LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trong những năm gần đây, việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của các em, khắc phục lối tru
Trang 1MỤC LỤC
NỘI DUNG ĐỀ TÀI 2
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 2
I Tên đề tài: 2
II Lý do chọn đề tài: 2
III Phạm vi thực hiện đề tài: 3
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I Cơ sở lí luận 3
II.Thựctrạng 5
III.Mục tiêu của đề tài 6
IV Một số biện pháp chính khi thực hiện: 7
V.Hiệu quả 14
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .16
I Kết luận 16
II.Bài học 16
III Kiến nghị 17
DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
CNTT: Công nghệ thông tin CSVC: Cơ sở vật chất
GD-ĐT: Giáo dục đào tạo:
PPDH: Phương pháp dạy học
GDCD: Giáo dục công dân
GV: Giáo viên HS: Học sinh
1
Trang 2NỘI DUNG ĐỀ TÀI
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I TÊN ĐỀ TÀI:
"TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG CÁC BÀI HỌC THUỘC
CHỦ ĐỀ ĐẠO ĐỨC - MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 6"
II LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong những năm gần đây, việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của các em, khắc phục lối truyền thụ một chiều, phát huy tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học …Định hướng này đã được thể chế hóa trong Luật Giáo dục Trong đó, môn giáo dục công dân ( GDCD) ở trường THCS là một bộ môn được cải cách, được cấu trúc tích hợp bao gồm nhiều bộ môn khoa học khác, liên kết chặt chẽ thành một hệ thống, nó có vai trò và ý nghĩa rất quan trọng, bởi vì nó không chỉ cung cấp cho người học những kiến thức về đạo đức và pháp luật mà còn góp phần hoàn thiện nhân cách con người, giúp học sinh biết phân biệt được lẽ phải, trái, biết tôn trọng bản thân và người khác, biết sống trung thực, khiêm tốn, dũng cảm, biết yêu thương và vị tha Đặc biệt, những kiến thức của môn GDCD giúp các em hình thành những kỹ năng sống cơ bản để vững vàng bước vào đời, có ý thức tổ chức kỷ luật,
có thái độ đúng đắn trong việc nhận thức và chấp hành pháp luật
Chính tầm quan trọng của môn học đòi hỏi người giáo viên cần phải tìm tòi, sáng tạo phương pháp dạy học mới để phát huy được tính tích cực chủ động của học sinh trong giờ học đồng thời khêu gợi niềm say mê, háo hức của học sinh với bộ môn giáo dục nhân cách này Đó chính là lí do tôi chọn đề tài: “ Tạo hứng thú học tập cho học sinh
Trang 3III Phạm vi nghiên cứu:
- Đề tài xoay quanh vấn đề tạo hứng thú học tập cho trong sinh trong các bài học đạo đức của bộ môn GDCD khối lớp 6.
PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận:
Mục tiêu của môn GDCD ở trường THCS là nhằm cung cấp cho học sinh hiểu biết về những giá trị đạo đức, pháp luật cơ bản phù hợp với nhận thức lứa tuổi, hiểu biết về những chuẩn mực giao tiếp, cách ứng xử của con người Việt Nam trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế của đất nước.Từ những hiểu biết đó của học sinh, bằng khả năng sư phạm của mình mà người giáo viên tiến hành hoạt động giáo dục nhằm hình thành và xác lậpcho các đối tượng học sinh ý thức và hành vi sinh hoạt, học tập đúng đắn, tích cực,tự giác thực hiện các chuẩn mực, quy định mà các em đã học ở mọi lúc, mọi nơi
Nội dung môn GDCD được xây dựng dựa trên căn cứ khoa học của các ngành và môn học khác như: Đạo đức học, Xã hội học, Giáo dục học và dựa trên những chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng - Nhà nước ta trong chiến lược chăm lo phát triển nhân tố con người Mặt khác, nội dung môn GDCD cấp THCS còn tích hợp giáo dục cho học sinh những hiểu biết cần thiết về một số vấn đề có tính thời sự, xã hội phù hợp với lứa tuổi các em như: Giáo dục kĩ năng sống, Bảo vệ môi trường, Thực hiện chính sách dân số, kế hoạch hoá gia đình, Phòng chống HIV/ AIDS Song dù thực hiện nội dung nào đi nữa thì vấn đề xuyên suốt và có tính xâu chuỗi các nội dung lại với nhau là
sự gắn kết chặt chẽ giữa kiến thức học tập với thực tiễn cuộc sống theo những chuẩn mực đạo đức và pháp luật được mọi người quan tâm thực hiện
3
Trang 4Mục đích cuối cùng của việc dạy và học môn GDCD ở cấp THCS là làm thế nào để hướng các đối tượng học sinhcó ý thức và hành vi vươn tới những giá trị chân - thiện - mĩ của cuộc sống; Có niềm tin và thói quen hành động theo những quy định và chuẩn đạo đức, pháp luật
Để thực hiện được những yêu cầu, mục tiêu của việc đổi mới chương trình và nội dung
dạy học đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học “ Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên.”( Trích Điều 5 Luật giáo dục năm 2005) nhằm đảm bảo cho các đối tượng
học sinh lĩnh hội được đầy đủ những kiến thức, kĩ năngvà có thái độ đúng đắn trong việc thực hiện các chuẩn mực đạo đức và pháp luật; Phân biệt được những hành vi, thái độ đúng - sai, tốt - xấu của bản thân và những người xung quanh Từ đó các em biết tự điều chỉnh cách ứng xử của mìmh cho phù hợp với những quy định của pháp luật và những truyền thống, đạo lí của dân tộc
Song, việc đổi mới phương pháp giảng dạy không phải là bỏ đi những nguyên tắc, phương pháp giáo dục truyền thống mà là sự chọn lọc, kế thừa và nâng lên những phương pháp dạy học này trong điều kiện mới tạo ra sự hứng thú, ham thích và say mê học tập một cách chủ động, tích cực, tự giác Đúng như lời nói của Đai-ri (nhà GD của Liên xô
cũ “ Dạy học hay dạy bất cứ cái gì thì điều trước tiên là đòi hỏi người thầy phải khêu gợi cho học sinh được cái thông minh, cảm hứng ở người học, chứ đừng bắt trí nhớ của người học làm việc một cách máy móc, bắt nó ghi chép rồi trả lại” Như vậy, mục đích của việc đổi mới phương pháp giảng dạy trong các môn học nói chung và môn GDCD nói riêng thực tế là tạo cho học sinh có những hứng thú học tập để từ đó các em thấy được sự cần thiết của việc học, biến quá trình lĩnh hội( có sự hướng dẫn, giúp đỡ của giáo viên) thành quá trình tự lĩnh hội một cách thông minh và sáng tạo.
Trang 5II Thực trạng:
Như chúng ta đã biết ngành giáo dục đã trải qua rất nhiều cuộc cải cách giáo dục và đã phấn đấu thực hiện mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ,đáp ứng phù hợp với yêu cầu của các giai đoạn cách mạng mới Tuy nhiên, ngành giáo dục vẫn còn trăn trở cùng sự chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về phương pháp giáo dục đào tạo nêu trên, tuy có được nghiên cứu, ứng dụng vào thực tiễn học tập cũng như đời sống hằng ngày nhưng chưa đạt kết quả như mong muốn Vì sao vậy? Có rất nhiều lí do dẫn đến việc giáo dục nhân cách cho học sinh chưa đạt hiệu quả cao
1 Vấn đề xã hội và ngành giáo dục
Chú trọng các môn khoa học nhằm nâng cao trí tuệ mà chưa chú ý nâng cao nhân cách cho học sinh, nghĩa là chỉ chú ý rèn tài mà chưa chú ý rèn đức Biểu hiện cụ thể mà
ai cũng thấy rõ là môn GDCD chưa bao giờ được Bộ Giáo dục và Đào tạo xếp vào môn thi tốt nghiệp hay vào cấp III dù chỉ một lần Điều này không chỉ làm cho học sinh mà
cả giáo viên chủ quan, coi là môn học phụ và chỉ ý thức được rằng miễn là dạy - học đủ bài, đúng chương trình là đạt yêu cầu Chính môn GDCD không được chọn vào các môn thi trong các kì thi quan trọng nên sách tham khảo, sách bài tập còn ít, đặc biệt là sách viết về phương pháp dạy học bộ môn này thì càng hạn chế
Một vấn đề nữa là lượng thời gian dành cho bộ môn này còn ít (1 tiết / tuần ) Trong khi
đó nội dung giáo dục tích hợp, giáo dục lồng ghép lại quá nhiều dẫn đến tình trạng ôm đồm, quá tải, không còn thời gian khai thác sâu kiến thức, liên hệ thực tế và rèn kĩ năng cho học sinh Đồng thời tạo ra một áp lực đối với học sinh vì vậy giờ học trở nên nặng
nề, nhàm chán, học sinh không chú ý lắng nghe, không có hứng thú học tập
2 Về phía giáo viên
Thông qua việc dự giờ các lớp và tình hình giảng dạy chung của các khối lớp, tôi nhận thấy điểm hạn chế tồn tại tập trung ở phương pháp truyền thụ kiến thức của một số giáo viên cho học sinh Trước hết là sự đầu tư cho giờ dạy còn hạn chế, hệ thống kênh hình nghèo nàn dẫn đến giờ học khô khan, không gây được hứng thú,say mê học tập của học sinh.Trong Hội thi giáo viên dạy giỏi, trải qua những vòng loại, các giáo viên đạt thành
5
Trang 6tích cao trong hội thi đều là những giáo viên đã biết kết hợp nhiều phương pháp dạy học để gây hấp dẫn, hứng thú cho học sinh và điều rất quan trọng đó là sử dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là kênh hình hợp lí, để lại những ấn tượng sâu đậm trong tâm hồn học sinh
3 Với đối tượng học sinhvà phụ huynh:
Học sinh ở trường THCS Trần Quốc Toản , hầu hết là con em của các gia đình công nhân,
buôn bán và nghề tự do nên phụ huynh mải lo miếng cơm manh áo mà chưa chú ý giáo dục con cái một cách toàn diện Một bộ phận phụ huynh học sinh từ nơi khác đến hoặc đi làm thuê, mua bán xa, gia đình đổ vỡ, học sinh sống với ông bà vì vậy nơi ở của các em thường không ổn định, các em thiếu đi sự quan tâm kiểm tra ,nhắc nhở của gia đình nên đạo đức, lối sống, tình cảm và suy nghĩ của các em ít nhiều đã bị những tiêu cực, lối sống thiếu lành mạnh tác động Từ đó làm cho một bộ phận học sinh của trường có những biểu hiện không đúng đắn về động cơ và thái độ học tập; một số thói hư tật xấu như: chửi thề, nói tục, dối trá với thầy cô, thô bạo với bạn bè xảy
ra Mặt khác, do quan niệm của một số học sinh và phụ huynh coi môn GDCD là môn phụ, không ảnh hưởng đến thi cử sau này nên cũng không quan tâm, động viên con học, không đầu
tư thời gian cho việc học bài, chuẩn bị bài ở nhà
Bên cạnh những học sinh biết tự giác học tập thì vẫn còn nhiều học sinh chưa tự giác học tập, ít tham khảo sách vở, các tài liệu liên quan đến bộ môn… Các em chưa có thói quen chủ động tìm hiểu, khám phá bài học nếu không được giao nhiệm vụ cụ thể Các
em ngại đi tìm tư liệu cho bài học, tiếp thu bài một cách thụ động dẫn kết quả bài học cũng như chất lượng giảng dạy bộ môn không cao
Học sinh lớp 6 mới chuyển cấp ,chưa quen với phương pháp mới, gặp khó khăn trong việc vừa nghe giảng vừa ghi chép bài, viết bài chậm, chữ viết xấu
III MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
Trên cơ sở lý luận đã nêu việc thực hiện đề tài này về cơ bản nhằm đạt dược các mục tiêu sau:
Tạo được hứng thú cho HS trong học tập ở lớp cũng như ở nhà đối với môn học, kích thích hoạt động sáng tạo, xây dựng cơ hội khám phá, ứng dụng tri thức bằng thúc đẩy hoạt động tìm hiểu thực hành, từ đó các em tích cực tham gia vào bài học hơn tránh được sự nhàm chán trong phương pháp dạy và học truyền thống
Trang 7 Đảm bảo tính chính xác, khoa học, tính rõ ràng về nội dung bài học Giáo viên dễ dàng trong truyền thụ kiến thức và nhận xét đánh giá học sinh Học sinh nhanh chóng nắm bắt nội dung bài học, nhận biết và sửa đổi các hành vi sai trái, có nhiều cơ hội phát huy tính tích cực, nhanh chóng nắm được kiến thức tại lớp vận dụng vào thực tế cuộc sống hàng ngày
Bám sát yêu cầu của PPDH đổi mới kết hợp phương pháp dạy học truyền thống phù hợp với cả 3 đối tượng HS và thực trạng dạy - học của nhà trường
Vận dụng ứng dụng CNTT, tạo trực quan sinh động (với các bài có thiết kế trình chiếu Power Point) gắn với nội dung cụ thể của từng bài nhằm xây dựng yếu tố hấp dẫn lôi cuốn kích thích tư duy để HS nhanh chóng nắm được bài giảng, nhớ lâu, nhớ sâu nội dung bài học
IV Các biện pháp thực hiện:
Để thực hiện những mục tiêu của đề tài đặt ra, bản thân tôi đã tiến hành các công việc sau:
- Nghiên cứu nắm vững chương trình, nội dung sách giáo khoa và sách hướng dẫn giảng dạycủa giáo viên, đọc thêm các tư liệu thực tế bổ sung kiến thức cho bài dạy
- Thực hiện nghiêm túc việc đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá họcsinh
- Thực hiện đầu tư thiết kế và soạn nội dung các tiết dạy theo hướng gắn kết nội dung tiết dạy với các hoạt động để tạo sự hưng phấn, ham thích học tập
- Thường xuyên đúc rút kinh nghiệm sau mỗi tiết dạy để điều chỉnh, bổ sung hợp lí về nội dung, hệ thống câu hỏi, bài tập,thao tác sử dụng phương tiện để tiết học sau đạt kết quả tốt hơn
Dưới đây là một số biện pháp cụ thể nhằm tạo hứng thú, say mê học tập của học sinh
mà tôi đã áp dụng:
1.Biện pháp 1: Đầu tư cho việc làm và sử dụng hợp lí hệ thống các phương tiện giảng
dạy trực quan đảm bảo tính khoa học, chuẩn xác, sinh động và dễ hiểu
Đây là phương pháp dạy có nhiều ưu thế gây sự chú ý, muốn tìm hiểu , nhớ lâu được nhiều giáo viên áp dụng trong quá trình giảng dạy Tuy nhiên các phương tiện trực quan chưa được cung cấp đầy đủ và có tính thực tế vì vậy để có phương tiện trực quan bản tôi phải tự sưu tầm những hình ảnh trên mạng, trên báo chí hoặc xin các ảnh hoạt động của
7
Trang 8nhà trường, các bài vẽ của học sinh trong môn mĩ thuật, mượn những tranh ảnh của các
bộ môn khác như sử, địa, văn đặc biệt tôi chú ý sưu tầm những hình ảnh hoạt động đời thường có tính giáo dục cao và sau đó tuỳ vào mỗi bài tôi sẽ minh hoạ bằng những hình ảnh phù hợp
Ví dụ 1: Áp dụng trong giới thiệu bài mới
Khi dạy bài 1: TỰ CHĂM SÓC VÀ RÈN LUYỆN THÂN THỂ
Phần giới thiệu bài tôi sẽ cho học sinh quan sát một số hình ảnh luyện tập thể dục thể thao, sau đó đặt câu hỏi Tại sao Bác Hồ tích cực luyện tập thể thao? Câu hỏi sẽ kích thích tư duy của học sinh và tạo ra mong muốn tìm hiểu xem tại sao lại như vậy Từ đó
GV dẫn dắt học sinh hướng vào bài học
BÁC HỒ LUYỆN TẬP THỂ THAO
Trang 9Ví dụ 2: Áp dung trong khai thác nội dung.
Khi dạy bài 3 : TIẾT KIỆM
Trong phần lồng ghép tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên giáo viên cho học sinh quan sát một số hình ảnh, cho các em nhận xét và rút ra bài học
=> Lãng phí nước sẽ dẫn đến hậu quả: nguồn nước cạn kiệt, hạn hán
Chúng ta phải làm gì?Học sinh quan sát hình ảnh và tự rút ra kết luận.
\
Ví dụ 3 : Áp dụng trong củng cố bài học:
Khi dạy bài 5: TÔN TRỌNG KỶ LUẬT
GV sẽ đưa ra một số hình ảnh tôn trọng kỷ luật và không tôn trọng kỷ luật sau đó yêu cầu học sinh sắp xếp vào 2 cột
9
Trang 10TÔN TRỌNG KỶ LUẬT KHÔNG TÔN TRỌNG KỶ LUẬT
HS dán hình 2,3,4, 5 vào cộ t Tôn trọng kỷ
luật
HS dán hình 1, 2 vào cột không tôn trọng
kỷ luật
* Lưu ý : Khi sử dụng phương pháp dạy này GV cần chú ý một số vấn đề
- Hình ảnh không được quá nhỏ( tối thiểu bằng khổ giấyA4 đối với những ảnh đơn giản)
- Không đưa quá nhiều tránh HS bị phân tán sự quan sát, khó phát hiện điểm chính mà nội dung bài học yêu cầu
- Hình ảnh phải thực tế, gần gũi thì hiệu quả cao Không đưa hình ảnh phản giáo dục
2 Biện pháp 2:Khai thác tối đa các lợi thế của bài tập tình huống.
Việc khai thác các bài tập tình huống sẽ mang lại hiệu quả cao vì các tình huống đưa ra
là những giá trị đạo đức, pháp luật đã và đang diễn ra trong cuộc sống , nó sẽ kích thích
tư duy của học sinh , đồng thời khi các em tham gia giải quyết các tình huống tốt sẽ hình thành các kỹ năng sống cần thiết
Ví dụ 1: Khi dạy bài Biết ơn GV đưa ra tình huống:
Thuỷ và Huyền là hai người bạn thân cùng học chung lớp 6a2, nhà Huyền rất nghèo, bạn phải đi bộ tới trường Thấy vậy, Thuỷ đã cho bạn đi chung xe với mình, không những vậy bạn còn cho Huyền lúc thì cây bút, cuốn tập
Một hôm trong giờ kiểm tra Toán, Thuỷ loay hoay mãi mà không làm được bài 4, Thuỷ quay sang nói Huyền cho chép bài nhưng Huyền không đồng ý Khi tan học , Thuỷ không cho Huyền đ chung xe nữa, Thuỷ cho rằng Huyền là người vô ơn
GV đặt câu hỏi:
a Việc Huyền không cho Thuỷ chép bài có phải là vô ơn không? Vì sao?
b Nêu em là Huyền, em sẽ làm gì cho Thuỷ hiểu mình?
Tình huống trên sẽ tạo ra 2 luồng suy nghĩ trái ngược và tranh luận nhau: Một số cho là Thuỷ đúng, một số cho là Huyền không phải là người vô ơn => bầu không khí tranh luận, học tập trở nên sôi nổi, hào hứng
Để giúp các em có nhận thức đúng đắn và kết thúc tranh luận, GV hướngcác em ôn lại bài Kỷ luật( liên hệ nội nhà nhà trường về vấn đề kiểm tra thi cử) để các em tự đánh giá đúng sai