Mục đích nghiên cứu của luận án nhằm đề xuất quan điểm và giải pháp nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An thời gian tới.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
THÁI THANH QUÝ
VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH ĐỐI
VỚI GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG VÙNG MIỀN
NÚI TỈNH NGHỆ AN
Chuyên ngành : Kinh tế chính trị
Mã số : 9310102
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
HÀ NỘI - 2019
1 Lý do chọn đề tài
Nghèo là một trong những vấn đề kinh tế - xã hội bức xúc mà nhiều quốc gia trên thế giới đang phải đối mặt
Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước đã sớm ý thức được nguy cơ của nghèo và đã đầu
tư nhiều công sức, tiền của để thực hiện chương trình giảm nghèo trong phạm vi cả nước Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo ở Việt Nam thời gian qua chưa vững chắc và còn nhiều thách thức
Nghệ An là một trong những tỉnh nghèo Thời gian qua, chính quyền tỉnh Nghệ An
đã đạt được khá nhiều thành tựu trong lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn, đời sống nhân dân được từng bước cải thiện cả về vật chất và tinh thần Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo chưa bền vững, nguy cơ tái nghèo cao (khoảng 10%), tập trung ở vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Vùng miền núi tỉnh Nghệ An là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của tỉnh và khu vực Bắc Trung bộ, bao gồm 10 đơn
vị hành chính cấp huyện, 1 thị xã Do điều kiện tự nhiên không thuận lợi, kinh tế kém phát triển nên đời sống nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, còn nhiều khó khăn, thu nhập tính trên đầu người đạt thấp, bằng 63,3% bình quân chung của cả tỉnh, tỷ lệ hộ nghèo vùng miền núi tỉnh Nghệ An còn ở mức cao so với bình quân chung toàn tỉnh Một trong những nguyên chính đó là chính quyền cấp tỉnh chưa phát huy hết vai trò của mình về giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài“Vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An” sẽ góp phần làm rõ thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An thời gian tới
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục đích nghiên cứu: Luận án nghiên cứu với mục đích là đề xuất quan điểm và giải pháp nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An thời gian tới
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt mục đích trên, luận án đặt ra những nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án, từ
Trang 2đó chỉ ra “khoảng trống” cần tiếp tục nghiên cứu;
- Làm rõ những vấn đề lý luận về vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo
bền vững vùng miền núi;
- Phân tích vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền
núi tỉnh Nghệ An từ năm 2014 - 2017 Từ đó chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên
nhân của hạn chế về vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng
miền núi tỉnh Nghệ An
- Trên cơ sở lý luận, phân tích, đánh giá vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với
giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An, luận án đề xuất các quan điểm và giải
pháp nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền
núi tỉnh Nghệ An đến năm 2025, tầm nhìn đến 2030
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án: vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm
nghèo bền vững vùng miền núi
3.2 Phạm vi nghiên cứu
3.2.1 Về nội dung
Luận án nghiên cứu theo hướng thực thi các chức năng của chính quyền cấp tỉnh
đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi dưới góc độ chuyên ngành Kinh tế chính trị
Do đó, luận án tập trung nghiên cứu:
Một là, xác định chiến lược và kế hoạch giảm nghèo bền vững vùng miền núi;
Hai là, ban hành các chính sách giảm nghèo bền vững vùng miền núi;
Ba là, tổ chức thực hiện giảm nghèo bền vững vùng miền núi Nội dung này luận
án chỉ nghiên cứu:
- Xây dựng bộ máy thực hiện giảm nghèo bền vững;
- Thực hiện luật pháp, chính sách của Nhà nước Trung ương và các chính sách do
tỉnh ban hành về giảm nghèo bền vững ;
- Phối hợp các tổ chức có liên quan về thực hiện giảm nghèo bền vững
Bốn là, kiểm tra, giám sát thực hiện giảm nghèo bền vững vùng miền núi
3.2.2 Về không gian
Luận án nghiên cứu giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An, bao gồm 11
huyện, thị xã là: Thị xã Thái Hòa, huyện Anh Sơn, huyện Con Cuông, huyện Quỳ Châu,
huyện Kỳ Sơn, huyện Nghĩa Đàn, huyện Quế Phong, huyện Quỳ Hợp, huyện Tân Kỳ, huyện Thanh Chương, huyện Tương Dương
3.2.3 Về thời gian
Thứ nhất, luận án nghiên cứu vai trò chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền
vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An giai đoạn 2014 - 2017 Các số liệu thứ cấp luận án sử dụng để nghiên cứu chủ yếu cũng trong giai đoạn này Riêng số liệu về người nghèo, hộ nghèo và giảm nghèo luận án chỉ sử dụng số liệu giai đoạn 2015 - 2017, bởi vì : Một là, từ năm 2011 - 2015, tiêu chí nghèo ở Việt Nam chỉ xét trên góc độ thu nhập Tháng 11 năm 2015, Việt Nam đưa ra tiêu chí và mức chuẩn nghèo mới theo phương pháp tiếp cận đa chiều và tiêu chí mức thu nhập cũng tăng lên ( từ 400.000 đồng/người lên 700.000 đồng/người đối với vùng nông thôn, miền núi)
Hai là, tuy 2016 mới thực hiện tiêu chí và chuẩn nghèo mới, nhưng cuối năm 2015 tỉnh Nghệ An đã điều tra người nghèo, hộ nghèo theo tiêu chí và chuẩn nghèo mới này
Vì vậy, số liệu công bố về người nghèo, hộ nghèo đầu năm 2016 thực chất là số liệu của năm 2015 theo tiêu chí tiêu chí và chuẩn nghèo mới Do đó, số người nghèo, hộ nghèo năm 2014 ít hơn năm 2015 và giảm nghèo năm 2014 nhiều hơn năm 2015 Dựa số liệu này sẽ phân tích không chính xác vai trò chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Thứ hai, luận án đề xuất quan điểm và giải pháp nâng cao vai trò chính quyền cấp
tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An đến năm 2025, tầm nhìn
2030
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1 Câu hỏi nghiên cứu
Luận án được thực hiện xuất phát từ những câu hỏi nghiên cứu sau:
- Thế nào là giảm nghèo bền vững vùng miền núi?
- Vai trò chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi thể hiện ở những nội dung nào? Những nhân tố nào ảnh hưởng đến vai trò đó của chính quyền cấp tỉnh?
- Vai trò chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An thời gian 2014 - 2017 có những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế?
- Để nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An cần có những giải pháp nào?
Trang 34.2 Khung nghiên cứu của luận án
Luận án đề xuất khung nghiên cứu theo hướng đề xuất các chức năng vai trò
chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi như sau:
Hình 1.1 Khung nghiên cứu của luận án
Nguồn : Tác giả
4.3 Phương pháp luận
Luận án nghiên cứu về vai trò chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững
vùng miền núi tỉnh Nghệ An tiếp cận dưới góc độ của ngành khoa học Kinh tế, chuyên
ngành Kinh tế chính trị Do đó, luận án lấy quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch
sử làm phương pháp luận
4.4 Phương pháp nghiên cứu cụ thể và phương pháp thu nhập thông tin
Thứ nhất, luận án sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp
Các nhân tố ảnh hưởng đến vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi:
- Chủ trương của NN và của địa phương;
- Hiệu lực của bộ máy
- Sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
- Năng lực, trình độ cán bộ
- Cơ sở vật chất
- Cơ sở vật chất
Sự cần thiết của nghiên cứu
Nội dung vai trò của chính quyền cấp tỉnh
đối với giảm nghèo bền vững vùng miền
núi:
- Xây dựng chiến lược, KH giảm nghèo;
- Ban hành các chính sách giảm nghèo bền
vững vùng miền núi;
- Tổ chức thực hiện giảm nghèo
Thực trạng vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với
giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An:
- Xây dựng quy hoạch, KH đầu tư
- Ban hành các chính sách giảm nghèo bền vững vùng
miền núi
- Tổ chức thực hiện giảm nghèo
- Kiểm tra, giám sát thực hiện giảm nghèo
Giải pháp nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng
miền núi tỉnh Nghệ An:
- Hoàn thiện xây dựng quy hoạch, kế hoạch
- Hoàn thiện các chính sách
- Hoàn thiện tổ chức thực hiện
- Tăng cường thanh tra, giám sát;
- Nâng cao chất lượng công chức trong bộ máy chính quyền về thực hiện giảm nghèo
- Tăng cường sự phối hợp của các cấp chính quyền
- Đẩy mạnh phát triển kinh tế của địa phương
- Tăng cường cơ sở vật chất
lịch sử và lôgíc, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê mô tả làm phương pháp cụ thể để nghiên cứu, luận giải vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An dưới góc độ chuyên ngành Kinh tế chính trị
Luận án cũng kế thừa các kết quả nghiên cứu đã có, bổ sung và phát triển các luận cứ
và thực tiễn mới phù hợp với mục đích nghiên cứu của luận án
Thứ hai, phương pháp thu nhập thông tin.
Một là, các thông tin thứ cấp thu thập được từ hệ thống cơ sở dữ liệu của Cục Thống kê, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội , Sở Kế hoạch - Đầu tư, Bảo hiểm xã hội tỉnh Nghệ An, Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An
Hai là, các thông tin sơ cấp thu thập được thông qua:
(i) Điều tra, khảo sát bằng bảng hỏi nhằm thu thập thông tin sơ cấp cần thiết để phân tích, đánh giá vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An
(ii) Phỏng vấn : Để hiểu rõ hơn tình hình nghèo vùng miền núi tỉnh Nghệ An, luận
án đã phỏng vấn các chuyên gia và các nhà quản lý về giảm nghèo ở tỉnh Nghệ An
5 Đóng góp của luận án
5.1 Về mặt lý luận
Thứ nhất, luận án xây dựng được quan niệm giảm nghèo bền vững vùng miền núi,
xác định những tiêu chí cơ bản để đánh giá giảm nghèo bền vững và đã làm rõ mối quan
hệ giữa giảm nghèo, giảm nghèo đa chiều và giảm nghèo bền vững
Thứ hai, luận án đã phát triển lý luận về vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững phù hợp với đặc thù vùng miền núi Cụ thể :
- Luận án đã xây dựng quan niệm vai trò chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo
bền vững vùng miền núi Đó là chính quyền cấp tỉnh sử dụng các biện pháp hành chính
và kinh tế để tác động tới những điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, các tổ chức kinh tế,
xã hội và chính bản thân người nghèo để thực hiện mục đích giảm nghèo bền vững và góp phần giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội ở vùng miền núi.
Luận án cũng làm rõ đặc điểm vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi
- Luận án không chỉ kế thừa mà còn phát triển nội dung vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững trong bối cảnh vùng miền núi và đã tìm ra những nhân
Trang 4tố ảnh hưởng đến vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng
miền núi
5.2 Về mặt thực tiễn
- Luận án đã tìm ra những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế về vai trò của
chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi Nghệ An giai đoạn
2014 - 2017
- Để khắc phục những hạn chế đó, luận án đã đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao
vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững phù hợp với đặc thù vùng
miền núi tỉnh Nghệ An Trong mỗi giải pháp luận án đều có đề xuất mới Chẳng hạn, về
chính sách hỗ trợ vốn, luận án cho rằng, nên chia người nghèo thành : nghèo do nguyên
nhân khách quan và nghèo do nguyên nhân chủ quan Đối với người nghèo do nguyên
nhân khách quan, bản thân họ có thể vượt nghèo nên tài trợ cho họ các nguồn lực để họ
vượt nghèo; đối với người nghèo do chủ quan, bản thân họ không thể vượt nghèo nên
không nên tài trợ cho họ cả về vật chất ( tài trợ vật chất họ sẽ ỷ lại, không chịu làm việc)
và các nguồn lực Để giảm nghèo những đối tượng này, chính quyền địa phương phải tạo
việc làm cho họ, bằng cách tài trợ cho các hộ khá giả, biết làm ăn ở địa phương và quy
định để nhận được tài trợ đó phải nhận những người nghèo vào làm việc theo giới thiệu
của chính quyền địa phương
Luận án đã kiến nghị với Quốc hội là tăng cường sự giám sát theo đúng tinh thần
Nghị quyết số 76/2014/QH13 về đẩy mạnh thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững; đối
với Chính phủ là hoàn thiện các chính sách giảm nghèo vùng miền núi, trước hết là giảm
những chính sách hỗ trợ trực tiếp, tăng các chính sách hỗ trợ có điều kiện và các chính
sách phát triển vùng miền núi
6 Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, mục lục, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục,
luận án được kết cấu thành 4 chương:
Chương 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
Chương 2 Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm về vai trò của chính quyền cấp
tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi
Chương 3 Thực trạng vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền
vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Chương 4 Quan điểm và giải pháp nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối
với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
Luận án đã tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước về nghèo, giảm nghèo, giảm nghèo bền vững và vai trò của Nhà nước và chính quyền các cấp đối với giảm nghèo bền vững Từ đó luận án cho rằng, mặc dù đã có một vài công trình nghiên cứu vai trò của chính quyền các cấp đối với giảm nghèo nhưng nghiên cứu về vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi nói chung và vùng miền núi tỉnh Nghệ An nói riêng chưa được nghiên cứu dưới bất kỳ hình thức nào Đây là
“khoảng trống” để đề tài nghiên cứu Việc lựa chọn đề tài luận án là phù hợp với thực tiễn khách quan, giúp giải quyết và đưa ra các giải pháp thực tế cho chính quyền tỉnh Nghệ An nhằm nâng cao vai trò chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững ở vùng miền núi tỉnh thời gian tới
Luận án nghiên vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vừng vùng miền núi tỉnh Nghệ An dưới góc độ chuyên ngành Kinh tế chính trị theo hướng luận giải các chức năng của chính quyền cấp tỉnh về giảm nghèo bền vừng vùng miền núi Bởi vậy, luận án tập trung làm rõ:
Thứ nhất, làm rõ nội dung vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi trong các vấn đề như hoạch định chiến lược và kế hoạch giảm nghèo bền vững; ban hành chính sách thực hiện giảm nghèo bền vững phù hợp với điều kiện cụ thể của vùng miền núi; tổ chức thực hiện giảm nghèo bền vững vùng miền núi; kiểm tra, giám sát thực hiện giảm nghèo bền vững vùng miền núi Từ đó, xây dựng khung lý thuyết
về vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi
Thứ hai, thông qua nghiên cứu thực trạng vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi Nghệ An, qua đó đánh giá vai trò này của chính quyền cấp tỉnh ở tỉnh Nghệ An, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi thời gian tới
Thứ ba, đưa ra những kiến nghị đối với Quốc hội, với Chính phủ nhằm nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi
Chương 2
Trang 5NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ VAI TRÒ CỦA CHÍNH
QUYỀN CẤP TỈNH ĐỐI VỚI GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG VÙNG MIỀN NÚI
2.1 Một số vấn đề về nghèo và giảm nghèo bền vững vùng miền núi
2.1.1 Một số vấn đề về nghèo vùng miền núi
Thứ nhất , quan niệm về nghèo vùng miền núi
Luận án đã khái quát được các quan niệm về nghèo khác nhau Từ đó, trên phương
diện lý thuyết, luận án cho rằng, nghèo vùng miền núi là tình trạng thu nhập thấp của một
bộ phận dân cư miền núi, không thõa mãn những nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu của
cuộc sống và thiếu hoặc không có cơ hội lựa chọn để tham gia vào quá trình phát triển
của cộng đồng vùng miền núi
Thứ hai, đặc điểm nghèo ở vùng miền núi
Luận án cho rằng, nghèo ở vùng miền núi có các đặc điểm chung của nghèo Luận án
cũng chỉ ra, ngoài các đặc điểm chung đó nghèo ở vùng miền núi còn có đặc điểm riêng
Đó là, (i) do điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khó khăn và trình độ thấp, nên nỗ lực xóa
đói giảm nghèo của chính bản thân nhiều khi không được như mong muốn; (ii) người
nghèo ở vùng miền núi ít có cơ hội kiếm được việc làm tốt và ổn định; (iii) quy mô hộ gia
đình người nghèo ở vùng miền núi thường đông con, tỷ lệ sinh đẻ của các hộ nghèo thường
rất cao
Thứ ba, nguyên nhân nghèo vùng miền núi Luận án đã chỉ ra các nguyên nhân
sau: (i) do nhận thức và ý thức tự vươn lên thoát nghèo của người nghèo vùng miền núi
còn hạn chế;(ii) do điều kiện tự nhiên và kinh tế không thuận lợi;(iii) do thiếu kinh
nghiệm làm ăn và thiếu vốn; (iv)do phong tục tập quán, ăn tiêu không hợp lý, lười lao
động, gia đình có người mắc bệnh xã hội; (v) do hạn chế về kết cấu hạ tầng và ảnh hưởng
bởi sự biệt lập về địa bàn cư trú
Tóm lại, qua nghiên cứu nghèo vùng miền núi, có thể khẳng định, giảm nghèo
bền vững vùng miền núi rất khó khăn do cơ sở hạ tầng kém phát triển, dân trí thấp, hộ
đông con, phong tục tập quan, thiếu nguồn lực Do vậy, để giảm nghèo bền vững ở
vùng núi cần phải kiên trì làm trong thời gian dài, tốn nhiều nguồn lực
2.1.2 Giảm nghèo bền vững vùng miền núi: quan niệm, tiêu chí và vai trò
Thứ nhất, quan niệm giảm nghèo bền vững vùng miền núi Luận án đã khái quát
các quan niệm về giảm nghèo và giảm nghèo bền vững Từ đó luận án cho rằng, giảm
nghèo bền vững vùng miền núi là nâng thu nhập cao hơn chuẩn nghèo được quy định ở
vùng miền núi và đảm bảo cho người nghèo vùng miền núi tiếp cận được những nhu cầu cơ bản các dịch vụ xã hội về y tế, giáo dục và văn hóa nhằm chống tái nghèo Trên cơ sở đó luận án chỉ ra, giữa giảm nghèo, giảm nghèo đa chiều và giảm nghèo bền vững là khác nhau, nhưng có mối quan hệ với nhau Đó là, giảm nghèo là nâng cao thu nhập đảm bảo sống cho người nghèo mức tối thiểu, còn gọi là giảm nghèo đơn chiều; giảm nghèo đa chiều là nâng cao mức sống, là tăng sự hưởng thụ về giáo dục, y tế, văn hóa, nhà ở, thông tin và tạo điều kiện cần thiết để tăng vị thế người nghèo trong cộng đồng dân cư
Như vậy, có thể nói, giảm nghèo đơn chiều là một nội dung của giảm nghèo đa chiều Giảm nghèo đa chiều là điều kiện giảm nghèo bền vững, tức để giảm nghèo bền vững Thứ hai, các tiêu chí đánh giá giảm nghèo bền vững vùng miền núi
Luận án đã chỉ ra các tiêu chí đánh giá giảm nghèo bền vững vùng miền núi:
Tiêu chí 1: Gia tăng thu nhập bình quân đầu người;
Tiêu chí 2: Tỷ lệ hộ nghèo giảm hàng năm;
Tiêu chí 3: Tỷ lệ tái nghèo hàng năm;
Tiêu chí 4: Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản,
Thứ ba, vai trò của giảm nghèo bền vững vùng miền núi
Luận án luận giải vai trò của giảm nghèo bền vững vùng miền núi, Đó là : (i) giảm nghèo bền vững vùng miền núi tạo cơ hội cho người nghèo tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội vùng miền núi; (ii) giảm nghèo bền vững vùng miền núi góp phần
mở rộng cơ hội lựa chọn cho người nghèo nâng cao năng lực cá nhân để thực hiện có hiệu quả sự lựa chọn việc làm, tăng thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống; (ii) giảm nghèo bền vững góp phần đảm bảo trật tự an toàn xã hội và là cơ sở để bảo vệ môi trường sinh thái vùng miền núi; (iv) giảm nghèo bền vững vùng miền núi có vai trò to lớn đối với lĩnh vực an ninh - quốc phòng trên địa bàn vùng biên giới
2.2 Vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi
2.2.1 Quan niệm, đặc điểm và sự cần thiết vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi
Thứ nhất, về quan niệm vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững
vùng miền núi, dưới góc độ Kinh tế chinh trị học, luận án cho rằng : vai trò chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi là chính quyền cấp tỉnh sử dụng các biện pháp hành chính và kinh tế để tác động tới những điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã
Trang 6hội, các tổ chức kinh tế, xã hội và chính bản thân người nghèo để thực hiện mục đích
giảm nghèo bền vững và góp phần giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội ở vùng miền núi
Thứ hai, luận án đã phân tích đặc điểm vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm
nghèo bền vững vùng miền núi Luận án chỉ ra, vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với
giảm nghèo bền vững vùng miền núi cũng có những đặc điểm của vai trò của chính
quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững nói chung Tuy nhiên, vai trò của chính
quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi cũng có những đặc điểm
riêng Đó là: (i) do đặc điểm là dân trí thấp, năng lực của chính quyền cơ sở hạn chế nên
chính quyền cấp tỉnh xây dựng chiến lược, kế hoạch, ban hành các chính sách về giảm
nghèo bền vững phải phù hợp với điều kiện miền núi và thật rõ ràng, cụ thể;(ii) chính
quyền cấp tỉnh phải chỉ đạo trực tiếp chính quyền cấp cơ sở và phải thật sự sâu sát việc
thực hiện giảm nghèo; (iii) trong chỉ đạo công tác giảm nghèo vùng miền núi vừa phải
hướng tới giúp các hộ nghèo cụ thể, vừa lồng ghép triển khai nhiều chương trình và
nguồn lực để thực hiện giảm nghèo
Thứ ba, luận án cũng chỉ rõ sự cần thiết vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm
nghèo bền vững vùng miền núi Đó là: (i) chính quyền cấp tỉnh đóng vai trò là chủ thể
phân phối lại thu nhập giữa các giai tầng trong xã hội, giúp thu hẹp khoảng cách giàu -
nghèo, qua đó thực hiện giảm nghèo bền vũng trên địa bàn tỉnh, trong đó có vùng miền
núi; (ii) chính quyền cấp tỉnh đóng vai trò là người cung ứng các dịch vụ xã hội cơ bản
cho vùng miền núi trên địa bàn tỉnh, qua đó tạo điều kiện cho người nghèo tiếp cận được
các dịch vụ này;(iii) chính quyền cấp tỉnh là cơ quan thực hiện các chủ trương lớn về
giảm nghèo của Nhà nước và là nơi ban hành các chính sách về giảm nghèo bền vững
vùng miền núi trên địa bàn tỉnh; (iv) chính quyền cấp tỉnh có vai trò điều hành sự phối
hợp của các ngành trong việc tổ chức thực hiện giảm nghèo bền vững vùng miền núi trên
địa bàn
2.2.2 Nội dung vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững
vùng miền núi
Luận án tập trung nghiên cứu vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo
bền vững vùng miền núi dưới góc độ kinh tế chính trị với các vai trò sau:
Một là, xác định chiến lược và kế hoạch giảm nghèo bền vững vùng miền núi;
Hai là, ban hành các chính sách giảm nghèo bền vững vùng miền núi;
Ba là, tổ chức thực hiện giảm nghèo bền vững vùng miền núi Nội dung này luận
án chỉ nghiên cứu:
- Xây dựng bộ máy thực hiện giảm nghèo bền vững;
- Thực hiện luật pháp, chính sách của Nhà nước Trung ương và các chính sách do tỉnh ban hành về giảm nghèo bền vững ;
- Phối hợp các cấp chính quyền về thực hiện giảm nghèo bền vững
Bốn là, kiểm tra, giám sát thực hiện giảm nghèo bền vững vùng miền núi
2.2.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi
Luận án phân tích các nhân tố sau : (i) Chủ trương, chính sách của chính quyền Trung ương
về giảm nghèo bền vững vùng miền núi; (ii) hiệu lực của bộ máy chính quyền cấp tỉnh về thực hiện giảm nghèo bền vững (iii) sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; (iv) chất lượng đội ngũ công chức trong bộ máy chính quyền cấp tỉnh có liên quan đến giảm nghèo bền vững ; (v) cơ
sở vật chất để thực hiện vai trò của chính quyền địa phương cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững
2.3 Kinh nghiệm về vai trò của chính quyền cấp tỉnh về giảm nghèo bền vững vùng miền núi của một số địa phương và bài học rút ra cho tỉnh Nghệ An
Luận án đã nghiên cứu kinh nghiệm của tỉnh Yên Bái, tỉnh Thừa Thiên Huế và của các tỉnh Tây Nguyên Trên cơ sở đó rút ra các bài học cho chính quyền cấp tỉnh Nghệ An như sau: (i) tạo những điều kiện thuận lợi để người nghèo thoát nghèo ; (ii) ban hành các chính sách về giảm nghèo vùng miền núi cần căn cứ vào thực trạng nghèo của vùng miền núi và phải đồng bộ trong quá trình thực hiện.; (iii) tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo vùng miền núi tiếp cận các nguồn vốn gắn với tư vấn, hỗ trợ để phát triển sản xuất, tăng thu nhập; (iv) tăng cường sự phối hợp các cơ quan có liên quan đến giảm nghèo bền vững
CHƯƠNG 3 : THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH ĐỐI VỚI GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG VÙNG MIỀN NÚI TỈNH NGHỆ AN 3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình nghèo, giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An
3.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội vùng miền núi tỉnh Nghệ An có ảnh hưởng đến giảm nghèo bền vững
Miền núi tỉnh Nghệ An với diện tích tự nhiên lên tới 13.747,69 km2, chiếm tới 83,36% diện tích toàn tỉnh Nghệ An, với địa giới hành chính bao gồm 11 huyện, thị xã, trong đó có 5 huyện miền núi cao và 6 huyện, thị xã miền núi thấp
Trang 7Dân số vùng miền núi tỉnh nghệ An có 1.144.794 người (2017) với hơn 44 vạn đồng
bào các dân tộc thiểu số, chiếm tới hơn 40% dân số của vùng, với trình độ dân trí thấp và
tồn tại nhiều hủ tục (Cục thống kê tỉnh Nghệ An, 2018), tỷ lệ tăng dân số trung bình hơn
1%/năm
Bảng 3.1: Tình hình dân số và thu nhập bình quân/ người khu vực miền núi giai đoạn 2014- 2017
Nôi dung Đơn vị tính Năm 2014 Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017
Lực lượng lao động Người 690.502 704.311 712.618 717.893
Thu nhập bình quân/
Nguồn : Tổng hợp từ Cục Thống kê và Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Nghệ An
Về cơ cấu kinh tế, tuy dịch chuyển cơ cấu kinh tế chậm nhưng vững chắc Trên địa
bàn vùng miền núi đã hình thành nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa Các ngành công
nghiệp đã phát triển, chủ yếu tập trung ở một số lĩnh vực như thủy điện, khai thác và chế
biến khoáng sản, chế biến nông - lâm sản… Thương mại, dịch vụ được mở rộng, đáp ứng
tốt hơn nhu cầu đời sống và sản xuất, giao lưu văn hóa - xã hội, phát triển du lịch của địa
phương Tuy vậy, nhìn chung nền kinh tế vùng miền núi tỉnh Nghệ An vẫn còn rất khó
khăn, với quy mô nền kinh tế nhỏ lẻ, sản xuất manh mún, điều kiện giao thông, kết cấu hạ
tầng thương mại, sản xuất còn nhiều khó khăn, hạn chế
3.1.2 Tình hình nghèo vùng miền núi tỉnh Nghệ An.
Tỷ lệ hộ nghèo của toàn bộ vùng miền núi tỉnh Nghệ An thời gian gần đây có giảm
Tuy nhiên so với mức bình quân chung của cả tỉnh vẫn còn ở mức cao Tỷ lệ hộ nghèo
của toàn bộ vùng miền núi tỉnh Nghệ An thời gian gần đây so với mức bình quân chung
của cả tỉnh vẫn còn ở mức cao Năm 2016, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh là 9.55% thì hầu hết
các huyện vùng miền núi đều từ 11,06% đến 65,57% (trừ thị xã Thái Hòa ), năm 2017, tỷ
lệ hộ nghèo chung của toàn tỉnh là 7,54% thì tỷ lệ hộ nghèo của các huyện vùng miền núi
là từ 9,21% đến 56,03% (trừ thị xã Thái Hòa, huyện Nghĩa Đàn và huyện Anh Sơn) (Sở
Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Nghệ An, 2018)
Thu nhập của bình quân vùng miền núi tỉnh Nghệ An còn thấp Tuy thu nhập bình
quân đầu người tăng nhanh, năm đạt 25,71 triệu đồng triệu đồng/người/năm (2017), tăng
1,4 lần so với năm 2014, bằng 70% so với thu nhập bình quân đầu người của toàn tỉnh
(Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Nghệ An, 2018) Thu nhập bình quân người
nghèo vùng miền núi tỉnh còn thấp
3.1.3 Tình hình giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Giai đoạn 2015 - 2017, kết quả giảm nghèo vùng miền núi tỉnh Nghệ An đã có nhiều khởi sắc, tỷ lệ hộ nghèo giảm dần qua các năm Năm 2016, tỷ lệ nghèo trung bình của toàn vùng giảm 12% so với năm 2015, năm 2017 tỷ lệ nghèo trung bình giảm 15% so với năm 2016 Các huyện trong vùng có tỷ lệ giảm nghèo cao gồm có Anh Sơn (32%), Thanh Chương (23%), Nghĩa Đàn (21%) Tuy vậy, một số huyện, tỷ
lệ giảm nghèo thấp hơn như Kỳ Sơn (6%), Con Cuông (10%) Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo vùng miền núi tỉnh Nghệ An giai đoạn 2015 - 2017 còn thiếu bền vững, vẫn còn tái nghèo
Bảng 3.6 Tình hình tái nghèo vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Số hộ tái
Số hộ tái nghèo
Tỷ lệ (%)
Số hộ tái nghèo
Tỷ lệ (%)
Tổng số tái nghèo và tỷ lệ bình
Nguồn: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Nghệ An, 2018
Luận án cho rằng, nguyên nhân dẫn tới tái nghèo xuất phát từ (i) điều kiện khách quan; (ii) từ chủ trương, chính sách của Nhà nước và các các cấp chính quyền đối với những người thoát nghèo;(iii) từ chính ý thức của những người mới thoát nghèo
Trang 83.2 Vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền
núi tỉnh Nghệ An giai đoạn 2014 - 2017
3.2.1 Xác định chiến lược và kế hoạch giảm nghèo bền vững
Thứ nhất, về xác định chiến lược giảm nghèo bền vững
“1 Mục tiêu tổng quát:
Tập trung nguồn lực đầu tư tạo sự chuyển biến tích cực hơn về thu nhập, điều kiện
sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người nghèo Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với
mục tiêu giảm nghèo bền vững, đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực gắn với giải
quyết việc làm nhằm tạo cơ hội để người nghèo, hộ nghèo có việc làm và thu nhập ổn định,
từng bước vươn lên thoát nghèo Đảm bảo cho mọi người dân có điều kiện tiếp cận, hưởng
thụ những thành quả về hạ tầng cơ sở, văn hoá, giáo dục, y tế, an sinh xã hội
2 Mục tiêu cụ thể:
i) Giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân hàng năm từ 2,5 - 3%, riêng đối với 3 huyện
nghèo theo Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ và các xã có tỷ lệ hộ nghèo
cao từ 30% trở lên theo Quyết định số 59/2010/QĐ-UBND của UBND tỉnh giảm bình
quân từ 4 - 5%/ năm
ii) Tạo việc làm ổn định và đa dạng các hoạt động mang lại thu nhập cho người
nghèo; tăng thu nhập bình quân đầu người của các hộ nghèo lên 3 lần so với năm 2010
iii) Đẩy nhanh tiến độ thực hiện chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở theo Quyết
định số 167/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đảm bảo hoàn thành cơ bản trong
năm 2011, năm 2012 kết thúc và tổng kết việc hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo của tỉnh
iv) Đảm bảo 100% người nghèo được cấp thẻ BHYT và khám chữa bệnh miễn phí;
70% số người cận nghèo được mua thẻ BHYT, 100% học sinh con hộ nghèo, hộ đồng
bào dân tộc thiểu số, con em hộ gia đình chính sách người có công được tiếp tục miễn
giảm học phí và các khoản đóng góp” (Trích Quyết định 3946/QĐ-UBND)
Để thực hiện các mục tiêu đó, tỉnh chủ trương thực hiện các biện pháp :
Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức các cấp, các
ngành và nhân dân Xác định rõ mục đích, ý nghĩa đối với công tác giảm nghèo, nâng
cao mức sống cho nhân dân vùng miền Tây trong những năm tới;
Hai là, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất và phát triển kinh tế gắn với khai
thác tiềm năng, thế mạnh của từng địa bàn;
Ba là, tăng cường thu hút các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế - xã hội và có
chính sách đủ mạnh để thu hút các doanh nghiệp có quy mô lớn đầu tư vào vùng miền Tây;
Bốn là, huy động mọi nguồn lực để từng bước đầu tư hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng như điện, đường giao thông, trường học, trạm y tế, nước sinh hoạt, các công trình văn hóa, thể thao và các công trình hạ tầng khác phục vụ cho sản xuất và đời sống dân sinh;
Năm là, phát triển dạy nghề gắn với giải quyết việc làm và xuất khẩu lao động cho
người lao động
Thứ hai, về kế hoạch giảm nghèo bền vững
Trên cơ sở chiến lược, tỉnh đã đề ra kế hoạch giảm nghèo giai đoạn 2016 - 2020 cho vùng miền núi Nghệ An gồm:
- “Nghệ An đặt mục tiêu phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh bình quân từ 2 - 3%/năm theo chuẩn nghèo mới giai đoạn 2016 - 2020; trong đó, các huyện, xã nghèo giảm bình quân từ 4 - 5%/năm
- Đảm bảo 100% hộ dân, nhất là hộ nghèo được tiếp cận hỗ trợ hưởng thụ các dịch
vụ xã hội cơ bản về y tế, giáo dục và văn hóa
- 100% số hộ dân cư được xem truyền hình, nghe đài phát thanh;
- 100% số xã có đường ô tô vào trung tâm xã đi lại được 4 mùa
- 100% số xã có điện lưới quốc gia đến trung tâm xã
- Kết cấu hạ tầng các huyện, xã nghèo được hoàn thiện theo tiêu chí xây dựng nông thôn mới” (UBND tỉnh Nghệ An, 2016)
3.2.2 Các chính sách về giảm nghèo bền vững vùng miền núi trên địa bàn
Thứ nhất, chính sách phát triển cơ sở hạ tầng và huy động nguồn lực
Thời gian qua, tỉnh đã ban hành và triển khai tốt các chính sách phát triển cơ sở hạ
tầng cho vùng miền núi thuộc diện đặc biệt khó khăn theo Quyết định số 1489/QĐ-TTg
của Thủ tướng Chính phủ UBND tỉnh cùng các đơn vị chịu trách nhiệm trực tiếp đã xây dựng nhiều văn bản triển khai, đồng thời ban hành nhiều quyết định liên quan tới phát triển cơ sở hạ tầng vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Với các chính sách đó, cơ sở hạ tầng cho vùng miền núi ngày càng phát triển
Bảng 3.7 Cơ sở hạ tầng vùng miền núi tỉnh Nghệ An Đơn vị tính : %
Trang 91 Hệ thống giao thông (1) 94,1 94,1 95,8 95,8
Ghi chú: (1):Tỷ lệ số xã có đường ô tô vào trung tâm xã cả 4 mùa
(2):Tỷ lệ số xã có điện lưới quốc gia đến trung tâm xã
(3):Tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia
(4): Tỷ lệ xã đạt chuẩn quốc gia về y tế
Nguồn: Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Nghệ An
Để phát triển cơ sở hạ tầng vùng miền núi, tỉnh Nghệ An đã chú trọng đến chính sách
huy động các nguồn lực
Bên cạnh nguồn vốn của ngân sách cấp phát, tỉnh đã đẩy mạnh các hình thức huy
động vốn, nhất là từ cộng đồng, doanh nghiệp, các tổ chức phi chính phủ khác như Cơ
quan Phát triển quốc tế Canađa, Oxfam Hồng Kông …
Bảng 3.9 Vốn thực hiện giảm nghèo vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Đơn vị tính: Triệu đồng
Nguồn: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, 2018
Thứ hai, chính sách về giáo dục, đào tạo và việc làm
Thời gian qua chính quyền cấp tỉnh đã ban hành nhiều chính sách về giáo dục, đào
tạo đối với vùng miền núi Do đó, giáo dục và đào tạo nghề vùng miền núi tỉnh Nghệ An
đã có bước phát triển
Bảng 3.10 Giáo dục và đào tạo nghề vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Số
TT Nội dung Năm 2014 Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017
1 Ngân sách trung ương 2.729.187 2.940.370 2.992.959 3.469.692
3 X· héi hãa và doanh nghiÖp 163.019 191.755 140.266 144.722
Tổng số 2.902.206 3.142.125 3.133.225 3.624.414
3 Số lao động được đào tạo nghề ( Người) 40.767 39.568 38.347 36.822
4 Số lao động thuộc diện nghèo được đào tạo nghề ( Người) 1.793 1.926 2.178 2.909
Nguồn: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Nghệ An
Hai là, để giải quyết việc làm cho người nghèo, chính quyền tỉnh đã ban hành
nhiều chính sách giúp giải quyết việc làm cho người nghèo vùng miền núi
Bảng 3.11: Kết quả giải quyết việc làm vùng miền núi tỉnh Nghệ An
Đơn vị tính: Người
1 Số người có việc làm ở trong
Nguồn: Sở Lao động – Thương binh và Xã hội Nghệ An Thứ ba, chính sách về hỗ trợ và tiếp cận vốn phát triển sản xuất cho người nghèo Chính quyền cấp tỉnh đã ban hành nhiều chính sách tạo điều kiện cho người nghèo vùng miền núi tiếp cận nguồn vốn và vay vốn được thuận lợi Kết quả vốn cho hộ nghèo vay không ngừng tăng Cụ thể, năm 2014 vốn cho hộ nghèo vay là 462.121 triệu đồng, năm 2015 là 589.837 triệu đồng, năm 2016 là 675.788 triệu đồng, năm 2017 là 804.896
triệu đồng ( Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An, 2018)
Chính sách này thời gian qua đã tập trung vào hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế và nhân rộng mô hình giảm nghèo trên địa bàn Chính quyền cấp tỉnh đã xây dựng chương trình khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư phù hợp với từng địa bàn miền núi ; triển khai hệ thống phần mềm quản lý, theo dõi thông tin chi tiết về hộ nghèo,
hộ cận nghèo trên địa bàn; tăng cường đào tạo kỹ thuật, công nghệ cho cán bộ khuyến nông, khuyến lâm vùng miền núi
Thứ năm, chính sách về y tế cho người nghèo
Trang 10Chính quyền cấp tỉnh đã ban hành nhiều chính sách tạo điều kiện cho người nghèo
tiếp cận các dịch vụ y tế và tham gia bảo hiểm hiểm y tế được thuận lợi
Bảng 3.13 Số người nghèo tham gia BHYT và số tiền chi BHYT cho người nghèo tại vùng miền núi
tỉnh Nghệ An
TT Huyện/thị
Số người nghèo tham gia BHYT
(người)
Số tiền chi BHYT cho người
nghèo (triệu đồng)
2014 2015 2016 2017 2014 2015 2016 2017
1 Huyện Anh Sơn 10.118 7.238 9.407 7.444 6.256 4.460 5.945 5.005
3 Huyện Kỳ Sơn 57.801 39.375 42.292 40.485 3.579 24.374 25.913 27.665
4 Huyện Nghĩa Đàn 35.253 12.985 10.097 7.772 20.986 8.042 7.141 5.218
5 Huyện Quế Phong 54.548 21.469 24.218 28.010 33.641 13.200 14.850 18.869
6 Huyện Quỳ Châu 40.833 18.107 18.849 17.914 25.082 11.258 12.288 12.117
7 Huyện Quỳ Hợp 55.125 20.531 18.206 18.017 32.656 12.692 12.149 12.139
8 Huyện Tân Kỳ 32.014 6.706 7.476 6.793 19.375 4.166 4.825 4.608
9 Thị xã Thái Hòa 1.618 1.218 1.072 826 990 745 743 560
Chú ý: Năm 2014 bao gồm đối tượng dân tộc thiểu số và vùng đặc biệt khó khăn
Nguồn: Bảo hiểm Xã hội Nghệ An, 2018
Thứ sáu, chính sách an sinh xã hội cho người nghèo Về vấn đề này, thời gian qua,
chính quyền cấp tỉnh đã ban hành các chính sách về hỗ trợ làm nhà ở cho các hộ nghèo,
hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo và thúc đẩy truyền thông thông tin ở vùng miền núi
3.2.3 Tổ chức thực hiện giảm nghèo bền vững vùng miền núi trên địa bàn
Thứ nhất, xây dựng bộ máy thực hiện giảm nghèo bền vững
Chính quyền cấp tỉnh đã tổ chức bộ máy và phân công phối hợp thực hiện chính
sách giảm nghèo vùng miền núi
Việc phân công, phối hợp trong bộ máy thực hiện giảm nghèo bền vững vùng miền
núi tỉnh Nghệ An được thực hiện theo ngành dọc và theo địa giới hành chính
Chính quyền cấp tỉnh đã kiện toàn và thường xuyên củng cố Ban Chỉ đạo giảm nghèo
từ tỉnh đến xã Tỉnh cũng thường xuyên thành lập các tổ công tác liên ngành, phân công
nhiệm vụ cho các sở, ban, ngành triển khai thực hiện Nhìn chung hoạt động của các cơ quan trên được thực hiện khá nhịp nhàng, ăn khớp với nhau, các cơ quan trong tỉnh đều đánh giá sự phối hợp của các đơn vị hữu quan trong hoạch đinh, ban hành chính sách, tổ chức, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện là hiệu quả (89% đồng ý) (Nguồn điều tra tác giả, 2018)
Thứ hai, thực hiện luật pháp, chính sách giảm nghèo bền vững vùng miền núi
Để thực hiện tốt quá trình tổ chức thực hiện chính sách, luận án cho rằng, chính quyền tỉnh Nghệ An đã triển khai theo các bước sau:
Một là, xây dựng kế hoạch hành động
Hai là, tiến hành phổ biến tuyên truyền về chính sách giảm nghèo cho đồng bào vùng miền núi
Ba là, triển khai các chính sách giảm nghèo vùng miền núi của chính quyền Trung ương và của tỉnh Nghệ An: (i) triển khai các chính sách phát triển kết cấu hạ tầng và huy động nguồn lực;(ii) triển khai các chính sách về giáo dục, đào tạo và việc làm cho hộ nghèo; (iii) triển khai các chính sách về hỗ trợ và tiếp cận vốn phát triển sản xuất ; (iv) triển khai các chính sách về hỗ trợ khoa học và công nghệ; (v) Triển khai các chính sách
về y tế cho người nghèo;(vi) triển khai các chính sách an sinh xã hội cho người nghèo
Thứ ba, xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cấp chính quyền, các tổ chức có liên quan về thực hiện giảm nghèo bền vững
3.2.4 Thực hiện kiểm tra, giám sát thực hiện giảm nghèo bền vững vùng miền núi trên địa bàn
quả và ý kiến phản biện lại các chiến lược, mục tiêu, kế hoạch, chính sách cũng như những thực hành trên thực tế, rằng chính sách được triển khai có đúng đối tượng không,
có gây lãng phí thất thoát không, hiệu quả các chính sách đưa ra có đúng như dự kiến ban đầu không…
3.3 Đánh giá vai trò của chính quyền cấp tỉnh đối với giảm nghèo bền vững vùng miền núi tỉnh Nghệ An giai đoạn 2014 - 2017
3.3.1 Những thành tựu
Thứ nhất, trong xây dựng chiến lược và kế hoạch giảm nghèo bền vững, chính quyền tỉnh Nghệ An đã xây dựng và ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, triển khai thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo cho vùng miền núi tỉnh Nghệ An