Đề tài báo cáo: Hiện trạng ngộ độc do hóa chất trong rượu

Đề tài báo cáo Hiện trạng ngộ độc do hóa chất trong rượu nêu được các biện pháp phòng chống hiệu quả như: tuyên truyên nâng cao nhận thức người dân về an toàn trong sản xuất, có các quy định nghiêm ngặt hơn có tính chất xử lí mạnh đối với các trường hợp vi phạm, tăng cường các hoạt động giám sát theo dõi thường xuyên các cơ sở sản xuất rượu.

DO HÓA CH T TRONG R Ấ ƯỢ U

Giáo viên h ướ ng d n:       Sinh viên th c hi n: ẫ ự ệ

       TS. Lê Nguy n Đoan Duy ễ  

Tr n T n Khánh ầ ấ 2091810

Tr n Th  Hi n ầ ế ể Thái M  Ngân ỹ

2091804 2091819 Trân Văn Nhi 2091822

C n Th ,  ầ ơ 10/2011

MỤC LỤC

M C L CỤ Ụ

              3  

Đ T V N Đ Ặ Ấ Ề

Rượu là m t đ  u ng ph  bi n và lâu đ i c a ngộ ồ ố ổ ế ờ ủ ười dân Vi t Nam và c  m iệ ả ọ  

người trên th  gi i. ế ớ Lượng rượu hi n nay tiêu th  m i năm là r t l n, đa d ngệ ụ ỗ ấ ớ ạ  

v  ch ng lo i và ch t lề ủ ạ ấ ượng, bên c nh nh ng l ai rạ ữ ọ ượu đ t ch t lạ ấ ượng, v n cònẫ  

r t nhi u lo i rấ ề ạ ượu gi , rả ượ ậu l u, rượ ựu t  pha không công b  tiêu chu n s nố ẩ ả  

ph m đang đẩ ượ ưc l u hành t  do trên th  trự ị ường

Đ i đa s  các s n ph m rạ ố ả ẩ ượu được s n xu t ch  y u t  các c  s  có qui môả ấ ủ ế ừ ơ ở  

nh  ho c t  h  gia đình b ng phỏ ặ ừ ộ ằ ương pháp lên men truy n th ng ho c pha tr nề ố ặ ộ  

t  c n th c ph m và nừ ồ ự ẩ ước đ  t o ra s n ph m rể ạ ả ẩ ượu có đ   c n mong mu n  Vìộ ồ ố  

v y bên c nh quy trình s n xu t ch a đ t chu n, vi c ki m soát v n đ  v  sinhậ ạ ả ấ ư ạ ẩ ệ ể ấ ề ệ  

th c ph m trong s n xu t và l u thông phân ph i các s n ph m rự ẩ ả ấ ư ố ả ẩ ượu v n cònẫ  

g p nhi u khó khăn, cùng v i vi c ngặ ề ớ ệ ười dân v n ch a có ý th c trong vi c sẫ ư ứ ệ ử 

d ng và s n xu t… d n đ n ch t lụ ả ấ ẫ ế ấ ượng v  v  sinh c a m t s  lo i rề ệ ủ ộ ố ạ ượu còn kém, gây  nh hả ưởng tr c ti p đ n s c kh e ngự ế ế ứ ỏ ười tiêu dung, Các lo i rạ ượu đó khi vào c  th  không th  chuy n hóa và đào th i bình thơ ể ể ể ả ường được mà b  chuy nị ể  thành nh ng ch t gây đ c h  th n kinh, gan, th n v i nh ng bi n ch ng n ng nữ ấ ộ ệ ầ ậ ớ ữ ế ứ ặ ề 

nh t: suy th n, vô ni u, suy gan, viêm gan, vàng da, viêm gan nhi m đ c, hôn mê,ấ ậ ệ ễ ộ  viêm th n kinh th  giác d n đ n mù  ầ ị ẫ ế H u qu  là trong nh ng năm tr  l i đây,ậ ả ữ ở ạ  tình tr ng ng  đ c rạ ộ ộ ượu ngày càng tăng lên v i m c đ  ngày càng nghiêm tr ngớ ứ ộ ọ  cùng v i s  lớ ố ượng ngườ ửi t  vong do ng  đ c rộ ộ ượu tăng m nh.ạ

Do đó, c n ph i có các bi n pháp phòng ch ng hi u qu  nh : tuyên truyên nângầ ả ệ ố ệ ả ư  cao nh n th c ngậ ứ ười dân v  an toàn trong s n xu t, có các quy đ nh nghiêm ng tề ả ấ ị ặ  

h n có tính ch t x  lí m nh đ i v i các trơ ấ ử ạ ố ớ ường h p vi ph m, tăng cợ ạ ường các 

ho t đ ng giám sát theo dõi thạ ộ ường xuyên các c  s  s n xu t rơ ở ả ấ ượu

I.  T NG QUAN V  RỔ Ề ƯỢU

Rượu là tên g i c a m t nhóm  ọ ủ ộ các lo i đ  u ng có ch a c nạ ồ ố ứ ồ  Tùy thu c vàoộ  nguyên li u và cách s n xu t, rệ ả ấ ượu có nh ng tên g i khác nhau nh : rữ ọ ư ượu tr ng,ắ  

rượu vang, rượu n p than, rế ượu đ , rế ượu đ ,…ỏ

Có m t đi u cộ ề h c ch n là h u nh  dân t c nào trên th  gi i cũng đ u có m tắ ắ ầ ư ộ ế ớ ề ộ  

lo i rạ ượu riêng c a mình, dù là các dân t c mà n n văn minh còn r t s  khai.ủ ộ ề ấ ơ

Khám phá th  gi i rế ớ ượu, các b n khám phá m t th  gi i sinh đ ng, phong phú,ạ ộ ế ớ ộ  

m i chai rỗ ượu, m i dòng rỗ ượu đ u có m t l ch s  riêng. Có nh ng lo i rề ộ ị ử ữ ạ ượ  u

mà công th c ch  bi n r t kì công.ứ ế ế ấ

Rượu b   nh hị ả ưởng b i l ch s , văn hoá, đ a lý, nhân ch ng h c,…vì v y lở ị ử ị ủ ọ ậ ượ  ng

ki n th c v  rế ứ ề ượu th t r ng l n.ậ ộ ớ

Nh ng chai rữ ượu khi không được b o qu n t t, nh  tr ng bày quá lâu, n i c tả ả ố ư ư ơ ấ  

gi  nóng,  m, ánh sáng quá cao làm cho nh ng chai rữ ẩ ữ ượu b  bi n đ i v  ph mị ế ổ ề ẩ  

ch t, ho c sinh ra nh ng ch t đ c h i.ấ ặ ữ ấ ộ ạ

Rượ ởu   kh p m i n i, t  các quán v a hè t i nh ng c a hàng, khách s n sangắ ọ ơ ừ ỉ ớ ữ ử ạ  

tr ng và ph c v  cho nhi u đ i tọ ụ ụ ề ố ượng khác nhau. Nguyên nhân con ngườ ố  i u ng

rượu có th  chia thành 2 nhóm chính là: (1) nh ng nguyên nhân v  xã h i nhể ữ ề ộ ư giao ti p v  công vi c, cu c s ng; (2) v  thói quen cá nhân nh  tâm lý nhế ề ệ ộ ố ề ư ư 

bu n, vui và b nh lý nghi n rồ ệ ệ ượu  Rượu được s  d ng đúng cách, đúng li uử ụ ề  

lượng s  đem l i tr ng thái kh e c  v  th  ch t và tinh th n cho ngẽ ạ ạ ỏ ả ề ể ấ ầ ườ ử i s

d ng. ụ

Tuy nhiên n u l m d ng s  gây  nh hế ạ ụ ẽ ả ưởng tr c ti p t i s c kh e con ngự ế ớ ứ ỏ ườ  i

u ng, cho gi ng nòi và gây ra nh ng hành vi, h u qu  không t t cho xã h i. Theoố ố ữ ậ ả ố ộ  WHO (2003), rượu là nguyên nhân c a 31% v  đánh, gi t nhau, 33% v  hi pủ ụ ế ụ ế  dâm ph  n  và 18% tai n n giao thông và có 60 lo i b nh khác nhau liên quanụ ữ ạ ạ ệ  

đ n thói quen s  d ng rế ử ụ ượu bia nh  gan, d  dày, tim m ch…. Theo s  li uư ạ ạ ố ệ  

th ng kê t i Vi n S c kh e tâm th n Trung ố ạ ệ ứ ỏ ầ ương c a Vi t Nam, t  l  ngủ ệ ỷ ệ ườ  i

đi u tr  tâm th n do rề ị ầ ượu chi m 5 – 6% s  b nh nhân tâm th n, t  l  này có xuế ố ệ ầ ỷ ệ  

hướng tăng lên t  4,4% (Năm 2001) lên 7,03% (Năm 2005). ừ

Ng  đ c rộ ộ ượu đã th c s  tr  thành nguy c   nh hự ự ở ơ ả ưởng đ n tính m ng và s cế ạ ứ  

kh e c a ngỏ ủ ười tiêu dùng   Vi t Nam. Tính t  năm 2000 t i ngày 19/10/2008 đãở ệ ừ ớ  

x y ra 28 v  ng  đ c rả ụ ộ ộ ượu v i t  l  ch t/m c là 21,4% (34/159 ngớ ỉ ệ ế ắ ười m c). Cácắ  

v  ng  đ c x y ra trên ph m vi c  nụ ộ ộ ả ạ ả ước: t i Mi n B c là 14/28 v  (50,0%),ạ ề ắ ụ  9/34 người ch t (26,5%); t i Mi n Nam là 9/28 v  (32.1%), 15/34 ngế ạ ề ụ ười ch tế  (44,1%); đ c bi t t i t nh H u Giang ngày 27/04/2008 đã x y ra v  ng  đ c doặ ệ ạ ỉ ậ ả ụ ộ ộ  

u ng rố ượu n p đ c (rế ụ ượ ữu s a) 7/44 ngườ ối u ng b  t  vong. ị ử

Nguyên nhân là do tình tr ng buôn bán, s  d ng rạ ử ụ ượ ượu r u pha, rượu ngâm các 

lo i cây, con theo kinh nghi m cá nhân không đ m b o an toàn th c ph m; rạ ệ ả ả ự ẩ ượ  ungâm nh m v i nh ng cây đ c. Trong th i gian g n đây, ng  đ c rầ ớ ữ ộ ờ ầ ộ ộ ượu tr  nênở  

ph c t p gây  nh hứ ạ ả ưởng nghiêm tr ng đ n tính m ng và s c kh e c a ngọ ế ạ ứ ỏ ủ ườ  itiêu dùng nh  t i thành ph  H  Chí Minh t  29/09 – 20/10/2008 có 5 v  ng  đ cư ạ ố ồ ừ ụ ộ ộ  

v i 10/28 ngớ ười ch t (35,7%) do rế ượu được s n xu t t  ngu n nguyên li u bả ấ ừ ồ ệ ị nghiêm c m là c n Methanol vì l i nhu n (Giá thành r , d  pha ch , khó phátấ ồ ợ ậ ẻ ễ ế  

hi n b ng c m quan). ệ ằ ả

Rượu u ng có nhi u lo i đố ề ạ ược phân chia theo ngu n g c t  s n ph m lên menồ ố ừ ả ẩ  

rượ ừu t  tinh b t (G o, ngô, s n, hoa qu , d ch độ ạ ắ ả ị ường ); phân chia theo n ng đồ ộ 

rượu trong s n ph m. Rả ẩ ượu u ng đố ược s n xu t t  ngu n nguyên li u là th cả ấ ừ ồ ệ ự  

ph m, đẩ ượ ủ ớc   v i men rượu và ch ng c t theo phư ấ ương pháp dân gian hay công nghi p. Tuy t đ i không đệ ệ ố ượ ử ục s  d ng c n công nghi p đ  pha ch  rồ ệ ể ế ượu. 

Ngay sau khi u ng rố ượu, 20% lượng rượu được h p th  ngay t i d  dày và 80%ấ ụ ạ ạ  còn l i đạ ược h p th    ru t. Sau khi u ng vài phút rấ ụ ở ộ ố ượu đã đi vào máu và sau vài gi  n ng đ  c n trong máu s  lên đ n c c đ i có th  d n đ n ng  đ c tờ ồ ộ ồ ẽ ế ự ạ ể ẫ ế ộ ộ ừ 

nh  đ n n ng tùy theo s  lẹ ế ặ ố ượng rượu, ch ng lo i rủ ạ ượu và c  đ a ngơ ị ườ ử i s

d ng. ụ

Có hai lo i ng  đ c rạ ộ ộ ượu chính thường x y ra đó là ng  đ c rả ộ ộ ượu Etylic (rượ  uEtanol) và ng  đ c rộ ộ ượu Methylic (rượu Methanol). C  hai lo i rả ạ ượu này khi bị 

ng  đ c đ u làm gi m ho t đ ng c a não, gây r i lo n các ch c năng và nguyộ ộ ề ả ạ ộ ủ ố ạ ứ  

c  t  vong cao n u s  d ng m t hàm lơ ử ế ử ụ ộ ượng l n. ớ

V  qu n lý đ i v i vi c s n xu t, kinh doanh rề ả ố ớ ệ ả ấ ượu, Chính ph  đã ban hành Nghủ ị 

đ nh s  40/2008/NĐ ­ CP ngày 07/04/2008 quy đ nh c  s  s n xu t, kinh doanhị ố ị ơ ở ả ấ  

rượu ph i có Gi y phép s n xu t rả ấ ả ấ ượu, Gi y phép kinh doanh rấ ượu; Rượu su tấ  

xưởng ph i đ t các tiêu chu n v  ch  tiêu c m quan, ch  tiêu hóa h c, yêu c uả ạ ẩ ề ỉ ả ỉ ọ ầ  trong quá trình bao gói, ghi nhãn, b o qu n và v n chuy n đ i v i rả ả ậ ể ố ớ ượu: Tiêu chu n TCVN 7043:2002 đ i v i rẩ ố ớ ượu tr ng; Tiêu chu n TCVN 7044:2002 đ iắ ẩ ố  

v i rớ ượu mùi và Tiêu chu n TCVN7045:2002 đ i v i rẩ ố ớ ượu vang. 

Đ  b o v  s c kh e cho b n thân mình, cho gia đình và xã h i, m i ngể ả ệ ứ ỏ ả ộ ỗ ười hãy 

là người tiêu dùng thông thái trong vi c l a ch n, s  d ng rệ ự ọ ử ụ ượu. Không u ngố  các lo i rạ ượu không có nhãn mác, rượ ựu t  pha ch  không có ch ng nh n côngế ứ ậ  

b  tiêu chu n s n ph m, rố ẩ ả ẩ ượu s n xu t   các c  s  không có Gi y phép s nả ấ ở ơ ở ấ ả  

xu t, kinh doanh; không t  mua thu c B c, t  mua hay s u t m cây, con theoấ ự ố ắ ự ư ầ  kinh nghi m v  ngâm đ  u ng; tuy t đ i không dùng rệ ề ể ố ệ ố ượu quá li u lề ượng, quá 

m c đ  nh  u ng say, quá say. N u có d u hi u b t thứ ộ ư ố ế ấ ệ ấ ường liên quan đ n u ngế ố  

rượu c n đ n ngay c  s  y t  đ  đầ ế ơ ở ế ể ược ki m tra phát hi n nguyên nhân và x  lýể ệ ử  

k p th i. ị ờ

1.  Ethanol

1.1  T ng quát v  ng  đ c c a ethanolổ ề ộ ộ ủ

­  Khi u ng rố ượu vào c  th , ethanol đơ ể ược h p thu nhanh v i 20% h p thu t iấ ớ ấ ạ  

d  dày và 80% t i ru t non, sau 30­60 phút toàn b  rạ ạ ộ ộ ượu được h p thu h t. Sauấ ế  khi h p thu, rấ ượu được chuy n hóa ch  y u t i gan (90%). M t lể ủ ế ạ ộ ượng nh  rỏ ượ  ucòn nguyên d ng (khoãng 5­10%) th i ra ngoài qua m  hôi, h i th  và nạ ả ồ ơ ở ước ti u.ể  Quá trình chuy n hóa c a rể ủ ượ ạu t i gan chia ra làm 3 giai đo n:ạ

+  Giai đo n 1: chuy n ethanol thành acetaldehyd qua 3 con đạ ể ường chuy n hóa:ể  Enzyme ADH (alcohol dehydrogenase) là con đường chính >80%, oxy hóa ethanol thông qua vi c làm tăng NADH d n đ n tăng t  l  NADH/NADệ ẫ ế ỷ ệ +; h  th ngệ ố  microsome gan (MEOS): ho t đ ng ít khi n ng đ  rạ ộ ồ ộ ượu th p và tăng ho t đ ngấ ạ ộ  khi n ng đ  rồ ộ ượu cao và người nghi n rệ ượu; h  th ng peroxidase­catalase: thamệ ố  gia r t ít trong chuy n hóa ethanol.ấ ể

+   Giai   đo n   2:   Chuy n   acetaldehyd   thành   acetate   nh   enzyme   ALDHạ ể ờ  

+ Giai đo n 3: Acetate thành AcetylCoenzyme A đ a vào chu trình Krebs chuy nạ ư ể  hóa thành CO2 và nước. T c đ  chuy n hóa c a acetate trong chu trình Krebsố ộ ể ủ  

ph  thu c vào lụ ộ ượng Thiamine trong máu

­   Ethanol gây đ c cho các c  quan trong c  th  qua 2 c  ch  chính: qua hộ ơ ơ ể ơ ế ệ 

th ng th n kinh và qua r i lo n chuy n hóa.Qua h  th ng th n kinh: Rố ầ ố ạ ể ệ ố ầ ượu làm suy gi m c  2 quá trình h ng ph n và  c ch  h  th n kinh trung ả ả ư ấ ứ ế ệ ầ ương. Th cự  

+ Cách 3:  c ch  d n truy n TK thông qua h  NMDA. Có 2 acid amine kíchỨ ế ẫ ề ệ  thích trong h  th ng TKTW là: Glutamate và Aspartat. NMDA là 1 receptor c aệ ố ủ  glutamate. NĐ rượu c p  c ch  NMDA (gây gi i phóng dopamine gây nghi n),ấ ứ ế ả ệ  

NĐ rượu m n tái ho t NMDA. ạ ạ

­  Qua r i lo n chuy n hóa: ố ạ ể

xu hướng lo i tr  1 ion hydro đ  thành NAD+, ion H+ đó s  k t h p v i oxy đạ ừ ễ ẽ ế ợ ớ ễ acid   pyruvic   đi   vào   chu   trình   Krebs,   nhi u   NADH   quáà   H+  nhi u   quá,   acidề ề  pyruvic s  k t h p v i H+ thành lactate. ẽ ế ợ ớ

+ Toan cetone: U ng rố ượu làm gi m thi u năng lả ể ượng, có th  có h  để ạ ườ  nghuy t. D n đ n tăng phân h y glycogen d  tr    gan. Khi đó s  xu t hi n 2 cế ẫ ế ủ ự ữ ở ẽ ấ ệ ơ 

ch  đi u hòa c a c  th  nh m làm tăng ĐH là: gi m ti t insuline và tăng ti tế ề ủ ơ ể ầ ả ế ế  glucagon. Đi u này s  làm tăng chuy n acid béo t  do vào trong t  bào gan, thúcề ẽ ể ự ế  

đ y quá trình oxy hóa acid béo thành acetyl coA (s n ph m thoái hóa cu i cùngẩ ả ẩ ố  

c a G,P,L). R i sau đó acetylcoA bi n thành acetoacetate hây toan cetone. Toanủ ồ ế  

h n h p: ph i h p 2 c  ch  trên. ổ ợ ố ợ ơ ế

+ H  đạ ường huy t : C  ch  do ethanol làm gi m t ng h p cortisol, gi m t ngế ơ ế ả ổ ợ ả ổ  

h p GH, và có th  làm tăng bài ti t Insuline, ngoài ra còn do u ng rợ ể ế ố ượu ăn kém.1.2  Tri u ch ngệ ứ

Ng  đ c rộ ộ ượu c p (>=100 mg/dL) có r i lo n th c th  và tâm th n. N u u ngấ ố ạ ự ể ầ ế ố  

d n s  có các d u hi u xu t hi n l n lầ ẽ ấ ệ ấ ệ ầ ượt: Giai đo n kích thích: sãng khoái, điạ  

đ ng lo ng cho ng. Giai đo n  c ch : tri giác gi m, PXGX gi m, giãn m chứ ạ ạ ạ ứ ế ả ả ạ  

Hôn mê (>200 mg/dL): đáng quan tâm nh t là hôn mê do h  đấ ạ ường huy t d  d nế ễ ẫ  

đ n suy hô h p (>300)và di ch ng não. Đ  phòng s c ph i. Có th  có co gi t,ế ấ ứ ề ặ ổ ể ậ  

r i lo n nh p tim, t t HA do thi u oxy não. Các bi n ch ng c a toan chuy n hóaố ạ ị ụ ế ế ứ ủ ể  

nh  tăng K máu có th  x y ra. K/N: có nhi u BN vào TTCĐ vì hôn mê không rõư ể ả ề  

lý do, trước đó có u ng rố ượu, r t khó tìm nguyên nhân, tìm các đ c ch t nhấ ộ ấ ư 

thường, MRI não có hình  nh thi u oxy não, vào th  máy m t th i gian xu tả ế ở ộ ờ ấ  

hi n insipidus diabetes, cu i cùng t  vong. V  xét nghi m thì rệ ố ử ề ệ ườu làm tăng 

n ng đ  th m th u máu, tăng khõang tr ng th m th u (>25) do qua đồ ộ ẩ ấ ố ẩ ấ ược hàng rào t  bào vào máu. Khí máu có tình tr ng nhi m toan tăng khoãng tr ng anion doế ạ ễ ố  

có các acid lactic và th  cetone nh ng đi u này thể ư ề ường g p   ethylene glycol vàặ ở  methanol h n. ơ

gi m đi đ c tính c a ethanol. Bên c nh đó là các bi n pháp h i s c chuyên khoa.ả ộ ủ ạ ệ ồ ứ

V n đ  l c máu không đấ ề ọ ược đ t ra. R a d  dày và than ho t không có hi u quặ ữ ạ ạ ệ ả 

vì ethanol h p thu nhanh. ấ

1.4  V n đ  khácấ ề  

Th c ăn nhi u lipid làm rứ ề ượu h p thu ch m, nấ ậ ước làm tăng s  h p thu c aự ấ ủ  

rượu. U ng cùng m t lố ộ ượng rượu thì n ng đ  rồ ồ ượu trong máu c a ph  n  caoủ ụ ữ  

h n nam vì n  có enzyme ADH ho t tính th p h n nam và di n tích c  th  béơ ữ ạ ấ ơ ệ ơ ể  

h n tích tr  ít nơ ự ước h n.ơ

T  l  n ng đ  rỷ ệ ồ ộ ượu trong máu và trong khí ph  nang là h ng đ nh (2.100/1) nênế ằ ị  

có th  đo n ng đ  rể ồ ộ ượu gián ti p qua h i th  Ngế ơ ở ười này d  nghi n rễ ệ ượu h nơ  

người   kia   do   có   s   khác   nhau   có   tính   di   truy n   v   2   enzyme   alcoholự ề ề  dehydrogenase   và   acetaldehyte   dehydrogenase   Người   u ng   nhi u   rố ề ượu   ho cặ  nghi n rệ ượu thì 2 h  enzyme trên m nh lên r t nhi u l n nên rệ ạ ấ ề ầ ượu chuy n hóaể  

r t nhanh so v i ngấ ớ ười  ít u ng rố ượu đó là t u lử ượng. H i ch ng cai rộ ứ ượ  u

NMDA có tác d ng kích thích. Trong HC cai rụ ượu, c  GABA và NMDA đ u bả ề ị 

nghi n rệ ượu bây gi  l i không đờ ạ ược u ng rố ượu đ  nh  nhu c u. S  có d uủ ư ầ ẽ ấ  

hi u run tay, hoang tệ ưởng, kích thích,s ng run… x y ra sau 24­36 gi  khôngả ả ờ  

được u ng rố ượu, thường có co gi t. Đi u tr  b ng benzodiazepines li u cao,ậ ề ị ằ ề  Thiamine t i thi u 1g/24gi  d  phòng h i ch ng não – wernicke. Chú ý: Glucoseố ể ờ ự ộ ứ  không được dùng trước khi cho Thiamine vì s  gây t n thẽ ổ ương n ng n  khôngặ ề  

h i ph c cho cu ng não và thân não do y u t  ph i h p chuy n hóa Glu. C nồ ụ ố ế ố ố ợ ể ầ  chú ý b i ph  nồ ụ ước đi n gi i cho BN. ệ ả

K/N: Trong đêm tr c tôi đã t ng ti p nh n 1 BN th t c  nh ng nghi n rự ừ ế ậ ắ ổ ư ệ ượ  u.Tuy n trế ước đã x  trí t nh và th  l i, vào C p c u BM còn kích thích nhi u nênử ỉ ở ạ ấ ứ ề  tiêm t ng c ng 18A Seduxene trong 20 gi  Sau đó, nghi BN có HC cai rổ ộ ờ ượ  u

HCCR thường x y ra ngày 2,3. N u có HC Cai th c s  thì c n nh  gi t ethanolả ế ự ự ầ ỉ ọ  cho BN, đ  còn đi u tr  các v n đ  khác.ể ề ị ấ ề

2.  Isopropanol 

2.1  T ng quát v  s  ng  đ c c a isopropanolổ ề ự ộ ộ ủ  

Isopropanol là m t ch t l ng không màu, mùi đ c tr ng, v  r t khó ch u, thộ ấ ỏ ặ ư ị ấ ị ườ  ng

có trong các dung môi pha s n, dung d ch đánh bóng, ch t nhu m tóc, ch t ch ngơ ị ấ ộ ấ ố  đông … Sau khi u ng isopropanol 30 phút, nó s  đố ẽ ược h p thu. 80% chuy n hóaấ ể  qua gan, được alcohol dehydrogenase bi n thành acetone. Acetone s  không đế ẽ ượ  cchuy n hóa ti p do đó không gây hi n tể ế ệ ượng toan máu và là ch t gây đ c chính.ấ ộ  Sau đó nó s  đẽ ược th i qua th n cùng v i 20% isopropanol ko đả ậ ớ ược chuy n hóa.ể

Ch t chuy n hóa chính c a nó là acetone, gây  c ch  h  th n kinh TW m nhấ ể ủ ứ ế ệ ầ ạ  

g p đôi và t n t i lâu g p đôi so v i ethanol. Isopropanol không gây toan chuy nấ ồ ạ ấ ớ ể  hóa nh ng làm xu t hi n th  cetone trong nư ấ ệ ể ước ti u và máu. Đ c đi m chính để ặ ể ể phân bi t NĐ isopropanol v i các rệ ớ ượu khác là: không làm tăng khõang tr ngố  anion theo hướng nhi m toan và ethanol máu âm tính.ễ

2.2  Tri u ch ngệ ứ  

G n gi ng NĐ ethanol nh ng m nh h n và t n t i lâu h n: h i th  có mùi tráiầ ố ư ạ ơ ồ ạ ơ ơ ở  cây, hôn mê, suy hô h p và t t HA. Có th  có viêm d  dày, th c qu n gây XHTHấ ụ ể ạ ự ả  trên. Có các bi n ch ng ít g p nh : suy gan, ho i t  óng th n c p do tiêu c  vân.ế ứ ặ ư ạ ử ậ ấ ơ2.3  X  tríử  

L c máu l y ra đọ ấ ược isopropanol và acetone. Ch  đ nh: t t HA khó ki m soát,ỉ ị ụ ể  isopropanol >=400mg/dL. Các x  trí khác tử ương t  ethanol. Các bi n pháp h iự ệ ồ  

s c chuyên khoa khác.ứ

3.  Methanol

3.1  T ng quát v  s  ng  đ c c a methanolổ ề ự ộ ộ ủ

­  Methanol là m t dung d ch không màu, công th c là CH3OH, bay h i   nhi tộ ị ứ ơ ở ệ  

đ  phòng. Áp su t h i là 100 mmHg   nhi t đ  21,2 ộ ấ ơ ở ệ ộ oC. Đi m sôi là 64,7 ể oC, 

tr ng lọ ượng riêng là 0,81. 

­  Methanol là thành ph n c a xăng d u, ch t ch ng đông, d u th m, rầ ủ ầ ấ ố ầ ơ ượu g ,ỗ  dung môi s n, ch t t y r a trong gia đình, và nhi u s n ph m công nghi p khác.ơ ấ ẩ ử ề ả ẩ ệ  

­   B n thân methanol vô h i, nh ng các ch t chuy n hóa c a nó r t đ c. Khiả ạ ư ấ ể ủ ấ ộ  

u ng vào, methanol đố ược h p thu nhanh, đ t n ng đ  đ nh trong máu sau 30­60ấ ạ ồ ộ ỉ  phút, tùy thu c có s  hi n di n c a rộ ự ệ ệ ủ ượu hay không. Ng  đ c thộ ộ ường có m tộ  giai đo n ti m  n (40 phút đ n 72 gi ), trong giai đo n này không có tri uạ ề ẩ ế ờ ạ ệ  

ch ng gì. Sau giai đo n này là s  pháttri n c a toan máu tăng kho ng tr ngứ ạ ự ể ủ ả ố  anion và các tri u ch ng v  th  giác. ệ ứ ề ị

­  Methanol phân b  trong nố ước c a c  th  và h u nh  không tan trong m  Sauủ ơ ể ầ ư ỡ  

đó nó s  chuy n hóa t  t    gan, 3­5% bài ti t qua ph i và 12% qua th n. Th iẽ ể ừ ừ ở ế ổ ậ ờ  gian bán h y c a methanol là 12 gi , có th  gi m xu ng còn 2,5 gi  khi l củ ủ ờ ể ả ố ờ ọ  

th n. M c dù ng  đ c methanol thậ ặ ộ ộ ường  đ c tr ng b i toan máu tăng kho ngặ ư ở ả  

tr ng anion, tuy nhiên n u không có tri u ch ng tăng kho ng tr ng anion cũngố ế ệ ứ ả ố  không th  lo i tr  ch n đoán. Methanol   nh hể ạ ừ ẩ ả ưởng ch  y u lên h  th n kinhủ ế ệ ầ  

trung ương v i các tri u ch ng say rớ ệ ứ ượu, ng  gà, s ng s , co gi t, hôn mê.ủ ữ ờ ậ  Methanol cũng  nh hả ưởng lên dây th n kinh th  và h ch n n. ầ ị ạ ề

­  Chuy n hóa c a methanol liên quan đ n s  t o thành formaldehyde b i quáể ủ ế ự ạ ở  trình oxy hóa v i ch t xúc tác là alcohol dehydrogenase. Formaldehyde  đ c g pớ ấ ộ ấ  

33 l n so v i methanol và gây các tri u ch ng lâm sàng. Formaldehyde sau đóầ ớ ệ ứ  nhanh chóng chuy n hóa thành axít formic, đ c g p 6 l n so v i methanol. Th iể ộ ấ ầ ớ ờ  gian bán h y c a formaldehyde là 1­2 phút. Ngoài ra, n ng đ  axít formic có liênủ ủ ồ ộ  quan đ n m c đ  toan máu và m c đ  gia tăng kho ng tr ng anion. T  l  tế ứ ộ ứ ộ ả ố ỷ ệ ử vong và các tri u ch ng th  giác có liên quan đ n m c đ  toan máu. Axít formicệ ứ ị ế ứ ộ  

được xem là ch t gây đ c cho th  giác trong ng  đ c methanol. Nó  c chấ ộ ị ộ ộ ứ ế cytochrome oxidase trong th n kinh th , làm xáo tr n d n truy n s i tr c. C  axítầ ị ộ ẫ ề ợ ụ ả  formic và axít lactic đ u gây toan chuy n hóa và gi m bicarbonate trong huy tề ể ả ế  thanh

3.2  Tri u ch ngệ ứ

­   Trong giai  đo n ti m   ạ ề ẩn (18­24 giờ) b nh nhân có th  hoàn toệ ể àn không có tri u ch ng gì. ệ ứ

­  Th  giác: giị ảm th  giác, sung huy t  ị ế đĩa th , phù gai th , gi t nhãn c u theo chi uị ị ậ ầ ề  

th ng ẳ đứng và xoay.   giai đo n sauỞ ạ , đĩa th  ịnh t và ợ giảm  đáp ứng của đồng tử đối v i ánh sáng là nhớ ững d u hi u tiên lấ ệ ượng x u. B nh nhân có th  b  ấ ệ ể ị mù hoặc 

m t th  lấ ị ực vĩnh vi n. ễ

­  Ngưng th : gở ặp     giai đoở ạn sớm, liên quan đến methanol chưa chuy n hoá.ể  

Th  ở nhanh sau đó là đ  bù trể ừ cho tình tr ng toan chuy n hoá. ạ ể

­  Đau bụng d  d i, chán ăn, bu n nôn và nôn ói. ữ ộ ồ

­  Nhiều biểu hiện th n kinh khác nhau t  ầ ừ cảm giác l  ơ l ng cho ử đến co gi t, hônậ  

mê, nhồi máu hạch n n. Ngoài ra còn có th  ề ể gặp triệu chứng c  ổ c ng và d uứ ấ  màng não, có th  có liên quan ể đ n xuế ất huyết não. 

­  Nhịp tim chậm, suy c  tơ im, và tụt huy t áp khi ng  ế ộ độc n ng. ặ

3.3  Đi u tr  ề ị

Đi u tr  ề ị ban đ u cầ ủa ng  ộ độc methanol cũng gi ng nh  các ng  ố ư ộ độc hoặc chấn 

thương khác: ABC gồm bảo v  đệ ường th , hô h p, và tu n hoàn. Tiên lở ấ ầ ượng tùy thu c vào khoộ ảng th i gian t  lúc uờ ừ ống đến lúc b t  ắ đ u   ầ đi u tr  ề ị đặc hi u, vàệ  cũng ph  thu c vào mụ ộ ức độ toan máu. 

­  Ngăn chặn s  ự h p thu tiấ ếp t c bao gụ ồm rửa d  dày và dùng than ạ ho t. ạ

­ Truy n ethanol ề đ  ể ngăn chặn s  chuy n hóa c a methanol thành forự ể ủ mate b ngằ  cách   c ch  ứ ế c nh tranh v i alcohol dehydrogenase, và lo i tr  methanol ch aạ ớ ạ ừ ư  chuy n hóa qua để ường ngoài gan. 

­  Bù d ch. ị

­  Bicarbonate dùng đ  ể đi u ch nh toan ề ỉ máu. 

­  Folate làm tăng cường sự oxy hóa formate thành CO2 và nước. 

­  L c thọ ận giúp lo i tr  c  methanol và formate. ạ ừ ả

­  Co gi t có th  đậ ể ược kiểm soát v i diazepam và phenytoin. ớ

3.3.1  Đi u trề ị đ c hi uặ ệ

C n ph i b t đ u tr  li u b ng 4 MP ho c ethanol ngay khi nghi ng  b nh nhânầ ả ắ ầ ị ệ ằ ặ ờ ệ  

u ng methanol, ho c   b nh nhân có thay đ i kho ng tr ng áp l c th m th u, cóố ặ ở ệ ổ ả ố ự ẩ ấ  tình tr ng toan chuy n hóa tăng kho ng tr ng anion nghi ng  do u ng methanol.ạ ể ả ố ờ ố3.3.1.1  4­Methylpyrazole (4­MP) 

Là ch tấ c ch   c nh tranh v i alcohol dehydrogenase. L i ích c a 4­MP so v iứ ế ạ ớ ợ ủ ớ  ethanol là không có tác d ng  c ch  h  th n kinh trung ụ ứ ế ệ ầ ương ho c gây đặ ườ  nghuy t. Li u 15mg/kg tĩnh m ch, r i 10mg/kg tĩnh m ch m i 12 gi  x 4 li u. Sauế ề ạ ồ ạ ỗ ờ ề  

đó 15mg/kg tĩnh m ch m i 12 gi  cho đ n khi n ng đ  methanol < 20mg/dl.ạ ỗ ờ ế ồ ộ

3.3.1.2  Ethanol

Cũng là   c ch    c nh tranh v i alcohol dehydrogenasedo đó làm h n ch  quáứ ế ạ ớ ạ ế  trình hình thành các s n ph m gây đ c c a methanol. B nh nhân có thả ẩ ộ ủ ệ ể đượ  cdùng rượu ethanol b ng đằ ường u ng, qua sonde mũi d  dày ho c tiêm tĩnh m ch.ố ạ ặ ạ  

N u b nh nhân đãế ệ được dùng than ho t thì không nên dùng rạ ượu ethanol b ngằ  

đường u ng.ố