Thuyết trình nhóm: Độc chất trong môi trường nước trình bày tổng quan về độc học môi trường nước, các dạng tồn tại của độc chất trong môi trường nước, các nguồn phát sinh độc chất trong nước, quá trình lan truyền và tích tụ độc chất trong môi trường nước, độc chất và ảnh hưởng của độc chất trong môi trường nước. Mời các bạn cùng tham khảo tài liệu để nắm vững nội dung chi tiết.
Trang 1TR ƯỜ NG Đ I H C CÔNG NGHI P VI T TRÌ Ạ Ọ Ệ Ệ
KHOA CÔNG NGH MÔI TRỆ ƯỜNG
Đ TÀI Ề :
Đ c ch t trong môi tr ộ ấ ườ ng n ướ c
NHÓM 1_L P MT1Đ13 Ớ
TR ƯỜ NG Đ I H C CÔNG NGHI P VI T TRÌ Ạ Ọ Ệ Ệ
Trang 21 , T ng quan v đ c h c môi trổ ề ộ ọ ường nước
-Tác đ ng đ c bao g m gây ch t và gây t n thộ ộ ồ ế ổ ương, các ph n ng v n đ ng, dả ứ ậ ộ ược lý, b nh lý, sinh hóa, ệ sinh lý h c, ho t đ ng. ọ ạ ộ
- Tác đ ng còn có th tính d a trên s lộ ể ự ố ượng cá th b ể ị
ch t, lế ượng cá th d d ng,… nó bao g m các nghiên ể ị ạ ồ
c u v s di chuy n, phân b , bi n đ i và d ng sau ứ ề ự ể ố ế ổ ạ cùng c a hóa ch t trong môi trủ ấ ường nước
Trang 32 , Các dạng tồn tại của độc chất trong môi trường nước
- Dạng hòa tan: các chất hòa tan trong môi trường nước dễ bị sinh vật hấp thụ và dễ lan truyền trong môi trường nước
- Dạng bị hấp thụ bởi các phần vô sinh hoặc hữu sinh lơ lửng trong nước hoặc lắng xuống đáy bùn
- Tích tụ và chuyển hóa trong cơ thể sinh vật thủy sinh
Trang 4 Tích t và chuy n hóa trong c th sinh v t th y ụ ể ơ ể ậ ủ sinh. Các ch t tích t trong c th sinh v t có th ấ ụ ơ ể ậ ể qua quá trình trao đ i ch t th i ra ngoài môi trổ ấ ả ường qua đường bài ti tế
=> Các đ c ch t trong môi trộ ấ ường nước có th bi n ể ế
đ i b i các tác nhân sinh h c, hóa h c ho c quang ổ ở ọ ọ ặ
h c. ọ
Trang 53 , Các nguồn phát sinh độc chất trong nước
Nhiễm
độc tự
nhiên
Trang 6
- Nhiễm độc do sử dụng các loại hóa chất trong
nông nghiệp
- Nhiễm độc do rò rỉ nước rác từ các hố chôn lấp
- Nhiễm độc do các nguồn nước thải công nghiệp, nước thải sinh hoạt
- Nhiễm độc do quá trình khai khoáng kim loại, khai thác dầu mỏ, khai thác than
- Do các khí ô nhiễm có trong không khí đi vào môi trường nước
- Do hiện tượng rửa trôi các chất ô nhiễm có trong đất
Trang 75, Quá trình lan truyền và tích tụ độc chất trong môi trường nước
- Phụ thuộc vào tính chất vật lý, hóa học của độc chất
+ Các chất dễ tan trong nước thì dễ dàng lan truyền trong nước và dễ dàng hấp thụ vào cơ thể
+ Các chất bền về mặt hóa học, khó phân hủy sinh học thì tồn tại lâu và ñược lan truyền rộng hơn các chất dễ bị phân hủy
+ Các chất dễ dàng lắng tụ ít lan truyền rộng + Bốc hơi làm giảm nồng ñộ chất ñộc có trong môi trường nước
Trang 8- Phụ thuộc vào tốc độ, lưu lượng dòng chảy.
- Phụ thuộc vào pH của môi trường
- Phụ thuộc vào trầm tích của dòng sông hồ là nơi tiếp nhận chất độc
- Phụ thuộc vào vi sinh vật có trong đất, các thủy
sinh
=> Sinh vật sinh sống trong nước đóng vai trò quan trọng trong quá trình làm sạch nước và chuyển hóa chất độc có trong nước từ dạng độc ñến dạng ít ñộc hơn
Trang 96 , Độc chất và ảnh hưởng của độc chất trong môi trường nước
a) Dầu mỡ có thành phần hóa học rất phức
tạp, trong dầu thô còn hòa tan nhiều chất độc
khác như lưu huỳnh, nitơ, kim loại
- Dầu trong nước tồn tại dưới dạng tự do và dạng nhũ tương
- Dầu tạo lớp màng trên mặt nước ngăn cản khả năng hấp thụ oxy trong nước
Trang 10b) Chất gây phú dưỡng : bao gồm nitơ, phospho, cacbon
Nguồ
n gốc
Trang 11c) Vi sinh v t gây h i trong ngu n nậ ạ ồ ước
v Vi sinh v t gây b nh phát sinh ch y u là do ậ ệ ủ ế
nước th i sinh ho t và nả ạ ước th i b nh vi n.ả ệ ệ
v Vi sinh v t gây b nh phát tri n m nh khi ngu n ậ ệ ể ạ ồ
nước b ô nhi m n ng ị ễ ặ
v Vi sinh v t gây b nh trong ngu n nậ ệ ồ ước ch y u ủ ế gây b nh cho ngệ ười và đ ng v t qua độ ậ ường tiêu hóa. Các b nh thệ ường g p là b nh l , thặ ệ ỵ ương hàn, vàng da, s t lâm sàng,… ố
Trang 12d) Các đồng vị phóng xạ
- Ô nhiễm chất phóng xạ trong nguồn nước phát sinh do qúa trình khai khoáng, thử vũ khí hạt
nhân, sử dụng vũ khí hạt nhân trong chiến tranh, nước thải từ các lò phản ứng hạt nhân
- Các chất phóng xạ có trong nước dễ dàng
được hấp thụ bởi tảo, rong rêu, cá sinh sống
trong nước
- Các chất này qua chuỗi thức ăn tích tụ trong cơ thể sinh vật làm biến đổi di truyền, rối loạn hoạt động trao đổi chất và là tác nhân gây ung thư
= > Ảnh hưởng của các tác nhân phóng xạ rất lâu dài
Trang 13e) Các ch t hóa h c h u c t ng h pb n v ng: ấ ọ ữ ơ ổ ợ ề ữ
thu c b o v th c v t, ch t hóa h c công nghi p. ố ả ệ ự ậ ấ ọ ệ – Các ch t này t n l u t ng ñáy c a sông, h , ấ ồ ư ở ầ ủ ồ
bi n. R t d tích t và khu ch đ i sinh h c qua ể ấ ễ ụ ế ạ ọ chu i th c ăn. Có đ c tính cao, ph n l n là nh ng ỗ ứ ộ ầ ớ ữ
ch t gây ung th , đ t bi n gen, suy gi m h mi n ấ ư ộ ế ả ệ ễ
d ch và nh hị ả ưởng ñ n kh năng sinh s n.ế ả ả
f
Trang 147 ,Quá trình tích t sinh h cụ ọ
Ch t đ c có th đi vào sinh v t theo đấ ộ ể ậ ường th c ứ
ăn và được tích lu l i chính s tích lu nào làm ỹ ạ ự ỹ thay đ i n ng đ ch t đ c trong môi trổ ồ ộ ấ ộ ường
* Quá trình tích lu sinh h c thu c vào các y u t ỹ ọ ộ ế ố sau:
1. Tính a m c a ch t đ c.ư ỡ ủ ấ ộ
2. V n t c chuy n hoá c a ch t đ c trong c th ậ ố ể ủ ấ ộ ơ ể sinh v t.ậ
3. Chu k bán hu c a ch t đ c trong c th sinh ỳ ỷ ủ ấ ộ ơ ể
v tậ .
Trang 15Có 2 d ng tích t sinh h c c a ch t đ c trong ạ ụ ọ ủ ấ ộ
* Tích t do khuy ch tán t môi trụ ế ừ ường đi vào sinh v t ậ
Tích t đ n b ph n: ch t đ c ch đi vào 1 c ụ ơ ộ ậ ấ ộ ỉ ơ quan c a sinh v t còn l i s đủ ậ ạ ẽ ược đào th o ra ả ngoài
Tích t đa b ph n: ch t đ c tích lu nhi u ụ ộ ậ ấ ộ ỹ ở ề
b ph n c a c th s ng.ộ ậvTích t ch t đ c do khuy ch đ i sinh ủ ơ ể ốụ ấ ộ ế ạ
h c.ọ
Trang 168 , Các y u t môi trế ố ường nh hả ưởng đ n đ c ế ộ
tính
Các y u t liên quan t i cách th c ng đ c.ế ố ớ ứ ộ ộ
Khi 1 hoá ch t tác đ ng đ n c th sinh v t thu ấ ộ ế ơ ể ậ ỷ sinh h p ch t đó ph i ti p xúc, ph n ng v i 1 v trí ợ ấ ả ế ả ứ ớ ị
ti p nh n tế ậ ương thích trên c th sinh v t v i n ng đ ơ ể ậ ớ ồ ộ
đ cao, th i gian đ dài. Th i gian và n ng đ hoá ủ ờ ủ ờ ồ ộ
ch t thu đ i theo t ng lo i h p ch t, sinh v t, v trí ấ ỷ ổ ừ ạ ợ ấ ậ ị
ti p xúc.ế
Trang 17• Nhi t đ nệ ộ ước
Nhi t đ trong môi trệ ộ ường nước có th làm tăng, gi m ể ả hay không nh hả ưởng đ n đ c tính, tùy thu c vào lo i ế ộ ộ ạ
đ c t , loài sinh v t, tùy thu c đi u ki n c th c a ộ ố ậ ộ ề ệ ụ ể ủ
t ng trừ ường h pợ
+ VD : K m, th y ngân, phenol, naphthenic acid s ẽ ủ ẽ
tăng đ c tính nhi t đ nộ ở ệ ộ ư c thơ ấp. Mu i cyanide, ố
hydrogen sulfide, m t s thu c tr sâu (eldrin, DDT, ộ ố ố ừ
permethrin, ) tăng đ c tính khi nhi t đ nộ ệ ộ ước tăng
Trang 18 Người ta thường cho r ng, khi lằ ượng oxy hòa tan trong nước gi m s làm gia tăng đôc tính c a ả ẽ ủ
đ c ch t trong môi trộ ấ ường nước
N u đ c tính c a m t ch t ph thu c vào ế ộ ủ ộ ấ ụ ộ
pH, nó s gia tăng khi lẽ ượng oxy hòa tan gi m. ả
Ch ng h n nh amonia s gia tăng đ c tính ẳ ạ ư ẽ ộ
g p 2,5 l n. ấ ầ
Trang 19pH c a nủ ước
nh hẢ ưởng chính c a pH lên đ c ch t là s ion ủ ộ ấ ự hóa dướ ựi s thay đ i pH. Các phân t không liên k t ổ ử ế
s tr nên đ c h n do chúng d xâm nh p vào mô t ẽ ở ộ ơ ễ ậ ế bào h n. ơ
M t ví d c đi n là amonia, đ c tính c a nó đã ộ ụ ổ ể ộ ủ
được nghiên c u k và thứ ỹ ường được d đoán qua đ c ự ặ tính c a nủ ước
Th c nghi m cho th y kh năng ch ng ch u v i ự ệ ấ ả ố ị ớ
đ c tính c a cá nộ ủ ước m n tặ ương t nh loài h hàng ự ư ọ
v i chúng s ng trong môi trớ ố ường quen thu c c a ộ ủ
chúng