Thảo luận hóa vô cơ Lịch sử phát triển của hóa học trình bày những thời kì lịch sử quan trọng của Hóa học: Thời kì cổ đại:Từ thượng cổ đến hết thế kỉ thứ 3 sau công nguyên, thời kì giả kim thuật: Thừ thế kỉ thứ 4 đến đầu thế kỉ 16,...Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1Ch đ : L ch s phát tri n c a hóa h c ủ ề ị ử ể ủ ọ
Trang 3M Đ UỞ Ầ
L ch s ngành hóa h c có l đị ử ọ ẽ ược hình thành cách đây kho ng 4000ả năm khi ngườ Ai C pi ậ c đ i l n đ u dùng kĩ thu t t ng h p hóa h c d ng ổ ạ ầ ầ ậ ổ ợ ọ ạ
"ướt".Đ n th i kì 1000 năm trế ờ ước Công nguyên m t s n n văn minh đã dùngộ ố ề
nh ng kĩ thu t hóa h c v n còn giá tr n n t ng cho đ n t n ngày nay, nh : ữ ậ ọ ẫ ị ề ả ế ậ ưluy nệ thép t qu ng s t, làm đ g m, lên menừ ặ ắ ồ ố rượ ạu t o ra màu đ s n và ể ơtrang trí, chi t xu t tinh ch t t th c v t làm thu c hayế ấ ấ ừ ự ậ ố nước hoa, làm phô mai, nhu m qu n áo, thu c da, ch bi nộ ầ ộ ế ế mỡ thành xà bông, làm ra th y tinh, ủ
…
Nh ng th i kì l ch s quan tr ng c a Hóa h c:ữ ờ ị ử ọ ủ ọ
1,Th i kì c đ i:T thờ ổ ạ ừ ượng c đ n h t th k th 3 sau công nguyênổ ế ế ế ỉ ứ
2,Th i kì gi kim thu t:Th th k th 4 đ n đ u th k 16ờ ả ậ ừ ế ỉ ứ ế ầ ế ỉ
3,Th i kì hóa h c đ c l p tr thành môn khoa h c:T đ u th k 16 đ n cu iờ ọ ộ ậ ở ọ ừ ầ ế ỉ ế ố
th k 18ế ỉ
4,Th i kì hóa h c hi n đ i:T đ u th k 19 đ n nayờ ọ ệ ạ ừ ầ ế ỉ ế
Trang 41. Th i kì c đ i.ờ ổ ạ
1.1. Nh ng di v t và hi u bi t Hóa h c th i kì c đ i.ữ ậ ể ế ọ ờ ổ ạ
Các giáo sĩ tôn giáo bí m t nghiên c u đi u chậ ứ ề ế nhân t o ng c quý,kim lo i quý,vàng bac,thu cạ ọ ạ ố nhu m đ p,thu c thánh ch a b nh,ộ ẹ ố ữ ệ ướp xác
người…dung nh ng kí hi u tữ ệ ượng tr ng,khinhư
thường s quan sát thiên nhiên và s t ch cự ự ổ ư làm thí nghi m.Sau khi Ai C p b Hy L p xâmệ ậ ị ạ chi m ( Năm 323 trế ược Công Nguyên) m tộ
ph n “ Ngh thu t thiêng liêng” b l t ra ngoàiầ ệ ậ ị ọ
t các đ n th Ph ta,Ozirit,Jzodo…và đừ ề ờ ơ ượ c
ph bi n r ng ra d n…ổ ế ộ ầ
Trong thành ph thì có s ho t đ ng hang ngày thi t th c phong phúố ự ạ ộ ế ự
c a m t đ i ngũ đông đ o các th ngh th công.H lao đ ng c n cù đi đ nủ ộ ộ ả ợ ề ủ ọ ộ ầ ế sang t o ra nhi u s n ph m đ m ngh b ng ng c quý,vàng,b c,đ g m,đạ ề ả ẩ ồ ỹ ệ ằ ọ ạ ồ ố ồ
th y tinh,v i vóc,thu c nhu m…Đ i ngũ th này t p h p d n d n m t v nủ ả ố ộ ộ ợ ậ ợ ầ ầ ộ ố
ki n th c v k thu t hóa h c th công phong phú và có giá tr Chính h đãế ứ ề ỹ ậ ọ ủ ị ọ
đ l i cho ngày nay nh ng di v t quý nh :đ n đài,lăng m ,kho báu,d ng cể ạ ữ ậ ư ề ộ ụ ụ lao đ ng,sinh ho t…ộ ạ
Ngoài ra còn có nh ng t li u ghi chép trên nh ng t m đá,t m đ t sétữ ư ệ ữ ấ ấ ấ nung,thanh tre non,gi y lao s y (papirut Ai C p).M t papirut có ti ng nh t làấ ậ ậ ộ ế ấ papirut Ebe (Eber) còn l u tr t i trư ữ ạ ường đ i h c Lepzic vi t kho ng 1600ạ ọ ế ả năm trước công nguyên,ph n chính nói v y h c,thu c ch a b nh.Còn có kầ ề ọ ố ữ ệ ể thêm tác ph m c a m t s tác gi ,thi sĩ.ẩ ủ ộ ố ả
Trang 5Các di v t trên đậ ở ược tim th y nh ng n i đã có m t trình đ vănấ ở ữ ơ ộ ộ minh nào đó th i c đ i,t i khu v c r ng l n ÁÂuB c Phi,đã xu t hi nở ờ ổ ạ ạ ự ộ ớ ắ ấ ệ
d n d n trầ ầ ước sau nhau m t ít các n n văn minh:Trung Qu c (s m nh t), nộ ề ố ớ ấ Ấ
Đ ,Lộ ưỡng Hà,Ai C p,Hy L p,Lã Mã ( mu n nh t) .T th i xa x a ngậ ạ ộ ấ ừ ờ ư ườ iTrung Hoa đã bi t s n xu t đ g m,m t s kim lo i,đúc tế ả ấ ồ ố ộ ố ạ ượng,ch thu cế ố nhu m (inđigo),thu c ch a b nh,s n xu t độ ố ữ ệ ả ấ ường,n u rấ ượ ừu t các h t, n Đạ ấ ộ cũng có nhi u nh ng di v t tề ữ ậ ương t m i đự ớ ược phát hi n g n đây,có nh ngệ ầ ữ
đ g m,nh ng đ ng ti n có niên đ i kho ng 3000 năm trồ ố ữ ồ ề ạ ả ước công nguyên.Khu v c Lự ưỡng Hà có nh ng t m đ t sét kh c ch hình nêm t 3000ữ ấ ấ ắ ữ ừ năm trước công nguyên ghi l i cách s n xu t các kim lo i đ ng,bac,vàng,chìạ ả ấ ạ ồ
t qu ng,có nh ng từ ặ ữ ượng múa tôn giáo t 4000 năm trừ ước công nguyên.Ở
Vi t Nam.th i các vua Hùng cũng bi t s n xu t đ g m,luy n s t,đúcệ ờ ế ả ấ ồ ố ệ ắ chuông đ ng,vũ khí…ồ
N n văn minh Ai C p c đ i đề ậ ổ ạ ược nghiên c u và hi u bi t nhi uứ ể ế ề
nh t.Trấ ước khi b đ qu c Hy L p xâm chi m,Ai C p đ c l p có các tri uị ế ố ạ ế ậ ộ ậ ề
đ i đạ ược xây d ng nên t 7000 năm trự ừ ước công nguyên,là nước có k thu tỹ ậ tiên ti n c a th gi i ngày x a,các ngh th công đ t t i trình đ cao doế ủ ế ớ ư ề ủ ạ ớ ộ trong ch đ chi m h u nô l c a Ai C p có s phân công lao đ ng gi a cácế ộ ế ư ệ ủ ậ ự ộ ữ
th th công và s chuyên môn hóa s n xu t.Ai C p c đ i bi t nung g chợ ủ ự ả ấ ậ ổ ạ ế ạ
t 6000 năm trừ ước công nguyên,bi t tinh ch vàng b c s n xu t đ g m,chế ế ạ ả ấ ồ ố ế thu c nhu m (thu c nhu m th c v t inđigo,ngh ,qu …thu c nhu m vô cố ộ ố ộ ự ậ ệ ỳ ố ộ ơ
nh h ng hoàng,minium ),ch rư ồ ế ượu nh rư ượu nho, d m,các lo i thu c ch aấ ạ ố ữ
b nh (thu c viên,thu c xoa,thu c b , ),có ký thu t ệ ố ố ố ổ ậ ướp xác người chu đáo tử
3000 năm trước Công nguyên,…trong kim t tháp Khuphu (Khufu) 2900 nămự
trước công nguyên đã tìm th y dao tr b ng thép đấ ổ ằ ược chôn theo
T xa x a,con ngừ ư ười trong quá trình tìm hi u th gi i đã nh n th yể ế ớ ậ ấ
c n ph i có m t lý thuy t nào đó hầ ả ộ ế ướng d n mình ti n t i.ẫ ế ớ
Trang 61.2 Nh ng lý thuy t c a các Tri t gia c Hy L pLa Mã.ữ ế ủ ế ổ ạ
Trong th i c đ i,dân t c Hy L p n b t lên kh năng t ng quátờ ổ ạ ộ ạ ổ ậ ở ả ổ hóa.H có nhi u nhà tri t h c m nh d n xây d ng nên nh ng lý thuy t t ngọ ề ế ọ ạ ạ ự ữ ế ổ quát đ gi i thích các hi n tể ả ệ ượng muôn hình muôn v không ng ng di n raẻ ừ ễ xung quanh mình,đáng chú ý nh t có thuy t các ch t đ u hay nguyên t c aấ ế ấ ầ ố ủ
m i v t,có thuy t nguyên t v c u t o gián đo n c a v t ch t.Thuy t cácọ ậ ế ử ề ấ ạ ạ ủ ậ ấ ế nguyên t đố ược hình thành nh sau:ư
Nhà tri t h c Talet (Thales) thành ph Milê (Milet) s ng th k thế ọ ở ố ố ở ế ỉ ứ
7 sang th k th 6 trế ỉ ứ ước Công nguyên,đã suy nghĩ và k t lu n r ng nế ậ ằ ước là
m t nguyên lý,là ch t đ u,là nguyên t c a t t c :”không có gì có th xu tộ ấ ầ ố ủ ấ ả ể ấ phát t không có gi,t t c xu t phát t nừ ấ ả ấ ừ ướ ồ ạc r i l i tr l i v nở ạ ề ước”.Đun nóng nước th y nấ ước bi n thành không khí (h i nế ơ ước),cho bay h i nơ ướ c(nước bi n) thu để ược đ t (mu i), Anaximen s ng kho ng gi a th k th 6ấ ố ố ả ữ ế ỉ ứ
trước Công nguyên cho không khí là ch t đ u.Xenophan cùng th k cho đ tấ ầ ế ỉ ấ
và nước là ch t đ u.Heraclit (540480 trấ ầ ước công nguyên) coi l a là ch t đ u.ử ấ ầ
Empêđôc (Empedocle) (490430 trước công nguyên) t ng h thànhổ ợ thuy t các nguyên t nế ố ước,không khí,đ t,l a thành 4 ch t đ u,là 4 nguyên tấ ử ấ ầ ố
t o nên m i v t.M i v t th đ u đạ ọ ậ ọ ậ ể ề ượ ạc t o nên t chúng theo nh ng t lừ ữ ỉ ệ khác nhau
Chúng ta l u ý r ng,nguyên t đây nghĩa là th đ u tiên,không k làư ằ ố ở ứ ầ ể
v t ch t hay phi v t ch t.ậ ấ ậ ấ
G n nh đ ng th i v i thuy t các nguyên t ,ra đ i thuy t nguyênầ ư ồ ờ ớ ế ố ờ ế
t M t v n đ to l n đ t ra là xem v t ch t có c u t o nh th nào,có thử ộ ấ ề ớ ặ ậ ấ ấ ạ ư ế ể chia nh mãi vô cùng không gi i h n hay có gi i h n?ỏ ớ ạ ớ ạ
Trang 7L xip (Leucipe) th k th 5 trơ ở ế ỉ ứ ước công nguyên là tác gi c a thuy tả ủ ế nguyên t Ông cho r ng v t ch t có th chia nh d n đi đ n nh ng ph n tử ằ ậ ấ ể ỏ ầ ế ữ ầ ử không th chia nh h n để ỏ ơ ược n a,g i chúng là các nguyên t Có các nguyênữ ọ ử
t c a đ t,nử ủ ấ ước,không khí,l a.ử
Đêmôcrit (Democrite) (460390 trước Công Nguyên) h c trò c a L ọ ủ ơxip hoàn thi n lý thuy t c a th y,đệ ế ủ ầ ược coi là ông t th c s c a thuy tổ ự ự ủ ế nguyên t Đêmôcrit xu t phát t nguyên lý:”không có gì thì không th choử ấ ừ ể cái gi c ” và lý lu n nh sau đ đi đ n th a nh n s t n t i c a nguyên t : “ả ậ ư ể ế ừ ậ ự ồ ạ ủ ử
N u b t kì v t nào có th chia nh mãi không cùng thì có 2 đi u,ho c khôngế ấ ậ ể ỏ ề ặ
có gi c ho c còn l i cái gi đó.Trong trả ặ ạ ường h p th nh t,v t ch t ch có m tợ ứ ấ ậ ấ ỉ ộ
s t n t i o tự ồ ạ ả ưởng mà thôi,trong trường h p th 2 ngợ ứ ười ta đ t câu h i:cònặ ỏ
l i gì v y?.Câu tr l i logic nh t là có s t n t i c a các nguyên t th cạ ậ ả ờ ấ ự ồ ạ ủ ố ự
s ,không chia đự ược,không ch đỉ ược g i là các nguyên t ”. Ông quan ni mọ ử ệ
r ng các nguyên t c a các nguyên t có kích thằ ử ủ ố ước và hình d ng nh tạ ấ
đ nh,gi i thích đị ả ượ ực s khác nhau v tính ch t c a các nguyên t Nh ng ch tề ấ ủ ố ữ ấ
th c t ta th y là liên k t c a các nguyên t đó,n u có s thay đ i liên k t thìự ế ấ ế ủ ố ế ự ổ ế
có th làm ch t này bi n đ i thành ch t khác.ể ấ ế ổ ấ
L xip và Đêmôcrit là 2 nhà duy v t hoàn toàn,không ch p nh n có sơ ậ ấ ậ ự tham gia c a m t v th n thánh nào trong m i hi n tủ ộ ị ầ ọ ệ ượng c a vũ tr ủ ụ
Platôn ( Platon ) (429349 trước công nguyên) m t tri t gia có tên tu iộ ế ổ
l n,trong sách Timê c a mình bác b tính ch t v t ch t,bác b thuy t nguyênớ ủ ỏ ấ ậ ấ ỏ ế
t ,trình bày thuy t theo ý c a mình:m t thử ế ủ ộ ượng đ đã xây d ng tr t t c aế ự ậ ự ủ
th gi i b ng nguyên t nế ớ ằ ố ước,không khí,đ t l a đã t o ra 4 lo i sinh v t ngấ ử ạ ạ ậ ứ
v i 4 nguyên t đó là:lo i th nh t g m các th n t o nên tia l a,lo i th 2ớ ố ạ ứ ấ ồ ầ ạ ử ạ ứ
g m các đ ng v t có cánh s ng trong không khí,lo i th 3 g m các đ ng v tồ ộ ậ ố ạ ứ ồ ộ ậ
s ng trong nố ước,lo i th 4 g m các đ ng v t s ng trên c n.ạ ứ ồ ộ ậ ố ạ
Trang 8(Arixtot 384322 trước công nguyên) h c trò c a Platon,không coi n ngọ ủ ặ
nh th y v n đ nghi n ng m các ý,mà chú ý nhi u đ n vi c nghiên c uư ầ ấ ề ề ẫ ề ế ệ ứ thiên nhiên,đ n các con v t và các cây c Ông bác b thuy t nguyên t ,th aế ậ ỏ ỏ ế ử ừ
nh n v t ch t có th chia vô h n,th a nh n có 4 nguyên t nậ ậ ấ ể ạ ừ ậ ố ước,không khí,đ t l a,tuy nhiên quan ni m nhau t ng c p:khô m;nóngl nh,4 tính ch tấ ử ệ ư ặ ẩ ạ ấ nguyên th y y k t h t ng c p m t t o thành nủ ấ ế ợ ừ ặ ộ ạ ước,không khí,đ t,l a theoấ ử
Khi đun nóng nóng nước thiên nhiên,nước được bi n thành không khíế
và đ l i trong đĩa m t bã là đ t.Hi n tể ạ ộ ấ ệ ượng này được gi i thích nhả ư sau:nước đã tr m cho l a,thu nóng c a l a t o thành không khí,đ ng th iả ẩ ử ủ ử ạ ồ ờ
nước tr l nh cho l a thu khô c a l a t o thành đ t.ả ạ ử ủ ử ạ ấ
T đây Arixtot k t lu n là:”Hoàn toàn có kh năng bi n đ i ch t nàyừ ế ậ ả ế ổ ấ thành ch t khác!” k t lu n này đã th ng tr tai h i hóa h c trong 1 th i gianấ ế ậ ố ị ạ ọ ờ
r t dài,g n 2000 năm v i trào l u gi kim thu t.ấ ầ ớ ư ả ậ
Dân t c La Mã có óc th c t h n là óc suy lu n,cho nên h ch ti p thuộ ự ế ơ ậ ọ ỉ ế các t tử ưởng tri t h c c a dân t c Hy L p,không đóng góp đế ọ ủ ộ ạ ược gì thêm giúp phát tri n lý thuy t v a trình bàyể ế ừ
*Vài nét v nhà trề ường Alexandrie
Trong th i gian chuy n ti p t th i kì c đ i sang th i kì trung c ,tờ ể ế ừ ờ ổ ạ ờ ổ ừ
th k th 2 đ n th k th 6 sau công nguyên.S ho t đ ng m nh m c aế ỉ ứ ế ế ỉ ứ ự ạ ộ ạ ẽ ủ
Trang 9nhà trường Alexandrie,có nh hả ưởng khá quan tr ng đ n s ti n hóa c a cácọ ế ự ế ủ ngành khoa h c trong đó có hóa h c.ọ ọ
Năm 323 trước Công Nguyên,Hoàng đ Hi L p,Alexxandrie vĩ đ i sauế ạ ạ khi chinh ph c đụ ược BaT ,Ti u Á,và các nư ể ước ÁPhi,ti n hành chi m Aiế ế
C p,cho xây d ng ngay c a song Nin thành ph m i Alexandrie làm th đôậ ự ở ử ố ớ ủ cho nước Ai C p thu c Hi L p.ậ ộ ạ
Thành ph m i này tr thành m t trung tâm thố ớ ở ộ ương m i và th côngạ ủ nghi p l n nh t th i b y gi ,do chi m v trí đ u m i cho nhi u đệ ớ ấ ờ ấ ờ ế ị ầ ố ề ường giao thông và bi n đi kh p m i n i.Dòng vua Ptoleme tr vì Ai C p t th k 3ể ắ ọ ơ ị ậ ừ ế ỉ
trước Công Nguyên v i ý đ chi n lớ ồ ế ược tán dương,c ng c và khu chủ ố ế
trương nh hả ưởng chính quy n c a mình,tìm cách t p trung Alexandri t tề ủ ậ ở ấ
c nh ng nhà thông thái Hi L p và cho xây d ng m t vi n hàn lâm khoaả ữ ạ ự ộ ệ
h c,đó là th vi n công c ng đ u tiên trong l ch s loài ngọ ư ệ ộ ầ ị ử ười (m t th vi nộ ư ệ
kh ng l ch a t i 700.000 sách vi t b ng tay) và trổ ồ ứ ớ ế ằ ường đ i h c Alexandrieạ ọ cũng tr thành m t trung tâm khoa h c l n nh t th i b y gi ,thu hút m nhở ộ ọ ớ ấ ờ ấ ờ ạ
m nhi u thanh niên các n i đ n h c t p,nh ng nhà bác h c đẽ ề ơ ế ọ ậ ữ ọ ược m i đ nờ ế
ch m i làm đỉ ớ ược công tác b i dồ ưỡng,nghiên c u và gi ng d y,nh ng ch aứ ả ạ ư ư đóng góp được nhi u cho s ti n b c a khoa h c vì vi n hàn lâm khoa h cề ự ế ộ ủ ọ ệ ọ Alexandrie là m t c quan cung đình l y nh ng thuy t duy tâm làm t tộ ơ ấ ữ ế ư ưở ng
ch đ o.D u sao t nhà trủ ạ ẫ ừ ường Alexandrie này đã xu t hi n m t s nhà khoaấ ệ ộ ố
h c l n nh : clit (Euclide) v toán,lý;Acsimet v k thu t,Herophin v yọ ớ ư Ơ ề ề ỹ ậ ề
h c, do đã chú ý g n li n nghiên c u khoa h c v i các ng d ng ph c vọ ắ ề ứ ọ ớ ứ ụ ụ ụ nông nghi p,hàng h i,quân s ,thệ ả ự ương m i,…đ i v i hóa h c nó v n đạ ố ớ ọ ẫ ượ ccoi nh là m t b ph n c a:”ngh thu t bí m t thiêng liêng” c a các giáo sĩư ộ ộ ậ ủ ệ ậ ậ ủ trong các đ n th H ho t đ ng d a nhi u vào tà thu t,mê tín,tuy v y cũngế ờ ọ ạ ộ ự ề ậ ậ
đượ ậc t p h m t s ki n th c v hóa k thu t th công.ợ ộ ố ế ứ ề ỹ ậ ủ
Trang 10Nhà trường Alexandrie t n t i đ n năm 641 và sau đó ng ng ho t đ ngồ ạ ế ừ ạ ộ
h n do thành ph Alexandrie b ngẳ ố ị ườ Ả ậi r p tàn phá trong m t cu c bao vâyộ ộ
14 tháng li n.ề
Nh s t a sang c a nhà trờ ự ỏ ủ ường Alexandrie mà có nhi u thành t u về ự ề tri t h c,văn h c,khoa h c,ngh thu t c a th gi i c đ i đế ọ ọ ọ ệ ậ ủ ế ớ ổ ạ ược truy n l iề ạ cho đ n ngày này trong đó có hóa h c.ế ọ
2. TH I KÌ GI KIM THU TỜ Ả Ậ
Gi kim thu t là danh t d ch t ch “ả ậ ừ ị ừ ữ alchimi”,
mà ngườ Ả ậi R p sau khi xâm chi m Ai C p gi a thế ậ ữ ế
k th 7, đ t ra b ng cách l p ti n t “al” c a R pỉ ứ ặ ằ ắ ề ố ủ Ả ậ vào t chimi đ ch th “ti n hóa h c” ng tr trongừ ể ỉ ứ ề ọ ự ị
th i kì trung c châu Âu (t th k th 4 đ n th kờ ổ ở ừ ế ỉ ứ ế ế ỉ
M c đích ch y u c a gi kim thu t là tìm hòn đá th n bí bi n đ i cácụ ủ ế ủ ả ậ ầ ế ổ kim lo i thạ ường thành vàng. Do v y có th t m đ nh nghĩa hóa h c th i kìậ ể ạ ị ọ ở ờ này là “ngh thu t bi n đ i các kim lo i thành vàng”, nh h n đá “th n bí”.ệ ậ ế ổ ạ ờ ồ ầ Sau đó người ta còn thêm yêu c u tìm ra thu c th n bí truy n cho con ngầ ố ầ ề ườ i
V ngu n g c gi kim thu t còn có th thêm lòng tham lam c a conề ồ ố ả ậ ể ủ
người mu n có ngi u vàng đ t o cho mình m t cu c s ng đ vố ề ể ạ ộ ộ ố ế ương v v tề ậ
Trang 11ch t, tham v ng b n thân s ng luôn luôn kh e m nh, luôn luôn tr trung,ấ ọ ả ố ỏ ạ ẻ
s ng đ i cùng ngố ờ ười thân mà không bao gi có c nh bi t ly.ờ ả ệ
Gi kim thu t có m t s d c đi m nh sau:ả ậ ộ ố ặ ể ư
Ho t đ ng bí m t khép kín, có khuynh hạ ộ ậ ướng tà thu t, không bi t gìậ ế
đ n phế ương pháp khoa h c.ọ
S d ng nh ng kí hi u th n bí và m t ngôn ng r i r m c ý. Truy nử ụ ữ ệ ầ ộ ữ ố ắ ố ề các kinh nghi m cho nhau theo m t đệ ộ ường l i tin c y mù quáng không c n cố ậ ầ ơ
s gì, có s ki m tra gì.ở ự ể
Đ c quy n ngiên c u, n m trong tay đám giáo sĩ tôn giáo là nh ngọ ề ứ ắ ữ
ngườ ắi n m văn h c, khoa h c trong xã h i th i b y gi ọ ọ ộ ờ ấ ờ
Nhìn t ng quát, gi kim thu t có ngu n g c Hi L p – Ai C p, nó đổ ả ậ ồ ố ạ ậ ượ c
R p ti p thu khi đ n xâm chi m Ai C p gi a th k th 7 r i đem truy n
bá d n sang Tây Âu khi xâm chi m Tây Ba Nha đ u th k th 8(năm 711).ầ ế ầ ế ỉ ứ
Gi kim thu t đã phát tri n theo 3 giai đo n là:ả ậ ể ạ
Gi kim thu t Ai C p thu c Hi L p, t th k th 4 đ n gi a th k th 7.ả ậ ở ậ ộ ạ ừ ế ỉ ứ ế ữ ế ỉ ứ
Gi kim thu t trong gi i R p, t gi a th k th 7 đ n đ u th k 13.ả ậ ớ Ả ậ ừ ữ ế ỉ ứ ế ầ ế ỉ
Gi kim thu t trong thiên chúa giáo Tây Âu, t đ u th k 13 đ n đ u th kả ậ ừ ầ ế ỉ ế ầ ế ỉ 16
2.1.Gi kim thu t Ai C p thu c Hi L pả ậ ở ậ ộ ạ (t gi a th k th 4 đ n gi aừ ữ ế ỉ ứ ế ữ
th k th 7)ế ỉ ứ
Các nhà gi kim thu t có tên tu i trong th i kì này là:ả ậ ổ ờ
Zôsime: đã trình bày cách “c đ nh th y ngân” (hóa r n th y ngân) cáchố ị ủ ắ ủ
ch nế ước thánh cho ngh thu t đi u ch vàng…ệ ậ ề ế
Hecmet ba l n vĩ đ i (Hermès Trismégiste) s ng vào kho ng đ u côngầ ạ ố ả ầ nguyên, nhi u tài li u vi t “đóng kín” mang tên ông và s lề ệ ế ố ượng quá nhi u,ề
m y th k sau công nguyên còn xu t hi n. Ngấ ế ỉ ấ ệ ười ta nghi ng , tìm hi u kĩ,ờ ể
nh n ra trong đó còn có cóp nh t gi t o.ậ ặ ả ạ
Ai C p thu c Hi L p, không có ki n th c gì khác m i đáng chú ý.ậ ộ ạ ế ứ ớ
Trang 122.2 Gi kim thu t trong gi i R pả ậ ớ Ả ậ (t gi a th k th 7 đ n đ u th kừ ữ ế ỉ ứ ế ầ ế ỉ
th 13)ứ
Các qu c vố ương R p có đ c đi m n m c chính quy n l n th nẢ ậ ặ ể ắ ả ề ẫ ầ quy n. Sau khi xâm chi m Ai C p, h theo gề ế ậ ọ ương chính quy n trề ướ ởc Ai
C p tích c c b o tr khoa h c và ngh thu t, thu hút t p trung các nhà bácậ ự ả ợ ọ ệ ậ ậ
h c, khi đ n Tây Ba Nha, ngọ ế ườ Ả ậi R p xây d ng vự ương qu c Coocđuố (Cordoue) đ c l p làm thành m t trung tâm văn minh Ixlam, thành l p trộ ậ ộ ậ ườ ng
đ i h c Coocđu có th vi n l n nh t th i b y gi ch a 250.000 sách, gi ngạ ọ ư ệ ớ ấ ờ ấ ờ ứ ả
d y các môn tri t h c, toán, thiên văn, chiêm tinh, y h c, gi kim thu t,… tạ ế ọ ọ ả ậ ổ
ch c d ch nhi u tài li u c đi n Hi L p sang ti ng R p. Ngứ ị ề ệ ổ ể ạ ế Ả ậ ườ Ả ậi R p chú
tr ng nhi u nghiên c u y h c, dọ ề ứ ọ ược h c, tìm và ch bi n nhi u thu c ch aọ ế ế ề ố ữ
b nh.ệ
Các nhà gi kim thu t có tên tu i nh t trong giai đo n này là Ghebeả ậ ổ ấ ạ (Geber), 750840, s ng vào th i kì th nh vố ờ ị ượng nh t c a đ qu c R p. Ôngấ ủ ế ố Ả ậ
được coi là ông t c a gi kim thu t R p. Các công trình chính c a ông nóiổ ủ ả ậ Ả ậ ủ
v toán h c, y h c, gi kim thu t. Geber thêm vào Thuy t nguyên t c aề ọ ọ ả ậ ế ố ủ Aritxtôt 2 nguyên t m i là th y ngân và l u hu nh đ gi i thích s c u t oố ớ ủ ư ỳ ể ả ự ấ ạ nên kim lo i. Theo ông, các kim lo i đạ ạ ược c u t o t s k t h p c a th yấ ạ ừ ự ế ợ ủ ủ ngân và l u hu nh theo nh ng t l khác nhau; vàng là kim lo i hoàn thi nư ỳ ữ ỉ ệ ạ ệ
nh t, có t l k t h p gi a th y ngân và l u hu nh là t t nh t. Đây là đóngấ ỉ ệ ế ợ ữ ủ ư ỳ ố ấ góp thêm c a gi kim thu t v m t lý thuy t cho hóa h c th i b y gi Trongủ ả ậ ề ặ ế ọ ờ ấ ờ các công trình c a ông l n đ u tiên xu t hi n các danh t alcati, vitriol,ủ ầ ầ ấ ệ ừ alcohol, alembic, s mô t rõ ràng các lò, các thi t b dùng trong các phòngự ả ế ị nghiên c u, cách ch bi n ch ng c t, k t tinh, thăng hoa,… Cách đi u ch vàứ ế ế ư ấ ế ề ế tinh ch các kim lo i, cách đi u ch axit t d m…ế ạ ề ế ừ ấ
S tài li u đố ệ ược coi là c a ông vi t đ l i quá nhi u, đủ ế ể ạ ề ược xu t b nấ ả trong nhi u th k sau nh ng th c ra có nhi u tác gi không ph i là c a ông.ề ế ỉ ư ự ề ả ả ủ
Razet (Rhasès), 860940. Ông có 2 quy n sách n i ti ng nh t: “ Sách vể ổ ế ấ ề
nh ng bí m t”, “Sách v bí m t c a nh ng bí m t”. Ông thêm nguyên tữ ậ ề ậ ủ ữ ậ ố
mu i làm thành ph n th 3 trong c u t o kim lo i. Ông nói đ n nhi u kĩố ầ ứ ấ ạ ạ ế ề thu t ch bi n, nhi u d ng c thí nghi m ( lò nung, bình c cong, bình k tậ ế ế ề ụ ụ ệ ổ ế tinh,…), nhi u hóa ch t. Ông đã mô t phề ấ ả ương pháp dùng vôi s ng đ lo iố ể ạ
nước ra kh i c n, th c n đ u tiên đỏ ồ ứ ồ ầ ược ch b ng ch ng c t rế ằ ư ấ ượu nho
Avixen (Avicenne), 9801036, là nhà khoa h c R p l n cu i cùng,ọ Ả ậ ớ ố nghiên c u tri t h c, toán, thiên văn, y h c, gi kim thu t nh ng ho t đ ngứ ế ọ ọ ả ậ ư ạ ộ nhi u trong lĩnh v c y h c. Công trình chính là sách “Quy t c c a khoa y h c”ề ự ọ ắ ủ ọ