2007 Hướng d n thi hành m t s  đi u c a Lu tẫ ộ ố ề ủ ậ  

Qu n lý thu  và hả ế ướng d n thi hành Ngh   đ nh s  85/2007/NĐ­CP ngàyẫ ị ị ố  25/5/2007 c a Chính ph  quy đ nh chi ti t thi hành m t s  đi u c a Lu tủ ủ ị ế ộ ố ề ủ ậ  

Qu n lý thu ả ế

1.2.7. Mi n thu , gi m thu  TNDNễ ế ả ế

Lu t năm 2003 quy đ nh thu nh p đậ ị ậ ược mi n thu  t i nhi u đi ukhácễ ế ạ ề ề  nhau nh  t i Đi u 2, Đi u 19. Ngoài ra, còn có m t s  lo i thu nh p xét vư ạ ề ề ộ ố ạ ậ ề 

b n ch t và ý nghĩa đ i v i kinh t  xã h i thì c n xem xét không thu nh : Cácả ấ ố ớ ế ộ ầ ư  

kho n tài tr  dung cho ho t đ ng tả ợ ạ ộ ừ  thi n, nhân đ o, văn hoá, giáo d c,ệ ạ ụ  ngh  thu t, nghiên c  khoa h c,…ệ ậ ứ ọ

Đ  phù h p v i th c t , Lu t năm 2008 quy đ nh rõ trên c  s  sáp x pể ợ ớ ự ế ậ ị ơ ở ế  

l i Đi u 2, Đi u 19 c a Lu t năm 2003. Các n i dung s a đ i này đạ ề ề ủ ậ ộ ử ổ ược thể 

hi n trong Đi u 4 c a Lu t và quy đ nh chi ti t trong các văn b n hệ ề ủ ậ ị ế ả ướng d nẫ  

Lu t.ậ

T i Đi u 15,16,17 Ngh  Đ nh s  124/2008/NĐ­CP ngày 11/12/2008, n iạ ề ị ị ố ộ  dung ch  y u   đây ch  đ  c p chung v  đi u ki n  u đãi v  thu  su t trongủ ế ở ỉ ề ậ ề ề ệ ư ề ế ấ  các trường h p c  s  kinh doanh th c hi n d  án đ u t ợ ơ ở ự ệ ự ầ ư

ĐIeuè ki n  u đãi thu  TNDN quy đ nh t i ngh  đ nh này đệ ư ế ị ạ ị ị ược xác đ nhị  theo tính ch t ngành ngh , lĩnh v  c a d  án đ u t  (thu c Danh m c lĩnh vấ ề ự ủ ự ầ ư ộ ụ ự 

u đãi đ u t  hay lĩnh v c đ c bi t  u đãi đ u t ) và theo đ a bàn th c hi n

d  án đ u t  (thu c Danh m c đ a bàn có đi u ki n kinh t  ­ xã h i khó khăn)ự ầ ư ộ ụ ị ề ệ ế ộ  theo quy đ nh c a Lu t đ u t ị ủ ậ ầ ư

Tu  theo đi u ki n  u đãi trên, thu  su t  u đãi v i th i gian áp d ngỳ ề ệ ư ế ấ ư ớ ờ ụ  

m c thu  su t thu  TNDN  u đãi đứ ế ấ ế ư ược áp d ng c  th  cho t ng c  s  kinhụ ụ ể ừ ơ ở  doanh. Theo quy đ nh c a Ngh  đ nh này có các m c thu  su t và th i gian ápị ủ ị ị ứ ế ấ ờ  

d ng m c thu  su t và th i gian áp d ng m c thu  su t tụ ứ ế ấ ờ ụ ứ ế ấ ương  ng nh  sau:ứ ư  10% trong th i gian 15 năm, 20% trong th i gian 10 năm hay 20% áp d ng choờ ờ ụ  

h p tác xã d ch v  nông nghi p.ợ ị ụ ệ

Ngoài ra, ngày 11/12/2008, đ ng trứ ước nguy c  suy gi m kinh t , chínhơ ả ế  

ph  đã ra Ngh  Quy t s  30/2008/NQ­CP và Thông t  s  03/2009/TT­BTCủ ị ế ố ư ố  ngày 13/01/2009 hướng d n th c hi n gi m, gia h n n p thu  TNDN đẫ ự ệ ả ạ ộ ế ể 

đ m b o duy trì tăng trả ả ưởng kinh t , an sinh xã h i.ế ộ

Theo đó doanh nghi p nh  và v a đowcj gi m 30% s  thu  TNDN ph iệ ỏ ừ ả ố ế ả  

n p c a quý IV năm 2008 và s  thu  TNDN ph i n p c a năm 2009. Th iộ ủ ố ế ả ộ ủ ờ  gian gia h n n p thu  TNDN là 9 tháng k  t  ngày h t th i h n n  thu  theoạ ộ ế ể ừ ế ờ ạ ộ ế  quyđ nh c a Lu t qu n lý thu ị ủ ậ ả ế

1.3. K  TOÁN THU  TNDN Ế Ế

K  toán thu  TNDN là quá trình thu nh n, đo lế ế ậ ường, ph n ánh c a Ngả ủ ườ  i

n p thu  ph c v  cho công tác tính thu  và ki m tra thu  Đ  làm rõ l ch sộ ế ụ ụ ế ể ế ể ị ử 

v  k  toán thu  TNDN có th  phân thành gian đo n sau:ề ế ế ể ạ

1.3.1. K  toán thu  TNDN trế ế ước khi có Chu n m c k  toán s  17ẩ ự ế ố  

“Thu  thu nh p doanh nghi p”ế ậ ệ

Trước khi có chu n m c k  toán s  17 “Thu  thu nh p doanh nghi p” vàẩ ự ế ố ế ậ ệ  Quy t Đ nh 48/2006/QĐ­CP, k  toán thu  thu nh p doanh nghi p h ch toánế ị ế ế ậ ệ ạ  theo Quy t đ nh s  1171.ế ị ố

Ch ng t  s  d ng:ứ ừ ử ụ  Các ch ng t  đứ ừ ượ ử ục s  d ng là ch ng t  k  toán liênứ ừ ế  quan đ n xác đ nh thu nh p ch u thu , là các ch ng t  k  toán làm c  s  đế ị ậ ị ế ứ ừ ế ơ ở ể xác đ nh các kho n thu nh p t  ho t đ ng sn  xu t kinh doanh, thu nh p tị ả ậ ừ ạ ộ ả ấ ậ ừ 

ho t đ ng tài chính, thu nh p khác, các kho n chi phí h p lý h p l  tạ ộ ậ ả ợ ợ ệ ươ  ng

ng v i các ho t đ ng t o các kho n thu nh p trên. Đ i v i các kho n thu

nh p ch ng t  có th  là hoá đ n giá tr  gia tăng (hoá đ n bán hàng) ho c làậ ứ ừ ể ơ ị ơ ặ  biên b n bàn giao phí thì ch ng t  g c là các hoá đ n GTGT (hoá đ n muaả ứ ừ ố ơ ơ  hàng) cà các b ng đ nh m c đả ị ứ ược các doanh nghi p t  quy đ nh, đăng ký tệ ự ị ừ 

đ u năm v i các c  quan ch c năng và các ch ng t  liên quan khác.ầ ớ ơ ứ ứ ừ

M u bi u kê khai thu : ẫ ể ế T  khai thu  thu nh p doanh nghi p theo m uờ ế ậ ệ ẫ  

s  02A/TNDN và t  khai đi u ch nh thu  thu nh p doanh nghi p theo m u số ờ ề ỉ ế ậ ệ ẫ ố 02B/TNDN làm căn c  đ  t m n p thu  thu nh p doanh nghi p hàng năm.ứ ể ạ ộ ế ậ ệ

V  phề ương pháp h ch toán: ạ K  toán s  d ng tài kho n 3334 ­ Thuế ử ụ ả ế thu nh p doanh nghi p và tài kho n 421 ­ L i nhu n ch a phân ph i (L iậ ệ ả ợ ậ ư ố ợ  nhu n trậ ước thu  TNDN), c  th  h ch toán nh  sau:ế ụ ể ạ ư

(1) Đ u năm, k  toán ghi nh n bút toán thu  TNDN t m n p trong nămầ ế ậ ế ạ ộ  

v i đ nh kho n ghi N  TK 4212 đ i  ng v i bên Có TK 3334ớ ị ả ợ ố ứ ớ

(2) Trong năm khi n p thu  TNDN cho Nhà nộ ế ước, k  toán ghi N  TKế ợ