Trên cơ sở hệ thống hóa và phát triển lý thuyết về tản văn báo chí và phong cách tản văn báo chí, luận án đi sâu phân tích để có thể nhận diện được phong cách tản văn báo chí của Ngô Tất Tố thể hiện qua nội dung, hình thức kết cấu và ngôn ngữ; đánh giá được ý nghĩa của vấn đề này trong lịch sử báo chí Việt Nam; rút ra một số bài học đối với hoạt động nghề báo. Mời các bạn cùng tham khảo luận án để nắm chi tiết nội dung.
Trang 3Ng ườ ướ i h ng d n khoa h c: ẫ ọ GS.TS T Ng c T nạ ọ ấ
Công trình được hoàn thành t i H c vi n Báo chí và Tuyên truy nạ ọ ệ ề
Công trình được hoàn thành t i:ạ
Lu n án đậ ược b o v trả ệ ước H i đ ng ch m lu n án c p H c vi n ộ ồ ấ ậ ấ ọ ệ
h p t i H c vi n Báo chí và Tuyên truy nọ ạ ọ ệ ề
vào h i …. gi …. ngày …. tháng … năm 2019 ồ ờ
Có th tìm hi u lu n án t i: ể ể ậ ạ
Trang 4 Trung tâm Thông tin Th vi n, H c vi n Báo chí và Tuyên truy n.ư ệ ọ ệ ề
Trang 5M Đ UỞ Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
Ngô T t T là m t trong nh ng nhà văn, nhà báo xu t s c t trấ ố ộ ữ ấ ắ ừ ướ cCách m ng tháng Tám. Thân th và s nghi p sáng tác c a ông đã thu hút sạ ế ự ệ ủ ự chú ý c a nhi u đ ng nghi p, nhà nghiên c u, phê bình và các th h h củ ề ồ ệ ứ ế ệ ọ viên, sinh viên. V i kho ng 400 công trình, có th nói, vi c nghiên c u vớ ả ể ệ ứ ề Ngô T t T khá đ s Tuy nhiên, h u h t các công trình nghiên c u đ u vấ ố ồ ộ ầ ế ứ ề ề lĩnh v c văn h c, riêng các nghiên c u v s nghi p báo chí c a ông còn kháự ọ ứ ề ự ệ ủ khiêm t n và v n còn nh ng kho ng tr ng nh t đ nh, nh : (1) V n đ thố ẫ ữ ả ố ấ ị ư ấ ề ể
lo i tác ph m báo chí c a Ngô T t T còn nhi u cách g i khác nhau nh bútạ ẩ ủ ấ ố ề ọ ư chi n, ti u ph m, t p văn, t n văn; (2) V n đ phong cách c a Ngô T t Tế ể ẩ ạ ả ấ ề ủ ấ ố trong lao đ ng sáng t o; (3) T trộ ạ ừ ước đ n nay, ph n l n các công trình nghiênế ầ ớ
c u v s nghi p báo chí c a Ngô T t T đ u trên d a c s kh o sát h nứ ề ự ệ ủ ấ ố ề ự ơ ở ả ơ
100 tác ph m báo chí c a Ngô T t T đẩ ủ ấ ố ược công b t năm 1975. T nămố ừ ừ
2005 đ n 2011, các nhà nghiên c u đã công b kho ng 13ế ứ ố ả 50 tác ph m báo chíẩ
được xác đ nh là c a Ngô T t T T th c t đó cho th y, vi c t ch cị ủ ấ ố ừ ự ế ấ ệ ổ ứ nghiên c u d a trên c s kh o sát t ng th di s n báo chí c a Ngô T t T làứ ự ơ ở ả ổ ể ả ủ ấ ố
k t c u và ngôn ng ; đánh giá đế ấ ữ ược ý nghĩa c a v n đ này trong l ch s báoủ ấ ề ị ử chí Vi t Nam; rút ra m t s bài h c đ i v i ho t đ ng ngh báo.ệ ộ ố ọ ố ớ ạ ộ ề
2.2. Nhi m v nghiên c u ệ ụ ứ
Đ đ t để ạ ược m c đích nghiên c u, lu n án th c hi n các nhi m v :ụ ứ ậ ự ệ ệ ụ xác l p c s lý thuy t v đ i tậ ơ ở ế ề ố ượng nghiên c u; ứ nh n di n các đ c tr ng vậ ệ ặ ư ề
Trang 6phong cách t n văn báo chí c a Ngô T t T th hi n qua các bình di n nhả ủ ấ ố ể ệ ệ ư
n i dung, hình th c và ngôn ng ; đánh giá ý nghĩa l ch s c a t n văn báo chíộ ứ ữ ị ử ủ ả
c a Ngô T t T và bài h c đ i v i ngủ ấ ố ọ ố ớ ười làm báo hi n nay.ệ
3. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ
Đ i tố ượng nghiên c u c a lu n án là phong cách t n văn báo chí c aứ ủ ậ ả ủ Ngô T t T đấ ố ược th hi n thông qua các t li u, tài li u liên quan đ n sể ệ ư ệ ệ ế ự nghi p c a Ngô T t T nói chung và các tác ph m t n văn báo chí c a ôngệ ủ ấ ố ẩ ả ủ nói riêng
Ph m vi nghiên c u c a lu n án là kh o sát nh ng tác ph m t n văn báoạ ứ ủ ậ ả ữ ẩ ả chí c a Ngô T t T đã đ c in trong: “ủ ấ ố ượ T ng t p t n văn Ngô T t T ổ ậ ả ấ ố”; “Ngô
T t T ti u ph m báo chí ấ ố ể ẩ ”; “Ngô T t T tác ph m ấ ố ẩ ”… và m t s tác ph m báoộ ố ẩ chí c a Ngô T t T đăng báo trủ ấ ố ước năm 1945 có th ti p c n để ế ậ ượ ừc t các ngu nồ khác
4. C s lý lu n và phơ ở ậ ương pháp nghiên c u ứ
Phương pháp lu n c a lu n án đậ ủ ậ ược d a trên n n t ng c a h th ng lýự ề ả ủ ệ ố
lu n v báo chí h c. Đ ng th i lu n án cũng s d ng các phậ ề ọ ồ ờ ậ ử ụ ương pháp cụ
th nh : phể ư ương pháp nghiên c u l ch s ; phân tích và t ng h p, th ng kê,ứ ị ử ổ ợ ố phân lo i văn b n h c và khái quát hóa đ phân tích, đánh giá v phong cáchạ ả ọ ể ề
t n văn báo chí c a Ngô T t T ả ủ ấ ố
5. Gi thuy t nghiên c uả ế ứ
Trang 75.1. Nh ng tìm tòi th nghi m v t n văn báo chí là nh ng đóng gópữ ể ệ ề ả ữ
c a Ngô T t T trong ti n trình v n đ ng và phát tri n c a báo chí Vi t Nam.ủ ấ ố ế ậ ộ ể ủ ệ
5.2. Là m t nhà c u h c, làm báo trong b i c nh giao th i Đông Tâyộ ự ọ ố ả ờ
v i nh ng bi n đ ng chính tr xã h i trớ ữ ế ộ ị ộ ước Cách m ng tháng Támạ … đó là
nh ng nhân t hình thành phong cách t n văn báo chí c a Ngô T t T ữ ố ả ủ ấ ố
5.3. Phong cách t n văn báo chí c a Ngô T t T có ý nghĩa trong l ch sả ủ ấ ố ị ử báo chí Vi t Nam và nh ng bài h c đ i v i lao đ ng ngh báo hi n nay.ệ ữ ọ ố ớ ộ ề ệ
6. Đóng góp m i c a lu n ánớ ủ ậ
Lu n án nh n m nh m t s phậ ấ ạ ộ ố ương pháp m i v lý lu n nh :ớ ề ậ ư
Gi i thuy t v t n văn báo chí, m t s đ c tr ng v th lo i; các y uớ ế ề ả ộ ố ặ ư ề ể ạ ế
t chi ph i, nh hố ố ả ưởng đ n phong cách tác gi và tác ph m t n văn báo chí.ế ả ẩ ả
Nh n di n v phong cách c a Ngô T t T qua các bình di n n i dung,ậ ệ ề ủ ấ ố ệ ộ hình th c và ngôn ng ứ ữ
K t qu nghiên c u c a lu n án có th s d ng làm tài li u tham kh o c nế ả ứ ủ ậ ể ử ụ ệ ả ầ thi t cho vi c gi ng d y, nghiên c u và lao đ ng ngh báo.ế ệ ả ạ ứ ộ ề
7. K t c u c a lu n ánế ấ ủ ậ
Ngoài ph n M đ u, T ng quan nghiên c u, K t lu n, Tài li u thamầ ở ầ ổ ứ ế ậ ệ
kh o và Ph l c, lu n án đả ụ ụ ậ ược k t c u g m có 5 chế ấ ồ ương: Chương 1. Lý lu nậ chung v phong cách t n văn báo chí; ề ả Chương 2. Phong cách t n văn báo chíả
c a Ngô T t T qua bình di n n i dung tác ph m; Chủ ấ ố ệ ộ ẩ ương 3. Phong cách t nả văn báo chí c a Ngô T t T qua bình di n hình th c và k t c u tác ph m;ủ ấ ố ệ ứ ế ấ ẩ
Chương 4. Phong cách ngôn ng t n văn báo chí c a Ngô T t T ; Chữ ả ủ ấ ố ương 5. Phong cách t n văn báo chí c a Ngô T t T ý nghĩa l ch s báo chí và bàiả ủ ấ ố ị ử
h c ngh báo.ọ ề
Trang 8T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C UỔ Ứ
Theo t ng h p ch a đ y đ , đ n nay đã có kho ng 400 công trình nghiênổ ợ ư ầ ủ ế ả
c u v Ngô T t T nh ng h u h t là nghiên c u v s nghi p văn h c c a ông.ứ ề ấ ố ư ầ ế ứ ề ự ệ ọ ủ
Năm 1939, trong m t s bài báo gi i thi u tác ph m “T t đèn” đã cóộ ố ớ ệ ẩ ắ
nh ng nh n xét đ u tiên v phong cách làm báo c a Ngô T t T Trên báoữ ậ ầ ề ủ ấ ố
Th i v ờ ụ, ngày 31/01/1939, Vũ Tr ng Ph ng gi i thi u: “ọ ụ ớ ệ Ngô T t T là m t ấ ố ộ nhà báo v phái nho h c và là m t tay ngôn lu n xu t s c trong đám nhà ề ọ ộ ậ ấ ắ Nho”; trên báo M i, s ra ngày 15/6/1939, Tr n Minh Tớ ố ầ ước cũng cho r ng, ằ ở Ngô T t T là m t nhà Nho, nh ng ông đã “ấ ố ộ ư v ượ t kh i c th h c a mình ỏ ả ế ệ ủ
Ng ườ i môn đ c a Kh ng M nh này đã th hít cái không khí xã h i c a K ồ ủ ổ ạ ở ộ ủ Marx nh t t c nh ng thi u niên văn sĩ hàng tranh đ u ư ấ ả ữ ế ở ấ ”; Vũ Ng c Phanọ
trong Nhà văn hi n đ i ệ ạ đã nh n xét, Ngô T t T là ậ ấ ố tay k c u trong làng văn,ỳ ự
làng báo: “… vào s nh ng nhà Hán h c đã ch u nh h ố ữ ọ ị ả ưở ng văn h c Âu Tây ọ
và đ ượ c ng ườ i ta k vào h ng nhà Nho có óc phê bình, có trí xét đoán, có t ể ạ ư
t ưở ng m i ớ ”, đ c văn c a ôngọ ủ “ng ườ i ta có cái c m t ả ưở ng nh đ c nh ng câu ư ọ ữ văn d ch ị ở ti ng Pháp ế ”
Năm 1954, sau khi Ngô T t T m t, đã có nhi u bài báo gi i thi u vấ ố ấ ề ớ ệ ề Ngô T t T v i ni m ti c thấ ố ớ ề ế ương và kính tr ng tài năng, đ c đ c a ông; tuyọ ứ ộ ủ nhiên, trong nh ng bài báo đó đó ch g n nh không đ c p đ n s nghi pữ ỉ ầ ư ề ậ ế ự ệ báo chí c a Ngô T t T ủ ấ ố Năm 1959, trong cu n “Nh ng nhà văn ti n chi nố ữ ề ế
1930 1945”, tác gi Th Phong đã cho r ng, Ngô T t T “ả ế ằ ấ ố là nhà văn, nhà báo c a bình cũ r ủ ượ u m i, có l i văn sáng s a, h p d n, quan sát t n t ớ ố ủ ấ ẫ ậ ườ ng,
v i nh ng rung c m phong phú ớ ữ ả ”.
Năm 1962, Nguy n Đ c Đàn và Phan C Đ đã báo cáo k t qu nghiênễ ứ ự ệ ế ả
c u chung v Ngô T t T Trong công trình này, các tác gi đi sâu nghiên c uứ ề ấ ố ả ứ
v lo i văn “nói mà ch i” và n i dung t tề ạ ơ ộ ư ưởng, ngh thu t vi t báo c a Ngôệ ậ ế ủ
T t T Theo đó, lo i văn trong chuyên m c “Nói mà ch i” do Ngô T t Tấ ố ạ ụ ơ ấ ố
ch trì đủ ược g i là ti u ph m, là “ọ ể ẩ nh ng bài bình lu n ng n, g n v xã h i, ữ ậ ắ ọ ề ộ
Trang 9chính tr , th i s , văn ngh , giáo d c… ị ờ ự ệ ụ ” và nh n xét “ậ ngòi bút c a Ngô T t ủ ấ
T luôn luôn bi u hi n m t tinh th n chi n đ u s c bén và m nh m ố ể ệ ộ ầ ế ấ ắ ạ ẽ”.
Cũng trong năm 1962, trong bài “Ngô T t T nh tôi đã bi t” trên t pấ ố ư ế ạ chí Văn ngh , Nguy n Đ c Bính có nh n đ nh, Ngô T t T “ệ ễ ứ ậ ị ấ ố là nhà báo vi t ế
t p văn, cái mà Âu Tây g i là ti u ph m, th i bình, m t lo i văn trên có nhi u ạ ọ ể ẩ ờ ộ ạ ề nhà văn có tài nh L T n ch ng h n đã xây d ng c m t s nghi p ư ỗ ấ ẳ ạ ự ả ộ ự ệ ”; Ngô
T t T “ấ ố có m t l i vi t m i, đ c đáo n a là khác, không chút gì nh c l i l i văn ộ ố ế ớ ộ ữ ắ ạ ố
bi n ng u c a các c đ , gi ng văn khi thì đ m đà, khi thì duyên dáng, nh ng ề ẫ ủ ụ ồ ọ ậ ư
đ c bi t là dí d m; câu văn s c c nh, trong sáng, ng n g n, ch dùng th ặ ệ ỏ ắ ạ ắ ọ ữ ườ ng
m nh d n và ý nh ạ ạ ị”.
Năm 1973, trong cu n “L ch s văn h c Vi t Nam”, Nguy n Đăngố ị ử ọ ệ ễ
M nh đã nh n đ nh, Ngô T t T , là ngạ ậ ị ấ ố ười đã phát huy được nh ng y u tữ ế ố tích c c c a Nho giáo và c a các h c thuy t c đ i Trung Hoa nói chung; làự ủ ủ ọ ế ổ ạ
người có tài năng nhi u m t, có s c sáng t o phong phú, b n b Ông có đ yề ặ ứ ạ ề ỉ ầ
đ đi u ki n c t y u v đ c và tài đ có th tr thành m t nhà báo, m t nhàủ ề ệ ố ế ề ứ ể ể ở ộ ộ văn xu t s c.ấ ắ
Năm 1975, Nhà xu t b n Văn h c phát hành b “Ngô T t T tácấ ả ọ ộ ấ ố
ph m” do c a Phan C Đ ch biên. Sau nh ng k t qu đã công b nămẩ ủ ự ệ ủ ữ ế ả ố
1962, đây là công trình ti p t c gi i thi u toàn di n v s nghi p c a Ngôế ụ ớ ệ ệ ề ự ệ ủ
T t T V lĩnh v c báo chí, l n đ u tiên Phan C Đ công b 110 bài báoấ ố ề ự ầ ầ ự ệ ố
c a Ngô T t T đủ ấ ố ược vi t trong kho ng th i gian 1929 1943. ế ả ờ
Năm 1983, trong bài “Đ c s c trong ti u ph m c a Ngô T t T ” trênặ ắ ể ẩ ủ ấ ố
t p chí Văn h c, Lê Th Đ c H nh cho r ng, nh ng ti u ph m báo chí c aạ ọ ị ứ ạ ằ ữ ể ẩ ủ Ngô T t T “ấ ố r t giàu tính ngh thu t, là s k t h p nhu n nhuy n gi a lý trí ấ ệ ậ ự ế ợ ầ ễ ữ
và hình t ượ ng, thông qua nh ng s ki n, nh ng tài li u c th , t o nên m t ữ ự ệ ữ ệ ụ ể ạ ộ
s c thuy t ph c m nh ứ ế ụ ạ ”. L i vi t báo c a Ngô T t T gi n d , t nhiên; số ế ủ ấ ố ả ị ự ử
d ng nhi u hình nh sinh đ ng, c th , châm bi m, song v n gi v ng tínhụ ề ả ộ ụ ể ế ẫ ữ ữ nghiêm túc và tính chi n đ u m nh m ế ấ ạ ẽ
Trang 10Năm 1993, H i Nhà báo Vi t Nam và Vi n Văn h c đã t ch c H i th oộ ệ ệ ọ ổ ứ ộ ả khoa h c nhân k ni m 100 năm ngày sinh c a Ngô T t T v i s tham gia c aọ ỷ ệ ủ ấ ố ớ ự ủ nhi u nhà văn, nhà báo. Các tham lu n t i H i th o đã kh ng đ nh t m vóc c aề ậ ạ ộ ả ẳ ị ầ ủ Ngô T t T , m t nhà văn, nhà báo l n c a th k XX.ấ ố ộ ớ ủ ế ỷ
Phan Quang, lúc đó là Ch t ch H i Nhà báo Vi t Nam đã nh n đ nh:ủ ị ộ ệ ậ ị
“nói đ n s nghi p báo chí Ngô T t T , không ít ng ế ự ệ ấ ố ườ nghĩ ngay đ n ti u i ế ể
ph m c a ông… Đó là nh ng áng văn xu t s c còn l i mãi v i th i gian ẩ ủ ữ ấ ắ ạ ớ ờ ”. Theo Phan Quang, phong cách vi t báo c a Ngô T t T luôn m i mế ủ ấ ố ớ ẻ v vănề phong, v cách vào đ , d n d t s vi c cho đ n cách k t thúc v n đ ề ề ẫ ắ ự ệ ế ế ấ ề
Trong bài “Ti u ph m báo chí c a Ngô T t T ”, tác gi Trể ẩ ủ ấ ố ả ương Chính cho r ng, Ngô T t T đã luôn c g ng đ thay đ i t văn phong c a các nhàằ ấ ố ố ắ ể ổ ừ ủ Nho thường chu ng văn bi n ng u, sang l i văn m i “ộ ề ẫ ố ớ ng n, s c, xoay chuy n ắ ắ ể nhanh, câu th ườ ng đ t theo l i phá cách Đó là văn phong c a báo chí ặ ố ủ
ph ươ ng Tây…”. Ngô T t T không l m d ng t Hán Vi t mà s d ng r tấ ố ạ ụ ừ ệ ử ụ ấ nhu n nhuy n; s d ng nhi u đi n c nh ng đúng ch , đúng lúc; ông vi tầ ễ ử ụ ề ể ố ư ỗ ế
nh nói, không trau chu t; đ kích, châm bi m không ph i cho sư ố ả ế ả ướng mi ng,ệ
m ng và hi n đ i. ạ ệ ạ Phong Lê khái quát, nh ng tri th c sâu s c v văn hóa dânữ ứ ắ ề
t c và văn hóa ph ng Đông c truy n là nh ng nhân t c b n t o nên c tộ ươ ổ ề ữ ố ơ ả ạ ố cách riêng c a Ngô T t T ủ ấ ố
Năm 1998, trong chuyên đ “Ti u ph m văn h c và báo chí c a Ngôề ể ẩ ọ ủ
T t T ”, Hà Minh Đ c g i nh ng tác ph m báo chí c a Ngô T t T là “ti uấ ố ứ ọ ữ ẩ ủ ấ ố ể
ph m văn h c và báo chí”. Đó là nh ng tác ph m khai thác nh ng chuy n cóẩ ọ ữ ẩ ữ ệ
th t, nh ng con ngậ ữ ười có đ a ch rõ ràng… nh ng không ph i đ ca ng i mà làị ỉ ư ả ể ợ
Trang 11đ u tranh, “ấ cho công b ng xã h i, cho quy n s ng c a con ng ằ ộ ề ố ủ ườ i. Ph m ch t ẩ ấ
y th trong các bài vi t t o nên linh h n và dũng khí c a ngòi bút
Năm 2000, trong cu n “Ti u ph m báo chí H Chí Minh”, tác gi Tố ể ẩ ồ ả ạ
Ng c T n đã đ a ra m t s nh n đ nh: Nh ng năm 30 c a th k trọ ấ ư ộ ố ậ ị ữ ủ ế ỷ ước, khi
mà báo chí công khai phát tri n r m r thì ti u ph m đã kh ng đ nh vai trò vể ầ ộ ể ẩ ẳ ị ị trí c a mình là m t th lo i báo chí có uy l c, “ủ ộ ể ạ ự tác gi ti u ph m đ l i d u ả ể ẩ ể ạ ấ
n đ c bi t sâu đ m trên m t báo trong n c là Ngô T t T
ấ ặ ệ ậ ặ ướ ấ ố”. Theo T Ng cạ ọ
T n, ấ d u n đ c bi t nh ng tác ph m báo chí c a Ngô T t T chính là ấ ấ ặ ệ ở ữ ẩ ủ ấ ố sự
k t h p gi a nh ng phế ợ ữ ữ ương pháp th hi n c a báo chí và th pháp nghể ệ ủ ủ ệ thu t c a văn h c, gi a ngôn ng thông tin chính lu n v i ngôn ng hìnhậ ủ ọ ữ ữ ậ ớ ữ
tượng ngh thu t; có s k t h p r t linh ho t gi a các y u t c a chính lu n,ệ ậ ự ế ợ ấ ạ ữ ế ố ủ ậ
t s , thông tin và ngh thu t truy n th ng.ự ự ệ ậ ề ố
Năm 2004, H i đ ng Khoa h c và Công ngh thành ph Hà N i đãộ ồ ọ ệ ố ộ nghi m thu Đ tài khoa h c “ệ ề ọ Di s n báo chí Ngô T t T ý nghĩa lý lu n và ả ấ ố ậ
th c ti n đ i v i s nghi p phát tri n báo chí Th đô ự ễ ố ớ ự ệ ể ủ ” do Phan C Đ chự ệ ủ nhi m. Đây là công trình nghiên c u đ u tiên có quy mô l n, th c hi n trên cệ ứ ầ ớ ự ệ ơ
s kh o sát 1.350 tác ph m đăng báo, ph n l n m i xác đ nh đở ả ẩ ầ ớ ớ ị ược là c a Ngôủ
T t T ấ ố
Trang 12Chương 1. LÝ LU N CHUNG V T N VĂN VÀ PHONG CÁCH T NẬ Ề Ả Ả
k ch. ị
Người Pháp g i t n văn là “feuilleton”, t này có ngu n g c t ti ngọ ả ừ ồ ố ừ ế Latinh có nghĩa là bài văn nh ỏ
Theo nhi u nhà nghiên c u trong và ngoài nề ứ ước, t n văn có nhi u d ngả ề ạ
th c phong phú v i nh ng tên g i c th khác nhau, nh : t p văn, t p c m,ứ ớ ữ ọ ụ ể ư ạ ạ ả
ti u ph m, đ c t , đo n văn, th i đàm, phi m lu n, nhàn đàm… V c b n,ể ẩ ặ ả ả ờ ế ậ ề ơ ả
đó là nh ng bài văn ng n có đ tài, l p ý, k t c u, b c c, cách th hi n… tữ ắ ề ậ ế ấ ố ụ ể ệ ự
do, qua đó th hi n để ệ ược m c đích, ý nghĩa, tình c m c a ngụ ả ủ ười vi t.ế
h n khi ngơ ười làm báo “không ý th c đ ứ ượ ”, ho c “ c ặ không quan tâm” t i tácớ
ph m c a mình đẩ ủ ược vi t theo th lo i nào, b i đó là th lo i báo chí t do,ế ể ạ ở ể ạ ự
ng u h ng theo nh ng đ c tr ng riêng v lo i hình. Các nhà nghiên c uẫ ứ ữ ặ ư ề ạ ứ không đ a ra đánh giá v s khác nhau gi a t n văn văn h c và t n văn báoư ề ự ữ ả ọ ả chí. T n văn báo chí là th văn tr tình nh ng phát tri n m nh nh báo chí.ả ể ữ ư ể ạ ờ
Trang 13Trên th c t , hai khái ni m này không có s khác nhau. Có chăng là các cáchự ế ệ ự
g i tên khác nhau c a các nhà nghiên c u mà thôi. ọ ủ ứ
T quan đi m c a các nhà nghiên c u trong và ngoài nừ ể ủ ứ ước, tác gi lu nả ậ
án cho r ng:ằ T n văn báo chí là m t th lo i tác ph m báo chí đ c thù. T nả ộ ể ạ ẩ ặ ả văn báo chí c b n th hi n nh ng đ c tr ng ch y u c a t n văn. T n vănơ ả ể ệ ữ ặ ư ủ ế ủ ả ả báo chí thu c nhóm chính lu n ngh thu t v i k tộ ậ ệ ậ ớ ế c u ng n g n và linh ho t,ấ ắ ọ ạ
có n i dung phê phán, đ kích sâu cay b ng t duy lý tính v nh ng m t tráiộ ả ằ ư ề ữ ặ trong cu c s ng độ ố ương đ i mang h i th th i s dạ ơ ở ờ ự ưới m t th pháp uy nộ ủ ể chuy n và hình tể ượng r t g n v i văn h c.ấ ầ ớ ọ Đ c đi m ph quát c a t n vănặ ể ổ ủ ả báo chí là s hi n di n tr c ti p c a cái tôi tác gi , là s u tiên quan đi m,ự ệ ệ ự ế ủ ả ự ư ể cách c m, cách nhìn c a thông tin lý l trả ủ ẽ ước thông tin s ki n, là s linhự ệ ự
ho t, phóng túng trong cách hành văn, trong t ch c hình nh, liên h i các chiạ ổ ứ ả ộ
ti t. ế
1.2. Lý lu n v phong cách và phong cách báo chí ậ ề
1.2.1. Quan đi m v phong cách c a ph ể ề ủ ươ ng Tây và Trung Qu c ố
Người HiLa đã dùng ch ữ stylos (Hi L p), ạ stylus (La Mã) đ ch d ngể ỉ ụ
c vi t, v sau ngụ ế ề ười Pháp thay đ i dùng ch ổ ữ style đ ch nét ch , r i ch đ cể ỉ ữ ồ ỉ ặ
đi m v m t hình th c nh ngôn ng và văn th c a tác ph m văn h c. ể ề ặ ứ ư ữ ể ủ ẩ ọ
Vi n s M.B. Khrapchenkô (Liên Xô) trong cu n “ệ ỹ ố Cá tính sáng t o c aạ ủ nhà văn và s phát tri n văn h c”ự ể ọ đã cho r ng: ằ “Phong cách đ ượ c hi u nh ể ư
nh ng th pháp bi u hi n, cách khai thác hình t ữ ủ ể ệ ượ ng đ i v i cu c s ng ố ớ ộ ố , như
th pháp thuy t ph c và thu hút đ c gi ủ ế ụ ộ ả”.
Theo tác gi L u Hi p (Trung Qu c) trong cu n “ả ư ệ ố ố Văn tâm điêu long” cái quan tr ng c a phong cách c a m i tác gi là cá tính sáng t o, cá tính sángọ ủ ủ ỗ ả ạ
t o khác nhau thì d n đ n phong cách khác nhau; L T n, nhà t p văn n iạ ẫ ế ỗ ấ ạ ổ
ti ng Trung Qu c thì cho r ng, phong cách m t m t là n i h i t , bi u hi nế ố ằ ộ ặ ơ ộ ụ ể ệ
cá tính sáng t o c a nhà văn.ạ ủ
Trang 141.2.2. Quan đi m v phong cách Vi t Nam ể ề ở ệ
Vi t Nam, thu t ng phong cách trong báo chí, văn h c đã xu t hi n
t đ u th k XX v i ý nghĩa là ừ ầ ế ỷ ớ “l i văn”, “gi ng văn”, “bút pháp”…ố ọ
Trong công trình nghiên c u “ứ D n lu n phong cách h c”ẫ ậ ọ , Nguy n Tháiễ Hòa đã đ nh nghĩa: ị “Phong cách là nh ng đ c tr ng trong ho t đ ng l i nói ữ ặ ư ạ ộ ờ
đ ượ ặ c l p đi l p l i m t ng ặ ạ ở ộ ườ i nào đó, m t môi tr ở ộ ườ ng ngôn ng hay m t ữ ộ
c ng đ ng, có kh năng khu bi t v i nh ng ki u bi u đ t ngôn ng khác ộ ồ ả ệ ớ ữ ể ể ạ ữ ”. Theo đó, nhà báo n i ti ng và thành công nh t o cho mình m t phong cáchổ ế ờ ạ ộ
vi t riêng. M c dù b n ch t c a báo chí là s th t, thông tin s th t nh ngế ặ ả ấ ủ ự ậ ự ậ ư
vi c t o nên m t cách vi t, m t gi ng văn n tệ ạ ộ ế ộ ọ ấ ượng cũng là m t đi u h t s cộ ề ế ứ
c n thi t. ầ ế
T quan đi m c a các nhà nghiên c u trong và ngoài nừ ể ủ ứ ước, tác gi lu nả ậ
án cho r ng: ằ Phong cách là nét đ c đáo g n li n v i con ngộ ắ ề ớ ười nhà báo, có thể
nh n di n t toàn b sáng tác c a h thông qua các y u t n i dung, hìnhậ ệ ừ ộ ủ ọ ế ố ộ
th c, ngôn ng c a tác ph m và không ph i nhà báo nào cũng có phong cách.ứ ữ ủ ẩ ả
Ch nh ng nhà báo có tài năng ngh thu t, có b n lĩnh, bi t s d ng cácỉ ữ ệ ậ ả ế ử ụ
phương ti n hình th c trong m t th th ng nh t theo m t ki u riêng đ thệ ứ ộ ể ố ấ ộ ể ể ể
hi n đ t hi u qu đi u mình mu n nói m i t o ra phong cách riêng. ệ ạ ệ ả ề ố ớ ạ
1.3. M t s nhân t chi ph i, nh hộ ố ố ố ả ưởng t i phong cách t n vănớ ả báo chí c a Ngô T t Tủ ấ ố
1.3.1. Nh ng nhân t ch quan ữ ố ủ
Ngô T t T sinh năm 1894 trong m t gia đình nhà Nho nghèo làngấ ố ộ ở
L c Hà, t ng H i Ph , ph T S n, t nh B c Ninh, nay là xã Mai Lâm, huy nộ ổ ộ ụ ủ ừ ơ ỉ ắ ệ Đông Anh, Hà N i. Dộ ưới th i Pháp thu c làng quê c a Ngô T t T t n t iờ ộ ủ ấ ố ồ ạ nhi u h t c n ng n Sau này, tuy Ngô T t T r i quê ra Hà N i vi t báo,ề ủ ụ ặ ề ấ ố ờ ộ ế
vi t văn nh ng ông thế ư ường xuyên tr v quê. Chính vi c g n gũi v i làng quêở ề ệ ầ ớ
nh v y đã giúp cho Ngô T t T có d p tìm hi u r t nhi u phong t c, t pư ậ ấ ố ị ể ấ ề ụ ậ