Bài giảng Kỹ thuật số - Chương 1: Các hệ thống số đếm. Những nội dung chính được trình bày trong chương này gồm có: Khái niệm hệ thống số đếm, cách chuyển đổi các hệ thống số đếm, mã số học. Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1Khoa Điện Điện Tử
Bộ Môn Kỹ Thuật Máy Tính
Slide Bài Giảng
KỸ THUẬT SỐ
Giảng Viên: NGUYỄN THỊ BÉ TÁM Email: tamnguyenvtcntt@gmail.com
Trang 2Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải - Khoa Điện Điện Tử - Bộ môn: Kỹ Thuật Máy Tính
Bài Giảng: Kỹ Thuật Số
Phân bố thời gian
• Thời gian học: 45 tiết
– Lý thuyết: 30 tiết, giảng trên lớp
– Bài tập: 7 tiết, trên lớp
– Thực hành: 8 tiết, tại phòng thí nghiệm
• Đánh Giá
– Thi cuối kỳ: 60% (thi vấn đáp, không sử dụng tài liệu)
– Điểm quá trình: 40%
• Kiểm tra giữa kỳ: 20% (thi viết, không dùng tài liệu)
• Thực hành : 10%
• Chuyên cần, bài tập: 10%
• Tài liệu chính
– Slide Bài Giảng
– Sách “Kỹ thuật số” – Trần Hoài An, Phạm Hồng Sơn
• Tài liệu tham khảo
– Kỹ thuật số 1 – Nguyễn Như Anh
– Digital Systems – RONALD J TOCCI
– Các sách về Kỹ thuật số
– Phần mềm mô phỏng: Circuimaker
Trang 3– C1: Các hệ thống số đếm – Bài tập
– C2: Các cổng logic cơ bản và đại số boole – Bài tập
– C3: Các họ vi mạch số - Thực hành
– C4: Mạch tổ hợp – Bài tập
– C5: Mạch tuần tự - Bài tập
– C6: Mạch số học – Bài tập
– C7: Bộ nhớ -Thực hành
• Thực hành
– Mô phỏng phần mềm Circuimaker
– Các kit thí nghiệm về các mạch số cơ bản
Trang 4Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải - Khoa Điện Điện Tử - Bộ môn: Kỹ Thuật Máy Tính
Bài Giảng: Kỹ Thuật Số
Chương 1: Các hệ thống số đếm
• Khái niệm hệ thống số đếm
• Cách chuyển đổi các hệ thống số đếm
• Mã số học
Trang 5hiệu r.
• Trọng số: biểu diễn cho vị trí của một con số trong chuỗi số
Trọng số vị trí i = Cơ số vị trí i
• Giá trị một chuỗi số:
Giá trị = Ký số x trọng số
Trang 6Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải - Khoa Điện Điện Tử - Bộ môn: Kỹ Thuật Máy Tính
Bài Giảng: Kỹ Thuật Số
1.1 Khái niệm hệ thống số đếm
• Số thập phân (Decimal), cơ số r = 10
Trang 7• Số nhị phân (binary) cơ số r = 2
Trang 8Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải - Khoa Điện Điện Tử - Bộ môn: Kỹ Thuật Máy Tính
Bài Giảng: Kỹ Thuật Số
1.1 Khái niệm hệ thống số đếm
• Bát phân, cơ số r = 8
Trang 9• Thập lục phân (Hexa), cơ số r =16
Trang 10Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải - Khoa Điện Điện Tử - Bộ môn: Kỹ Thuật Máy Tính
Bài Giảng: Kỹ Thuật Số
Chuyển nhị phân, bát phân, thập lục phân
sang hệ thập phân
Giá trị thập phân= Ký số x trọng số
Trang 11– Phần nguyên:
Trang 12Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải - Khoa Điện Điện Tử - Bộ môn: Kỹ Thuật Máy Tính
Bài Giảng: Kỹ Thuật Số
Chuyển đổi từ thập phân sang nhị phân(2)
• Phần thập phân
Trang 13• Cách thực hiện:
Tương tự như cách chuyển từ hệ thập phân sang nhị phân
Trang 14Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải - Khoa Điện Điện Tử - Bộ môn: Kỹ Thuật Máy Tính
Bài Giảng: Kỹ Thuật Số
Nhị phân sang bát phân
• Gián tiếp: Nhị phân -> thập phân -> bát phân
• Trực tiếp:
– Phần nguyên: Từ dấu chấm thập phân
• Nhóm lần lượt 3 bit về phía bên trái và thành một số bát phân Ví dụ: 11010110 2 = 328 8
– Phần phân: Từ dấu chấm thập phân
• Nhóm lần lượt 3 bit về phía bên phải và thành một số bát phân Ví dụ: 10011101 2 = 472 8
Trang 15• Gián tiếp: Bát phân -> Thập phân->Nhị phân
• Trực tiếp: Mỗi chữ số bát phân chuyển thành số nhị phân 3 bit:
– Ví dụ: 5431 8 = 101100011001 2
Trang 16Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải - Khoa Điện Điện Tử - Bộ môn: Kỹ Thuật Máy Tính
Bài Giảng: Kỹ Thuật Số
Nhị phân sang thập lục phân
• Gián tiếp: Nhị phân -> thập phân -> thập lục phân
• Trực tiếp:
– Phần nguyên: Từ dấu chấm thập phân
• Nhóm lần lượt 4 bit về phía bên trái và thành một số bát phân Ví dụ: 1110100110=3A6 16
– Phần phân: Từ dấu chấm thập phân
• Nhóm lần lượt 3 bit về phía bên phải và thành một số bát phân Ví dụ: 10011111001 2 = 9F2 16
Trang 17• Chú ý: Có nhiều cách để chuyển đổi giữa các hệ
thống số đếm, tuy nhiên ta nên chọn cách nào để
thực hiên nhanh nhất?
Trang 18Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải - Khoa Điện Điện Tử - Bộ môn: Kỹ Thuật Máy Tính
Bài Giảng: Kỹ Thuật Số
Bảng chuyển đổi
Trang 19• Định nghĩa: để biểu diễn chữ số thập phân
• Phân loại:
– Mã nhị phân
– Mã BCD
– Mã Quá 3
– Mã Gray
– Mã LED 7 đoạn…
Trang 20Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải - Khoa Điện Điện Tử - Bộ môn: Kỹ Thuật Máy Tính
Bài Giảng: Kỹ Thuật Số
Mã BCD ( binary code decimal)
• Mỗi chữ số thập phân được biễu diễn bằng 4 bit nhị phân
• So sánh mã BCD và mã nhị phân
Nhận xét:
– Mã nhị phân dùng số bit ít hơn nhưng tính toán phức tạp ngược lại mã BCD dùng nhiều bit nhưng tính toán đơn giản