Bài viết nghiên cứu về sách giáo khoa thời tự đức vẽ bản đồ khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Trang 1SACH GIAO KHOA THffI TlTDIJlC VE BAN DO KHANG DjNH CHU QUYEN CUA VIET NAM DOI VCh HAI QU&N DAO H O A N G SA VA TRUING SA
PHAM THI T H U t VINH'
T^hdi dong thuye't tide fifefic^SiiB lft
X \ t a p sftch gifto khoa vi^t b^ng chi3
Han vft chu Ndm ghi ch6p vi thidn vftn, dia
1;?, di^n thd, nhftn dinh, tdn cftc xa, td'ng,
huydn, phu, tinh thftnh, nhiJng nhftn vat
lich sii, quoc hi$u, hinh t h ^ niii sdng vft ban
do toftn quoc ciia Viet Nam Tftp sftch nay
do Kim Giang Pham Phuc Trai, thi An
khoa nam Thieu Tri thil nha't (1841) bien
soan, Tien si Ngo T h ^ Vinh ngUdi Bai
DUdng, huyen Nam Chan nhuftn sdc
Khdi dong thuye't lidc dUdc bien soan
xong vfto cuoi miia Xuan nam Qu^ Siiu
(1853) va dUdc in ldn ddu tien vfto mUa ha
nftm Tftn Ty (1881) dcfi vua Tu DUc Sach
chia lam 3 tftp: Ty, Siiu, Ddn Tap Ty ndi v§'
thien vftn gom tii thcli, ngu hanh, bat quai,
cftc vi sao Tap SC^ ndi ve dja hinh sdng
nui bien dao ciing v6i sU thong ke v^ rudng
dft't, nhftn dinh trong cftc dia phUOng ca
nu6c vft CO bdn qud'c dia do ^^i^M(bdn do
cua todn quoc) Tap Ddn ndi vi quft trinh
con nguoi tii liic mdi sinh ra cho den khi
truSng thftnh, mft't di vft ghi vi the thU lich
dai, nign hieu, ni§n dai, sdng niii, san vat
qu^ hi^m, di nhftn cua ViSt Nam Khdi
dSng thuye't lidc \k tftp sach giao khoa cho
tre em c^p tieu hoc, dUdc bien soan sdm
nha't dudi t r i i u Nguyen Lcii Tua cua tap
sftch nfty do chfnh tftc gia Pham Phuc Trai
da tu vifi't vdi nhan diKhdi dong thuye't i/dc tii tii W.M^i'i^}^ Trong ldi TUa dd, tac
gia cho bi^t; Khi cdn nhd dng da ham doc
sftch, trUdc tien tCf Tam tU kinh d^n cac bd
sii, sau dd doc cac Kinh truydn, chiu khd
hoc tftp di di thi mong chiem Ift'y bang
vang Ong da c5' gang sUu tap nhUng dieu hay, tren thi thien van, dUdi thi dia ly, d
giiia la ehuygn nhan sU va cac thi thii lich
dai ciia Vi$t Nam d l giang d?y cho tre em Ong lai cd may mftn duoc thiXa hu3ng sU gifto huft'n day do nghiem tiic cua gia (Enh
ndn da tham dU k^ thi An khoa (Cii nhan)
nftm Tan Siiu ddi vua Thieu Tri nguyen nien (1841) va lanh chUc HUdng tien NhSn djp di chdi d^n huyen Nam Chan dng da may man gftp dUdc mot tilu dftn cua ban huy$n tai Bo" Cdm dudng (cd t h i hieu nhu mot thu vi$n nho ciia t u gia), sUu tftp dUdc rft't nhilu sftch Ong da c^n than doc mdt vai ldn, sau dd trich Ift'y nhiing dilu cd ban vl thi§n vftn, dia 1^ nhftn sU, th^ thU cftc ddi roi bidn tftp thftnh mdt tftp sach chia Iftm 3 bd Phdn dIu vidt bftng chfl Hftn, phdn sau vie't lai bang chiJ Ndm moi cftu 4 chQ, 4 cftu 2 vdn de giang cho tre nho d l thuoc
Tii Ibi tUa tren cho hilt tftc gia da bien soan tftp sftch Khdi ddng thuye't Udc dUa
' PGS.TS Vien Nghien cUu Han Ndm
Trang 2tren n h i l u n g u i n tU h§u trong dd cd nhilu
dilu riit ra tCi thU vi§n cua ngUtJi dftn b
huy§n Nam Chfin, tinh Nam Djnh khi d6
Nam Chfin cQng chfnh la qud cua Tiln si
Ngo The Vinh, c6 16 chinh vl t h i ma Tiln al
Ngd T h i Vinh da la ngUdi nhuftn s^c cho
t§p sach Khdi d6ng thuy&'t lidc cua Pham
Phyc Trai chftng?
Vl tftc gia Kim Giang Pham Phuc Trai
sftch Ten tU tin hi^u cdc tdc gia Hdn N6m
Viet Nam cho bilt: Kim Giang lft t6n hi$u
ciia dng, Phi^c Trai lft ten ti^ Ong tdn Ift
Pham Vong qud xa Kim Ddi, tinh Bde
Ninh, db Cii nhfin khoa Tftn Siiu ddi vua
Thi^u Tri thU nhft't Ngofti tac ph^m Khdi
dong thuye't Udc, Ph^m Phyc Trai cdn c6 tftc
phftm Khdi mdng thuyi't tide trong sach Dai
Nam qud'c sii dien ca vft cd vftn thd trong
cftc sftch Nghi An nhdn vat chi, Van tuyen
tdn bien, Tam tii kinh gidi dm diin ca
Ve ngUdi hi$u dfnh (nhuftn sftc) ciia tap
sach nfty chung tdi da tra cUu trong cftc
sach dftng khoa luc thi Ngd T h i Vinh sinh
nftm Quy Uqi (1803) que xa Bfti DUdng,
huyen Nam Chftn, tinh Nam Djnh, do Cii
nhftn khoa Mftu Ty ddi vua Mmh M^nh
thU 9 (1828), do Tien si khoa Ky Siiu ddi
vua Minh Menh thU 10 (1829) Ong gifl
chUc Lang trung cl b$ Le sau vi can vi^c
trudng thi hi each h i t chUc, ong v l nhft d^y
hoc Sau d6 vua lai vdi vfto thi lai, ph\ic do
Tiln si va cho ve que quftn Ong cd rft't
nhilu hoc trd thftnh dat vft de lai khoang
hai ehuc tftc ph^m ea vftn thd trong kho
sach Han Ndm Til nhGng thdng tin v l T i l n
si Ngo The Vinh, chung tdi cho rling rft't cd
the Pham Phuc Trai da d i n dpc tfti li$u tai
chfnh t u gia eiia TS Ngd T h i Vinh chftng?
Vi sau khi thi d5 thdi vua Minh Mang, Ngd
T h i Vinh da v l que day hoc, cdn tac phdm
Khdi dong thuyi't ddc cua Pham Phuc Trai
dUdc bi§n soan vao ddu t h ^ vua Tu DUc
-uy tin vft at hdn da tfch liiy du<?c khft nhilu
sftch vb v l thiSn vftn, ljch sii, dja \^, vftn
chUdng Dd lft 16 gich v l mdi quan h^ giiia ngudi bidn so^in vft ngUdi hi§u dfnh Ca hai dng dIu lft ngUcii cd hpe hftnh dS d^t cao vft
vl t h i nhiing gi ma hp cCing nhau dUng tgn trong bien sogn sftch gifto khoa cftng Iftm tftng thdm tfnh khoa hpe ciia tftc phdm, nhlft lft lai dUng vfto mi^c dfch d^y cho tre em bilt khai quftt v l lich sii, dja 1^, thign vftn, con ngUdi eiia nUdc nhft L^l trang bj cho tre nhd nhiing tri thUc v l cUdng gidi lanh tho, chii quyin quic gia thdng qua ban d l toftn quoc, trong dd vj tri v l ca hai qudn dao TrUdng Sa vft Hoftng Sa dIu du^c ghi vao trong tftp ban
d l nay VI aau, sftch dUpc sao ch6p lai 6 nhilu chd, nhilu dja phUdng khftc nhau nen
cd quyin da l U ^ bo phdn nfty hoac phdn khac ho^c chii trpng phdn nao thi chap phdn dd n h i l u hdn
Hi$n nay sach Khdi dong thuye't Udc
du^c lUu triJ t^i Vi^n Nghien cUu Han Ndm vdi 10 k j hi$u khftc nhau, c6 ca ban in vft ban ch6p tay VI cd ban noi dung cua nhiing ban sftch nay dIu ghi ch^p thong nhft't v l ca thign vftn, dja 1^, ljch svi nhUng c6 d$ dfti ngdn khac nhau Quyin c6 do day nhft't lft 179 trang, trong dd c6 ea phdn chfl Hftn, eho Ndm vft chQ Qudc ngQ, nhiing ban con I^i chi tU 30 d i n 85 trang, c6 ban chi ch6p chQ Han, ban chi ghi chQ Ndm, ban cd v5 ban do, ban thi khdng Dilu nay cho thft'y vi$c sao ch6p diin ra trong nhilu thdi dilm khftc nhau, sftch dUpc tap hop lai
tQ n h i l u n g u i n khftc nhau Sach dUdc in ldn ddu tidn vao nftm Tfin Ty (1881) ddi vua Ty DQc vft dU(?c in mudn nhft't vfto nftm
1932 Nhu vfty cd t h i thft'y tftp saeh Khai dong thuyet Udc rft't ed gift tri trong cdng
vi$c giang day, t r u y i n hft k i l n thQe v l lieh
s i , thien vftn dia 1^, vftn hda, cUdng gidi lanh tho eiia Vipt Nam Vftn ban khde in ki
Trang 3ldn ddu tien vfto mUa ha nam Tftn Ty (1881),
va'n d l in a'n dUpc ghi cl ngay trang ddu tien
cua sftch nfty la: Tu Bde Tdn Ty_ ha tdn
thuyen Trong cac ban sach luu trQ tai Vien
Nghien cQu Han Ndm thi ban ky hi$u AB.ll
lft ban in cdn ro vft ddy dii, gim 45 tcf, td ddu
tidn da cho b i l t ca nftm in ldn ddu tidn, ndi
tftng ban Nguyen vftn lft: Khdi dong thuyet
Udc, Kim Giang Pham Phuc Trai todn tdp,
Tu DUc Tdn Ty_ ha tdn thuyen, Linh San tii
tdng bdn Trang sau ghi: Khdi ddng thuyi't
Udc thuang tap, Kim Giang Pham Phuc Trai
todn tap Nam Chdn huyin Bdi DUcfng Tien
si Ngd The Vinh nhuan sac
Vl nguon sftch Khdi dong thuyi't Udc tai
Vien Nghign cQu Hftn Ndm da ed mot sd' tftc
gia de c&p tdi (1) Trong trinh hfty cua minh,
toi xin gidi thieu mot ban Khdi ddng thuyi't
Udc ch^p tay khac hign dang dUdc lUu giQ tai
nhft mdt ngudi dan tai Thanh Hda (2)
Nhu vQa gidi thigu b trdn, sach Khdi
dong thuye't Udc la sftch giao khoa day cho
hpe sinh cft'p t i l u hoc bft'y gicf Tii khi dUdc
bien soan xong vfto nftm Quy SQu (1853)
den khi dUdc in lan ddu vfto nftm Tan Ty
(1881) lft ca mdt khoang thdi gian dfti 34
nftm TrUdc khi dUdc in chdc chan tap sftch
nfty da dUdc sao chep lai nhilu ldn cl nhilu
dia phUdng khac nhau Iftm tai lieu giang
day cho tre em Ban sftch Khdi dong thuye't
Udc tai Thanh Hoa khdng ghi thdi gian sao
ch6p nhUng cftn eU trgn cha't lidu gia'y va
chQ viet ehung toi doftn dinh cd the dUdc
sao lai khoang dau the ky XX Ban nfty cd
mdt vfti di biet so vdi cftc ban 3 Vien Nghign
cQu Han Ndm
Trudc h i t van ban nay la mdt ban ch6p
tay nhifng ghi rat day du toftn bd ndi dung
cung nhu ldi Tua Day lft ban viet bang chQ
Han, khdng cd phdn dich ra chQ Ndm Sach
gom 37 td vie't hai mat, dUdc viet trgn gia'y
dd, chQ viet ro, dS dpc Sach dUdc lUu giQ
Sdn, tinh Thanh Hda Chung tdi da den tftn ndi d l tig'p cftn vdi vftn ban Trang ddu cua
tap sftch ghi Khdi dong thuye't Udc thUcfng tap Phdn tilp theo ghi tgn tftc gia la Kim Giang Pham Phuc Trai todn tap; ngudi hidu dfnh la: Nam Chdn huyen Bdi DUcfng Tie'n si Ngd The Vinh nhudn sac Ban sach
nay khdng ghi ddng van ban dUdc in nfim
Tu DQc Tftn Ty, dilu nay cung hoan toftn hdp 1^ vi ra't c6 t h i ban sao nay dUdc sao lai
tu mdt ban gdn nha't cua vftn ban goe ban ddu Vi t h i mft trong ban nfty khdng cd trang ddu tign gilng nhU tren van ban in
ma chiing tdi vQa ndu, dd la Khdi ddng thuyi't Udc, Kim Giang Pham Phuc Trai todn tap, Tu DUc Tdn Ty ha tdn thuyin, Linh Sdn tu tdng bdn Ndi dung ciia ban d
Thanh Hda giong vdi ndi dung ciia mpt so' ban tai Vien Han Ndm, ehi e6 phdn Ban do thi dUdc ve ddy du hdn Dieu dang ndi nha't trong tftp sftch nfty lft tft'm ban dl vdi tdn gpi
Bdn quoc dia dd Tgn gpi cua ban dd vft vj tri
eae tinh the hien tren ban do trong tap sach
cl Thanh Hoa eung giong nhU trong cac ban
sach Khdi ddng thuye't Udc dang lUu trQ tai
Vign Nghign cUu Han Ndm Dieu dftc biet
hdn cua vftn ban Khdi ddng thuyet Udc tai
Thanh Hoa la the hien tren ban dd Ban do cho tha'y phia bde lft Nam Quan, tiep giap vdi tinh Quang Tfty, phia tfty bac giftp vdi Van Nam vft Ai Lao, phfa nam lft An Giang,
Ha Tien tiep giap vdi Tigm La, phia dong bien gidi cua To qud'c la hai qudn dao Hoftng Sa vft TrUcfng Sa Mot so dong sdng cung dUdc the hien tren ban do nhU sdng Nhi Hft, sdng Linh Giang, sdng Cilu Long giang Phdn dia gidi cUdng vUc dUdc ve tren ban do va ghi ehu trong sach da ghi lai vi tri eua ta't ea cac tinh so" phu huyen thupc tinh cua Vigt Nam ba'y gid Dd lft 16 tinh thudc Bfte K^ lft: tinh Bfic Ninh c6 4 phii 20 huyen; tinh Thai Nguyen cd [ ] phu (chQ bj md) 10 huygn; tinh Lang Sdn cd 2 phu 3 huyen 4
Trang 4chfiu; tinh Cao Bftng cd 2 phii 6 huy§n; tinh
Hai DUdng c6 5 phii 19 huy^n; tinh Quang
Ygn cd 2 phu 3 huy$n 2 chflu; tinh Sdn Tfty
c6 6 phu 21 huydn; tinh Hung Hda cd 4 phu
6 huy^n 16 chfiu; tinh Tiiyc'n Quang cd 2
phu 5 huyOn, chfiu; tinh Thanh Hda cd 6
phu 19 huygn 6 chfiu; tinh Ninh Binh ed 2
phu 7 huy$n; tinh Hft N^i e6 4 phii 15
huy$n; tinh Nam Djnh cd 4 phii 19 huy|n;
tinh Hung Yen c6 2 phii 8 huy^n; tinh Hft
Tinh c6 2 phii 8 huy|n; tinh Ngh$ An c6 9
phii 31 huy^n Thu^c Nam kjf c6 14 tinh;
Quang Binh cd 2 phii 6 huy^n; tinh Quang
Trj cd 2 phu 5 huy0n 9 chfiu; tinh Quang
Nam cd 2 phii 6 huydn; tinh Quang Ngai cd
1 phii 3 huy$n; tinh Binh Djnh c6 2 phu 6
huy$n; tinh Phii Yen c6 1 phii 2 huy^n;
tinh Khftnh Hda c6 2 phii 4 huy^n; tinh
Binh Thuan cd 2 phii 4 huy^n; tinh Gia
Dinh cd 4 phu 9 huy^n; tinh Bien Hda cd 2
phu 7 huygn; tinh VTnh Long ed 4 phii 8
huyen; tinh Djnh Tudng ed 2 phOi 4 huygn;
tinh An Giang c6 3 phii 8 huyen; tinh Ha
Tien ed 3 phu 7 huypn Hoang thanh ThQa
Thign c6 6 huygn Qudn dao Hoftng Sa vft
Trudng Sa dUdc ghi trgn tft'm ban dd nay b
vi tri bien phfa ddng nam Phdn v l Hodng
Sa dUdc ghi la Hoftng Sa chL( Sft^'?ff(Bai cftt
vftng) dUdc khuyen trdn, phdn ghi v l TrUdng
Sa chi ghi hai chQ TrUdng Sa - S ^ ' vft bgn
canh khuyen tron hai chQ Trudng Sa giong
nhu khuyen tron ba chQ Hoang Sa chit c6
ve them nhQng chft'm trdn nho xung quanh
CHU THICH
(1) Nhu tac gia Trinh Khfic M^nh dfi nhftc din
trong bfii vid't dfing trdn T^p chi Hdn Ndm, aEC
2-2011 vfi aau dd tfic gia Trdn Vfin Quyg'n c6 gidi
t h i | u trong cdng trinh nghidn cClu vi b i l n dao
(2) Ve vfin ban Khai dong thuye't Udc tai Thiuih
Hda, toi duoc nhft bao Udng Ngpc Dftu, TrUdng Ban
Thdi au Dfti Tieng ndi Viftt Nam cung cfi'p ban photo
C6 t h i h i l u nhQng dft'u chft'm trdn nhd nfty nhu nhflng dao nho xung quanh Dudi phdn ghi Hoftng Sa vft TrUcfng Sa c6 ghi hai
chQ cl dudi la n(Si qu^c [^ffl tUc la thudc trong nUdc Hai chQ nay cUng vdi qudn dao
Hoang Sa vft Trudng Sa du^c v6 tren ban
d l Vi^t Nam thdi Tu DQc dfi khftng dinh Hoftng Sa vft Tru6ng Sa t h u | c trong nUdc, tQc Vi$t Nam So vdi phdn ban d l trong cac sdch Khai d i n g t h u y l t Udc t^i Vi§n Nghign cQu Hftn Ndm thi chi vg Hoftng Sa Chting tdi eho rftng ban sao sftch Khai d i n g thuylt Udc t^i Thanh Hda dUpc sao tQ vftn ban sdm nhft't, gdn vdi vfln ban glc nhdt nen trgn ban d l t h i hi$n ddy dii hdn Dilu nfty eho tha'y ngay tU ddu thdi Tu DQc (vft ca trUde dd), chCi quyin v l biln dao cua Vigt Nam da dUdc t h i hi^n rft't ro tren ban do Dftng ndi hdn, dfty lai la ban do trong sftch gifto khoa dQng d l d^y cho hoc sinh cft^p tilu hpe, sftch do nhQng nhft khoa bang ciia Vipt Nam bign soan, dUdc sao chgp vft in lai nhieu ldn trong khoang thdi gian gdn 100 nftm Day cho tre nhd bilt v l ljch sii, cUdng gidi, lanh thd' ngay tQ khi cdn lft hoc sinh tilu hpe da t r u y i n vfto tfim hon t h i h§ tre tinh yeu va si^ gftn bd vdi que hUcing ddt nude Cd le dd lft dilu tfim dfic nhft't eiia Ph^m Phuc Trai vft Ngd T h i Vmh muln giii lai cho cftc t h i h^ tilp n l i va eac nhft bien soan sftch gifto khoa v l lich sii cho hoc sinh hipn nay cd t h i tham khao dUdc nhilu dilu
chUOng trinh phfit thanh tr^c tilp vl biln dao Sau
dd tdi cftng vdi nhft bfto Udng Ngoc Dftu da trd l^i Thanh Hda dl khao cAu trUc tiep trdn vfin ban gSc dang d u ^ luu giQ t^i gia ^nh anh Vfin NhU M^nh, Thj xa Sdm Sdn, Thanh Hda Nhfin dfiy tdi xin cfim On nhft b&o U8ng Ngoc Dftu vfi gia (Enh
a n h Vfin NhU Manh dfi t?io di^u ki§n de tdi cd t h i