Skkn tạo hứng thú cho học sinh khi học môn âm nhạc qua trò chơi giải ô chữ

Tuổi thơ hiếu động sống bằng tình cảm nên rất dễ tiếp cận với Âm nhạc.Một bài hát hay với nội dung giáo dục tốt chắc chắn sẽ được các em tiếp thu dễdàng hơn, chính vì vậy mà các em cần đ

Trang 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH KHI HỌC MÔN ÂM NHẠC QUA TRÒ CHƠI GIẢI Ô CHỮ

Môn: Âm nhạc Cấp học: Tiểu học Tên tác giả: Nguyễn Thị Quyên Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Trung Tự Chức vụ: Giáo viên Âm nhạc

NĂM HỌC 2018 – 2019

Trang 2

MỤC LỤC

Trang 3

học Trẻ em tham gia ca hát là được tự hoạt động để nhận thức thế giới xung quanh

và bản thân mình Do đó, từ việc nghe hát, tập hát và biết được một số kiến thức về

âm nhạc sẽ góp phần giáo dục năng lực cảm thụ âm nhạc, kích thích tiềm năngnghệ thuật, làm cho đời sống tinh thần của trẻ thêm phong phú, lành mạnh, tạo điềukiện để các em bộc lộ và phát triển năng khiếu âm nhạc

Môn Âm nhạc bậc tiểu học ngày nay cũng được đánh giá ngang tầm với cácmôn khác để các em được phát triển nhân cách một cách toàn diện Trong giảngdạy bất kì một môn học nào, việc hướng dẫn học sinh học và hiểu bài, thực hiệnđược yêu cầu của bài là rất cần thiết được giáo viên quan tâm., vì qua tiết học, nộidung kiến thức được truyền tải đến học sinh một cách cụ thể; môn âm nhạc cũngvậy Với mục tiêu giáo dục cho học sinh cái hay, cái đẹp trong cuộc sống thông quanội dung các bài hát, giúp học sinh cảm nhận được sự quan trọng của âm nhạc đốivới đời sống con người Tạo cho học sinh một phong cách, tính bản lĩnh, tự tin, lạcquan yêu đời Biết thương yêu, đoàn kết giúp đỡ nhau trong học tập Và qua các tiếtdạy và học môn Âm nhạc, giáo viên phát hiện những em có năng khiếu để bồidưỡng, động viên, giúp các em nhận ra thế mạnh của bản thân mình mà phát huytrong cuộc sống

Tuổi thơ hiếu động sống bằng tình cảm nên rất dễ tiếp cận với Âm nhạc.Một bài hát hay với nội dung giáo dục tốt chắc chắn sẽ được các em tiếp thu dễdàng hơn, chính vì vậy mà các em cần được giáo dục Âm nhạc càng sớm càng tốt.Trong quá trình triển khai giáo dục Tiểu học ở nước ta, đội ngũ đông đảo các giáoviên đã, đang có những cố gắng vận dụng đổi mới phương pháp dạy học để đảmbảo và nâng cao chất lượng cho những giờ lên lớp Vậy chúng ta phải có nhữngphương pháp dạy học hiện đại ra sao để nâng cao chất lượng

giờ học mà không làm các em quá sức, vừa học vừa chơi, góp phần phát triển nănglực học tập của học sinh, trên cơ sở đó phát huy mặt tích cực của phương pháptruyền thống

Như chúng ta đã biết, hiện nay bộ môn Âm nhạc trong trường Tiểu học đãđược thực sự quan tâm với việc biên soạn nội dung, chương trình dạy học, đào tạo

Trang 4

đội ngũ giáo viên chuyên nghành, trang bị đầy đủ đồ dùng dạy học cho từng trườnghọc Đó là điều kiện hết sức thuận lợi để giảng dạy môn Âm nhạc đạt kết quả cao.

Nhưng qua việc thăm dò ý kiến và dự giờ thăm lớp của một số đồng nghiệptôi thấy một số giáo viên vẫn còn có những quan điểm chủ quan như: Chỉ cần dạycác em biết hát, dạy đủ số bài là được, trong các bước tiến hành bài dạy các giáoviên còn rất máy móc, phụ thuộc nhiều vào sự hướng dẫn của SGV, chưa thực sựchịu khó đầu tư cho từng bài dạy vào các bước dạy Đặc biệt là khâu chuẩn bị bàicòn qua loa đại khái nên khi vào tiết dạy thường lúng túng, dẫn đến thiếu hoặc thừathời gian và kết quả là giờ học không đạt như mong muốn và yêu cầu của bài Thực

tế giảng dạy ở lớp 3,4,5 năm học 2018 – 2019 và tìm hiểu phương pháp giảng dạycủa một số đồng nghiệp tôi thấy phần lớn các giáo viên hầu như không có sự đầu tưcác trò chơi bổ trợ cho kiến thức môn học, thường tận dụng luôn những trò chơitruyền thống dẫn đến nhàm chán cho tiết học Vì vậy học sinh hát thuộc lời ca,đúng giai điệu và biết cách gõ đệm nhưng để hỏi các em rằng bài hát đó là của tácgiả nào? Dân ca gì? Tên bài hát là gì? thì rất ít em nhớ rõ Vì Vậy, tôi mạnh dạnnghiên cứu vấn đề: “Tạo hứng thú cho học sinh khi học môn Âm nhạc qua trò chơigiải ô chữ”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu đề tài nhằm giúp giáo viên có thể sử dụng phương pháp quan sát

có hiệu quả trong daỵ học môn Âm nhạc Tạo hứng thú học tập cho học sinh vànâng cao chất lượng dạy học

Khi nghiên cứu về các biện pháp để giảng dạy môn Âm nhạc ở Tiểu học tôi đã đisâu vào nghiên cứu các biện pháp tạo hứng cho học sinh khi học môn Âm nhạc vàthử nghiệm bằng sự quan tâm, trách nhiệm của mình để thu được kết quả cao, tạocho các em sự hứng khởi, biết tư duy sáng tạo trong quá trình học tập Qua việc tìmhiểu các hình thức dạy Âm nhạc, cách chuẩn bị cho bài dạy và cách tổ chức tròchơi cho các em với mong muốn các em học môn Âm nhạc một cách thích thú vàhiệu quả cao hơn, các em sẽ khắc sâu được kiến thức Âm nhạc và hệ thống hóađược kiến thức Âm nhạc đã học

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Chương trình sách giáo khoa Âm nhạc lớp 3,4,5

- Phương pháp giảng dạy môn Âm nhạc

- Nội dung chương trình môn Âm nhạc lớp 3,4,5

- Các giờ dạy Âm nhạc

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Trang 5

- Đọc tài liệu nghiên cứu về mục tiêu dạy môn Âm nhạc

- Xác định nhiệm vụ chủ yếu của môn Âm nhạc

- Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Lồng ghép các buổi thi đua biểu diễn giữ các nhóm, tổ, cá nhân để chọn lọc

ra đc các tiết mục, các nhận tố có năng khiếu

5 PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU:

- Học sinh lớp 3E,4G,5G Trường Tiểu học Trung Tự năm học 2018 – 2019

- Nội dung chương trình, tài liệu SGK, giáo trình giảng môn Âm nhạc

- Các tài liệu tham khảo, tranh ảnh, thông tin, tiểu sử các nhạc sĩ

B NỘI DUNG

Trang 6

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1 Những vấn đề cơ bản liên quan đến đề tài

a Khái niệm cơ bản: Khái niệm hứng thú và hứng thú học tập

Như chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nókhác rất nhiều so với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cáchtuyệt đối nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê thậm chí làmột chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào cũng có được.Mục tiêu của môn Âm nhạc nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức, kĩ năng,thái độ phù hợp với lứa tuổi và năng lực của các em, giúp học sinh phát triển mộtcách toàn diện, tự nhiên và cân bằng về trí tuệ sáng tạo và cảm xúc thẩm mĩ

b Kiến thức

- Dạy học Âm nhạc nhằm phát triển nhận thức và các năng lực âm nhạc củahọc sinh, tạo cho các em có một trình độ văn hóa âm nhạc nhất định, góp phần giáodục toàn diện cho học sinh

- Môn Âm nhạc cung cấp cho học sinh những kiến thức âm nhạc phù hợp vớilứa tuổi về: Học hát, Phát triển khả năng âm nhạc, Tập đọc nhạc, Nhạc lí và Âmnhạc thường thức

c Kĩ năng

- Luyện tập kĩ năng hát đúng giai điệu, lời ca và bước đầu tập hát diễn cảm

- Luyện tập kĩ năng đọc nhạc và ghi chép nhạc đơn giản

- Luyện tập kĩ năng nghe và cảm nhận âm nhạc

- Luyện tập một số kĩ năng âm nhạc khác như gõ đệm, đánh nhịp, vận độngtheo nhạc…

- Khuyến khích học sinh nhiệt tình tham gia các hoạt động âm nhạc trong vàngoài trường học

- Học Âm nhạc mang đến cho học sinh những phút giây thư giãn, thoải mái,học mà chơi, chơi mà học.Vấn đề học và kết quả học tập của các em là rất quantrọng, điều đó không chỉ phụ thuộc vào chương trình giảng dạy phù hợp mang tínhvừa sức mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền thụ cách tổ chức tiết học của

Trang 7

người thầy Hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thức học tập của các em cùng với sựquan tâm chăm sóc, tạo điều kiện của gia đình và toàn xã hội.

2 THỰC TRẠNG

2.1 Những khó khăn, thuận lợi

* Thuận lợi:

- Cơ sở vật chất đầy đủ, khang trang

- Giáo viên được trang bị tài liệu và phương tiện dạy học hiện đại

- Học sinh đúng độ tuổi, trình độ tiếp thu tương đối đồng đều

- Phụ huynh học sinh quan tâm đến việc học tập của các em

- Ban Giám hiệu nhà trường sát sao, đầu tư cơ sở vật chất và quan tâm đếnviệc giảng dạy của giáo viên

- Trường có phong trào văn hoá văn nghệ khá tốt Các hoạt động văn hoá vănnghệ diễn ra rất sôi nổi trong suốt năm học qua các đợt thi đua

* Khó khăn:

- Là giáo viên được đào tạo chuyên ngành sư phạm Âm nhạc cho cấp Tiểuhọc, qua thời gian trực tiếp giảng dạy bộ môn với lòng yêu nghề mến trẻ và sự nỗlực học hỏi của mình, bản thân ít nhiều đã đúc rút được những kinh nghiệm trongcông tác giảng dạy, tôi nhận thấy thực tế việc học tập của các em trong việc tiếp thukiến thức khi học môn Âm nhạc Tôi thấy hầu như tất cả các em đều thích học môn

Âm nhạc Nhưng khi kiểm tra các kiến thức của các em thì rất nhiều em nói câuđầu của bài hát thành tên bài hát, kể cả các tác giả và những bài dân ca các em đềutrả lời chắp vá tác giả này với bài hát kia hoặc vùng miền không đúng với bài hát,khi hỏi lại thì các em rất lúng túng và không giám khẳng định Đại bộ phận các emcòn nhược điểm rất phổ biến là hát theo thói quen cũ, hát tự do, tuỳ tiện không theomột giai điệu cụ thể Vì vậy người giáo viên phải từng bước giúp các em có được

sự tự tin, nắm được các kiến thức, các kỹ năng cơ bản của ca hát từ đó giúp các emphát triển khả năng nghe nhạc, khả năng ghi nhớ, khắc sâu kiến thức cho các êm từ

đó tạo cho các em niềm yêu thích khi học môn Âm nhạc

- Do vậy để các em học tốt và có hứng thú học tập bộ môn này, đòi hỏi ngườithầy phải có mộtphương pháp truyền đạt, phương pháp thu hút, tạo sự hứng thú chocác em với môn học

- Mục tiêu của kinh nghiệm “Tạo hứng thú cho học sinh khi học môn Âmnhạc” là: Xác định cơ sở thực tiễn, cơ sở lí luận của vấn đề cần nghiên cứu

- Điều tra thực trạng việc học môn Âm nhạc của học sinh lớp 3, 4, 5

Trang 8

- Tìm ra biện pháp giúp cho các em phát triển khả năng nghe nhạc, khả năngghi nhớ, hát đúng giai điệu, lời ca, nhớ đúng tên tác giả tác phẩm, nhớ được một sốnhà soạn nhạc nổi tiếng trong nước cũng như trên thế giới, khắc sâu kiến thức từ đótạo cho các em niềm yêu thích khi học môn Âm nhạc

2.2 Các biện pháp tiến hành:

Để đạt được mục đích giúp các em học sinh có hứng thú khi học môn Âmnhạc tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:

* Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Đọc tài liệu liên quan đến đề tài

- Tìm hiểu SGK, SGV Âm nhạc

* Phương pháp điều tra, phân tích

- Khảo sát chất lượng, tìm ra những lỗi học sinh mắc phải khi học Âm nhạc,phân tích nguyên nhân để tìm biện pháp khắc phục

3 CÁC BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH KHI HỌC ÂM NHẠC QUA TRÒ CHƠI GIẢI Ô CHỮ

Để thực hiện tốt những vấn đề trên người giáo viên phải thực sự chuyên tâm

và đầu tư thời gian cũng như chịu khó học hỏi, trau dồi kinh nghiệm Khi tổ chứccác trò chơi phải thực sự mới mẻ và phải tập trung trong kiến thức các em đã vàđang được học Trò chơi muốn thực hiện tốt thì phải hướng và gợi ý để các emtham khảo và tìm hiểu Người giáo viên không nên coi nhẹ việc tổ chức trò chơicho các em Không nên chỉ tổ chức trò chơi theo những tiết mà bài yêu cầu mà nêntận dùng thời gian đưa trò chơi Âm nhạc đến với các em một cách thường xuyên,giúp các em tổng hợp được kiến thức đã học Ngoài những trò chơi mà SGV hướngdẫn, ở đề tài này tôi xin đưa ra một số trò chơi: “Ô chữ bí mật” HS thảo luận nhóm

để chơi trò chơi này.`

* Lưu ý: Khi áp dụng trò chơi này GV cần chuẩn bị kỹ về nội dung và đồ dùng như: Kẻ trò chơi trên bảng phụ hoặc thiết kế lật ô chữ trên power point Về mặt thời gian giáo viên từ lựa chọn sao cho phù hợp với tiết học để tổ chức cho các

em với phương châm: Vui để học - Học để vui chơi.

3.1 Biện pháp 1: Tạo hứng thú cho học sinh khi học môn Âm nhạc vào đầu mỗi tiết học.

a Mục tiêu của biện pháp:

Với biện pháp này không những giúp các em tổng hợp một cách có hệ thống

Trang 9

các kiến thức Âm nhạc, ôn lại được những gì đã học ở bài cũ mà còn giúp giáo viên

có cách giới thiệu bài mới nhẹ nhàng, thu hút sự chú ý của học sinh vào tiết dạy tạokhông khí lớp học vui tươi, sôi nổi

b.Nội dung thực hiện.

Trong nội dung này tôi đưa ra 3 trò chơi 1, 2, 3 Dự kiến cho mỗi trò chơi là

3 đến 5 phút

* Trò chơi 1:

Dùng cho tiết 1 - Lớp 3

Học Hát bài: Quốc ca Việt Nam

Nhạc và lời: Văn Cao

Để tạo hứng thú cho học sinh ngay đầu tiết hoc và để ôn lại các kiến thức đãhọc ở lớp 1 và lớp 2 giáo viên sẽ cho học sinh chơi trò chơi “Ô chữ bí mật”

Cách chơi và luật chơi như sau:

Có 6 ô hàng ngang và một ô hàng dọc là từ khóa của trò chơi Lựa chọn vàtrả lời đúng mỗi câu hỏi hàng ngang các em sẽ mở ra một ô chữ của từ khóa, trả lờisai câu hỏi quyền trả lời sẽ thuộc về bạn khác Khi mở được ba ô chữ hàng ngangnếu đoán được từ khóa của trò chơi các em sẽ dơ tay trả lời và trả lời đúng các em

sẽ nhận được một phần quà Thời gian cho mỗi ô chữ hàng ngang là năm giây

Giáo viên đặt câu hỏi gợi ý:

1 Hàng ngang thứ nhất gồm 3 chữ cái Đây là tên một bài hát sáng tác của nhạc sĩXanh Xanh nói về rất nhiều các loại quả của lớp 1 như: Quả đất, quả khế, quảtrứng, quả pháo

(Đáp án: Quả)

2 Hàng ngang thứ hai gồm 6 chữ cái Đây là một sáng tác của nhạc sĩ

Lưu Hữu Phước tron bài có câu: “Cùng nhau múa xung quanh vòng cùng nhau múacùng vui”

(Đáp án: Múa vui)

3 Hàng ngang thứ ba gồm 5 chữ cái Bài hát: Gà gáy dân ca của vùng miền này

Trang 10

(Đáp án: Cống)

4 Hàng ngang thứ tư gồm 9 chữ cái Đây là một sáng tác của nhạc sĩ Phan Nhân

mà trong bài hát có câu: Chú ngồi học bài một mình bên hố bom kề vườn xoan

(Đáp án: Chú ếch con)

5 Hàng ngang thứ năm gồm 9 chữ cái Em hãy hát lại câu hát sau và cho biết đây

là câu hát có trong bài hát nào: “Cái cây xanh xanh thì lá cũng xanh chim đậutrên cành chim hót líu lo”

(Đáp án: Lí cây xanh)

6 Hàng ngang thứ sáu gồm 9 chữ cái Đây là một bài hát sáng tác của nhạc sĩHoàng Lân nói về giọng hát của hai chú chim Họa mi và Sơn ca

(Đáp án: Thật là hay)

Gợi ý trả lời hàng dọc: Đây là một bài hát mà các em thường hát trong lễ chào

cờ Nhạc sĩ Văn Cao là tác giả của bài hát này

(Đáp án: Quốc ca)

Văn Cao (15 tháng 11, 1923 – 10 tháng 7, 1995) là một nhạc sĩ huyền thoại

của Việt Nam Ông là tác giả của "Tiến quân ca" - quốc ca của nước Việt Nam,đồng thời cũng là một trong những gương mặt quan trọng nhất của tân nhạc Bêncạnh tư cách là một nhạc sĩ, Văn Cao còn là một họa sĩ, nhà thơ với nhiều tác phẩmgiá trị

Đưa ra lời giới thiệu vào bài dạy: Bài hát Quốc ca Việt Nam được nhạc sĩVăn cao viết tại căn gác số 45 Nguyễn Thượng Hiền – Hà nội Ban đầu bài hát có

Trang 11

tên là Tiến quân ca sang tác vào năm 1944 và được sủ dụng làm quốc ca từ năm1945

Giáo viên đặt câu hỏi gợi ý:

1 Hàng ngang thứ nhất gồm 6 chữ cái Đây là một môn học năng khiếu trongtrường Tiểu học

(Đáp án: Âm nhạc).

2 Hàng ngang thứ hai gồm 4 chữ cái Em hãy điền từ còn thiếu trong câu hát sau:

“Hòa bình là tia nắng ấm thắm hồng môi bé xinh, nhịp nhàng cùng cất tiếng háttay…tay bé ngoan”

(Đáp án: Vòng).

3 Hàng ngang thứ ba gồm 13 chữ cái Đây là tên một bài hát dân ca Ba Na, dịch lời

Tô Ngọc Thanh

(Đáp án: Bạn ơi lắng nghe)

4 Hàng ngang thứ tư gồm 7 chữ cái Câu hát sau trong bài hát nào:

“Khắp núi rừng Tây Bắc sáng ngời, mùa xuân đến ngàn hoa hé cười”

Trang 12

dân ca đồng bằng Bắc bộ- Việt Nam Ca ngợi cuộc sống thanh bình của người nôngdân, họ luôn lạc quan trong lao động Điệu Cò là một điệu có vần được bắt nguồn

từ câu thơ lục bát:

Con cò bay lả bay la

Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng

* Trò chơi 3.

Dùng cho tiết 13 - lớp 5

Ôn hát bài: Ước Mơ TĐN số 4

Để tạo hứng thú cho học sinh ngay đầu tiết học và để ôn lại các kiến thức đãhọc ở lớp 4 và lớp 5 giáo viên sẽ cho học sinh chơi trò chơi “Ô chữ bí mật”

Gợi ý trả lời câu hỏi hàng ngang

1 Ô chữ gồm 11 chữ cái Đây là tên tác giả bài hát: Reo vang bình minh

(Đáp án: Lưu Hữu Phước)

2 Ô chữ gồm 7 chữ cái Em hãy điền từ còn thiếu trong câu hát sau:

“Vui liên hoan thiếu nhi …Ta ca hát vang lên niềm vui”

Trang 13

(Đáp án: Con chim hay hót).

4.Ô chữ gồm 2 chữ cái Đây là tên nốt nhạc nằm ở dòng kẻ thứ nhất

3.2.1 Mục tiêu của biện pháp

Với biện pháp này giúp thay đổi không khí lớp học, tổng hợp được kiến thức

đã học của học sinh và giúp giáo viên có cách giới thiệu chuyển tiếp nhẹ nhàng gắnkết giữa các nội dung trong bài một cách hài hòa, giúp giáo viên dùng thay thế cáctrò chơi hiện có trong thiết kế tạo không khí lớp học vui tươi, sôi nổi

3.2.2 Nội dung thực hiện.

Trong nội dung này tôi đưa ra 3 trò chơi 4, 5, 6 Dự kiến cho mỗi trò chơikhoảng 4 phút

*Trò chơi 4:

Tổ chức vào tiết 32 - Lớp 3 Học bài hát tự chon: Mèo đi câu cá

Trò chơi Âm nhạc: Thi kể tên các con vật có trong bài hát

Để tạo không khí sôi nổi của lớp học sau khi học xong bài hát và để ôn lạicác kiến thức đã học ở lớp 3 và lớp 4 GV sẽ cho HS chơi trò chơi “Ô chữ bí mật”

Trang 14

1 Hàng ngang thứ nhất gồm 10 chữ cái Đây là tên một bài háy dân ca Thái, trongbài hát có câu: “Ngoài đồng lúa chín thơm, con chim hót trong vườn”.

(Đáp án: Ngày mùa vui)

2 Hàng ngang thứ hai gồm 6 chữ cái Đây là tên một loại nhạc cụ dân tộc có mộtdây và loại đàn này còn có tên khác là Độc huyền cầm

(Đáp án: Đàn bầu)

3 Hàng ngang thứ ba gồm 4 chữ cái Em hãy điền từ còn thiếu trong câu hát sau:

“Em yêu đóa sen… giữa đồng Tháp Mười mênh mông”

(Đáp án: hồng)

4 Hàng ngang thứ tư gồm ba chữ cái Em hãy điền từ còn thiếu trong câu hát sau:

“La la lá la lá la, cùng múa… dưới trăng”

(Đáp án: Gà Gáy).

*Trò chơi 5:

Dùng trong tiết 15- Lớp 5

Ôn tập TĐN số 3, số 4

Kể chuyện Âm nhạc: Nghệ sĩ Cao Văn Lầu

Để tạo không khí sôi nổi của lớp học sau khi ôn xong hai bài TĐN số 3, số 4

và để ôn lại các kiến thức đã học giáo viên sẽ cho học sinh chơi trò chơi “Ô chữ bímật”

Ư Ớ C M Ơ

Định dạng
Số trang	28
Dung lượng	758,43 KB