Thị trường nội tạng tại trung quốc - liên hệ giải pháp cho việt nam.docx

Thị trường nội tạng tại trung quốc - liên hệ giải pháp cho việt nam

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH



BÀI THUYẾT TRÌNH NHÓM 16 Lớp: Môi Trường Kinh Doanh T03

LIÊN HỆ - GIẢI PHÁP CHO VIỆT NAM

Nhóm thực hiện:

Ngô Anh Đức (nhóm trưởng) Huỳnh Thị Bích Tuyền

Nguyễn Thị Trâm Anh

Lê Văn Hưng Phạm Thị Nhật An

MỤC LỤC

I.Tổng quan về thị trường nội tạng người tại Trung Quốc 4

1.2 Lợi nhuận khổng lồ từ việc cấy ghép và buôn bán nội tạng 5

II Liên hệ thị trường nội tạng tại Việt Nam 12 1.Thực trạng thị trường nội tạng tại Việt Nam 12

III Chính sách của nhà nước – định hướng – giải pháp 13

Lời mở đầu

Chúng ta không ai có thể phủ nhận, ghép tạng để chữa bệnh ở người là một trong những thành tựu y học vĩ đại của thế kỷ XX và chính nó đã cứu sống rất nhiều người bệnh Nhưng bên cạnh đó,mặt trái của việc cấy ghép tạng và mua bán tạng người đã trở thành một vấn đề đáng báo động ở nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam Chúng ta có thể xoá bỏ được thị trường mua bán nội tạng ở người hay không đó là một điều rất cần sự quan tâm của nhiều cơ quan chức năng cũng như của toàn xã hội

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu và nghiên cứu về vấn đề này

Chúng tôi chọn thị trường nội tạng ở Trung Quốc cho đề tài thuyết trình mà không chọn các quốc gia khác, vì đây là một trong những nước điển hình nhất trên thế giới xảy ra nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến việc buôn bán nội tạng người Và từ đó, liên hệ với nước ta, xét xem chúng ta cần phải làm gì để góp phần đẩy lùi, ngăn chặn những mặt trái của thị trường nội tạng

I.

Tổng quan về thị trường nội tạng người tại Trung Quốc

1 Nguồn gốc hình thành

1.1 Sự chênh lệch cung – cầu thị trường:

Chỉ tính ở Trung Quốc bình quân mỗi năm có khoảng 1,5 triệu người cần cấy ghép nội tạng

Theo BBC, trong năm ngoái Bệnh viện Trung ương 1 Thiên Tân đã thực hiện đến

600 ca ghép gan Còn theo Hội cấy ghép TQ, đã có 5.000 ca ghép thận và 1.500 ca ghép gan được thực hiện từ năm 2003.

Số bệnh nhân ghép gan, thận ở Trung Quốc ngày càng nhiều theo hàng năm và

số người nước ngoài chiếm tỉ lệ trong đó cũng tăng nhiều.

Chỉ riêng trong 600 ca ghép gan, thận đã được thực hiện tại Bệnh viện cấy ghép nội tạng Phương Đông ở TP.Thiên Tân, một nửa trong số đó là bệnh nhân nước ngoài đến từ Mỹ, Nhật, Ả rập Saudi…

Đó là số liệu cho chúng ta thấy được lượng người có nhu cầu về thị trường này là rất lớn Tuy nhiên, trong khoảng 1,5 triệu người Trung Quốc đang có nhu cầu cấy ghép

nội tạng mỗi năm thì nguồn cung chỉ đáp ứng được cho khoảng 10.000 người do

thiếu hụt nội tạng hiến tặng.

Phó chủ nhiệm “Uỷ ban cấy ghép tạng người” thuộc “Hiệp hội y học Trung Hoa”,

Trần Đông Hoa cho biết từ năm 2003 đến 2009, cả nước mới chỉ có 130 người hiến tặng tạng sau khi chết, bình quân mỗi năm chỉ có khoảng 20 người.

 HẬU QUẢ:

Nhu cầu của người bệnh rất lớn mà nguồn cung hợp pháp (người thân cho tạng hoặc chờ có người hiến tặng) lại quá nhỏ, nên các “đường dây” buôn bán thận nói riêng và nội tạng nói chung đã hình thành và tồn tại

Khả năng tìm được nguồn cung cấp tạng để ghép theo đúng luật thì hiếm, nên hầu hết người cần ghép tạng đều phải tìm đến các đường dây cung ứng “chui” Khi qua các đường dây này, tạng đến được người cần ghép với giá cao ngất, còn người “bán” dưới danh nghĩa “hiến” kia cũng chỉ nhận được một số “phí” chỉ khoảng 2/3 hoặc, thậm chí

là một nửa so với chi phí thực người bệnh bỏ ra vì phải qua tay “cò” Trong khi hầu hết những người chọn cách bán đi một bộ phận cơ thể mình đều là người nghèo, bế tắc trong cuộc sống cần tiền để trang trải, nếu là người bệnh thì càng thêm khổ sở!

 Nhu cầu ghép thận đang rất lớn, trong khi nguồn thận nói riêng và nguồn

tạng ghép nói chung bao giờ cũng hiếm Hầu hết bệnh nhân phải chờ đợi cơ hội được ghép tạng Một số người đã tìm đến những nguồn cung cấp từ bên ngoài thông qua " cò" , dù biết đó là hành vi vi phạm pháp luật

1.2 Lợi nhuận khổng lồ từ việc cấy ghép và buôn bán nội tạng người:

 Đối với hệ thống y tế Trung Quốc:

“Việc cấy ghép tạng đã cấp một số lượng tiền khổng lồ cho hệ thống y tế của Trung Quốc”, ông Matas nói, thêm rằng: “Hệ thống này đã trở nên phụ thuộc vào nó

(việc buôn bán tạng) để có tiền.”

(Ông Matas, người được đề cử giải Nobel Hòa bình, là đồng tác giả với cựu thứ trưởng ngoại giao Canada David Kilgour của hai bản báo cáo về nạn mổ cướp nội tạng bất hợp pháp từ những học viên Pháp Luân Công ở Trung Quốc.)

Do thị trường “chợ đen” sôi động, rất nhiều người giàu có ở Nhật Bản và các quốc gia khác đang hướng tới ngành công nghiệp ghép tạng đang nở rộ ở Trung Quốc, bằng cách chi trả hàng chục nghìn USD để được ghép gan và thận

Các bệnh nhân có nhu cầu cấy ghép nội tạng, những người hầu như không còn sự lựa chọn nào khác khi phải đối mặt với tử thần đều đổ xô đến đại lục để tìm cơ hội

sống sót cho bản thân: một lá gan cho cấy ghép có giá khoảng 40 ngàn USD với

người dân bản địa, nhưng là 55 ngàn USD với người nước ngoài; So với Mỹ thì chi

phí cho một ca cấy ghép tại Trung Quốc thấp hơn tới 30% Do vậy, Trung Quốc hiện đang đựợc mệnh danh là điểm đến đầy hấp dẫn của ngành "du lịch cấy ghép nội tạng"

Dư luận Trung Quốc từng xôn xao về vụ 17 khách Nhật vào Trung Quốc theo đường

du lịch năm 2009 nhưng chủ yếu để làm phẫu thuật cấy ghép nội tạng

Ví dụ:

Như trường hợp của Kenichiro Hokamura - Vị doanh nhân Nhật Bản, 62 tuổi Khi thận hỏng, ông đối mặt với lựa chọn: chờ đợi để được ghép tạng hoặc lên mạng tìm kiếm thông tin rao bán tạng Ông cho biết, nếu chờ ông sẽ chết trước khi được ghép thận, do phải đợi rất lâu mới đến lượt Do vậy, chỉ 10 ngày sau khi liên lạc với một người môi giới người Nhật ở Trung Quốc, ông tới một

bệnh viện ở Thượng Hải để được ghép thận với giá 6,8 triệu yên (53.000USD).

 Đối với những đường dây buôn bán “chui” và những tay “cò”:

Lợi nhuận kếch xù từ khoản chênh lệch giữa 25.000 tệ với 150.000 tệ đã tạo ra những “cò” mua bán nội tạng con người Họ thiết lập 1 lô chỉ tiêu rõ ràng và một hệ thống dịch vụ khép kín, khiến thị trường chợ đen loại mặt hàng đặc biệt này hoạt động rất sôi nổi ở Trung Quốc

2 Thực trạng buôn bán nội tạng

 Cách thức buôn bán

 Hợp pháp

Theo “Quy định về ghép nội tạng người” của Trung Quốc, những trường hợp hợp pháp được phép hiến tạng là vợ hoặc chồng và một số họ hàng thân thuộc của người nhận, việc cấy ghép nội tạng người phải dựa trên nguyên tắc hiến tặng tự nguyện và miễn phí Những trường hợp không có sự cho phép hoặc ngược lại ý nguyện của người cho được xem là vi phạm pháp luật”.

Chương trình hiến tặng và cấy ghép nội tạng quốc gia của Trung Quốc được chia thành 5 bộ phận: Hệ thống quản lý cấy ghép tạng quốc gia, hệ thống đăng ký công nghệ cấy ghép tạng, hệ thống mạng lưới phân phối hiến tặng tạng, hệ thống dịch vụ lâm sàng cấy ghép tạng, hệ thống đăng ký khoa học cấy ghép tạng

Ngoài ra, hệ thống hiến tặng tạng quốc gia khi triển khai sẽ cụ thể hóa quyền lợi của người hiến tặng, các trường hợp là vợ chồng, họ hàng ruột thịt, bố mẹ chồng, bố mẹ vợ

và con nuôi trong gia đình Cùng với đó, chính phủ nước này quy định, thậm chí trong trường hợp người hiến tạng là người thân thiết, cả bệnh nhân và người hiến tạng đều phải cung cấp bằng chứng pháp lý về mối quan hệ máu mủ, hôn nhân hay phải qua kiểm tra DNA Đồng thời đảm bảo chất lượng việc cấy ghép tạng, phân phối và sử dụng các mô tạng một cách công bằng Mặt khác, đối với những người đăng ký và gia đình họ, khi người này không may qua đời sẽ có chế độ chính sách quan tâm đến đời sống của người thân họ

Tuy nhiên, như đã nói trên, "Cầu" lớn mà "Cung" hợp pháp quá nhỏ, trong khi

kỹ thuật ghép thận không cùng nhóm máu đã được thực hiện thành công nên "cò" càng tha hồ tung hoành hoạt động

 Bất hợp pháp

Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) cũng đã tiến hành điều tra để khám phá những đường dây buôn bán lậu cơ quan nội tạng người từ Trung Quốc vào Mỹ và đã có những chứng cứ xác thực về hoạt động phi pháp này

 Nhiều kẽ hở

Theo “Quy định về ghép nội tạng người” của Trung Quốc, những người duy nhất được phép hiến tạng là vợ hoặc chồng và một số họ hàng thân thuộc của người nhận

Vì vậy, công việc của kẻ môi giới ghép tạng là làm giả mối quan hệ giữa người cho và người nhận

Ðể "lách luật", che giấu hành vi phạm tội, "cò" thường "đạo diễn" cho người mua

và người bán nội tạng thống nhất khai báo, tạo hồ sơ giả những mối quan hệ thân nhân, hợp pháp hóa các thủ tục hành chính

Những người này đã tận dụng tình trạng khan hiếm trong việc hiến nội tạng tại Trung Quốc Chợ đen nội tạng được hình thành và tổ chức theo mô hình dây chuyền khá chặt chẽ Người trung gian thu hút, tìm kiếm và tổ chức một nhóm người bán nội tạng, hầu hết là nam giới, phân phát cho họ thức ăn và một số tiền hàng tháng sau đó, đưa họ đi kiểm tra sức khoẻ, để “thải loại” những người không đủ sức khoẻ, không đủ khả năng hiến tạng, đúng hơn là “không sinh lời’

Lãnh đạo một số bệnh viện cho biết việc tồn tại các đường dây môi giới việc mua bán nội tạng là có, nhưng để xác định xem đâu là hiến tạng, đâu là mua bán thì quá khó bởi bên bán và người mua đều đã được “cò” giảng giải khá rõ qui định pháp luật là cấm mua bán nên đều thoả thuận với nhau khá chặt chẽ trước khi làm hồ sơ xin hiến tạng Các giấy tờ cần thiết như đơn tự nguyện hiến có xác nhận của chính quyền, sơ yếu lý lịch thường được các “cò” chuẩn bị đầy đủ, hợp lý nên rất khó có cơ sở để nghi ngờ Những người “bán” này vẫn ghi trong hồ sơ là có quan hệ họ hàng xa với bệnh nhân để phù hợp với luật

Những kẻ trung gian thậm chí còn hối lộ bác sĩ để được đảm bảo có đầu mối tại một bệnh viện tốt

Phần lớn thời gian của người bán nội tạng là chờ đợi (đôi khi bất tận) để tìm kiếm người mua thích hợp Đó là lý do vì sao, kẻ trung gian hay chọn lựa tổ chức một nhóm bán tạng lớn, nhằm tăng cơ hội thích ứng y học, và thu lợi nhuận lớn hơn

 Du lịch ghép tạng!

Ghép tạng là một công nghiệp lớn ở TQ Các số liệu chính thức cho thấy có khoảng 60.000 ca ghép thận, 6.000 ca ghép gan, 250 ca ghép tim được thực hiện ở TQ từ năm

1993

Theo BBC, trong năm ngoái Bệnh viện Trung ương 1 Thiên Tân đã thực hiện đến

600 ca ghép gan Còn theo Hội cấy ghép TQ, đã có 5.000 ca ghép thận và 1.500 ca ghép gan được thực hiện từ năm 2003

Chỉ cần lên mạng tìm kiếm là thấy ngay nhiều trung tâm ghép tạng TQ đua nhau đáp ứng yêu cầu: chỉ chờ từ 1 đến 4 tuần với chi phí ghép thận khoảng 62.000 USD, ghép tim 140.000 USD

Do nhu cầu thúc đẩy, nhiều người có tiền từ các nước phương Tây, từ Nhật, Hàn Quốc kéo sang TQ để được ghép tạng

Số bệnh nhân ghép gan, thận ở Trung Quốc ngày càng nhiều theo hàng năm và số người nước ngoài chiếm tỉ lệ trong đó cũng tăng nhiều Chỉ riêng trong 600 ca ghép gan, thận đã được thực hiện tại Bệnh viện cấy ghép nội tạng Phương Đông ở TP.Thiên Tân, một nửa trong số đó là bệnh nhân nước ngoài đến từ Mỹ, Nhật, Ả rập Saudi… Dư luận Trung Quốc từng xôn xao về vụ 17 khách Nhật vào Trung Quốc theo đường du lịch năm 2009 nhưng chủ yếu để làm phẫu thuật cấy ghép nội tạng

Nguồn cung cho bệnh nhân trong nước đã hiếm, nguồn cung cho bệnh nhân nước ngoài còn hiếm hơn khiến thị trường chợ đen nảy sinh không ít tiêu cực, như vụ án giết người ăn mày để lấy nội tạng năm 2006 ở huyện Hành Đường tỉnh Hà Bắc… hoặc lập đường dây mua nội tạng từ nước ngoài vào Trung Quốc qua đường du lịch

 Kinh doanh trọn gói, bao khuyến mãi

Chỉ cần lên mạng gõ dòng chữ “cần tìm nguồn gan, thận” bằng tiếng Hoa, lập tức

có tới hàng chục ngàn địa chỉ thông tin ào ra, cung cấp sẵn tên người, địa chỉ liên lạc qua di động, chát Thậm chí còn có cò thành lập công ty, công khai quảng cáo trên web tìm nguồn cung gan và thận người, hoặc thậm chí làm sàn giao dịch giúp chào bán các

bộ phận nội tạng khác… Với nguồn cung gan, thận, cò thường yêu cầu người bán là nam giới, dưới 30 tuổi, cao 1m70 trở lên, nặng trung bình 57 kg; ngoài ra phải đảm bảo các xét nghiệm về máu, chức năng gan… Hầu hết các cò đều cam đoan chịu toàn bộ chi phí về ăn ở, đi lại, tiền xét nghiệm cho người bán

1 cò ở Giang Tô khai nhận đã nuôi hơn 190 người trong 2 năm, giao dịch thành công 30 vụ, và cho biết “càng chịu khó nuôi nhiều người bán, khả năng giao dịch thành công càng cao”.

Giá chính thức ghép gan hoặc thận tại bệnh viện chuyên ngành ở Bắc Kinh thường vào khoảng 100.000 tệ/lần, nhưng bệnh nhân thường phải chờ đợi nguồn cung trong mòn mỏi vô thời hạn Chính vì vậy nhiều bệnh nhân sẵn sàng chịu bỏ ra số tiền 180.000 tệ để có ngay nguồn cung, chưa kể “cò” cam kết kèm sẵn 1 số dịch vụ khuyến mãi như: bao chi phí xét nghiệm, tiền phong bao cho bác sĩ, cho lựa chọn từ 4-5 người bán, thậm chí bao cả lịch phẫu thuật

Để thuyết phục thêm khách hàng, không ít cò còn tuyên bố chất lượng nguồn cung của họ là không thể so sánh, vì họ cung cấp nguồn nội tạng tươi sống, còn bệnh viện chỉ cung cấp nội tạng của người chết Tuy nhiên tất cả các cò đều có mối liên kết gắn

bó chặt chẽ với các bệnh viện

3 Tác động của thị trường

 Tích cực

Không ai có thể phủ nhận, ghép tạng để chữa bệnh ở người là một trong những thành tựu y học vĩ đại của thế kỷ XX và đã cứu sống hoặc đem tới hy vọng cho nhiều người

- Hằng năm có hơn 1.5 triệu người dân Trung Quốc chờ được cấy ghép nội tạng.

- Những người dân ở khắp các nước bị bệnh thường tìm tới Trung Quốc để tìm cơ

hội sống sót.

 Tiêu cực:

 Việc cấy ghép nội tạng được sử dụng để kinh doanh, buôn bán.

Một trang web buôn bán thận người tràn ngập quảng cáo của những kẻ môi giới với đầy đủ số điện thoại liên lạc được đăng công khai Quảng cáo cho biết những người có

nhu cầu mua bán thận có thể liên hệ trực tiếp với người môi giới Trong khi đó, người bán nội tạng được hứa hẹn sẽ có một cuộc phẫu thuật an toàn và được thanh toán bằng tiền mặt nhanh chóng

Theo Tân Hoa Xã, các bệnh nhân nước ngoài, những người đối mặt với tình trạng thiếu nội tạng tương thích ở nước họ, đã đổ dồn về Trung Quốc, nơi nội tạng có nhiều hơn và chi phí phẫu thuật rẻ hơn Trung Quốc là nước thực hiện cấy ghép nội tạng nhiều thứ hai trên thế giới, chỉ đứng sau Mỹ, với khoảng 5.000 ca phẫu thuật được tiến hành mỗi năm

Vì 25.000 tệ (chỉ đủ mua 12m2 nhà ở Bắc Kinh), chàng trai trẻ mới 19 tuổi Dương Niệm chấp nhận bán đi 60% lá gan của mình Để mua được 60% lá gan của Dương Niệm, gia đình bệnh nhân Tạ Hữu Sinh bị ung thư gan giai đoạn cuối đã phải vay nợ khắp nơi cho đủ món tiền 150.000 tệ.

 Sự chênh lệnh lớn giữa cung và cầu đã kích thích nạn buôn bán nội tạng

bất hợp pháp.

Con số thống kê chính thức cho biết hơn một triệu người Trung Quốc có nhu cầu cấy ghép nội tạng mỗi năm nhưng chỉ 1% trong số những bệnh nhân này nhận được nội tạng phù hợp Theo các chuyên gia y tế, 4 trong số 5 bệnh nhân đã qua đời trong thời gian chờ đợi tìm được nội tạng phù hợp để cấy ghép.

 Tạo ra các bác sĩ thiếu y đức.

Giáo sư Zhai Xiaomei cũng chỉ ra rằng những bác sĩ thiếu y đức đã tiếp tay cho nạn buôn bán nội tạng trái phép Ông cho biết: “Những kẻ môi giới cấu kết với những bác sĩ chỉ quan tâm đến việc kiếm tiền phi pháp Những kẻ môi giới cũng có thể nói dối bệnh viện rằng người mua và người bán là họ hàng hoặc có mối quan hệ gần gũi bởi luật pháp cho phép những người thân trong họ tộc có thể hiến nội tạng sống Những bác sĩ có tinh thần trách nhiệm có thể biết trường hợp nào là gian lận nhưng họ thường lờ đi.”

 Vấn đề hiến tặng phủ tạng cũng đe dọa phẩm giá của con người và tăng khoảng cách giữa người giàu và người nghèo

Tình trạng buôn bán nội tạng thường là người nghèo bán và người giàu mua Đó không phải là một xã hội công bằng nơi người dân muốn sinh sống

 Tình trạng mổ cắp các nội tạng tràn lan

“Một phần nhỏ là từ các nạn nhân buôn lậu, hầu hết các bộ phận nội tạng cho cấy ghép là từ các tù nhân tử hình”, Huang nói, theo tờ báo Nhân dân bản tiếng Anh

“Tình hình hiến nội tạng thấp kém hiện nay không thể đáp ứng được nhu cầu”

Một bằng chứng, bản báo cáo chỉ rõ con số cấy ghép nội tạng tại Trung quốc tăng vọt từ khi có chính sách khủng bố Pháp Luân Công bắt đầu từ năm 1999 Không có

một bằng chứng nào chỉ rằng con số tù nhân tử hình tăng vọt trong thời gian đó, hai tác giả này kết luận rằng 41.500 vụ cấy ghép nội tạng thì những nội tạng này là mổ

cắp từ các đệ tử Pháp Luân Công*.

 Người dân Trung Quốc không có tinh thần hiến nội tạng

Trung Quốc là một trong những nước có tỉ lệ hiến nội tạng thấp nhất thế giới.

Bà Zhao Lizhen, người đứng đầu tổ chức Chữ Thập Đỏ tại thành phố Thâm Quyến, cho biết việc đẩy mạnh chương trình hiến nội tạng là một nhiệm vụ không dễ dàng ở Trung Quốc bởi người dân vẫn tuân thủ những giá trị và tập quán truyền thống Bà nói: “Đây là nhiệm vụ khó khăn Chúng tôi đã có một số bước tiến nhưng còn chậm chạp Những nhân viên tình nguyện của văn phòng đã cố gắng trò chuyện với những bệnh nhân nằm tại khoa hồi sức cấp cứu nhưng họ thường gặp phải sự từ chối hoặc thậm chí phản ứng dữ dội Mọi người cần nhớ rằng ở Trung Quốc, người dân mới bắt đầu chấp nhận hình thức hỏa táng thay cho hình thức chôn cất gần đây.”

Giáo sư Zhai Xiaomei cho rằng đây là một nhiệm vụ khó khăn nhưng chính phủ Trung Quốc phải chấp nhận đối mặt với những thách thức.“Chính phủ Trung Quốc không cho phép việc buôn bán cơ quan nội tạng bất hợp pháp Vấn đề này sẽ khuyến khích những hành động phạm tội, thậm chí cả giết người Nó không còn là vấn đề trên sách báo mà đang thực sự diễn ra

4 Cái nhìn của xã hội về thị trường này:

Tại nhiều nước trên thế giới vẫn còn nhiều bất đồng giữa các nhà khoa học với các nhà lập pháp về việc coi nội tạng có phải là hàng hóa hay không Mỹ coi việc buôn bán nội tạng là bất hợp pháp nhưng lại khuyến khích việc hiến, tặng thông qua nhiều chính sách như miễn giảm chi phí y tế, tăng trợ cấp xã hội cho người hiến tặng nội tạng Tại Anh, pháp luật xử lý rất nghiêm khắc các hình thức buôn bán nội tạng Trong khi

đó, Iran ủng hộ vấn đề này

Người rao bán thận mình không hề biết những "bất trắc", họ đều chỉ nghĩ đơn giản rằng, có mất đi một quả thận, họ vẫn có thể sống khỏe Không mấy người biết, họ đang

tự hủy hoại chính bản thân mình Xét cho cùng, người dùng tiền đi mua tạng phủ của người khác - hành vi của họ về mặt đạo đức - cũng là hành vi vô nhân đạo

“Về mặt hậu phẫu, với một ca mổ để lấy, ghép thận thì bệnh nhân phải được nghỉ ngơi, an dưỡng ít nhất là 3 tháng để sinh lý trở lại tương đối bình thường và phải mất 6 tháng thì sinh lý mới trở lại bình thường Vì vậy, việc nạn nhân sang TQ bán thận chỉ vài ba ngày sau mổ phải trở về VN là cực kỳ nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe sau này Đây là một hành vi vô nhân đạo, xem thường tính mạng con người…” (Theo bác

sĩ chuyên khoa II Lê Quang Dũng, Trưởng khoa Tiết niệu BV đa khoa Trung ương Cần Thơ)