Khóa luận tốt nghiệp: Đánh giá tình hình sản xuất lúa tại phường Khánh Xuân, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắl Lắk

Khóa luận tốt nghiệp Đánh giá tình hình sản xuất lúa tại phường Khánh Xuân, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắl Lắk được thực hiện nhằm mục tiêu đánh giá tình hình sản xuất lúa của các hộ nông dân tại phường Khánh Xuân, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắl Lắk, xác định các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất lúa và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả sản xuất tại phường Khánh Xuân, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắl Lắk.

TR ƯỜ NG Đ I H C TÂY NGUYÊN Ạ Ọ

KHOA KINH T   Ế

ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH S N XU T LÚA Ả Ấ

 T I PH Ạ ƯỜ NG KHÁNH XUÂN, TP.BUÔN MA  

THU T, Ộ

 T NH Đ L L K Ỉ Ắ Ắ

Sinh viên      : Nguy n Th  Thu Trang  ễ ị

Chuyên ngành : Kinh t  Nông Nghi p ế ệ

Khóa h c     ọ : 2011 ­2015

TR ƯỜ NG Đ I H C TÂY NGUYÊN Ạ Ọ

KHOA KINH T   Ế

ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH S N XU T LÚA Ả Ấ

 T I PH Ạ ƯỜ NG KHÁNH XUÂN, TP.BUÔN MA THU T, Ộ

 T NH Đ L L K Ỉ Ắ Ắ

Sinh viên      : Nguy n Th  Thu Trang  ễ ị

Chuyên ngành : Kinh t  Nông nghi p ế ệ

L I  Ờ C M  N Ả Ơ

Đ  hoàn thành bài khóa lu n t t nghi p “Đánh giá tình hình s n xu t lúa t iể ậ ố ệ ả ấ ạ  

ph ng Khánh Xuân, Tp. Buôn Ma Thu t, t nh Đ k L k ” em xin chân thành g i l iườ ộ ỉ ắ ắ ử ờ  

Đ c bi t là th y giáo hặ ệ ầ ướng d n Th.S Tr n Ng c Kham đã t n tình hẫ ầ ọ ậ ướ  ng

d n, ch  b o, dìu d t em trong su t quá trình th c t p và hoàn thành đ  tài này.ẫ ỉ ả ắ ố ự ậ ềTôi xin c m  n các bác, cô, chú, anh, ch    UBND phả ơ ị ở ường Khánh Xuân và 

bà con trong phường đã t n tình giúp đ  em trong vi c thu th p s  li u và ápậ ỡ ệ ậ ố ệ  

d ng các ki n th c đã h c vào th c ti n.ụ ế ứ ọ ự ễ

Đ k L kắ ắ , tháng 06 năm 2015

Sinh viên

      Nguy n Th  Thu Trang ễ ị

i

iii

DANH M C S  Đ , BI U Đ Ụ Ở Ồ Ể Ồ

UBND Ủy ban nhân dân

vii

y u cho con ngế ười, cung c p nguyên v t li u cho ngành công nghi p  Nôngấ ậ ệ ệ  nghi p là m t ngành s n xu t l n, bao g m nhi u chuyên ngành: tr ng tr t, chănệ ộ ả ấ ớ ồ ề ồ ọ  nuôi, s  ch  nông s n. ơ ế ả

Lúa là cây lương th c quan tr ng trong n n nông nghi p, nó góp ph n vàoự ọ ề ệ ầ  

đ m b o an ninh lả ả ương th c và s   n đ nh đ i s ng c a ngự ự ổ ị ờ ố ủ ười dân Vi t Nam.ệ  Lúa g o đáp  ng cho nhu c u trong nạ ứ ầ ước mà còn xu t kh u qua nhi u th  trấ ẩ ề ị ườ  ngtrên th  gi i đem l i ngu n ngo i t  cho đ t nế ớ ạ ồ ạ ệ ấ ước. Nh ng năm g n đây, Vi tữ ầ ệ  Nam đã tham gia vào th  trị ường lúa g o qu c t  s n lạ ố ế ả ượng g o xu t kh u hàngạ ấ ẩ  năm đ ng th  hai trong s  các nứ ứ ố ước xu t kh u g o. ấ ẩ ạ

Cây lúa có đ c tính sinh trặ ưởng và thích  ng t t trên các đi u ki n khí h uứ ố ề ệ ậ  khác nhau nên cây lúa được tr ng ph  bi n   r t nhi u n i. Phồ ổ ế ở ấ ề ơ ường Khánh Xuân, Tp. Buôn Ma Thu t, t nh Đ k L k cũng là n i có đi u ki n t  nhiên thu nộ ỉ ắ ắ ơ ề ệ ự ậ  

l i phù h p cho s  phát tri n cây lúa. Trong th i gian qua, s n lợ ợ ự ể ờ ả ượng lúa c aủ  

phường Khánh Xuân không ng ng tăng lên, đáp  ng không ch  tiêu dùng trong giaừ ứ ỉ  đình mà còn cung c p cho th  trấ ị ường m t lộ ượng l n lúa hàng hoá. ớ

Đ  nâng cao giá tr  kinh t  c a cây lúa chúng ta ph i chú tr ng c  khâu s nể ị ế ủ ả ọ ả ả  

xu t và khâu tiêu th  làm cho cây lúa   phấ ụ ở ường Khánh Xuân mang l i thu nh pạ ậ  cao cho người dân. Tuy nhiên tình hình s n xu t lúa trên đ a bàn phả ấ ị ường Khánh Xuân bà con nông dân cũng g p nhi u khó khăn v  th i ti t, khí h u, ngu nặ ề ề ờ ế ậ ồ  

nướ ước t i tiêu, d ch b nh cũng nh  ngu n v n s n xu t còn h n ch  đi n hìnhị ệ ư ồ ố ả ấ ạ ế ể  

Kênh tiêu th  ch a  n đ nh, còn mang tính t  phát.ụ ư ổ ị ự

Khâu b o qu n và khâu thu ho ch ch a hi u qu  và còn r t nhi u khó khăn trả ả ạ ư ệ ả ấ ề ở 

ng i khác.ạ

Xu t phát t  nh ng v n đ  trên tôi th c hi n đ  tài ấ ừ ữ ấ ề ự ệ ề “Đánh giá tình hình 

s n xu t lúa t i ph ả ấ ạ ườ ng Khánh Xuân, Tp. Buôn Ma Thu t, t nh  ộ ỉ Đ k L k ắ ắ ” để làm khoá lu n t t nghi p.ậ ố ệ

1.2. M c tiêu nghiên c u ụ ứ

­ Đánh giá tình hình s n xu t lúa c a các h  nông dân t i phả ấ ủ ộ ạ ường Khánh Xuân, Tp. Buôn Ma Thu t, t nh Đ k L k.ộ ỉ ắ ắ

­ Xác đ nh các y u t   nh hị ế ố ả ưởng đ n phát tri n s n xu t lúa và đ  xu tế ể ả ấ ề ấ  

gi i pháp đ  nâng cao hi u qu  s n xu t t i phả ể ệ ả ả ấ ạ ường Khánh Xuân, Tp Buôn Ma Thu t, t nh Đ k L k.ộ ỉ ắ ắ

2

2.1.2. Vai trò c a vi c s n xu t lúaủ ệ ả ấ

Nh  chúng ta đã bi t lúa là m t trong năm lo i cây lư ế ộ ạ ương th c chính c aự ủ  

th  gi i. Đ i v i ngế ớ ố ớ ười Vi t Nam ta cây lúa không ch  là m t cây lệ ỉ ộ ương th cự  quý là còn là m t lo i th c ph m h t s c g n gũi và đóng vai trò c c k  quanộ ạ ự ẩ ế ứ ầ ự ỳ  

V  giá tr  dinh dề ị ưỡng: G o là th c ăn nhi u dinh dạ ứ ề ưỡng. So v i lúa mì, g oớ ạ  

có thành ph n tinh b t và protein th p h n, nh ng năng lầ ộ ấ ơ ư ượng t o ra cao h n doạ ơ  

ch a nhi u ch t béo h n.ứ ề ấ ơ

B ng 2.1ả  Giá tr  dinh dị ưỡng c a lúa g o so v i cây l y h t khác (%).ủ ạ ớ ấ ạ

Ngu n: Vi n dinh d ồ ệ ưỡ ng qu c gia ố

Nh  v y lúa là m t cây lư ậ ộ ương th c quan tr ng r t có giá tr  v  dinh dự ọ ấ ị ề ưỡng 

và kinh t  cao.ế

­ Đ i v i con ng ố ớ ườ i

Lúa làm lương th c, th c ph m: Toàn th  gi i s  d ng lúa làm lự ự ẩ ế ớ ử ụ ương th cự  cho ngườ Ở ưới.   n c ta s  d ng lúa là lử ụ ương th c chính. Kh u ph n ăn s  d ngự ẩ ầ ử ụ  

c m (lúa g o), cá, th t, rau xanh. H t lúa có th  xay xát ra g o đ  n u c m, n uơ ạ ị ạ ể ạ ể ấ ơ ấ  cháo ho c ch  bi n thành các món ăn nh  làm bánh, k o, cặ ế ế ư ẹ h  bi n rế ế ượu, chế 

bi n bánh, k oế ẹ , làm môi trường đ  nuôi c y men, c m m , các lo i bánh làm tể ấ ơ ẻ ạ ừ 

b t g o ngoài ra còn hàng ch c lo i th c ph m khác làm t  g o.ộ ạ ụ ạ ự ẩ ừ ạ

Lúa g o còn dùng làm thu c ch a b nh: Cám hay nói đúng h n là l p vạ ố ữ ệ ơ ớ ỏ ngoài c a h t g o do ch a nhi u protein, ch t khoáng, ch t béo, vitamin, nh t làủ ạ ạ ứ ề ấ ấ ấ  vitamin nhóm B nên được dùng làm b t dinh dộ ưỡng tr  em, đi u tr  b nh phùẻ ề ị ệ  thũng và làm đ p.ẹ

­ Đ i v i chăn nuôi ố ớ

4

Ngoài h t lúa là b  ph n chính làm lạ ộ ậ ương th c thì còn nh ng s n ph m phự ữ ả ẩ ụ mang l i giá tr  kinh t  cao nh : t m, cám, tr u, r m r ạ ị ế ư ấ ấ ơ ạ

Lúa làm th c ăn cho chăn nuôi. T  h t lúa có th  xay v  nuôi gia c m (gà,ứ ừ ạ ể ỡ ầ  

v t, ngan, ng ng…), nghi n thành b t và ch  bi n làm th c ăn cho trâu bò, l n vàị ỗ ề ộ ế ế ứ ợ  gia c m, ch  bi n th c ăn cho cá…r m có th  cho trâu bò ăn tầ ế ế ứ ơ ể ươi, sau khi thu 

ho ch có th  ph i khô làm th c ăn cho gia súc cho mùa m a l nh.ạ ể ơ ứ ư ạ

Ch  bi n th c ăn chăn nuôi t  lúaế ế ứ ừ : Lúa nghi n thành b t và có th  tr nề ộ ể ộ  theo thành ph n và t  l  khác nhau v i b t s n (khoai m ), khô d u l c, khô d uầ ỷ ệ ớ ộ ắ ỳ ầ ạ ầ  

đ u tậ ương, b t cá, v  tôm…đ  ch  bi n làm các lo i th c ăn cho gia súc, giaộ ỏ ể ế ế ạ ứ  

c m và th y s n. ầ ủ ả

 B  ph n r  lúa còn n m trong đ t sau khi thu ho ch cũng độ ậ ễ ằ ấ ạ ược cày b a vùiừ  

l p làm cho đ t tấ ấ ươ ối x p vì vi sinh v t phân gi i thành ngu n phân h u c  bậ ả ồ ữ ơ ổ sung dinh dưỡng cho cây lúa v  sau. ụ

­  Đ i  v i ngành công nghi p ố ớ ệ

Làm nhiên li u, ch t đ t: V  lúa làm ch t đ t đ  đun n u và sinh ho t giaệ ấ ố ỏ ấ ố ể ấ ạ  đình. Cây lúa sau khi thu ho ch mang ph i khô dùng làm các v t d ng nh  ch i,ạ ơ ậ ụ ư ổ  chi u, làm ch t đ t đ  đun n u. ế ấ ố ể ấ

Làm nguyên li u cho công nghi p: Lúa làm nguyên li u s n xu t các s nệ ệ ệ ả ấ ả  

ph m công nghi p nh  m  ph m, thu c ch a b nh  V  tr u còn đẩ ệ ư ỹ ẩ ố ữ ệ ỏ ấ ược dùng làm ván ép, v t li u cách nhi t, cách âm, ch  t o carbon và silic.ậ ệ ệ ế ạ

2.1.3. K  thu t s n xu t lúaỹ ậ ả ấ

­ Ch n gi ng t tọ ố ố

Nên ch n gi ng lúa cao s n, th i gian sinh trọ ố ả ờ ưởng trung ngày và ng n ngày.ắ  Các gi ng đố ượ ử ục s  d ng ph i phù h p v i t ng vùng, t ng v  H t gi ng ph iả ợ ớ ừ ừ ụ ạ ố ả  

có ch t lấ ượng t t nh  h t gi ng h t ch c, vàng óng không có ch m đen, khôngố ư ạ ố ạ ắ ấ  

có sâu b nh. Dùng gi ng xác nh n, gi ng không có l n h t c , lo i b  h t c  cònệ ố ậ ố ẫ ạ ỏ ạ ỏ ạ ỏ  sót l i trạ ước khi gieo s ….Trạ ước khi ngâm  , c n sàng s y l i đ  lo i b  h tủ ầ ả ạ ể ạ ỏ ạ  

c … ho c đãi trong nỏ ặ ước đ  lo i h t c  ho c h t lép, l ng… H t gi ng có t  lể ạ ạ ỏ ặ ạ ử ạ ố ỷ ệ 

n y m m trên 90%, s c n y m m kho ả ầ ứ ả ầ ẻ

­  Làm đ tấ

Trước khi làm đ t ph i ti n hành v  sinh đ ng ru ng, chu n b  l i b  vùngấ ả ế ệ ồ ộ ẩ ị ạ ờ  

b  th a đ  gi  nờ ử ể ữ ước, h  th ng mệ ố ương tưới và mương tiêu nước. Đ t c n đấ ầ ượ  ccày b a k , cày  i ph i đ t, b a làm nh  đ t, san b ng m t ru ng không đừ ỹ ả ơ ấ ừ ỏ ấ ằ ặ ộ ể vũng nước đ ng trên m t ru ng, t o l p đ t nhuy n dày 5 cm trên m t ru ng.ọ ặ ộ ạ ớ ấ ễ ặ ộLàm đ t ấ ướt: Đ t đấ ược x i b ng máy khi còn nớ ằ ước, tr c vùi ngâm nụ ướ ừ c t

3 – 5 ngày, tháo nước ra v a đ  đ  b a, sau đó trang ph ng m t ru ng, đánh rãnhừ ủ ể ừ ẳ ặ ộ  thoát nước và ti n hành gieo s  ế ạ

­ Đi u ch nh m c nề ỉ ứ ước ru ngộ

Gi  ru ng khô sau khi s  h t t  3­5 ngày đ a nữ ộ ạ ạ ừ ư ước vào xăm x p m tắ ặ  

ru ng, sau đó đ a nộ ư ước vào theo chi u cao c a cây lúa. Sau đó gi  nề ủ ữ ước 5­7 cm.Nguyên t c chung “cây lúa không ph i lúc nào cũng c n ng p nắ ả ầ ậ ước, ch  c nỉ ầ  

b m nơ ước vào ru ng cao t i đa 5cm” ộ ố

­ Di t c  d i và đ nh l i m t đệ ỏ ạ ị ạ ậ ộ

Sau s  1­2 ngày ti n hành phun thu c di t c  Sôfít. Làm c  b ng tay cùngạ ế ố ệ ỏ ỏ ằ  

v i bón thúc l n 1 và 2. D m khuy t và đ nh l i m t đ  sâu 20 ngày sau khi s ớ ầ ặ ế ị ạ ậ ộ ạ

­ Phòng tr  sâu, b nh h i lúa ừ ệ ạ

6

Qu n lý d ch h i t ng h p “IPM” đ  qu n lý các lo i d ch h i ch  y uả ị ạ ổ ợ ể ả ạ ị ạ ủ ế  

nh : R y nâu, b nh lúa c , vàng lùn, lùn xo n lá, đ o ôn và các loài sâu chínhư ầ ệ ỏ ắ ạ  khác:  bù l ch, sâu cu n lá, sâu đ c thân, b  xít hôi… Áp d ng bi n pháp phòngạ ố ụ ọ ụ ệ  

tr  t ng h p (IPM) bao g m 5 bi n pháp c  b n sau: ừ ổ ợ ồ ệ ơ ả

 Bi n pháp canh tác k  thu tệ ỹ ậ  

S  d ng th c ti n canh tác có liên quan t i s n xu t cây tr ng, h n ch  t iử ụ ự ễ ớ ả ấ ồ ạ ế ố  

đa môi trường s ng và sinh s n c a các loài d ch h i, đ ng th i t o môi trố ả ủ ị ạ ồ ờ ạ ườ  ngthu n l i cho cây tr ng phát tri n kh e, có s c ch ng d ch h i cao. ậ ợ ồ ể ỏ ứ ố ị ạ

  Bi n pháp s  d ng gi ngệ ử ụ ố  

S  d ng các lo i gi ng mà khi d ch h i t n công thử ụ ạ ố ị ạ ấ ường ít hay không gây 

nh h ng thi t h i v  m t kinh t  

ả ưở ệ ạ ề ặ ế

  Ð u tranh sinh h c và cách phòng tr  sinh h c ấ ọ ừ ọ

Trong h  sinh thái luôn có m i quan h  dinh dệ ố ệ ưỡng, các thành ph n trongầ  chu i dinh dỗ ưỡng luôn kh ng ch  l n nhau đ  chúng hài hòa v  s  lố ế ẫ ể ề ố ượng, đó là 

s  đ u tranh sinh h c trong t  nhiên. Trong s n xu t nên l i d ng đ c tính nàyự ấ ọ ự ả ấ ợ ụ ặ  

đ  h n ch  s  can thi p c a con ngể ạ ế ự ệ ủ ười. 

 Bi n pháp đi u hòaệ ề  

T  ch c vi c ki m d ch, kh  trùng nh m ngăn ch n d ch h i. ổ ứ ệ ể ị ử ằ ặ ị ạ

 Bi n pháp s  d ng hóa ch t khi c n thi t và h p lýệ ử ụ ấ ầ ế ợ  

Ðây là bi n pháp cu i cùng sau khi áp d ng các bi n pháp trên không cóệ ố ụ ệ  

hi u qu , khi m t đ  d ch h i phát tri n đ n ngệ ả ậ ộ ị ạ ể ế ưỡng gây thi t h i v  kinh t ệ ạ ề ế  Tuy nhiên, khi s  d ng thu c ph i cân nh c k  theo nguyên t c 4 đúng và nhử ụ ố ả ắ ỹ ắ ớ 

đ c k  họ ỹ ướng d n s  d ng thu c trẫ ử ụ ố ước khi dùng. 

Các nguyên t c c  b n c a ch ắ ơ ả ủ ươ ng trình IPM đó là: 

­ Tr ng cây kh e: Cây có s c ch ng ch u cao. ồ ỏ ứ ố ị

­ Làm giàu thiên đ ch, t o đi u ki n cho thiên đ ch phát tri n và nhân gi ng. ị ạ ề ệ ị ể ố

­ Thường xuyên thăm vườn đ  có bi n pháp c  th , k p th i. ể ệ ụ ể ị ờ

Chú ý: Không phun thu c tr  sâu trong vòng 40 ngày đ u sau s  đ  b o v ố ừ ầ ạ ể ả ệ  

h  thiên đ ch, ch  phun thu c hóa h c khi ng ệ ị ỉ ố ọ ưỡ ng phòng tr  quy đ nh và ph i ừ ị ả   tuân th  k  thu t 4 đúng:    ủ ỹ ậ

Đúng thu c: Ch n đúng thu c có ghi đ i tố ọ ố ố ượng phòng tr  trên nhãnừ  thu c. ố

Đúng li u lề ượng: Tuân th  theo đúng quy d nh v  li u lủ ị ề ề ượng thu c c nố ầ  

s  d ng trên m t đ n v  di n tích, ghi trên nhãn thu c. C n chú ý đ n giai đo nử ụ ộ ơ ị ệ ố ầ ế ạ  sinh trưởng c a cây lúa (lúa còn non hay che tán) đ  pha đ  lủ ể ủ ượng nước c nầ  phun. 

Đúng lúc: Phun thu c vào đúng giai đo n phát d c c a sâu, r y ho c khiố ạ ụ ủ ầ ặ  

b nh ch m xu t hi n, có ghi rõ trên nhãn thu c. ệ ớ ấ ệ ố

Đúng cách: Ph i phun trúng vào n i có sâu r y sinh s ng nh  r y   g cả ơ ầ ố ư ầ ở ố  lúa, sâu   trên lá hay trên thân.  ở

­  Thu ho ch và b o qu nạ ả ả

Th i gian thu ho ch: Thu ho ch vào lúc sau tr  28 ­ 32 ngày ho c khi th yờ ạ ạ ổ ặ ấ  85% ­ 90% s  h t trên bông đã chín vàng. Vì n u đ  mu n h n h t lúa s  d  bố ạ ế ể ộ ơ ạ ẽ ễ ị 

r ng làm th t thoát trong quá trình thu ho ch. ụ ấ ạ

Bi n pháp thu ho ch ph i nhanh và g n, nên s  d ng máy g t đ p liên h pệ ạ ả ọ ử ụ ặ ậ ợ  

ho c máy g t d i hàng đ  c t lúa. Thu ho ch b ng công ngh  sau thu ho chặ ặ ả ể ắ ạ ằ ệ ạ  

nh : S  d ng máy g t đ p liên h p đ  gi m th t thoát; dùng máy s y đ  đ mư ử ụ ặ ậ ợ ể ả ấ ấ ể ả  

b o ch t lả ấ ượng h t g o không b  gãy, gi  đạ ạ ị ữ ược đ  trong c a h t… Công nghộ ủ ạ ệ sau thu ho ch s  góp ph n làm gi m chi phí, đ ng th i gi m th t thoát, thuạ ẽ ầ ả ồ ờ ả ấ  

ho ch nhanh g n đ c bi t trong mùa m a. ạ ọ ặ ệ ư

Trong v  Đông Xuân, ph i thóc trên sân g ch, xi măng ho c sân đ t. Nên sụ ơ ạ ặ ấ ử 

d ng lụ ưới lót dưới trong quá trình ph i, ph i t  2 – 3 ngày là đơ ơ ừ ược. 

Trong quá trình ph i s y không nên đ  h t lúa quá nóng hay nhi t đ  thayơ ấ ể ạ ệ ộ  

đ i b t thổ ấ ường, ph i s y đ t  m đ  t n tr  14% vì n u làm sai quy trình s   nhơ ấ ạ ẩ ộ ồ ữ ế ẽ ả  

hưởng trong quá trình xay xát nh : B , v , g o t m nhi u nh ng ít g o nguyên,ư ể ỡ ạ ấ ề ư ạ  

h t g o tăng t  l  b c b ng hay h t lúa đ  gi ng v  sau không đ t ch t lạ ạ ỷ ệ ạ ụ ạ ể ố ề ạ ấ ượng vì 

d  b  sâu b nh t n công trong quá trình t n tr  và gi m t  l  n y m m. ễ ị ệ ấ ồ ữ ả ỷ ệ ẩ ầ

Sau khi làm khô, rê s ch và s  d ng bao đ  đ ng ho c vô b  nh ng thạ ử ụ ể ự ặ ồ ư ườ  ngdùng bao thì t t h n và ti n l i h n khi bán s n ph m. B o qu n lúa   nh ngố ơ ệ ợ ơ ả ẩ ả ả ở ữ  

n i khô ráo và thoáng. N u b o qu n trong th i gian dơ ế ả ả ờ ưới 3 tháng, đ   m thócộ ẩ  

đ t 13% ­ 14%. N u th i gian b o qu n trên 3 tháng, đ   m ph i dạ ế ờ ả ả ộ ẩ ả ưới 12% ­ 13%. N u là lúa gi ng thì nên s  d ng bao bì riêng và ph i có ký hi u rõ ràng đế ố ử ụ ả ệ ể tránh nh m l n v i lúa ăn (lúa th t). ầ ẫ ớ ị

8

2.1.4. Các y u t   nh hế ố ả ưởng đ n s n xu t cây lúa ế ả ấ

a) Đi u ki n t  nhiênề ệ ự

Đ t đai: trong nh ng nhân t  thu c v  đi u ki n t  nhiên thông thấ ữ ố ộ ề ề ệ ự ườ  ngnhân t  đ u tiên mà ngố ầ ười ta ph i k  đ n đó là đ t đai, các tiêu th c c a đ t đaiả ể ế ấ ứ ủ ấ  

c n đầ ược phân tích, đám giá v  m c đ  thu n l i hay khó khăn cho s n xu t lúa.ề ứ ộ ậ ợ ả ấKhí h u: là y u t  quy t đ nh đ n quá trình s n xu t lúa thông qua các thôngậ ế ố ế ị ế ả ấ  

s  nh  đ   m, l ng m a bình quân, ánh sáng, nhi t đ  đ u ph i đ c phân tíchố ư ộ ẩ ượ ư ệ ộ ề ả ượ  đánh giá

Ngu n nồ ước: Nước có vai trò hòa tan các ch t dinh dấ ưỡng và v n chuy nậ ể  chúng trong đ t đ  cung c p cho cây. Các ch t dinh dấ ể ấ ấ ưỡng c n thi t cho cây h uầ ế ầ  

h t là ch t khoáng n u không đế ấ ế ược tan trong nước thì r  cây s  không hút đễ ẽ ượ  c

Nước góp ph n quan tr ng trong vi c c i t o đ t, nó t o đi u ki n cho vi sinhầ ọ ệ ả ạ ấ ạ ề ệ  

v t  ho t đ ng phân gi i các ch t h u c  làm tăng đ  phì nhiêu cho đ t. Trongậ ạ ộ ả ấ ữ ơ ộ ấ  quá trình sinh trưởng cây tr ng c n nhi u nồ ầ ề ước đ  phát tri n b  r  đ  h p thuể ể ộ ễ ể ấ  

ch t dinh dấ ưỡng t t h n. Nố ơ ướ là  môi trc   ườ   s ng c a cây lúa,ng ố ủ   là đi uề   ki nệ  ngo i c nhạ ả  không th  thi u để ế ược đ iố  v i cây lúa, vì v y ngu n nớ ậ ồ ướ ướ ho cc t i  ặ  

kh  năng đ a nả ư ướ ừ ơc t  n i khác vào vùng s n xu t là m t v n đ  r t quan tr ng.ả ấ ộ ấ ề ấ ọb) Đi u ki n sinh h cề ệ ọ

Gi ng: Gi ng là y u t  tr c ti p quy t đ nh năng su t và s n lố ố ế ố ự ế ế ị ấ ả ượng c aủ  cây lúa. Ngày nay v i s  phát tri n không ng ng c a khoa h c các lo i gi ngớ ự ể ừ ủ ọ ạ ố  

m i đớ ượ ạc t o ra ngày càng nhi u nh m nâng cao năng su t và ch t lề ằ ấ ấ ượng c aủ  

s n ph m. Tuy nhiên m i lo i gi ng có nh ng đ c đi m riêng bi t, gi ng ch uả ẩ ỗ ạ ố ữ ặ ể ệ ố ị  

h n t t, gi ng kháng b nh t t và kháng sâu t t  Nh ng đ c tính này n u đạ ố ố ệ ố ố ữ ặ ế ượ  ckhai thác phù h p v i t ng lo i đ t và khí h u thì s  mang l i năng su t cao vàợ ớ ừ ạ ấ ậ ẽ ạ ấ  

ph m ch t t t h n cho cây tr ng ngẩ ấ ố ơ ồ ười nông dân bán được giá cao h n. ơ

Phân bón: có 16 lo i dạ ưỡng ch t c n thi t cho cây tr ng. Trong đó có 3ấ ầ ế ồ  nguyên t  do nố ước và do không khí cung c p ( C, H, O). Mấ ười ba nguyên t  khácố  

do đ t đai và phân bón do con ngấ ười cung c p. Phân bón đấ ược chia thành các lo iạ  phân sau đây g n li n và tác đ ng tr c ti p c a chúng lên cây tr ng.ắ ề ộ ự ế ủ ồ

­Phân đ m: là ch t t o hình cho cây lúa là thành ph n ch  y u c a Protein.ạ ấ ạ ầ ủ ế ủ

­ Phân lân: Lân có vai trò quan tr ng trong đ i s ng c a cây tr ng. Lân cóọ ờ ố ủ ồ  trong thành ph n c a h t nhân t  bào, r t c n trong vi c hình thành các b  ph nầ ủ ạ ế ấ ầ ệ ộ ậ  

m i c a cây. Lân tham gia vào thành ph n các enzim, các protein, tham gia vàoớ ủ ầ  quá trình tr ng h p các axit amin. Lân kích thích s  phát tri n c a r  cây, làm choổ ợ ự ể ủ ễ  

r  ăn sâu vào đ t và lan r ng ra xung quanh, t i đi u ki n cho cây tr ng ch uễ ấ ộ ạ ề ệ ồ ị  

được h n và ít đ  ngã. Lân kích thích quá trình đ  nhánh, n y ch i, thúc đ y raạ ổ ẻ ả ồ ẩ  hoa k t qu  s m và nhi u. Lân làm tăng đ c tính ch ng ch u c a cây đ i v i cácế ả ớ ề ặ ố ị ủ ố ớ  

y u t  không thu n l i: ch ng rét, ch ng h n, ch u đ  chua c a đ t, ch ng m tế ố ậ ợ ố ố ạ ị ộ ủ ấ ố ộ  

s  lo i sâu b nh h i ố ạ ệ ạ

­ Phân Kali: Kali có vai trò ch  y u trong vi c chuy n hóa năng lủ ế ệ ể ượng trong quá trình đ ng hóa các ch t dinh dồ ấ ưỡng c a cây. Kali làm tăng ph m ch t nôngủ ẩ ấ  

s n và góp ph n làm tăng năng su t c a cây tr ng, tăng hàm lả ầ ấ ủ ồ ượng b t và tăngộ  

kh  năng b o qu n c a h t.ả ả ả ủ ạ

Sâu b nh h i: đây là nh ng tác nhân gây  nh hệ ạ ữ ả ưởng x u đ n quá trình sinhấ ế  

trưởng và phát tri n c a cây lúa, làm gi m năng su t lúa, gi m thu nh p c aể ủ ả ấ ả ậ ủ  

ngườ ồi tr ng lúa

10

c) Đi u ki n kinh t , xã h iề ệ ế ộ

Đ c đi m dân c , trình đ , kinh nghi m canh tác  nh hặ ể ư ộ ệ ả ưởng đ n vi c s nế ệ ả  

xu t lúa. Nh ng vùng có kinh nghi m canh tác lâu đ i, có trình đ  k  thu tấ ữ ệ ờ ộ ỹ ậ  

thường có năng su t lúa cao h n.ấ ơ

Th  trị ường, giá c  cũng là nhân t  tác đ ng đ n ngả ố ộ ế ười nông dân s n xu t.ả ấ  Giá c    đây bao g m c  giá lúa và giá chi phí đ u vào, chi phí cho s n xu t lênả ở ồ ả ầ ả ấ  quá cao mà người nông dân không có v n đ  đ u t  cho s n xu t cũng bu c hố ể ầ ư ả ấ ộ ọ 

ph i thu h p quy mô s n xu t.ả ẹ ả ấ

2.1.5. M t s  v n đ  lý lu n v  tiêu th  lúaộ ố ấ ề ậ ề ụ

+ Khái ni m tiêu th  s n ph m ệ ụ ả ẩ

­ V  nghĩa h p: Tiêu th  s n ph m là quá trình chuy n sang hình thái giá trề ẹ ụ ả ẩ ể ị 

s n ph m. S n ph m đả ẩ ả ẩ ược coi là tiêu th  khi khách hàng ch p nh n thanh toán.ụ ấ ậ  Theo quan đi m này, quá trình tiêu th  b t đ u khi đ a hàng vào l u thông và k tể ụ ắ ầ ư ư ế  thúc khi đã bán xong

­ Theo nghĩa r ng: Tiêu th  s n ph m chính là m t quá trình bao g m nhi uộ ụ ả ẩ ộ ồ ề  khâu t  vi c nghiên c u th  trừ ệ ứ ị ường, đ nh hị ướng s n xu t, t  ch c bán hàng vàả ấ ổ ứ  

th c hi n các d ch v  trự ệ ị ụ ước và sau khi bán hàng. Nh  v y, theo quan đi m này,ư ậ ể  tiêu th  s n ph m là m t quá trình xu t hi n t  trụ ả ẩ ộ ấ ệ ừ ước khi t  ch c các ho t đ ngổ ứ ạ ộ  

s n xu t và ch  k t thúc khi đã bán đả ấ ỉ ế ượ ảc s n ph m.ẩ

­ V  b n ch t, tiêu th  s n ph m là quá trình th c hi n giá tr  c a s nề ả ấ ụ ả ẩ ự ệ ị ủ ả  

ph m, là giai đo n đ a s n ph m t  ngẩ ạ ư ả ẩ ừ ườ ải s n xu t đ n ngấ ế ười tiêu dùng. Quá trình này, ngườ ải s n xu t có th  thu h i đấ ể ồ ược v n đ u t  c a mình đ  trang tr iố ầ ư ủ ể ả  các chi phí s n xu t và ti p t c quá trình s n xu t.ả ấ ế ụ ả ấ

+ Đ c đi m c a tiêu th  s n ph m ặ ể ủ ụ ả ẩ

Nh ng đ c đi m tiêu th  s n ph m nông nghi p g n li n v i nh ng đ cữ ặ ể ụ ả ẩ ệ ắ ề ớ ữ ặ  

đi m c a s n xu t nông nghi p, v i nh ng s n ph m nông nghi p và th  trể ủ ả ấ ệ ớ ữ ả ẩ ệ ị ườ  ngnông s n. Nh ng đ c đi m đó là:ả ữ ặ ể

­ S n ph m nông nghi p và th  trả ẩ ệ ị ường nông s n mang tính ch t vùng và khuả ấ  

v c. Đ c đi m này xu t phát t  đ c đi m c a s n xu t nông nghi p g n ch tự ặ ể ấ ừ ặ ể ủ ả ấ ệ ắ ặ  

v i đi u ki n t  nhiên mang tính ch t vùng. L i th  so sánh và l i th  tuy t đ iớ ề ệ ự ấ ợ ế ợ ế ệ ố  

c a các vùng là y u t  r t quan tr ng trong vi c l a ch n hủ ế ố ấ ọ ệ ự ọ ướng s n xu t kinhả ấ  

doanh c a c  s  s n xu t kinh doanh và t  ch c h p lý quá trình tiêu th  s nủ ơ ở ả ấ ổ ứ ợ ụ ả  

ph m. Có s n ph m ch  thích  ng v i m t vùng, th m chí ti u vùng và l i thẩ ả ẩ ỉ ứ ớ ộ ậ ể ợ ế tuy t đ i có đệ ố ược coi nh  là nh ng đ c đi m mà   các vùng khác, khu v c khácư ữ ặ ể ở ự  không có. Đ i v i nh ng s n ph m lo i này có th  có nh ng hình th c vàố ớ ữ ả ẩ ạ ể ư ứ  

phương pháp tiêu th  đ c bi t. Đ i v i nh ng lo i s n ph m khá ph  bi n màụ ặ ệ ố ớ ữ ạ ả ẩ ổ ế  vùng nào cũng có thì ph i có nh ng hình th c tiêu th  thích h p.ả ữ ứ ụ ợ

­ Tính ch t mùa v  c a s n xu t nông nghi p có tác đ ng m nh m  đ nấ ụ ủ ả ấ ệ ộ ạ ẽ ế  cung­c u c a th  trầ ủ ị ường nông s n và giá c  nông s n. S  khan hi m d n đ n giáả ả ả ự ế ẫ ế  

c  cao vào đ u v , cu i v  và s  d  th a làm cho giá c  gi m vào chính v  làả ầ ụ ố ụ ự ư ừ ả ả ụ  

m t bi u hi n c a đ c đi m này. Vi c ch  bi n, b o qu n và d  tr  s n ph mộ ể ệ ủ ặ ể ệ ế ế ả ả ự ữ ả ẩ  

đ  đ m b o cung c u tể ả ả ầ ương đ i  n đ nh là m t yêu c u c n đố ổ ị ộ ầ ầ ược chú ý trong quá trình t  ch c tiêu th  s n ph m.ổ ứ ụ ả ẩ

­ S n ph m nông nghi p r t đa d ng, phong phú và tr  thành nhu c u t iả ẩ ệ ấ ạ ở ầ ố  thi u hàng ngày c a m i ngể ủ ỗ ười, v i th  trớ ị ường r t r ng l n nên vi c t  ch c tiêuấ ộ ớ ệ ổ ứ  

th  s n ph m ph i h t s c linh ho t. S n ph m c ng k nh, tụ ả ẩ ả ế ứ ạ ả ẩ ồ ề ươ ối s ng, khó b oả  

qu n chuyên ch  xa, vì v y c n t  ch c các ch  nông thôn, các c a hàng l u đ ngả ở ậ ầ ổ ứ ợ ử ư ộ  

và nhi u hình th c linh ho t và thu n ti n cho ngề ứ ạ ậ ệ ười tiêu dùng, ho c s  ch  trặ ơ ế ướ  ckhi tiêu th , đ ng th i ph i s  d ng các phụ ồ ờ ả ử ụ ương ti n chuyên dùng riêng khi v nệ ậ  chuy n, b o qu n.ể ả ả

­ M t b  ph n l n nh  nông s n, lộ ộ ậ ớ ư ả ương th c, th c ph m đự ự ẩ ược tiêu dùng 

n i b  ho c v i t  cách là t  li u s n xu t, vì v y ph i tính đ n nh ng nhu c uộ ộ ặ ớ ư ư ệ ả ấ ậ ả ế ữ ầ  

đó m t cách c  th  đ  t  ch c t t vi c tiêu th  đ i v i nông s n độ ụ ể ể ổ ứ ố ệ ụ ố ớ ả ược coi là hàng hóa vượt ra ngoài ph m vi tiêu dùng c a gia đình, c a c  s  s n xu t kinhạ ủ ủ ơ ở ả ấ  doanh. Nh ng đ c đi m trên đây c n đữ ặ ể ầ ược tính đ n trong vi c t  ch c quá trìnhế ệ ổ ứ  tiêu th  s n ph m c a các c  s  s n xu t kinh doanh nông nghi p.ụ ả ẩ ủ ơ ở ả ấ ệ

+ Vai trò c a tiêu th  s n ph m ủ ụ ả ẩ

­ Tiêu th  s n ph m là m t khâu quan tr ng c a quá trình ho t đ ng s nụ ả ẩ ộ ọ ủ ạ ộ ả  

xu t kinh doanh. Đó chính là quá trình th c hi n giá tr  s n ph m, là giai đo nấ ự ệ ị ả ẩ ạ  làm cho s n ph m ra kh i quá trình s n xu t và bả ẩ ỏ ả ấ ước vào l u thông, đ a s nư ư ả  

ph m t  lĩnh v c l u thông sang lĩnh v c tiêu dùng. Có th  bi u hi n giai đo nẩ ừ ự ư ự ể ể ệ ạ  tiêu th  s n ph m trong quá trình s n xu t theo s  đ  2.1:ụ ả ẩ ả ấ ơ ồ

Đ u vàoầ

12

(Nguôn: Giao trinh kinh tê nông nghiêp̀ ́ ̀ ́ ̣ )

S  đ  2.1: Quá trình tiêu th  s n ph mơ ồ ụ ả ẩ

­ Trong xã h i, vi c t  ch c t t các ho t đ ng tiêu th  s n ph m s  thúcộ ệ ổ ứ ố ạ ộ ụ ả ẩ ẽ  

đ y nhanh quá trình phân ph i và l u thông, đ y nhanh quá trình tái s n xu t xãẩ ố ư ẩ ả ấ  

h i, trên c  s  đó thúc đ y s  phát tri n m i m t c a n n kinh t ộ ơ ở ẩ ự ể ọ ặ ủ ề ế

­ Trong s n xu t, k t qu  ho t đ ng c a khâu tiêu th  s n ph m có tácả ấ ế ả ạ ộ ủ ụ ả ẩ  

d ng r t l n, nhi u khi đóng vai trò quy t đ nh đ i v i hi u qu  c a quá trìnhụ ấ ớ ề ế ị ố ớ ệ ả ủ  

s n xu t kinh doanh.ả ấ

Chính nh  khâu tiêu th  mà ngờ ụ ườ ải s n xu t có th  thu h i v n, thu h i cácấ ể ồ ố ồ  chi phí b  ra, th c hi n đỏ ự ệ ược m c tiêu l i nhu n và các m c tiêu khác trong s nụ ợ ậ ụ ả  

xu t kinh doanh c a mình. K t qu  c a quá trình tiêu th  s  ph n ánh tính đúngấ ủ ế ả ủ ụ ẽ ả  

đ n c a m c tiêu và chi n lắ ủ ụ ế ược kinh doanh, ch t lấ ượng công tác c a c  b  máyủ ả ộ  

S  đ  2.2: Khâu tiêu th  lúaơ ồ ụ

2.2. C  s  th c ti nơ ở ự ễ

2.2.1. Tình hình s n xu t lúa trên th  gi iả ấ ế ớ

S n xu t lúa g o th  gi i năm 2013 đã x u đi đáng k  khi mà s n lả ấ ạ ế ớ ấ ể ả ượ  ng

g o t i Trung Qu c và  n Đ , hai qu c gia s n xu t g o đ ng đ u th  gi i, cóạ ạ ố Ấ ộ ố ả ấ ạ ứ ầ ế ớ  

xu hướng gi m. S n lả ả ượng g o th  gi i năm 2013   m c 494 tri u t n, tăngạ ế ớ ở ứ ệ ấ  0,9% tương đương 4,2 tri u t n so v i năm 2012. Con s  này cho th y trong 10ệ ấ ớ ố ấ  năm tr  l i đây (t  năm 2007­2013), s n lở ạ ừ ả ượng g o th  gi i trung bình tăng 10ạ ế ớ  tri u t n m t năm. N u đ t đệ ấ ộ ế ạ ược m c này, năm 2013 s  là năm liên ti p th  2ứ ẽ ế ứ  

mà s n lả ượng g o th  gi i có m c tăng trạ ế ớ ứ ưởng tương đ i ch m.ố ậ  Xu t kh u g oấ ẩ ạ  bình quân đ n các Châu l c trong 17 năm th  hi n   b ng 2.1ế ụ ể ệ ở ả

B ng 2.2. S n lả ả ượng lúa xu t kh u g o bình quân đ n các Châu l c trongấ ẩ ạ ế ụ  

h i ph c nh  đi u ki n th i ti t khá thu n l i. Tuy nhiên, thi t h i do thi u m aồ ụ ờ ề ệ ờ ế ậ ợ ệ ạ ế ư  

t i các vùng phía Đông và do c n bão Phailin h i đ u tháng 10 năm 2013 đã khi nạ ơ ồ ầ ế  

s n lả ượng g o c a  n Đ  gi m 2 tri u t n xu ng còn 106 tri u t n. Nh  v y,ạ ủ Ấ ộ ả ệ ấ ố ệ ấ ư ậ  

s n lả ượng g o c a nạ ủ ước này s  gi m 1,5% so v i mùa v  năm 2012.ẽ ả ớ ụ

H u h t các qu c gia châu Á khác d  ki n đang trong giai đo n thu ho ch,ầ ế ố ự ế ạ ạ  

v i m c s n lớ ứ ả ượng tăng đáng k , đ c bi t là t i  ể ặ ệ ạ Bangladesh, Campuchia, Hàn 

Qu c, Myanma, Pakistan, Philippines, Sri Lankaố  và Thái Lan. Vì th i ti t quá  mờ ế ẩ  

t và thi u ánh n ng m t tr i, nên d  báo s n l ng lúa g o t i 

ướ ế ắ ặ ờ ự ả ượ ạ ạ Indonesia sẽ không đ t đạ ược m c tiêu mà chính ph  nụ ủ ước này đ a ra. Tuy nhiên, s n lư ả ượ  nglúa g o c a ạ ủ Indonesia v n vẫ ượt qua m c k  l c năm ngoái. ứ ỷ ụ

       Ngu n:  ồ FAO năm 2012  

Bi u đ  2.1. S n lể ồ ả ượng và di n tích lúa g o th  gi i (2004 – 2013)ệ ạ ế ớ   

S n xu t lúa g o t i châu M  Latinh và vùng Caribê đả ấ ạ ạ ỹ ược k  v ng là h iỳ ọ ồ  

ph c, m c dù không đ t đụ ặ ạ ược m c s n lứ ả ượng h i năm 2011. H u h t các qu cồ ầ ế ố  gia trong khu v c s  có v  mùa b i thu nh  đi u ki n th i ti t thu n l i, đ cự ẽ ụ ộ ờ ề ệ ờ ế ậ ợ ặ  

bi t là t i ệ ạ Brazil, Guyana, Paraguay và Venezuela. Trong khi đó, t i ạ Bolivia, giá 

g o th p c ng v i đi u ki n th i ti t b t l i đã khi n s n lạ ấ ộ ớ ề ệ ờ ế ấ ợ ế ả ượng g o nạ ước này 

được d  báo gi m 26%. T i châu Đ i dự ả ạ ạ ương, m c dù đi u ki n tr ng không  nặ ề ệ ồ ổ  

đ nh, nh ng ị ư Australia v n đ t đẫ ạ ược m c s n lứ ả ượng k  l c h n 10 t n/ha. Ngoàiỷ ụ ơ ấ  

ra, di n tích lúa g o đệ ạ ược m  r ng đã đ a s n lở ộ ư ả ượng g o nạ ước này đ t m c kạ ứ ỷ 

l c k  t  năm 2002. ụ ể ừ

S n lả ượng g o khu v c châu Phi gi m 1% trong năm 2014. S  suy gi mạ ự ả ự ả  này ch  y u là do s n lủ ế ả ượng t i ạ Madagascar, nướ ảc s n xu t g o l n th  2 trongấ ạ ớ ứ  khu v c, gi m 21% vì thi u m a và n n d ch châu ch u. Tình tr ng tự ả ế ư ạ ị ấ ạ ương tự cũng đang di n ra t i ễ ạ Benin, Burkina Faso và Senegal. T i châu Âu, s n l ngạ ả ượ  

g o gi m 9% do tình hình s n xu t t i m t s  nạ ả ả ấ ạ ộ ố ước trong khu v c gi m m nh.ự ả ạ  

T i ạ Italia, l ng m a quá nhi u và nhi t đ  th p trong mùa hè đã khi n cây lúaượ ư ề ệ ộ ấ ế  không phát tri n. Còn t i ể ạ Tây Ban Nha, giá g o gi m đã khi n ngạ ả ế ười nông dân thu h p di n tích tr ng lúa. T i B c M , s n lẹ ệ ồ ạ ắ ỹ ả ượng lúa g o c a ạ ủ Hoa K  ỳ cũng 

được d  báo gi m 7% m c dù năng su t đ t m c k  l c.ự ả ặ ấ ạ ứ ỷ ụ

16

2.2.2.Tình hình s n xu t lúa   Vi t Namả ấ ở ệ

Đông Xuân

Lúa 

Hè Thu

Lúa Mùa

Lúa Đông Xuân

Lúa 

Hè Thu

Lúa Mùa

S n lả ượng lúa c  năm 2013 ả ước tính đ t 44,1 tri u t n, tăng 338,3 nghìnạ ệ ấ  

t n so v i năm trấ ớ ước, trong đó di n tích gieo tr ng ệ ồ ước tính đ t 7,9 tri u ha,ạ ệ  tăng 138,7 nghìn ha, năng su t đ t 55,8 t /ha, gi m 0,6 t /ha. ấ ạ ạ ả ạ

Di n tích gieo tr ng lúa đông xuân năm 2013 đ t 3.140,7 nghìn ha, tăng 16,4ệ ồ ạ  nghìn ha so v i v  đông xuân tr c; s n l ng đ t 20,2 tri u t n, gi m 54,4 nghìnớ ụ ướ ả ượ ạ ệ ấ ả  

t n do năng su t đ t 64,4 t /ha, gi m 0,5 t /ha. Di n tích gieo tr ng lúa hè thu đ tấ ấ ạ ạ ả ạ ệ ồ ạ  2.146,9 nghìn ha, tăng 15,1 nghìn ha so v i v  tr c; s n l ng đ t 11,2 tri u t n,ớ ụ ướ ả ượ ạ ệ ấ  

gi m 81,6 nghìn t n do năng su t ch  đ t 52,2 t /ha, gi m 0,8 t /ha. ả ấ ấ ỉ ạ ạ ả ạ Di n tích gieoệ  

tr ng lúa mùa đ t 1.985,4 nghìn ha, tăng 7,6 nghìn ha so v i v  mùa năm 2012.ồ ạ ớ ụ  Tuy nhiên, s n lả ượng lúa mùa ước tính đ t g n 9,4 tri u t n, gi m 104,4 nghìnạ ầ ệ ấ ả  

t n do năng su t ch  đ t 47,3 t /ha, gi m 0,7 t /ha. ấ ấ ỉ ạ ạ ả ạ

S n lả ượng lúa c  năm 2014 ả ước tính đ t g n 45 tri u t n, tăng 955,2ạ ầ ệ ấ  nghìn t n so v i năm trấ ớ ước, ch  y u do năng su t đ t 57,6 t /ha, tăng 1,9 t /ha.ủ ế ấ ạ ạ ạ  Trong s n lả ượng lúa c  năm, ả s n lả ượng lúa đông xuân đ t h n 20,8 tri u t n,ạ ơ ệ ấ  tăng 780,8 nghìn t n do năng su t đ t 66,9 t /ha, tăng 2,3 t /ha; s n lấ ấ ạ ạ ạ ả ượng lúa hè thu đ t 14,5 tri u t n, gi m 93,1 nghìn t n; s n lạ ệ ấ ả ấ ả ượng lúa mùa ước tính đ t 9,6ạ  tri u t n, tăng 267,5 nghìn t n. ệ ấ ấ

B ng 2.4. ả Di n tích lúa các năm (2010­2013) phân theo đ a phệ ị ương

ĐV: Nghìn t n  ấ

C  NẢ ƯỚC 7.489,4 7.655,4 7.761,2 7.899,4

Đ ng b ng sông H ng ồ ằ ồ 1.150,1 1.144,5 1.138,7 1.130,7 Trung du và mi n núi phía B c ề ắ 666,4 670,9 678,0 688,8

B c Trung B  và Duyên h i mi n Trung ắ ộ ả ề 1.214,1 1.228,8 1.236,4 1.230,2

18

PH N 3 Ầ

N I DUNG VÀ PH Ộ ƯƠ NG PHÁP NGHIÊN C U Ứ

3.1. Đ i tố ượng nghiên c uứ

Ho t đ ng s n xu t lúa t i phạ ộ ả ấ ạ ường Khánh Xuân, Tp. Buôn Ma Thu t,ộ  

Thông tin s  li u s  d ng trong th i gian là 3 năm, t  năm 2012 ­ 2014ố ệ ử ụ ờ ừ

Th i gian th c hi n đ  tài nghiên c u ờ ự ệ ề ứ là 16/03/2015 đ n 19/06/2015ế

­ Xác đ nh các y u t   nh hị ế ố ả ưởng đ n phát tri n s n xu t lúa và đ  xu tế ể ả ấ ề ấ  

gi i pháp đ  nâng cao hi u qu  s n xu t t i phả ể ệ ả ả ấ ạ ường Khánh Xuân, Tp Buôn Ma Thu t, t nh Đ k L k.ộ ỉ ắ ắ

­ Phía Tây giáp v i xã Hòa Xuân, thành ph  Buôn Ma Thu t.ớ ố ộ

­ Phía Đông giáp xã Ea Kao và phường Ea Tam, thành ph  Buôn Ma Thu t.ố ộ

­ Phía B c giáp v i phắ ớ ường Th ng Nh t, phố ấ ường Tân Thành, Tp Buôn Ma Thu t và xã Ea Nuôl huy n Buôn Đôn.ộ ệ

­ Phía Nam giáp v i xã Hòa Khánh, thành ph  Buôn Ma Thu t.ớ ố ộ

Phường Khánh Xuân được n i li n v i trung tâm thành ph  và các phố ề ớ ố ườ  ngkhác b i h  th ng đở ệ ố ường b  n i th , r t thu n l i trong giao l u kinh t ­ xộ ộ ị ấ ậ ợ ư ế ã h i,ộ  

thương m i, d ch v , du l ch…ạ ị ụ ị

3.1.1.2. Đi u ki n khí h u ề ệ ậ

Khí h u c a phậ ủ ường mang tính ch t c a thành ph  Buôn Ma Thu t, v aấ ủ ố ộ ừ  

ch u s  chi ph i c a khí h u nhi t đ i gió mùa, v a mang tính ch t c a khí h uị ử ố ủ ậ ệ ớ ừ ấ ủ ậ  cao nguyên. Hàng năm có hai mùa rõ r t: mùa m a và mùa khô. Mùa m a b t đ uệ ư ư ắ ầ  

t  tháng 5 đ n h t tháng 10, t p trung 90% lừ ế ế ậ ượng m a c  năm, khí h u  m vàư ả ậ ẩ  

d u mát; mùa khô b t đ u t  tháng 11 đ n tháng 4 năm sau, lị ắ ầ ừ ế ượng m a khôngư  đáng k , khí h u mát và l nh, đ   m th p.ể ậ ạ ộ ẩ ấ

­ Nhi t đ : Nhi t đ  trung bình trong năm 23­24ệ ộ ệ ộ 0C. Trong đó nhi t đ  trungệ ộ  bình tháng nóng nh t 36ấ 0C (tháng 3) và nhi t đ  trung bình tháng l nh nh t làệ ộ ạ ấ  15,10C (tháng 12). Biên đ  nhi t gi a ngày và đêm cao (9 – 12ộ ệ ữ 0C). Bình quân giờ chi u sáng/năm là t  1700­2400 gi ế ừ ờ

­ Ch  đ   m trung bình năm 82,4%,  m đ  trung bình mùa khô 79%, mùaế ộ ẩ ẩ ộ  

m a 87%. Đ   m trung bình tháng cao nh t 90% (tháng 9) và tháng th p nh t làư ộ ẩ ấ ấ ấ  71% (tháng 3). 

­ Lượng m a: Lư ượng m a bình quân năm 1.773mm. Lư ượng m a trung bìnhư  tháng cao nh t 610mm (tháng 9), lấ ượng m a trung bình tháng th p nh t 3 – 4mmư ấ ấ  (tháng 2)  Khí h u phân thành hai mùa rõ r t là mùa m a và mùa khô. M a b tậ ệ ư ư ắ  

đ u t  tháng 5 và k t thúc vào tháng 11, lầ ừ ế ượng m a trong mùa m a chi m 80­ư ư ế90% lượng m a c  năm, m a l n và t p trung m a nhi u nh t trong 3 tháng tư ả ư ớ ậ ư ề ấ ừ tháng 9 đ n tháng 12. Mùa khô b t đ u t  tháng 12 đ n tháng 4 năm sau, lế ắ ầ ừ ế ượ  ng

m a chi m kho ng 10­20% c  năm, đ   m không khí th p, lư ế ả ả ộ ẩ ấ ượng b c thoát h iố ơ  

nước trong mùa khô l n.ớ

­ Ch  đ  n ng: S  gi  n ng trung bình năm 2.738 gi , t p trung nhi u nh tế ộ ắ ố ờ ắ ờ ậ ề ấ  vào các tháng mùa khô nh t là vào tháng 1 – 3. S  gi  n ng trung bình   các thángấ ố ờ ắ ở  mùa khô 256 gi  và   các tháng mùa m a là nh  h n 200 gi ờ ở ư ỏ ơ ờ

20

­ Ch  đ  gió: Mùa khô thế ộ ường là gió Đông B c v i t n su t 40­70% mùaắ ớ ầ ấ  

m a ch  y u là gió Tây Nam v i t n su t 85%. T c đ  gió trung bình 5­6m/s, t cư ủ ế ớ ầ ấ ố ộ ố  

đ  gió cao nh t  17m/s. Không có bão, nh ng v n thộ ấ ư ẫ ường ch u  nh hị ả ưởng tr cự  

ti p c a các c n bão Nam trung B , gây m a to kéo dài.ế ủ ơ ộ ư

­   Ch   đ   b c   h i   nế ộ ố ơ ước:   Lượng   nước   b c   h i   nố ơ ước   bình   quân   năm 1.178mm. Lượng b c h i tháng l n nh t 183mm (tháng 3) và th p nh t là 45mmố ơ ớ ấ ấ ấ  (tháng 9). Lượng nước b c h i ch  y u t p trung vào mùa khô.ố ơ ủ ế ậ

3.1.1.3. Đ a hình ị

Đ a hình, đ a m o c a phị ị ạ ủ ường Khánh Xuân nói chung là d c tho i, b  chiaố ả ị  

c t b i các dòng su i, tắ ở ố ương đ i g  gh  và có hố ồ ề ướng nghiêng d n t  Đông B cầ ừ ắ  sang Tây Nam, đ  d c t  0,5 – 10%. Do đ a hình không ph c t p, đ t đai thu nộ ố ừ ị ứ ạ ấ ậ  

l i nên th m th c v t xanh t t quanh năm… ợ ả ự ậ ố

3.1.1.4. Thuy văn ̉

Ch  đ  thu  văn c a phế ộ ỷ ủ ường ph  thu c vào h  th ng sông, su i, h  trênụ ộ ệ ố ố ồ  

đ a bàn. H u h t các con su i có l u v c nh , đ  d c dòng ch y l n, m c nị ầ ế ố ư ự ỏ ộ ố ả ớ ự ướ  cthay đ i theo mùa. M a m a nổ ư ư ước dâng cao (trong các tr n m a l n h n 100mmậ ư ớ ơ  gây ng p úng c c b  cho vùng ven su i, th i gian ng p trung bình 1 – 2 gi ),ậ ụ ộ ố ờ ậ ờ  Mùa khô h u h t các con su i đ u c n ki t. L u lầ ế ố ề ạ ệ ư ượng nướ ủc c a các h  trên đ aồ ị  bàn cũng thay đ i theo mùa, vào cu i mùa m a nổ ố ư ước lên cao c c đ i, cu i mùaự ạ ố  khô nước xu ng c c ti u (tháng 5).ố ự ể

3.2.2. Tài nguyên

3.2.2.1. Tài nguyên đ t ấ

Đ t đai phấ ường Khánh Xuân đa d ng v  th  nhạ ề ổ ưỡng theo s  li u đi u traố ệ ề  

c a các năm thì đ a bàn phủ ị ường đa ph n là đ t có thành ph n c  gi i n ng g mầ ấ ầ ơ ớ ặ ồ  các nhóm đ t chính sau: đ t đ  vàng, đ t sét và đ t bazan.ấ ấ ỏ ấ ấ

Phường Khánh Xuân g m có các lo i đ t sau:ồ ạ ấ

­ Đ t nâu đ  phát tri n trên đá m  bazan (Fk): phân b  ch  y u   phía Tâyấ ỏ ể ẹ ố ủ ế ở  

B c c a phắ ủ ường, v i di n tích kho ng 430 ha chi m 20% t ng di n tích đ t c aớ ệ ả ế ổ ệ ấ ủ  

phường

­ Đ t nâu vàng trên đá Macma baz  (Fu): phân b    phía Đông phấ ơ ố ở ườ  ngKhánh Xuân, v i di n tích 1329 ha, chi m 61% t ng di n tích đ t c a phớ ệ ế ổ ệ ấ ủ ường

­ Đ t đen trên s n ph m b i t  (Rk): phân b    phía Nam c a phấ ả ẩ ồ ụ ố ở ủ ường, v iớ  

di n tích 425ha, chi m 19% t ng di n tích đ t c a phệ ế ổ ệ ấ ủ ường

­ Đ t d c t  thung lũng là đ t phân b    đ a hình th p, thành ph n c  gi iấ ố ụ ấ ố ở ị ấ ầ ơ ớ  

và các con su i, tuy nhiên lố ượng nước ch y này không đ  đáp  ng nhu c u s nả ủ ứ ầ ả  

xu t c a nhân dân mà d a nhi u vào ngu n nấ ủ ự ề ồ ướ ủc c a h  th ng th y l i. ệ ố ủ ợ

Tài nguyên nước trên đ a bàn ị phường có tr  lữ ượng khá. Ngu n nồ ước m tặ  

d i dào b i h  th ng khe su i, đ p ch a nồ ở ệ ố ố ậ ứ ước v i tr  lớ ữ ượng tương đ i l n, tuyố ớ  nhiên l i ph  thu c theo mùa trong năm. Ngu n nạ ụ ộ ồ ước m t c a phặ ủ ường là n iơ  cung c p nấ ướ ước t i cho s n xu t nông nghi p.ả ấ ệ

Ngu n nồ ước ng m khá phong phú, ch t lầ ấ ượng nướ ốc t t, vào mùa m a trư ữ 

lượng nước nhi u và mùa khô b  h  th p đ  sâu.ề ị ạ ấ ộ  Hi n nay nhân dân đã và đangệ  khai thác s  d ng ph c v  sinh ho t.ử ụ ụ ụ ạ

Phường có 15 t  dân ph  và 01 buôn dân t c t i ch , có 134 t  liên gia. Dânổ ố ộ ạ ỗ ổ  

s  trung bình năm 2014 là 25.315 ngố ười, g m v i 22.483 nhân kh u, t ng s  hồ ớ ẩ ổ ố ộ 5.325 h , g m 12 dân t c anh em cùng sinh s ng. Trong đó dân t c Kinh có 4.448ộ ồ ộ ố ộ  

h  g m 23.038 nhân kh u, Êđê có 88 h  g m 566 nhân kh u, các dân t c khác làộ ồ ẩ ộ ồ ẩ ộ  

78 h  v i 320 nhân kh u s ng r i rác   các khu dân c  ộ ớ ẩ ố ả ở ư

3.2.3.2. Lao đ ng và vi c làm ộ ệ

Khánh Xuân tuy là phường n i th  nh ng lao đ ng s ng b ng ngh  s nộ ị ư ộ ố ằ ề ả  

xu t nông nghi p khá l n. S  ngấ ệ ớ ố ười đang trong đ  tu i lao đ ng là 11219 ngộ ổ ộ ườ  i,chi m 48% t ng s  nhân kh u. Ph n l n l c lế ổ ố ẩ ầ ớ ự ượng lao đ ng đang làm trong lĩnhộ  

v c nông nghi p ( chi m trên 60% ), còn l i m t b  ph n lao đ ng đang làm ự ệ ế ạ ộ ộ ậ ộ ở 

m t s  ngành ngh  t i đ a phộ ố ề ạ ị ương nh : s n xu t  ng nư ả ấ ố ước, c  khí nh …M tơ ỏ ộ  

b  ph n khác là các h  kinh doanh các m t hàng ăn u ng, t p hóa, phân bón.ộ ậ ộ ặ ố ạ  Công tác xóa đói gi m nghèo đả ược chú tr ng, nh t là đ i v i đ ng bào dân t cọ ấ ố ớ ồ ộ  thi u s , b ng nhi u bi n pháp ( vay v n  u đãi, h  tr  gi ng,  ng phân bón trể ố ằ ề ệ ố ư ỗ ợ ố ứ ả 

ch m, hậ ướng d n và chuy n giao kĩ thu t canh tác, các đoàn th  c a phẫ ể ậ ể ủ ường đ uề  

có chương trình c  th  v  xóa đói gi m nghèo trong h i viên, đoàn viên…).Nênụ ể ề ả ộ  

s  h  đói, nghèo ngày càng gi m, hi n nay toàn phố ộ ả ệ ường còn 512 h  nghèo.ộ

Nhìn chung l c lự ượng lao đ ng c a phộ ủ ường ch a đư ược đào t o c  b n ,ạ ơ ả  

ch  y u làm vi c theo kinh nghi m. Do v y, kh  năng ti p thu công ngh  m iủ ế ệ ệ ậ ả ế ệ ớ  vào s n xu t còn h n ch  ả ấ ạ ế

3.2.3.3. Tình hình phân b  và s  d ng đ t trên đ a bàn ph ổ ử ụ ấ ị ườ ng Khánh Xuân

B ng 3.1. Hi n tr ng s  d ng đ t c a phả ệ ạ ử ụ ấ ủ ường Khánh Xuân năm 2014

Lo i đ tạ ấ Di n tích (ha)ệ T  l (%)ỉ ệ Bình quân/hộ 

Ngu n: H i nông dân ph ồ ộ ườ ng Khánh Xuân

Di n tích đ t nông nghi p c a phệ ấ ệ ủ ường m c dù chi m t i 74,9% song ch  cóặ ế ớ ỉ  1.637,7 ha, bình quân 3.075,4 ha/h , nh  v y ta th y di n tích đ t nông nghi pộ ư ậ ấ ệ ấ ệ  

c a phủ ường khá th p không đáp  ng đấ ứ ược nhu c u m  r ng s n xu t c a các hầ ở ộ ả ấ ủ ộ trên đ a bàn phị ường.

Di n tích đ t chuyên dùng chi m 14,8% bình quân 606,8ệ ấ ế  m2/ h  so v i cácộ ớ  

đ a bàn khác trên đ a bàn thành ph  Buôn Ma Thu t thì là khá th p. Di n tích đ tị ị ố ộ ấ ệ ấ  

 m c dù ch  chi m 5,9% nh ng là khá cao bình quân m i h  có 240,6m

tích đ t ch a s  d ng là 95,1 ha tuy nhiên đây là di n tích các su i t  nhiên vàấ ư ử ụ ệ ố ự  

di n tích đ t đ i núi r t khó c i t o đ  đ a vào s  d ng.ệ ấ ồ ấ ả ạ ể ư ử ụ

3.3. Th c tr ng phát tri n kinh t  ­ xã h i c a phự ạ ể ế ộ ủ ường Khánh Xuân, Tp. Buôn Ma Thu t, t nh Đ k L kộ ỉ ắ ắ

3.3.1. C  s  h  t ngơ ở ạ ầ

H  th ng giao thôngệ ố

S  km đố ường b : 39,2kmộ

+  Xây d ng c  b n:ự ơ ả  

Hoàn thành xây d ng công trình và đ a vào s  d ng đ p Cây Rự ư ử ụ ậ ướng; 

đường tr c chính t  dân ph  12; m t ph n tụ ổ ố ộ ầ ường rào và nhà đ  xe c a UBNDể ủ  

phường. Đang t p trung thi công công trình đậ ường giao thông t i TDP14 (2 tr c)ạ ụ  

và đường giao thông liên t  2­3­5. ổ Ti p t c tri n khai và th c hi n có hi u quế ụ ể ự ệ ệ ả Công văn s  1365/UBND­KT, ngày 06/8/2014 c a UBND Thành ph  Buôn Maố ủ ố  Thu t v  vi c tri n khai xây d ng độ ề ệ ể ự ường giao thông liên t  liên gia trên đ a bànổ ị  

phường Khánh Xuân theo hình th c Nhà nứ ước h  tr  xi măng đã v n đ ng nhânỗ ợ ậ ộ  dân đóng góp kinh phí và ngày công làm được 32.625 mét đường. Đ n nay thànhế  

ph  đã h  tr  cho phố ỗ ợ ường 990 t n xi măng làm 8.450 mét đấ ường, s  còn l i chố ạ ờ Thành ph  c p ti p xi măng. ố ấ ế

H  th ng th y l iệ ố ủ ợ

H  th ng th y l i c a phệ ố ủ ợ ủ ường được xây d ng khá t t v i 5 h  đ p th yự ố ớ ồ ậ ủ  

l i, tuy nhiên các h  đ p này quy mô nh , lợ ồ ậ ỏ ượng nước tr  khá th p. T ng di nữ ấ ổ ệ  tích kênh mương c a phủ ường 5.040m tuy nhiên đã có nhi u đo n b  s t l  c nề ạ ị ạ ở ầ  

ph i đả ượ ửc s a ch a l i.ữ ạ

H  th ng d n nệ ố ẫ ước c a phủ ường ch  y u ph c v  s n xu t là   các kênhủ ế ụ ụ ả ấ ở  

d n nẫ ước N 2, N 4 dài kho ng 6,6 km.ả  Ngoài ra phường còn có h  th ng h  đ pệ ố ồ ậ  

nh  H  th ng sông su i Ea Knia và su i Ea Tam, h  th ng h  đ p: có h  Th ngư ệ ố ố ố ệ ố ồ ậ ồ ố  

24

Nh t, h  Đ i Thông, đ p Giò Gà… và h  th ng thoát nấ ồ ồ ậ ệ ố ướ ởc   các rãnh ven đườ  ngphố.

Đi n, trệ ường h c, tr m y tọ ạ ế

Có 04 trường m u giáo, 04 trẫ ường ti u h c và 04 trể ọ ường trung h c.ọ

Tr m y t  phạ ế ường, s  180 Phan Huy Chú, thành ph  Buôn Ma Thu t, t nhố ố ộ ỉ  Đăk Lăk

Huy đ ng 100% tr  em đ n đ  tu i đ n trộ ẻ ế ộ ổ ế ường. T ng s  h c sinh đ u nămổ ố ọ ầ  

h c 2013 – 2014 có 4.344 em, duy trì đ n cu i năm h c 4.305 em (b ng 99,10%)ọ ế ố ọ ằ

Đ i ngũ giáo viên và nhân viên   3 c p h c có 271 ngộ ở ấ ọ ười ( trong đó cán bộ giáo viên là 230 người), có 148/230 người có trình đ  trên chu n đ t 64,34 % sộ ẩ ạ ố còn l i đ u đ t chu n theo quy đ nh.ạ ề ạ ẩ ị

Năm h c 2014­2015 toàn phọ ường có 4220 em. Trong đó b c M m non làậ ầ  

824 cháu, b c Ti u h c là 2000 em, b c Trung h c c  s  là 1396 emậ ể ọ ậ ọ ơ ở

3.3.2. Th c tr ng s n xu t nông nghi pự ạ ả ấ ệ

M c dù phặ ường đã có nh ng đi u ki n thu n l i đ  phát tri n kinh t  tuyữ ề ệ ậ ợ ể ể ế  nhiên nhìn chung n n kinh t  c a phề ế ủ ường v n còn ch m phát tri n so v i các đ aẫ ậ ể ớ ị  bàn khác trong thành ph  Buôn Ma Thu t. Ngố ộ ười dân ch  y u s ng b ng nghủ ế ố ằ ề nông (chi m 70% dân s ) nh ng di n tích đ t canh tác ít, bình quân m i nhânế ố ư ệ ấ ỗ  

kh u ch  có 1.000 mẩ ỉ 2 đ t canh tác, ch  y u là tr ng lúa nấ ủ ế ồ ước và cà phê, các ngành công nghi p, thệ ương m i, d ch v  còn ch m phát tri n. ạ ị ụ ậ ể

Nông nghi p là ngành s n xu t ch  y u c a phệ ả ấ ủ ế ủ ường, 70% dân s  ch  y uố ủ ế  

d a vào   nông nghi p. Nh  có nh ng đi u ki n thu n l i, cùng v i công tácự ệ ờ ữ ề ệ ậ ợ ớ  khuy n nông c a phế ủ ường ho t đ ng có hi u qu  nên n n nông nghi p c aạ ộ ệ ả ề ệ ủ  

phường khá phát tri n. Tuy nhiên do quy mô s n xu t nh , l i thi u lao đ ng cóể ả ấ ỏ ạ ế ộ  trình đ  chuyên môn, phộ ương pháp canh tác nên ch a đ t hi u qu  cao.ư ạ ệ ả

Theo báo cáo c a  y Ban Nhân Dân phủ Ủ ường Khánh Xuân năm 2014 c  c uơ ấ  

di n tích các lo i cây tr ng nh  sau:ệ ạ ồ ư

B ng 3.2. C  c u di n tích các lo i cây tr ng năm 2014.ả ơ ấ ệ ạ ồ

T ng di n tích t  nhiên c a ph ng 2.184 ha, c  c u các lo i đ t nh  sau:ổ ệ ự ủ ườ ơ ấ ạ ấ ư

­ Di n tích đ t nông nghi p 1.637,14 ha. Chi m 74,96%.ệ ấ ệ ế

­ Di n tích đ t phi nông nghi p ệ ấ ệ 541,32 ha. Chi m 24,79%.ế

­ Di n tích đ t ch a s  d ng 95,1 ha. Chi m 74,96%ệ ấ ư ử ụ ế

Ngu n: H i nông dân ph ồ ộ ườ ng Khánh Xuân

S  đ  3.2. C  c u s  d ng đ t t i phơ ồ ơ ấ ử ụ ấ ạ ường Khánh Xuân

Di n tích cà phê, lúa nệ ước, ngô, rau, đi u chi m di n tích cao nh t và đây là 5ề ế ệ ấ  

lo i cây đang đạ ược chú tr ng hi n nay nh t là cây rau. Trong m t vài năm tr  l iọ ệ ấ ộ ở ạ  đây do giá cà phê trên th  trị ường gi m nên phả ường đã m nh d n giúp nông dânạ ạ  chuy n đ i c  c u cây tr ng đ c bi t là chuy n đ i m nh t  các di n tích cà phêể ổ ơ ấ ồ ặ ệ ể ổ ạ ừ ệ  không hi u qu  sang tr ng đi u, tiêu và rau. Di n tích lúa là l n nh t đ i v i cệ ả ồ ề ệ ớ ấ ố ớ ơ 

c u cây lấ ương th c nh ng các h  s n xu t ch  y u đ  tiêu dùng trong gia đình.ự ư ộ ả ấ ủ ế ể  

26

Di n tích các lo i cây còn l i ch  y u tr ng quy mô nh , l  t  ph c v  cho tiêuệ ạ ạ ủ ế ồ ỏ ẻ ẻ ụ ụ  dùng t i ch ạ ỗ

­ Đ t tr ng cây lâu năm là 1.065,06 ha, chi m 48,77 % di n tích đ t nôngấ ồ ế ệ ấ  nghi p. Trong đó toàn b  là di n tích đ t tr ng cây công nghi p lâu năm.ệ ộ ệ ấ ồ ệ

­ Đ t có m t nấ ặ ước nuôi tr ng th y s n 26,49 ha, chi m 01,21 % di n tíchồ ủ ả ế ệ  

đ t nông nghi p, trong đó toàn b  di n tích đấ ệ ộ ệ ượ ử ục s  d ng nuôi cá

Nhìn chung, đ t nông nghi p c a phấ ệ ủ ường đã được đ a vào s  d ng tư ử ụ ươ  ng

đ i h p lý và h u h t đã giao cho các h  gia đình và cá nhân s  d ng  n đ nh, lâuố ợ ầ ế ộ ử ụ ổ ị  dài. Tuy nhiên c n chú ý đ n c i t o di n tích đ t tr ng cây cà phê kém hi u quầ ế ả ạ ệ ấ ồ ệ ả 

 nh ng khu v c thi u th n ngu n n c t i, có kh  năng chuy n thành vùng

chuyên màu, cây công nghi p ng n ngày và cây ăn qu  có hi u qu  kinh t  cao.ệ ắ ả ệ ả ế

­ Di n tích đ t lâm nghi p có 98 ha trong đó 50,39 ha đ t r ng s n xu t,ệ ấ ệ ấ ừ ả ấ  chi m 2,31 % di n tích đ t t  nhiên.ế ệ ấ ự

t p trung nh  v y thu n l i cho vi c qu n lý, s n xu t và phát tri n c  s  hậ ư ậ ậ ợ ệ ả ả ấ ể ơ ở ạ 

+ Đ t s n xu t kinh doanh phi nông  nghi p 25,26 haấ ả ấ ệ

+ Đ t công c ng 285,55 ha, chi m 88,37 % di n tích đ t chuyên dùng.trongấ ộ ế ệ ấ  đó:  Đ t giao thông 254,16 ha, chi m t  tr ng l n nh t trong đ t chuyên dùngấ ế ỷ ọ ớ ấ ấ  (chi m 50,48%), trong đó các tr c tuy n tr ng đi m là qu c l  14, các tuy n liênế ụ ế ọ ể ố ộ ế  

xã, phường…; Đ t th y l i v i di n tích 15 ha, trong đó đ t kênh mấ ủ ợ ớ ệ ấ ương 13,50 

ha, đ t đê đ p là 1,ấ ậ 50 ha

­ Đ t tôn giáo tín ngấ ưỡng 5,84 ha chi m 1,08 % di n tích đ t phi nôngế ệ ấ  nghi pệ

­ Đ t nghĩa trang, nghĩa đ a 12,66 ha chi m 2,34 % di n tích đ t phi nông nghi pấ ị ế ệ ấ ệ

­ Đ t sông su i và m t nấ ố ặ ước chuyên dùng có di n tích 71,96 ha, chi mệ ế  13,29 % di n tích đ t phi nông nghi p. Trong đó di n tích đ t sông ngòi, kênhệ ấ ệ ệ ấ  

r ch, su i chi m 37,38 ha; đ t có m t nạ ố ế ấ ặ ước chuyên dùng là 34,58 ha     

c)  Đ t ch a s  d ngấ ư ử ụ

Đ t ch a s  d ng có 95,1 ha, chi m 0,25 % di n tích đ t t  nhiên, trong đóấ ư ử ụ ế ệ ấ ự  

ch  y u là di n tích đ t b ng ch a s  d ng 95,1 ha.ủ ế ệ ấ ằ ư ử ụ

Nhìn chung đ t đai c a phấ ủ ường đã được đ a vào s  d ng cho các m c đíchư ử ụ ụ  khác nhau. Đ  s  d ng đ t đai có hi u qu  h n, v n đ  đ t ra không ph i chể ử ụ ấ ệ ả ơ ấ ề ặ ả ỉ 

m  r ng di n tích mà ph i thay đ i các m c đích s  d ng đ t m t cách h p lý,ở ộ ệ ả ổ ụ ử ụ ấ ộ ợ  thay đ i c  c u kinh t ổ ơ ấ ế

3.3.3. Công nghi p, ti u th  công nghi pệ ể ủ ệ

Ho t đ ng ti u th  công nghi p, thạ ộ ể ủ ệ ương m i và d ch v  t i đ a phạ ị ụ ạ ị ương đã 

có nh ng bữ ước phát tri n đáng k , nhi u lo i hình d ch v  đã đáp  ng để ể ề ạ ị ụ ứ ược nhu 

c u tiêu dùng c a ngầ ủ ười dân trên đ a bàn phị ường k  c  trong s n xu t và sinhể ả ả ấ  

ho t. T ng s  h  tham gia trên lĩnh v c này là t  460 đ n 567 h , t ng doanh thuạ ổ ố ộ ự ừ ế ộ ổ  

thương m i d ch v  và bán l  hàng hóa đ t t  30 đ n 35 t  đ ng/tháng. Tuyạ ị ụ ẻ ạ ừ ế ỷ ồ  nhiên, m t s  h  kinh doanh, buôn bán nh  l  g p nhi u khó khăn do s c muaộ ố ộ ỏ ẻ ặ ề ứ  

h n ch ạ ế

Trên đ a bàn phị ường cũng có m t s  h  gia đình m  các xộ ố ộ ở ưởng c  khí, cácơ  

xưởng ch  bi n g  tuy nhiên nhìn chung ngành công nghi p   phế ế ỗ ệ ở ường còn kém phát tri n. V  thể ề ương m i trên đ a bàn ngoài m t s  c a hàng đ i lí buôn bán v tạ ị ộ ố ủ ạ ậ  

li u xây d ng, thu mua nông s n, hàng hóa…có quy mô khá l n còn l i h u h t làệ ự ả ớ ạ ầ ế  

28

các c a hàng buôn bán v i quy mô nh  c a các gia đình. Song xét th c t  trên lĩnhủ ớ ỏ ủ ự ế  

v c này phự ường v n ch a phát huy h t ti m năng hi n có, s  lẫ ư ế ề ệ ố ượng và quy mô ngành hàng ch a ngang t m đư ầ ược v i các khu v c trung tâm thành ph ớ ự ố

3.4. Phương pháp nghiên c uứ

3.4.1. Thu th p s  li uậ ố ệ

­ S  li u th  c p: Các s  li u v  đi u ki n t  nhiên, tình hình kinh t  xãố ệ ứ ấ ố ệ ề ề ệ ự ế  

h i, tình hình s n xu t nông nghi p nói chung, s n xu t lúa nói riêng và các sộ ả ấ ệ ả ấ ố 

li u v  năng su t, s n lệ ề ấ ả ượng, di n tích lúa qua các năm 2012­2014 đệ ược thu th pậ  

t  U  Ban Nhân Dân phừ ỷ ường Khánh Xuân, Tp Buôn Ma Thu t, t nh Đ k L k, cộ ỉ ắ ắ ơ 

s  thông tin thu th p t  đài, báo và internet các phở ậ ừ ương ti n thông tin đ i chúng.ệ ạ

­ S  li u s  c p: ố ệ ơ ấ

Dùng phương pháp ch n m u ng u nhiên, dùng b ng câu h i ph ng v nọ ẫ ẫ ả ỏ ỏ ấ  

so n s n s  d ng ph ng v n tr c ti p 50 h  nông dân tr ng lúa trên đ a bànạ ẵ ử ụ ỏ ấ ự ế ộ ồ ị  nghiên c u. Vì theo nguyên lí th ng kê trên 30 m u thì đã có ý nghĩa v  m tứ ố ẫ ề ặ  

B ng 3.3. S  h  s n xu t lúa đả ố ộ ả ấ ược đi u tra ph ng v nề ỏ ấ

T  dân phổ ố T ng s  h  s n xu t lúaổ ố ộ ả ấ

Các kho n m c, ch  tiêu liên quan đ n hi u qu  s n xu t (chi phí, thuả ụ ỉ ế ệ ả ả ấ