Bài thuyết trình nhóm đề tài Vi khuẩn nhóm Coliforms trình bày những nội dung chính như: Đặt vấn đề, đặt điểm chung của vi khuẩn nhóm Coliforms, vi sinh vật chính yếu trong Coliforms, Coliform trong an toàn vệ sinh thực phẩm, phương pháp kiểm định Coliform trong thực phẩm, kết luận và kiến nghị. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.
Trang 3VI KHUẨN NHÓM COLIFORMS
III VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG COLIFORMS
IV COLIFORM TRONG AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM
V PHƯƠNG PHÁP KIỂM ĐỊNH COLIFORM TRONG THỰC
PHẨM
VI.KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Trang 5I – ĐẶT VẤN ĐỀ
Tên th c ph m ự ẩ Năng l ượ ng
(kcal) N(g) ước Đ m(g) ạ Béo(g) B t(g) ộ
Trang 6• Thực phẩm là môi trường
giàu dinh dưỡng: Dễ bị vi
sinh vật tấn công, ẩn náo
gây hư hỏng, sinh ra độc
Trang 7II – ĐẶT ĐIỂM CHUNG CỦA VI KHUẨN
oC), trong pH khoảng 4.4 –9, sau 12 –
16 giờ trên môi trường thạch có khả
năng phát tạo ra các khuẩn lạc có thể
nhìn thấy được
• Có khả năng lên men lactose tạo
thành acid và hơi khi ủ ở 35-37oC
hoặc nhiệt độ cao hơn đến 44oC được
gọi là Coliforms chịu nhiệt
Hình 3: minh họa về Coliforms (nguồn:
Basic Scan - Coliform E.coli bacteria Only)
Trang 8II – ĐẶT ĐIỂM CHUNG CỦA VI KHUẨN
NHÓM COLIFORMS
1 Định nghĩa
• Coliforms phân (Fecal
Coliforms): phát triển trong
Trang 9http://cafebiz.vn/kinh-doanh-nho/can-canh-nghe-nuoi-bo-sua-2 Tính chất vi khuẩn nhóm
Coliforms
• Hình dạng:
– Trực khuẩn Gram âm.
– Xếp rải rác, thành cặp.
– Kích thước 1-1,5μm x 2-6μm.
– Có chiên mao.
– Không sinh nha bào.
– Một số có nang (vỏ ngoài)
II – ĐẶT ĐIỂM CHUNG CỦA VI KHUẨN
Trang 10r_quality/quality1/33-08-test-for-fecal-and-2 Tính chất vi khuẩn nhóm
Coliforms
• Khuẩn lạc:
– Dạng S: nhẳn, bóng, 2-3
mm, môi trường đục đều.
Trang 12III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
• Vi khuẩn trong nhóm Coliforms rất đa dạng, nhưng
chủ yếu là các vi khuẩn trong họ
Enterobacteriaceae gồm các chi:
– Escherichia (điển hình là E coli)
– Klebsiella (điển hình là K pneumoniae)
– Enterobacter.
– Citrobacter.
– Proteus.
– Hafnia.
Trang 131 Vi khuẩn Escherichia coli
1.1 Đặc điểm phân loại
• Escherichia:
– Giống vi khuẩn thuộc họ Enterobacteriaceae phát
hiện vào năm 1885.
– Là những trực khuẩn gram âm không sinh bào tử,
một số ít có vỏ, hầu hết có lông và di động
– Thường sinh sôi ở vùng tiêu hóa
fergusonii , E hermannii , E vulneris … phổ biến hơn
III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
Trang 14III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
1 Vi khuẩn Escherichia coli
1.1 Đặc điểm phân loại
Hình 8: vi khuẩn E albertii (nguồn
Trang 151 Vi khuẩn Escherichia coli
1.1 Đặc điểm phân loại
• Escherichia coli:
– Có ở ruột người đặc biệt là ở đại tràng, chiếm 11% trong phân người.
– Khuẩn lạc dạng M, làm thay đổi màu sắc môi
trường lên men: SS, Istrari, EMB…
– Lên men nhiều loại đường sinh acid và hơi.
– Đề kháng kém với các chất sát khuẩn thông thường.
III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
Trang 161 Vi khuẩn Escherichia coli
1.1 Đặc điểm phân loại
III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
Hình 11: một số đặc điểm của vi khuẩn E coli (nguồn
Trang 171 Vi khuẩn Escherichia coli
1.1 Đặc điểm phân loại
III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
Hình 12: một số đặc điểm của vi khuẩn E coli
(nguồn:
https://mail.google.com/mail/u/0/#sent/1525f0
Trang 181 Vi khuẩn Escherichia coli
1.2 Đặc điểm gây bệnh
• Dựa và tính chất gây bệnh E coli được chia thành các loại
– Nhóm E coli gây bệnh EPEC (Entero pathogenic E coli) – Nhóm E coli sinh độc tố ruột ETEC (Entero toxigenic
E.coli)
– Nhóm E coli xâm nhập EIEC (Enteroinvasive E coli)
– Nhóm E coli bám dính đường ruột EAEC (Enteroadherent
Trang 191 Vi khuẩn Escherichia coli
1.2 Đặc điểm gây bệnh
chất sinh hóa nhưng chúng thuộc các tuýp huyết thanh khác nhau Những tuýp huyết thanh có khả năng gây bệnh trên lâm sang là: O111B4, O86B7, O126B16,
O55B5, O127B8, O26B6, O25B15, O128B12.
III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
Trang 201 Vi khuẩn Escherichia coli
1.3 Cơ chế gây bệnh
III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
Trang 21III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
1 Vi khuẩn Escherichia coli
1.3 Cơ chế gây bệnh
Trang 22III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
1 Vi khuẩn Escherichia coli
1.3 Cơ chế gây bệnh
Trang 23III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
Người ngộ độc thấy đau bụng
dữ dội, đi phân lỏng nhiều lần
trong ngày, ít khi nôn mửa
Thân nhiệt có thể hơi sốt
Trường hợp nặng, bệnh nhân
có thể sốt cao, người mỏi mệt,
chân tay co quắp, đổ mồ hôi
Thời gian khỏi bệnh vài ngày
Hình 16: một bệnh nhân nhiễm E coli do uống phải nguồn nước nhiễm E coli gây bệnh (nguồn:
Báo dân trí)
Trang 24III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
1 Vi khuẩn Escherichia coli
1.5 Phòng ngừa và điều trị
Hình 17: tình hình nhiễm E coli trên
thế giới năm 2005 (nguồn Medcape)
Trang 25III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
– Nên ngâm rau ăn sống bằng
nước muối trước khi ăn
– Nên ăn chín uống sôi.
– Rửa tay bằng xà phòng trước
khi ăn và sau khi đi vệ sinh
– Thận trọng với thức ăn đường
Trang 26III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
– Không được sử dụng thuốc “cầm” tiêu
chảy vì uống thuốc làm cho quá trình
đào thải chậm lại, tạo cơhội cho cơ thể
hấp thu độc tố do vi khuẩn E.Coli
– Lập kháng sinh đồ để chọn kháng sinh
thích hợp trong điều trị
Hình 19: oresol (nguồn
armephaco.vietnamnay.com )
Trang 27III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
2 Vi khuẩn Klebsiella pneumoniae
2.1 Phân loại và đặc điểm
– Klebsiella là 1 chi vi khuẩn nhóm coliforms họ Enterobacter.
– Là trực khuẩn gram âm, bắt màu đậm ở 2 cực
– Kỵ khí tùy nghi, đứng thành từng đôi, không có lông, có vỏ dày,
không sinh nha bào
– Phân bố: trong nguồn nước, trong ruột của người, thú
– Các loài điển hình trong chi Klebsiella: K pneumoniae, K
oxycota, K planticola, trong đó Klebsiella pneumoniae là loài
gây bệnh quan trọng nhất
Trang 28III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
2 Vi khuẩn Klebsiella pneumoniae
2.1 Phân loại và đặc điểm
Hình 21,22,23: từ trái qua phải hình 1 loài trong chi klebsiella, K oxycota, K pneumoniae (nguồn
http://medicare.health.vn/cong-dong/sites/default/files/u/u584/f.pdf , microbewiki)
Trang 29III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
2 Vi khuẩn Klebsiella pneumoniae
2.1 Phân loại và đặc điểm
• Đặc điểm nuôi cấy và sinh hóa:
– Phát triển tốt trong môi trường nuôi cấy thông thường, nhiệt
– Khuẩn lạc dạng M, đường kính 3 – 4 mm, làm thay đổi màu sắc của môi trường nuôi cấy như: endo, macconkey.
Lactose, manitose + Indol (-), đỏ metyl (-), VP (+), Citrate (+), Urease (+), H2S (-)
Trang 30III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
2 Vi khuẩn Klebsiella pneumoniae
2.1 Phân loại và đặc điểm
Hình 24: Khuẩn lạc K pneumoniae trên môi trường Macconkey(trái) và môi trường Endo (phải)
(nguồn www.bacteriainphotos.com)
Trang 31III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
• Các bệnh gây bởi K Pneumoniae có thể kể đến là
Viêm phổi (nhiễm trùng phổi),
Nhiễm trùng đường máu,
Nhiễm trùng vết thương,
Nhiễm trùng vết mổ,
Viêm màng não (viêm hoặc nhiễm
trùng của màng não, màng che
Trang 32III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
vi khuẩn, giúp vi khuẩn bám vào tế bào gây bệnh
Trang 332 Vi khuẩn Klebsiella pneumoniae
nhày có màu và máu
III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
Hình 28: nhiễm trùng vết thương (nguồn: suckhoe68.com)
Hình 29: nhiễm trùng máu (nguồn:
báo điện tử cần thơ)
Hình 30: viêm màng não (nguồn mecuti.com)
Hình 31: viêm phổi (nguồn: thuocthaoduoc.com)
Trang 34III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
Trang 35III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
Trang 36III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
3 Vi khuẩn Enterobacter
3.1 Phân loại và đặc điểm
• Enterobacter là 1 chi vi khuẩn họ Enterobacteriaceae, là trực khuẩn gram âm, kỵ khí tùy nghi, không sinh bào tử
• Có tiêm mao nên có khả năng di chuyển
• Tìm thấy nhiều ngoài tự nhiên
• Tính chất: phát triển tốt ở nhiệt độ 35 – 37oC, lên men lactose
và glucose như nguồn carbon chính thức và sản sinh CO2 và urea nhưng không sản sinh H2S, chúng cũng có khả năng
phân giải sucrose, mannitol, cellbiose tích cực
• Đại diện: E aerogenes, E cloacae, E sakazakii…
Trang 37III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
3 Vi khuẩn Enterobacter
3.1 Phân loại và đặc điểm
Hình 35, 36,37: từ trái qua phải: E.cloacae, E sakazakii, E aerogenes (nguồn: bacteriainphotos.com)
Trang 38III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
3 Vi khuẩn Enterobacter
3.2 Nguyên nhân gây bệnh
• Enterobacter thường gây ra các bệnh nhiễm trùng cơ hội do sức đề kháng của cơ thể suy giảm
• Enterobacter gây bệnh thông qua sự tiếp xúc qua da, ăn uống các loại thực phẩm nhiễm khuẩn
Hình 38: nguy cơ nhiễm khuẩn của thực
Trang 39III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
3 Vi khuẩn Enterobacter
3.3 Các bệnh gây bởi Enterobacter
• Enterobacter thường gây các bệnh:
– Nhiễm trùng máu
– Nhiễm trùng đường hô hấp dưới
– Nhiễm trùng da, mô mềm, đường tiết
niệu
– Viêm tai, nhiễm trùng ổ bụng
– E cloacae sinh ra nội độc tố shigha
like – toxin II có khả năng làm tan
Hình 42: nhiễm trùng ổ bụng (nguồn:
sinhvienykhoa115.wordpress.com ) Hình 43: cầu tạo shigha like – toxin II (nguồn: www.slideshare.net )
Trang 40III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
– Không có biện pháp phòng ngừa hữu hiệu
– Tăng cường sức đề kháng cho cơ thể
• Điều trị:
– Khó điều trị
– Vi khuẩn có tính kháng thuốc cao
– Cần lập kháng sinh đồ trong điều trị
– Thông thường điều trị bằng các loại kháng sinh: cefepime,
Trang 41III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
4 Vi khuẩn Citrobacter
4.1 Đặc điểm vá phân loại
• Citrobacter là 1 chi vi khuẩn thuộc họ Enterobacteriacea, là những trực khuẩn gram âm, kỵ khí tùy nghi, có ro vận chuyển tính cực, không sinh nha bào
• Phân bố: được tìm thấy khấp nơi trong đất, nước và ruột
động vật máu nóng
• Tính chất: chúng có đặc điểm nổi bậc là có thể sử dụng
citrate như là 1 nguồn carbon chính thức chuyển đổi
tryptophan để indole, lên men lactose, và sử dụng malonate
• Đại diện: C freudii, C koseri, C youngae…
Trang 42III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
4 Vi khuẩn Citrobacter
4.1 Đặc điểm và phân loại
Hình 44, 45, 46: các đại diện của Citrobacter – từ trái qua phải C freudii, C koseri,
C youngae (nguồn: Makro svijet)
Trang 43III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
4 Vi khuẩn Citrobacter
4.2 Các bệnh gây bởi Citrobacter
• Citrobacter hiếm khi gây bệnh, chủ yếu là bệnh cơ hội
• Các bệnh gây bởi citrobacter gồm: nhiễm trùng máu do C
freudii, tiêu chảy do C rodentium, áp xe não ở trẻ sơ sinh do
C koseri…
• Citrobacter cũng có phổ kháng thuốc cao vì vậy nên dùng kháng sinh đồ trong điều trị, kháng sinh sử dụng phổ biến là: trimethoprim, cefotaxime…
• Biện pháp phòng tránh: chủ yếu là tăng cường sức đề kháng cho cơ thể
Trang 44III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
5 Vi khuẩn Proteus
5.1 Đặc điểm phân loại
• Proteus là 1 chi vi khuẩn thuộc họ Enterobacteriaceae, là 1 loại trực khuẩn gram âm, kỵ khí tùy nghi, không sinh bào tử
và di động
• Phân bố: rộng rãi trong tự nhiên
• Tính chất: khuẩn lạc trung tâm có dạng lang dần ra,từng đợt, từng đợt, có mùi thối đặc biệt, H2S (+) và Urease (+)
• Đại diện: P vulgaris, P mirabilis, P penneri…
Trang 45III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
5 Vi khuẩn Proteus
5.1 Đặc điểm phân loại
Trang 46III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
5 Vi khuẩn Proteus
5.2 Các bệnh gây bởi Proteus
• Proteus gây ra các bệnh cơ hội như: Viêm tai giữa có mủ,
Viêm màng não thứ phát sau viêm tai giữa ở trẻ còn bú
Nhiễm khuẩn đường tiết niệu, Nhiễm khuẩn huyết Và cũng như các giống vi khuẩn đã giới thiệu trên thì proteus có khả năng kháng lại các kháng sinh có vòng beta – lactam nên việc điều trị các bệnh nhiễm khuẩn do Proteus phải dung kháng sinh đồ trong điều trị
• Biện pháp phòng bệnh: chủ yếu là tăng cường sức đề kháng, thể trạng cho cơ thể
Trang 47III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
6 Vi khuẩn Hafnia
6.1 Đặc điểm phân loại
• Hafnia là 1 chi vi khuẩn họ Enterobacteriaceae, Hafnia có
đặc điểm chung với các giống vi khuẩn khác trong họ
Trang 48III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
6 Vi khuẩn Hafnia
6.1 Đặc điểm phân loại
Trang 49III – VI SINH VẬT CHÍNH YẾU TRONG
NHÓM VI KHUẨN COLIFORMS
6 Vi khuẩn Hafnia
6.1 Các bệnh gây bởi Hafnia
- Hafnia chủ yếu gây bệnh trên các loài chim rất hiếm khi gây bệnh trên người, trên chim Hafnia gây ra các bệnh như toi, sưng gan, lá lách… gây thiệt hại trên gia cầm
Trang 50IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
TOÀN THỰC PHẨM
1 Nguồn nhiễm Coliforms
• Coliforms tồn tại sẵn trong tự nhiên → không đặc hiệu cho sự nhiễm phân của thực phẩm
• Coliforms chỉ mức độ tinh khiết của nước, thực phẩm trong quá trình chế biến và bảo quản
• E coli 1 loại vi khuẩn coliforms chiếm tỉ lệ cao trong phân →
chúng là vi sinh vật chỉ điểm mức độ nhiễm phân
• Hàm lượng Coliforms phân (fecal Coliforms) cao từ nguồn
nước bị nhiễm phân
Trang 51IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
TOÀN THỰC PHẨM
1 Nguồn nhiễm Coliforms
Trang 52IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
TOÀN THỰC PHẨM
2 Các loại thực phẩm có nguy cơ nhiễm Coliforms
• Hàm lượng Coliforms phân có trong thực phẩm nói lên mức
độ sạch của thực phẩm trong quá trình sơ chế biến đối với phân
• Các loại thực phẩm có nguy cơ nhiễm Coliforms phân chủ yếu là các loại thực phẩm tương sống, chưa qua xử lý:
– Thịt cá tươi sống
– Rau quả tươi sống.
– Sữa tươi chưa thanh trùng
– Trứng gia cầm
– Thực phẩm từ động vật ăn liền không gia nhiệt.
– Thực phẩm rửa từ nguồn nước nhiễm coliforms phân…
Trang 53IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
TOÀN THỰC PHẨM
2 Các loại thực phẩm có nguy cơ nhiễm Coliforms
Hình 54 – 59: các loại thực phẩm
Trang 54IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
Trang 55IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
Trang 56IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
TOÀN THỰC PHẨM
3 Tác động của Coliforms lên thực phẩm và sức khỏe con người
• Escherichia: E coli, E paracoli phát triển trên bề mặt thịt, cà
sinh ra lớp nhầy nhớt, peptone hóa casein làm sữa có màu
đỏ, nhớt, lên men sinh indol làm sữa có mùi hôi phân, ETEC tiết ngoại độc tố LT gây tiêu chảy
Hình 63,64: một số dạng hư hỏng thực phẩm do
Escherichia (nguồn:
petrotime.com,
Trang 57IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
• Enterobacter aerogenes: lên men sinh acetone làm sữa có
mùi hôi acetone, tủa và hư hỏng
Trang 58IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
TOÀN THỰC PHẨM
3 Tác động của Coliforms lên thực phẩm và sức khỏe con người
• Tác động của Coliforms lên sức khỏe con người:
– Coliforms là vi khuẩn ký cư trong đường ruột nên hiếm khi liên quan đến các bệnh từ thực phẩm
– Gây bệnh khi sức đề kháng của cơ thể suy yếu
– E coli là vi khuẩn chính yếu trong nhóm Coliforms và chỉ
gây bệnh khi cơ thể suy yếu hoặc bị tổn thương tiêu hóa
hay ăn các loại thức ăn nhiễm E coli độc
Trang 59IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
TOÀN THỰC PHẨM
4 Vệ sinh an toàn thực phẩm đối với Coliforms
Th c ph m ự ẩ Hàm l ượ ng coliform t ng ổ Hàm l ượ ng E. coli
S a tuy t trùng theo ph ữ ệ ươ ng pháp pasteur 10 3
S a tuy t trùng theo ph ữ ệ ươ ng pháp U.H.T 0 0
Bảng 2: Giới hạn nhiễm Coliforms tổng và E coli trong 1gam hoặc 1ml của 1 số loại thực phẩm (theo quyết định của
Bộ trưởng Bộ Y tế về “Danh mục tiêu chuẩn vệ sinh đối với lương thực thực phẩm”, số 667/1998/QĐ – BYT)
Trang 60IV – COLIFORMS TRONG VỆ SINH AN
TOÀN THỰC PHẨM
4 Vệ sinh an toàn thực phẩm đối với Coliforms
• Để tránh nhiễm coliforms nói chung và E coli nói riêng ta phải
thực hiện 10 nguyên tắc vàng trong an toàn và vệ sinh thực phẩm của WHO
1 Chọn thực phẩm an toàn
2 Nấu chín kỹ thức ăn
3 Ăn ngay sau khi nấu
4 Bảo quản cẩn thận các thức ăn đã nấu chín
5 Nấu lại thức ăn thật kỹ
6 Tránh ô nhiễm chéo giữa thức ăn chín và sống với bề mặt bẩn.
7 Rửa tay sạch trước khi chế biến thức ăn
8 Giữ sạch các bề mặt chế biến thức ăn
9 Che đậy thực phẩm để tránh côn trùng và các động vật khác