Luận án tiến sĩ Khoa học giáo dục: Kỹ năng dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn của giảng viên ở các trường sĩ quan trong Quân đội nhân dân Việt Nam

Mục đích nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng về KNDH các môn KHXH&NV của giảng viên ở các trường sĩ quan trong QĐNDVN, từ đó đề xuất các biện pháp tâm lý - sư phạm phát triển kỹ năng này cho giảng viên, góp phần nâng cao chất lượng dạy học các môn KHXH&NV ở các trường sĩ quan quân đội trong giai đoạn hiện nay.

c u c a nghiên c u sinh. Các s  li u, trích d n ứ ủ ứ ố ệ ẫ   trong lu n án là khách quan, trung th c và có ậ ự  

xu t x  rõ ràng, không trùng l p v i các công ấ ứ ặ ớ   trình khoa h c đã công b / ọ ố

Tác gi  lu n ánả ậ

Nguy n Văn Côngễ

1.4 Khái quát k t qu  ch  y u c a các công trình đã công b  và ế ả ủ ế ủ ố  

nh ng v n đ  đ t ra lu n án ti p t c gi i quy t ữ ấ ề ặ ậ ế ụ ả ế 28

Chương 2 C  S  LÝ LU N V  K  NĂNG D Y H C CÁC MÔNƠ Ở Ậ Ề Ỹ Ạ Ọ  

KHOA H C XàH I VÀ NHÂN VĂN C A GI NG VIÊNỌ Ộ Ủ Ả    CÁC TR NG SĨ QUAN TRONG QUÂN Đ I NHÂN

2.2 Bi u hi n ể ệ  k  năng d y h c các môn khoa h c xã h i và nhân văn ỹ ạ ọ ọ ộ  

c a gi ng viên   các tr ng sĩ quan trong Quân đ i nhân dân Vi t ủ ả ở ườ ộ ệ  

2.3 Tiêu chí đánh giá m c đ  k  năng d y h c các môn khoa h c xã ứ ộ ỹ ạ ọ ọ  

h i và nhân văn c a gi ng viên   các tr ộ ủ ả ở ườ ng sĩ quan trong Quân  

2.4 Các y u t  c  b n  nh h ế ố ơ ả ả ưở ng đ n k  năng d y h c các môn ế ỹ ạ ọ  

khoa h c xã h i và nhân văn c a gi ng viên   các tr ọ ộ ủ ả ở ườ ng sĩ   quan trong Quân đ i nhân dân Vi t Nam    ộ ệ 66

Chương 3 T  CH C VÀ PHỔ Ứ ƯƠNG PHÁP NGHIÊN C UỨ 78

4.1 Th c tr ng m c đ  k  năng d y h c và y u t  c  b n  nh ự ạ ứ ộ ỹ ạ ọ ế ố ơ ả ả  

h ưở ng đ n k  năng d y h c các môn  ế ỹ ạ ọ khoa h c xã h i và nhân ọ ộ   văn c a gi ng viên  ủ ả ở các tr ng sĩ quan trong Quân đ i nhân dân ườ ộ  

4.2 Phân tích chân dung tâm lý đi n hình ể 139 4.3 Bi n pháp tâm lý ­ s  ph m phát tri n k  năng d y h c các môn ệ ư ạ ể ỹ ạ ọ  

khoa h c xã h i và nhân văn  ọ ộ cho gi ng viên  ả ở  các tr ng sĩ quan ườ   trong Quân đ i nhân dân Vi t Nam ộ ệ 1474.4 K t qu  th c nghi m ế ả ự ệ  tác đ ng ộ  156

DANH M C CÁC CÔNG TRÌNH KHOA H C C A TÁC GIỤ Ọ Ủ Ả 

ĐàCÔNG B  LIÊN QUAN Đ N Đ  TÀI LU N ÁNỐ Ế Ề Ậ 164

2.1 T ng h p các tiêu chí đánh giá m c đ  KNDH c a gi ng viên   các trủổ ảợ ở ường sĩ quan trong QĐNDVNứ ộ các môn KHXH&NV  65 4.1 Đánh giá chung th c tr ng ự ạ m c đ  ứ ộ KNDH các môn KHXH&NV c a ủ  

gi ng viên   các tr ả ở ườ ng sĩ quan trong QĐNDVN 944.2 Đánh giá t ng h p nhóm gi ng ổ ợ k  năng xác đ nh ỹ ị dung lượng ki n th c bàiế ứ  

ả  c a gi ng viên   các tr ủ ả ở ườ ng sĩ quan trong QĐNDVN 964.3 Đánh giá t ng h p nhóm ổ ợ k  năng th c hi n các n i dung d y h cỹ ự ệ ộ ạ ọ  

c a gi ng viên   các tr ủ ả ở ườ ng sĩ quan trong QĐNDVN 994.4 Đánh giá t ng h p nhóm ổ ợ k  năng s  d ng phỹ ử ụ ương ti n d y h c ệ ạ ọ c a ủ  

gi ng viên   các tr ả ở ườ ng sĩ quan trong QĐNDVN 1024.5 Đánh giá t ng h p nhóm ổ ợ k  năng  ng phó v i tình hu ngỹ ứ ớ ố  có v n đ ấ ề 

trong d y h c  ạ ọ c a gi ng viên   các tr ủ ả ở ườ ng sĩ quan trong  QĐNDVN 1054.6. Đánh giá t ng h p nhómổ ợ  k  năng ki m tra, đánh giá ki n th c c aỹ ể ế ứ ủ  

ng ườ i   h c   trên   l p ọ ớ   c a   gi ng   viên     các   tr ủ ả ở ườ ng   sĩ   quan   trong  

QĐNDVN

107 4.7 M i quan h  gi a các nhóm khách th  v i KNDH c a gi ng viên ố ệ ữ ể ớ ủ ả 113 4.8. So sánh gi a gi ng viên tr , gi ng viên m i và gi ng viên có kinhnghi m v  các KNDHệ ềữ ả ẻ ả ớ ả   116 4.9. Đánh giá c a gi ng viên tr , gi ng viên m i và gi ng viên có kinhnghi m v  KNDHệ ềủ ả ẻ ả ớ ả   118 4.10. So sánh s  khác bi t gi a gi ng viên tr , gi ng viên m i và gi ngự ệ ữ ả ẻ ả ớ ả  

viên có kinh nghi m v  tiêu chí tính thành th c ệ ề ụ 1214.11. S  khác bi t gi a các nhóm khách th  khi đánh giá v  các tiêu chíđánh giáự ệ ữ ể ề   124 4.12 Đánh giá chung các y u t   nh h ế ố ả ưở ng đ n KNDH  c a gi ng viên   ế ủ ả 126 4.13. M c   đ   nh   hKHXH&NV c a gi ng viên   các trứ ộ ả ủưởng   các   y u   t   ch   quan   đ n   KNDH   các   mônả ếở ố ườủng sĩ quan trong QĐNDVNế   127 4.14 Bi u hi n c  th  c a y u t : Trình đ  chuyên môn ể ệ ụ ể ủ ế ố ộ 128 4.15 Bi u hi n c  th  c a y u t : Tính tích c c trong d y h c ể ệ ụ ể ủ ế ố ự ạ ọ 130 4.16. M c đ   nh hKHXH&NV c a gi ng viên   các trứ ộ ả ủưởng các y u t  khách quan đ n KNDH các mônả ếở ố ường sĩ quan trong QĐNDVNế   132 4.17. Bi u hi n c  th  c a y u t :ể ệ ụ ể ủ ế ố Ho t đ ng b i d ng gi ng viên c a ạ ộ ồ ưỡ ả ủ  

4.18. Bi u hi n c  th  c a y u t : Ph ng ti n k  thu t d y h c, đi u ki nể ệ ụ ể ủ ế ố ươ ệ ỹ ậ ạ ọ ề ệ  

4.19.

M i t ng quan và d  báo tác đ ng thay đ i c a các y u t   nh ố ươ ự ộ ổ ủ ế ố ả  

h ng đ n đ n KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viên   các ưở ế ế ủ ả ở  

tr ng sĩ quan trong QĐNDVN ườ

138

ĐVTN và ĐVĐC sau tác đ ng ộ

DANH M C CÁC BI U ĐỤ Ể Ồ

4.1 T  đánh giá c a gi ng viên v  th c tr ng KNDH ự ủ ả ề ự ạ 110 4.2. So  sánh  m c   đ  KNDH  c a  gi ng viên  qua   đánh giá  c aứ ộ ủ ả ủ  

CBQL, h c viên và t  đánh giá c a gi ng viên   ọ ự ủ ả 1124.3. Bi u đ  so sánh gi a 3 nhóm khách th  v  KNDH c a gi ngể ồ ữ ể ề ủ ả  

4.4. So sánh gi a các tiêu chí đánh giá gi a gi ng viên tr , gi ngữ ữ ả ẻ ả  

viên m i và gi ng viên có kinh nghi m ớ ả ệ 1174.5 So sánh m c đ  các tiêu chí đánh giá c a các k  năng thành ph n ứ ộ ủ ỹ ầ 120 4.6.

M c đ   nh h ứ ộ ả ưở ng c a các y u t  ch  quan đ n KNDH c a ủ ế ố ủ ế ủ  

gi ng viên  các môn KHXH&NV   các tr ả ở ườ ng sĩ quan trong  

QĐNDVN

127

4.7.

M c đ   nh h ứ ộ ả ưở ng c a các y u t  khách quan đ n KNDH ủ ế ố ế  

c a gi ng viên các môn KHXH&NV   các tr ủ ả ở ườ ng sĩ quan  

T ươ ng quan gi a các k  năng thành ph n trong KNDH các môn ữ ỹ ầ  

KHXH&NV   c a   gi ng   viên     các   tr ủ ả ở ườ ng   sĩ   quan   trong  

QĐNDVN

110

M   Đ UỞ Ầ

1. Lý do l a ch n đ  tài lu n án ự ọ ề ậ

Trong chi n lế ược phát tri n đ t nể ấ ước, Văn ki n Đ ng C ng s n Vi tệ ả ộ ả ệ  Nam đã ch  rõ: “Giáo d c là qu c sách hàng đ u…Chuy n m nh quá trìnhỉ ụ ố ầ ể ạ  giáo d c ch  y u t  trang b  ki n th c sang phát tri n toàn di n năng l c vàụ ủ ế ừ ị ế ứ ể ệ ự  

ph m ch t ngẩ ấ ườ ọi h c; h c đi đôi v i hành, lý lu n g n v i th c ti n” [15,ọ ớ ậ ắ ớ ự ễ  tr.114]. Ngh  quy t 86 c a Đ ng  y Quân s  Trung ị ế ủ ả ủ ự ương (nay là Quân  yủ  Trung ương) nh n m nh: “Ki n toàn và phát tri n đ i ngũ nhà giáo quânấ ạ ệ ể ộ  

đ i, đ m b o c  v  s  lộ ả ả ả ề ố ượng và c  c u; trong đó chú tr ng v  nâng caoơ ấ ọ ề  trình đ  h c v n, năng l c và tay ngh  s  ph m” [16, tr.12]. Đ i v i cácộ ọ ấ ự ề ư ạ ố ớ  

trường sĩ quan quân đ i, xây d ng và phát tri n đ i ngũ gi ng viên có độ ự ể ộ ả ủ 

ph m ch t, năng l c c n thi t là m t trong nh ng gi i pháp trung tâm trongẩ ấ ự ầ ế ộ ữ ả  

đ i m i, nâng cao ch t lổ ớ ấ ượng giáo d c ­ đào t o. Ngày nay, cu c cáchụ ạ ộ  

m ng công ngh  phát tri n m nh m  đã tác đ ng đáng k  đ n toàn b  quáạ ệ ể ạ ẽ ộ ể ế ộ  trình d y h c. Trong đó, n i dung d y h c ngày càng l n, càng ph c t p,ạ ọ ộ ạ ọ ớ ứ ạ  các hình th c d y h c càng phong phú, đa d ng, nhi u v n đ  m i n yứ ạ ọ ạ ề ấ ề ớ ả  sinh trong quá trình d y h c, các phạ ọ ương ti n d y h c hi n đ i càng phátệ ạ ọ ệ ạ  tri n, cách ki m tra, đánh giá ki n th c ngể ể ế ứ ườ ọi h c có s  thay đ i m nh…ự ổ ạ

Vì v y, đòi h i trong quá trình d y h c gi ng viên c n ph i không ng ngậ ỏ ạ ọ ả ầ ả ừ  nâng cao KNDH, nh t là s  v n d ng ki n th c, k  x o, kinh nghi m đấ ự ậ ụ ế ứ ỹ ả ệ ể 

d y h c luôn đi trạ ọ ướ ực s  phát tri n, d n d t, đ nh hể ẫ ắ ị ướng s  phát tri n. ự ể

Bên c nh đó, trong b i c nh đ i m i giáo d c đ i h c hi n nay, cácạ ố ả ổ ớ ụ ạ ọ ệ  môn KHXH&NV ngày càng có vai trò quan tr ng trong s  nghi p xây d ngọ ự ệ ự  

và b o v  T  qu c, nhi u n i dung KHXH&NV ả ệ ổ ố ề ộ có liên quan tr c ti p t iự ế ớ  

vi c ho ch đ nh đệ ạ ị ường l i, chi n lố ế ược, chính sách phát tri n trên t t c  cácể ấ ả  lĩnh v c chính tr , kinh t , văn hoá, xã h i, qu c phòng ­ an ninh ự ị ế ộ ố góp ph nầ  

vào thành công c a công cu c đ i m i đ t nủ ộ ổ ớ ấ ước. Do đó, đ i ngũ gi ng viênộ ả  các môn KHXH&NV   các trở ường sĩ quan quân đ i ph i độ ả ược xây d ng,ự  phát tri n trong đó có phát tri n KNDH đ  góp ph n hình thành nh ngể ể ể ầ ữ  

ph m ch t, năng l c c n thi t cho h c viên, xây d ng quân đ i v ng m nhẩ ấ ự ầ ế ọ ự ộ ữ ạ  

l c công tác đáp  ng đự ứ ược yêu c u nhi m v  c a quân đ i trong giai đo nầ ệ ụ ủ ộ ạ  

m i, góp ph n nâng cao ch t lớ ầ ấ ượng giáo d c ­ đào t o c a các nhà trụ ạ ủ ường. Tuy nhiên, ch t lấ ượng d y h c   các trạ ọ ở ường sĩ quan v n còn h n ch , nh tẫ ạ ế ấ  

là trình đ  s  ph m c a đ i ngũ gi ng viên các môn KHXH&NV, trong đóộ ư ạ ủ ộ ả  

s  v n d ng k  năng d y h c vào th c ti n quân s  c a m t b  ph nự ậ ụ ỹ ạ ọ ự ễ ự ủ ộ ộ ậ  

gi ng viên thi u linh ho t, sáng t o và tính hi u qu  ch a cao; các m c tiêuả ế ạ ạ ệ ả ư ụ  

d y h c đ t đạ ọ ạ ược ch a mang l i nh ng bi n đ i rõ r t; còn nh ng b t c pư ạ ữ ế ổ ệ ữ ấ ậ  

 n i dung, ch ng trình, s  l c h u v  ph ng pháp; đ ng c , trách

nhi m   d y   h c   còn   h n   ch   Đ c   bi t,   phát   tri n   KNDH   các   mônệ ạ ọ ạ ế ặ ệ ể  KHXH&NV cho gi ng viên   các trả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN còn thi uế  chi u sâu, ch a khoa h c. ề ư ọ

V n đ  KNDH c a gi ng viên nói chung trong nh ng năm qua đã cóấ ề ủ ả ữ  

m t s  công trình khoa h c đi sâu nghiên c u   các góc đ  ti p c n khácộ ố ọ ứ ở ộ ế ậ  nhau. Tuy nhiên, cho đ n nay, ch a có công trình nào đi sâu nghiên c u m tế ư ứ ộ  cách c  b n, h  th ng v  KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viên ơ ả ệ ố ề ủ ả ở các trường sĩ quan trong QĐNDVN. Vì th , nghiên c u làm sáng t  v  lýế ứ ỏ ề  

lu n và th c ti n v n đ  ậ ự ễ ấ ề “K  năng d y h c các môn khoa h c xã h i và ỹ ạ ọ ọ ộ   nhân văn c a gi ng viên   các tr ủ ả ở ườ ng sĩ quan trong Quân đ i nhân dân ộ  

Vi t Nam” ệ  là r t c n thi t, góp ph n tr c ti p nâng cao ch t lấ ầ ế ầ ự ế ấ ượng giáo 

d c và đào t o trong quân đ i, đáp  ng yêu c u m i c a s  nghi p xâyụ ạ ộ ứ ầ ớ ủ ự ệ  

d ng và b o v  T  qu c. ự ả ệ ổ ố

2. M c đích và nhi m v  nghiên c uụ ệ ụ ứ

* M c đích nghiên c u ụ ứ

Nghiên   c u   c   s   lý   lu n   và   th c   tr ng   v   KNDH   các   mônứ ơ ở ậ ự ạ ề  KHXH&NV c a gi ng viên   các trủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN, t  đó đừ ề 

xu t các bi n pháp tâm lý ­ s  ph m phát tri n k  năng này cho gi ng viên,ấ ệ ư ạ ể ỹ ả  góp ph n nâng cao ch t lầ ấ ượng d y h c các môn KHXH&NV   các trạ ọ ở ườ  ng

sĩ quan quân đ i trong giai đo n hi n nay.ộ ạ ệ

­ Kh o sát, đánh giá th c tr ng m c đ  KNDH và y u t  c  b n ả ự ạ ứ ộ ế ố ơ ả ả  nh

hưởng đ n KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viên   các trế ủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN. 

­ Đ  xu t các bi n pháp tâm lý ­ s  ph m và th c nghi m tác đ ngề ấ ệ ư ạ ự ệ ộ  phát tri n KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viên   các trể ủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN. 

3. Đ i tố ượng, ph m vi nghiên c u và gi  thuy t khoa h cạ ứ ả ế ọ

* Đ i t ố ượ ng nghiên c u  ứ

Bi u hi n, m c đ  KNDH và các y u t   nh hể ệ ứ ộ ế ố ả ưởng đ n KNDH cácế  môn KHXH&NV c a gi ng viên   các trủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN

* Ph m vi nghiên c u ạ ứ

V  n i dung: ề ộ   Nghiên c u KNDH các môn KHXH&NV c a gi ngứ ủ ả  viên   các trở ường sĩ quan trong QĐNDVN   góc đ  Tâm lý h c s  ph m.ở ộ ọ ư ạ  

Lu n án t p trung nghiên c u bi u hi n và m c đ  c a 5 k  năng d y h cậ ậ ứ ể ệ ứ ộ ủ ỹ ạ ọ  trên l p và các y u t  c  b n  nh hớ ế ố ơ ả ả ưởng đ n KNDH c a gi ng viên cácế ủ ả  môn KHXH&NV   các trở ường sĩ quan trong QĐNDVN

V  khách th  kh o sát: ề ể ả   Đ i ngũ gi ng viên, cán b , h c viên   3ộ ả ộ ọ ở  

trường sĩ quan (Trường sĩ quan L c quân 2, Trụ ường sĩ quan Chính tr ,ị  

Trường sĩ quan K  thu t quân s ).ỹ ậ ự

V  th i gian: ề ờ  Các s  li u s  d ng ph c v  nghiên c u c a lu n ánố ệ ử ụ ụ ụ ứ ủ ậ  

được kh o sát, đi u tra, t ng h p t  2013 đ n nay.ả ề ổ ợ ừ ế

* Gi  thuy t khoa h c  ả ế ọ

K  năng d y h c các môn KHXH&NV c a gi ng viên   các trỹ ạ ọ ủ ả ở ườ  ng

sĩ quan trong QĐNDVN là k  năng ph c h p, m t ph m ch t tâm lý quanỹ ứ ợ ộ ẩ ấ  

tr ng,  nh họ ả ưởng tr c ti p t i hi u qu  ho t đ ng s  ph m c a gi ngự ế ớ ệ ả ạ ộ ư ạ ủ ả  viên. Được bi u hi n trong 5 KNDH c  b n: K  năng xác đ nh dung lể ệ ơ ả ỹ ị ượ  ng

ki n th c bài gi ng; k  năng th c hi n các n i dung d y h c; k  năng sế ứ ả ỹ ự ệ ộ ạ ọ ỹ ử 

d ng phụ ương ti n d y h c; k  năng  ng phó v i tình hu ng có v n đệ ạ ọ ỹ ứ ớ ố ấ ề trong d y h c; k  năng ki m tra, đánh giá ki n th c c a ngạ ọ ỹ ể ế ứ ủ ườ ọi h c trên 

l p. Năm k  năng này quan h  ch t ch  v i nhau. Gi ng viên th c hi n t tớ ỹ ệ ặ ẽ ớ ả ự ệ ố  

nh t là k  năng xác đ nh dung lấ ỹ ị ượng ki n th c bài gi ng, k  năng s  d ngế ứ ả ỹ ử ụ  

phương ti n d y h c là th p nh t. ệ ạ ọ ấ ấ

K  năng d y h c các môn KHXH&NV c a gi ng viên   các trỹ ạ ọ ủ ả ở ườ  ng

sĩ quan trong QĐNDVN ch u  nh hị ả ưởng b i nhi u y u t  ch  quan vàở ề ế ố ủ  khách quan. Trong đó, các y u t   nh hế ố ả ưởng m nh h n c  là trình đạ ơ ả ộ chuyên môn, ho t đ ng b i dạ ộ ồ ưỡng c a khoa chuyên ngành. ủ

Có th  ể phát tri n kể ỹ năng d y h c các môn KHXH&NV c a gi ng viênạ ọ ủ ả   các tr ng sĩ quan trong QĐNDVN 

ở ườ trong quá trình d y h c b ng bi n phápạ ọ ằ ệ  

c ng c  đ ng c  ngh  nghi p s  ph m quân s  đúng đ n cho gi ng viênủ ố ộ ơ ề ệ ư ạ ự ắ ả ; b iồ  

d ng ki n th c chuyên ngành, ki n th c Tâm lý h c s  ph m quân s  vàưỡ ế ứ ế ứ ọ ư ạ ự  giáo d c h c quân s  cho gi ng viên; t  ch c các ho t đ ng s  ph m rènụ ọ ự ả ổ ứ ạ ộ ư ạ  luy n kh  năng v n d ng ki n th c, k  x o, kinh nghi m d y h c cho gi ngệ ả ậ ụ ế ứ ỹ ả ệ ạ ọ ả  viên; phát  huy tính tích c c t  h c t p, t  rèn luy n c a gi ng viên trong quáự ự ọ ậ ự ệ ủ ả  trình d y h c.ạ ọ

4. Phương pháp lu n và phậ ương pháp nghiên c uứ

* Ph ươ ng pháp lu n nghiên c u ậ ứ

Lu n án đậ ược nghiên c u trên c  s  lý lu n và phứ ơ ở ậ ương pháp lu nậ  

c a Ch  nghĩa Mác ­ Lênin, t  tủ ủ ư ưởng H  Chí Minh; quan đi m, đồ ể ường l iố  

c a Đ ng C ng s n Vi t Nam; Ngh  quy t c a Quân  y Trung ủ ả ộ ả ệ ị ế ủ ủ ương; các 

ch  th  hỉ ị ướng d n c a C c nhà trẫ ủ ụ ường v  công tác giáo d c ­ đào t o. Cácề ụ ạ  nguyên t c phắ ương pháp lu n c a Tâm lý h c Mác xít, bao g m:ậ ủ ọ ồ  

Nguyên t c quy t đ nh lu n duy v t bi n ch ng các hi n t ng tâm lý ắ ế ị ậ ậ ệ ứ ệ ượ : Tâm lý ng i mang b n ch t xã h i ­ l ch s , b  quy đ nh b i y u t  xác đ nh.ườ ả ấ ộ ị ử ị ị ở ế ố ị  Nghiên c u KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viên   các tr ng sĩ quanứ ủ ả ở ườ  trong QĐNDVN ph i tôn tr ng và th a nh n s  tác đ ng c a các y u t  kháchả ọ ừ ậ ự ộ ủ ế ố  quan, ch  quan. Ph i xác đ nh rõ nh ng y u t  mang tính ch t quy t đ nh tủ ả ị ữ ế ố ấ ế ị ừ trong đi u ki n xã h i ­ l ch s , đi u ki n s  ph m tác đ ng đ n ho t đ ngề ệ ộ ị ử ề ệ ư ạ ộ ế ạ ộ  

d y h c c a gi ng viên, đ ng th i ph i tính đ n c  nh ng nhân t  thu c v  sạ ọ ủ ả ồ ờ ả ế ả ữ ố ộ ề ự năng đ ng, tích c c c a gi ng viên…Vi c hi u rõ nguyên nhân xác đ nh giúpộ ự ủ ả ệ ể ị  

gi ng viên có th  ch  đ ng thay đ i ho c t o ra các đi u ki n phù h p nh mả ể ủ ộ ổ ặ ạ ề ệ ợ ằ  phát tri n KNDH.ể

Nguyên t c ho t đ ng:  ắ ạ ộ Tâm lý con ng i là s n ph m c a ho t đ ng,ườ ả ẩ ủ ạ ộ  

đ c bi u hi n ra trong ho t đ ng và là thành ph n t t y u c a ho t đ ng,ượ ể ệ ạ ộ ầ ấ ế ủ ạ ộ  đóng vai trò đ nh hị ướng và đi u khi n, đi u ch nh ho t đ ng, đ ng th i thôngề ể ề ỉ ạ ộ ồ ờ  qua ho t đ ng, tâm lý ­ ý th c con ngạ ộ ứ ười m i đớ ược n y sinh, hình thành vàả  phát tri n. Vì th , khi nghiên c u KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viênể ế ứ ủ ả   các tr ng sĩ quan trong QĐNDVN c n nhìn nh n KNDH đ c hình thành

phát tri n và bi u hi n thông qua trong ho t đ ng d y h c. Đ  phát tri nể ể ệ ạ ộ ạ ọ ể ể  KNDH ph i g n v i t  ch c các ho t đ ng s  ph m. Đ ng th i, đ  đánh giáả ắ ớ ổ ứ ạ ộ ư ạ ồ ờ ể  KNDH ph i quan sát và đánh giá b ng k t qu  ho t đ ng/hành đ ng d y h cả ằ ế ả ạ ộ ộ ạ ọ  

c a gi ng viên.ủ ả

Nguyên t c h  th ng:  ắ ệ ố KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viên ủ ả ở các trường sĩ quan trong QĐNDVN là k  năng ph c h p, là m t h  th ngỹ ứ ợ ộ ệ ố  

g m các thành t  có m i quan h  ch t ch , tác đ ng qua l i l n nhau. Vìồ ố ố ệ ặ ẽ ộ ạ ẫ  

v y, không có KNDH m t cách chung chung mà nó đậ ộ ược th  hi n qua t ngể ệ ừ  KNDH c  th  Ngụ ể ượ ạc l i, đ  đánh giá KNDH c a gi ng viên, c n đánh giáể ủ ả ầ  

m t cách t ng th , khái quát trong toàn b  các k  năng ch  không th  chộ ổ ể ộ ỹ ứ ể ỉ 

d a vào m t k  năng riêng l  nào. ự ộ ỹ ẻ

Nguyên t c phát tri n:  ắ ể M i s  v t, hi n t ng luôn v n đ ng và phátọ ự ậ ệ ượ ậ ộ  tri n không ng ng, t  th p đ n cao, t  đ n gi n đ n ph c t p, t  ch a hoànể ừ ừ ấ ế ừ ơ ả ế ứ ạ ừ ư  thi n đ n hoàn thi n. KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viên   cácệ ế ệ ủ ả ở  

trường sĩ quan trong QĐNDVN có quá trình phát tri n và bi n đ i cùng v i sể ế ổ ớ ự phát tri n tâm lý c a gi ng viên qua các giai đo n l a tu i khác nhau nh t làể ủ ả ạ ứ ổ ấ  

gi ng viên tr , gi ng viên m i đ n gi ng viên có kinh nghi m, do đó, c nả ẻ ả ớ ế ả ệ ầ  

đ c đánh giá trong s  v n đ ng, phát tri n cùng v i s  phát tri n c a cácượ ự ậ ộ ể ớ ự ể ủ  

ph m ch t tâm lý.ẩ ấ

* Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ  

Lu n án s  d ng các phậ ử ụ ương pháp nghiên c u c  th  sau:ứ ụ ể

Nhóm ph ươ ng pháp nghiên c u lý thuy t ứ ế : S  d ng các phử ụ ương pháp phân tích, t ng h p, h  th ng hóa, khái quát hóa các ngu n tài li u nh mổ ợ ệ ố ồ ệ ằ  khai thác hi u qu  các thông tin đ  xây d ng c  s  lý lu n c a lu n án. Cácệ ả ể ự ơ ở ậ ủ ậ  ngu n tài li u đồ ệ ược khai thác ph c v  nghiên c u g m: Các tác ph m kinhụ ụ ứ ồ ẩ  

đi n Mác ­ Lênin, t  tể ư ưởng H  Chí Minh; các văn ki n, ngh  quy t c aồ ệ ị ế ủ  

Đ ng C ng s n Vi t Nam, các văn b n giáo d c, đào t o c a Nhà nả ộ ả ệ ả ụ ạ ủ ước có liên quan đ n v n đ  nghiên c u; các công trình nghiên c u tâm lý h c; lu nế ấ ề ứ ứ ọ ậ  

án, các bài báo khoa h c; các công trình và tác ph m chuyên kh o v  tâm lýọ ẩ ả ề  

h c có liên quan đ n đ  tài, trên c  s  đó xây d ng c  s  lý thuy t cho đọ ế ề ơ ở ự ơ ở ế ề tài

Nhóm ph ng pháp nghiên c u th c ti n ươ ứ ự ễ : Ph ng pháp đươ iều tra b ngằ  

b ng h i; ph ng pháp quan sát; ph ng pháp phả ỏ ươ ươ ỏng vấn; nghiên c u k t quứ ế ả 

ho t đ ng; ph ng pháp chuyên gia; ph ng pháp th c nghi m; ph ng phápạ ộ ươ ươ ự ệ ươ  phân tích chân dung tâm lý đi n hìnhể

Nhóm ph ươ ng pháp phân tích s  li u b ng th ng kê toán h c: ố ệ ằ ố ọ  Đượ  c

s  d ng đ  x  lý s  li u đi u tra, kh o sát, th c nghi m.ử ụ ể ử ố ệ ề ả ự ệ

5. Nh ng đóng góp m i c a lu n ánữ ớ ủ ậ

* Đóng góp v  lý lu n ề ậ

Lu n án góp ph n hoàn thi n khung lý lu n đ nh hậ ầ ệ ậ ị ướng cho vi cệ  nghiên c u KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viên   các trứ ủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN, t  đó làm rõ n i hàm khái ni m KNDH các mônừ ộ ệ  KHXH&NV c a gi ng viên   các trủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN. K t quế ả 

c a lu n án xác đ nh đủ ậ ị ược 3 tiêu chí đánh giá, bi u hi n và m c đ  c a cácể ệ ứ ộ ủ  

k  năng, các y u t   nh hỹ ế ố ả ưởng đ n KNDH các môn KHXH&NV c a gi ngế ủ ả  viên   các trở ường sĩ quan trong QĐNDVN

* Đóng góp v  th c ti n ề ự ễ

K t qu  nghiên c u th c ti n đã mô t : Th c tr ng m c đ  KNDHế ả ứ ự ễ ả ự ạ ứ ộ  các môn KHXH&NV c a gi ng viên   các trủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN. KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viên   các trủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN được đánh giá thông qua 5 k  năng c  b n: K  năng xác đ nhỹ ơ ả ỹ ị  dung lượng ki n th c bài gi ng; k  năng th c hi n các n i dung d y h c;ế ứ ả ỹ ự ệ ộ ạ ọ  

k  năng s  d ng phỹ ử ụ ương ti n d y h c; k  năng  ng phó v i tình hu ng cóệ ạ ọ ỹ ứ ớ ố  

v n đ  trong d y h c; k  năng ki m tra, đánh giá ki n th c c a ngấ ề ạ ọ ỹ ể ế ứ ủ ườ ọ  i h ctrên l p.ớ

Xác đ nh đị ược m c đ  các y u t  c  b n  nh hứ ộ ế ố ơ ả ả ưởng đ n KNDH vàế  

đ  xu t đ c các bi n pháp tâm lý ­ s  ph m phát tri n KNDH các mônề ấ ượ ệ ư ạ ể  KHXH&NV cho gi ng viên   các tr ng sĩ quan trong QĐNDVNả ở ườ

6. Ý nghĩa lý lu n, th c ti n c a lu n ánậ ự ễ ủ ậ

 K t qu  nghiên c u c a lu n án s  góp ph n b  sung, phát tri n làmế ả ứ ủ ậ ẽ ầ ổ ể  phong phú thêm lý lu n và th c ti n nghi p v  c a gi ng viên   các trậ ự ễ ệ ụ ủ ả ở ườ  ng

sĩ quan trong quân đ i ta hi n nay. ộ ệ

 Trên c  s  hơ ở ướng t i tìm ra các bi n pháp tâm lý ­ s  ph m phátớ ệ ư ạ  tri n KNDH các môn  ể KHXH&NV  cho gi ng viên   các trả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN, lu n án còn có ý nghĩa nâng cao nh n th c, trách nhi mậ ậ ứ ệ  cho các c p lãnh đ o, qu n lý   các trấ ạ ả ở ường sĩ quan quân đ i. ộ

Lu n án là tài li u tham kh o cho đ i ngũ gi ng viên các trậ ệ ả ộ ả ường sĩ quan trong quân đ i.ộ

7. K t c u c a lu n ánế ấ ủ ậ

Lu n án g m: M  đ u, 4 chậ ồ ở ầ ương (14 ti t), k t lu n, ki n ngh , danhế ế ậ ế ị  

m c các công trình khoa h c c a tác gi  đã công b  liên quan đ n đ  tàiụ ọ ủ ả ố ế ề  

lu n án, danh m c tài li u tham kh o và ph  l c.ậ ụ ệ ả ụ ụ

T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U CÓ LIÊN QUAN Đ N Đ  TÀIỔ Ứ Ế Ề

1.1. Các công trình nghiên c u v  k  năng ứ ề ỹ

1.1.1. Các công trình nghiên c u v  k  năng ứ ề ỹ ở ướ  n c ngoài

* H ướ ng th  nh t: Chú tr ng cách th c, k  thu t c a hành đ ng  ứ ấ ọ ứ ỹ ậ ủ ộ

Đ i di n cho quan ni m này là các tác gi : V. A. Crucheski,  ạ ệ ệ ả A. V. Petrovski, V. V. Tsebuseva, A. G. Covaliop, P. A. Rudich, A. M. Xtoliarenco…

Các tác gi  cho r ng: Ch  c n n m v ng phả ằ ỉ ầ ắ ữ ương th c hành đ ngứ ộ  

là con người đã có k  năng, không c n quan tâm đ n k t qu  c a hànhỹ ầ ế ế ả ủ  

đ ng. Còn hành đ ng có k t qu  hay không, vi c th c hi n hành đ ng đóộ ộ ế ả ệ ự ệ ộ  

có quan h  gì đ n m c đích và các đi u ki n th c hi n m c đích thìệ ế ụ ề ệ ự ệ ụ  không c n quan tâm. ầ V. A. Crucheski (1981), v i công trình ớ “Nh ng c  s ữ ơ ở  tâm lý h c, t p 2”   ọ ậ quan ni m: “K  năng ­ Đó là s  th c hi n m t hànhệ ỹ ự ự ệ ộ  

đ ng hay m t ho t đ ng nào đó nh  s  d ng nh ng th  thu t, nh ngộ ộ ạ ộ ờ ử ụ ữ ủ ậ ữ  

phương th c đúng đ n” [9, tr.88]. A. V. Petrovski quan ni m v  k  năngứ ắ ệ ề ỹ  

được th  hi n trong cu n ể ệ ố T  đi n tâm lý h c ừ ể ọ  (1990) do A.V. Petrovski và 

M. G. Iarosevxki ch  biên, cho r ng: “K  năng là phủ ằ ỹ ương th c hành đ ngứ ộ  

d a trên c  s  t  h p nh ng tri th c và k  x o. K  năng đự ơ ở ổ ợ ữ ứ ỹ ả ỹ ược hình thành 

b ng con đằ ường luy n t p, t o kh  năng cho con ngệ ậ ạ ả ười th c hi n hànhự ệ  

đ ng không ch  trong nh ng đi u ki n quen thu c mà c  trong nh ng đi uộ ỉ ữ ề ệ ộ ả ữ ề  

ki n đã thay đ i” [50, tr.414]. ệ ổ

* H ướ ng th  hai: Chú tr ng năng l c, k t qu  c a hành đ ng ứ ọ ự ế ả ủ ộ

Các tác gi  theo h ng này cho r ng k  năng là bi u hi n c a năng l cả ướ ằ ỹ ể ệ ủ ự  

cá nhân. Đ i di n là các tác gi : K. K. Platonov, G. G. Golubev, Ph. N.ạ ệ ả  Gonobolin  

K. K. Platonov, G. G. Golubev chú ý t i m t k t qu  c a hành đ ngớ ặ ế ả ủ ộ  trong k  năng. Hai tác gi  này cho r ng k  năng là kh  năng con ngỹ ả ằ ỹ ả ườ ế  i ti n

hành công vi c m t cách có k t qu  v i m t ch t lệ ộ ế ả ớ ộ ấ ượng c n thi t trongầ ế  

nh ng đi u ki n m i và trong nh ng kho ng th i gian tữ ề ệ ớ ữ ả ờ ương  ng. Ph. N.ứ  Gonobolin (1979) v i công trình ớ “Nh ng ph m ch t tâm lý c a ng ữ ẩ ấ ủ ườ i giáo   viên, t p 1” ậ , tác gi  quan ni m k  năng là thành ph n c a năng l c và ôngả ệ ỹ ầ ủ ự  

nh n m nh r ng năng l c khác v i k  x o và k  năng   ch : “K  x o và kấ ạ ằ ự ớ ỹ ả ỹ ở ỗ ỹ ả ỹ năng là k t qu  c a s  luy n t p, h c t p, còn đ  phát tri n năng l c ngoàiế ả ủ ự ệ ậ ọ ậ ể ể ự  

ra c n ph i có các t  ch t, t c là đ c đi m v  gi i ph u sinh lý c a h  th nầ ả ư ấ ứ ặ ể ề ả ẫ ủ ệ ầ  kinh con người Năng l c g n li n v i các tri th c và k  năng c a conự ắ ề ớ ứ ỹ ủ  

người” [18, tr.76­77]

Có quan ni m v  k  năng l i nh n m nh đ n tiêu chí đánh giá c aệ ề ỹ ạ ấ ạ ế ủ  

ho t đ ng v n đ ng. Theo W. D. Froehlich: “K  năng: Khái ni m chạ ộ ậ ộ ỹ ệ ỉ 

m c đ  d  dàng, nhanh chóng và chính xác c a các ho t đ ng v n đ ng.ứ ộ ễ ủ ạ ộ ậ ộ  

T  ti ng Anh (skill) còn đừ ế ược dùng theo nghĩa là năng l c và k  năng cự ỹ ơ 

b n (ví d : đ c, vi t, tính toán) theo nghĩa làm ch  nói chung, k  thu tả ụ ọ ế ủ ỹ ậ  làm vi c phù h p v i vi c th c hi n d  dàng m t lo t các ho t đ ng cệ ợ ớ ệ ự ệ ễ ộ ạ ạ ộ ụ 

th ” [d n theo 33, tr.19]. Quan ni m này hể ẫ ệ ướng đ n cho vi c xây d ngế ệ ự  tiêu chí đánh giá k  năng.ỹ

* H ng th  ba ướ ứ : Chú tr ng  ọ m c đ ứ ộ k  năng và giai đo n ỹ ạ  hình thành kỹ  năng 

Đ i di n quan đi m này là X. L. Kixegof, ạ ệ ể K. K. Platonov và G. Glubev…

X. L. Kixegof v i công trình nghiên c u ớ ứ "Hình thành k  năng, k  x o ỹ ỹ ả   cho sinh viên trong đi u ki n c a n n giáo d c đ i h c" ề ệ ủ ề ụ ạ ọ  Tác gi  ả đã phân tích sâu s c khái ni m k  năng. Ông phân bi t hai lo i k  năng: K  năngắ ệ ỹ ệ ạ ỹ ỹ  

b c th p (hay còn g i là k  năng nguyên sinh) đậ ấ ọ ỹ ược hình thành qua các ho tạ  

đ ng gi n đ n, nó là c  s  hình thành k  x o. K  năng b c cao (g i là kộ ả ơ ơ ở ỹ ả ỹ ậ ọ ỹ năng th  sinh) ­ mà c  s  c a nó là tri th c và k  x o [d n theo 79, tr.26­ứ ơ ở ủ ứ ỹ ả ẫ27]

Các tác gi  K. K. Platonov và G. G. Golubev ch  rõ 5 m c đ  hìnhả ỉ ứ ộ  thành k  năng (tỹ ương  ng v i 5 giai đo n).ứ ớ ạ  Giai đo n 1 ạ : K  năng còn r tỹ ấ  

s  đ ng khi ch  th  m i ý th c đơ ẳ ủ ể ớ ứ ược m c đích và tìm ki m cách th c hànhụ ế ứ  

đ ng dộ ướ ại d ng “th  và sai”. ử Giai đo n 2 ạ : K  năng đã có, nh ng ch a đ yỹ ư ư ầ  

đ  ủ Giai đo n 3 ạ : K  năng chung, song còn mang tính riêng l  ỹ ẻ Giai đo n 4 ạ : 

K  năng   trình đ  cao, cá nhân s  d ng thành th o các thao tác k  thu t,ỹ ở ộ ử ụ ạ ỹ ậ  cách th c th c hi n đ  đ t đứ ự ệ ể ạ ược m c đích. ụ Giai đo n 5 ạ : K  năng tay nghỹ ề cao, khi cá nhân v a thành th o v a sáng t o trong s  d ng các k  năng ừ ạ ừ ạ ử ụ ỹ ở 

nh ng đi u ki n khác nhau [d n theo 86, tr.72­73].ữ ề ệ ẫ

M t s  tác gi  V. A. Cruchetxki (1981), N. D. Levitov (1972), A. V. Petrovxkiộ ố ả  (1982)… cho r ng, quá trình hình thành k  năng g m 3 giai đo n: ằ ỹ ồ ạ Giai đo n ạ   1: Nh n th c đ y đ  v  m c đích, cách th c và đi u ki n hành đ ng. ậ ứ ầ ủ ề ụ ứ ề ệ ộ Giai 

đo n 2:  ạ Quan sát và làm th  theo m u (th  sai). ử ẫ ử Giai đo n 3:  ạ Luy n t p đệ ậ ể 

ti n hành các hành đ ng theo đúng yêu c u nh m đ t đế ộ ầ ằ ạ ược m c đích đ t ra.ụ ặ

* H ướ ng th  t : K  năng là bi u hi n c a hành vi  ng x ứ ư ỹ ể ệ ủ ứ ử

Các tác gi  khi ti p c n khía c nh này cho r ng, bên c nh nh ng tiêuả ế ậ ạ ằ ạ ữ  chí đ  đánh giá k  năng nh  tính hi u qu , tính linh ho t, tính thành th c,ể ỹ ư ệ ả ạ ụ  tính khái quát, tính sáng t o…còn xem xét đ n thái đ , đ ng c  c a m i cáạ ế ộ ộ ơ ủ ỗ  nhân trong th c hi n nh ng hành đ ng mà có k  năng đó. Cách ti p c n nàyự ệ ữ ộ ỹ ế ậ  

c n xem xét k  năng   góc đ  r ng h n khi nó liên h  ch t ch  v i y u tầ ỹ ở ộ ộ ơ ệ ặ ẽ ớ ế ố thái đ , ni m tin trong m i hành vi c a m t ho t đ ng. Xu t phát b i quanộ ề ỗ ủ ộ ạ ộ ấ ở  

ni m t  suy nghĩ đ n hành vi, tác gi  J. N. Richard coi k  năng là nh ngệ ừ ế ả ỹ ữ  hành vi được th  hi n ra hành đ ng bên ngoài và ch u s  chi ph i cách th cể ệ ộ ị ự ố ứ  con ngườ ải c m nh n và suy nghĩ [99, tr.10]. Tuy th a nh n nh ng hành vi cóậ ừ ậ ữ  

k  năng là kh  năng l a ch n nh ng ki n th c, k  thu t thích h p và sỹ ả ự ọ ữ ế ứ ỹ ậ ợ ử 

d ng chúng có k t qu , nh ng S. A. Morales & W. Sheator và M. Bartteụ ế ả ư  Hariet [97] coi tr ng s  l a ch n đó ch u s   nh họ ự ự ọ ị ự ả ưởng c a thái đ , ni m tinủ ộ ề  

c a cá nhân đ i v i ho t đ ng c  th  Đây là cách ti p c n m i khi quanủ ố ớ ạ ộ ụ ể ế ậ ớ  

ni m v  k  năng và khá phù h p cho nh ng nghiên c u chuyên sâu v  kệ ề ỹ ợ ữ ứ ề ỹ năng trong các lĩnh v c c  th  Trên th c t , có nhi u k  năng c n ph iự ụ ể ự ế ề ỹ ầ ả  

được xem xét trên khía c nh thái đ , trách nhi m, nh  k  năng h  tr  ngạ ộ ệ ư ỹ ỗ ợ ườ  i

b  n n, k  năng  ng phó v i tình hu ng kh n c p, k  năng thi t l p quan hị ạ ỹ ứ ớ ố ẩ ấ ỹ ế ậ ệ 

người ­ người…mà không ch  d ng l i trong vi c v n d ng ki n th c, kỉ ừ ạ ệ ậ ụ ế ứ ỹ 

x o, kinh nghi m, thói quen cũ mà có đả ệ ượ c

Nh  v y ư ậ , ph n l n các quan ni m không có gì mâu thu n v i nhauầ ớ ệ ẫ ớ  

mà ch  m  r ng ho c thu h p ph m vi tri n khai c a m t k  năng cũngỉ ở ộ ặ ẹ ạ ể ủ ộ ỹ  

nh  các thành ph n trong c u trúc c a k  năng. Có 4 hư ầ ấ ủ ỹ ướng chính nghiên 

c u v  k  năng: Hứ ề ỹ ướng chú tr ng cách th c, k  thu t c a hành đ ng;ọ ứ ỹ ậ ủ ộ  

hướng chú tr ng năng l c, k t qu  hành đ ng; họ ự ế ả ộ ướng nghiên c u m c đứ ứ ộ 

và các giai đo n c a k  năng; hạ ủ ỹ ướng xem xét k  năng là bi u hi n c aỹ ể ệ ủ  hành vi  ng x  ứ ử

1.1.2. Các công trình nghiên c u v  k  năng   trong n ứ ề ỹ ở ướ c

Trong nh ng năm g n đây, trong nữ ầ ước có m t s  tác gi  đi sâuộ ố ả  nghiên c u k  năng   nhi u lĩnh v c khác nhau. Nh ng quan đi m đó cóứ ỹ ở ề ự ữ ể  

th  khái quát thành 2 hể ướng nghiên c u chính nh  sau: ứ ư

* H ướ ng th  nh t: Chú tr ng cách th c, k  thu t c a hành đ ng  ứ ấ ọ ứ ỹ ậ ủ ộ

Đ i di n cho quan ni m này là các tác gi  Tr n Tr ng Thu , Hà Nh tạ ệ ệ ả ầ ọ ỷ ậ  Thăng, Hoàng Anh, Đào Th  Oanh… Các tác gi  này quan ni m: K  năng làị ả ệ ỹ  cách th c ho t đ ng d a trên c  s  h  th ng nh ng ki n th c và k  x o. Tácứ ạ ộ ự ơ ở ệ ố ữ ế ứ ỹ ả  

gi  Hoàng Anh (2016) v i công trìnhả ớ “Ho t đ ng ­ Giao ti p ­ Nhân cách”  ạ ộ ế cho 

r ng: “K  năng, tr c h t ph i đằ ỹ ướ ế ả ược hi u là m t k  thu t c a thao tác hayể ặ ỹ ậ ủ  hành đ ng nh t đ nh” [3, tr.98]. K  năng không ph i b m sinh mà độ ấ ị ỹ ả ẩ ược hình thành thông qua con đường luy n t p, k  năng t o đi u ki n cho con ng iệ ậ ỹ ạ ề ệ ườ  

th c hi n hành đ ng không ch  trong nh ng đi u ki n quen thu c mà trongự ệ ộ ỉ ữ ề ệ ộ  

nh ng đi u ki n đã thay đ i. Xu t phát t  ch  coi k  năng là m t k  thu tữ ề ệ ổ ấ ừ ỗ ỹ ặ ỹ ậ  

c a hành đ ng, các tác gi  này quan ni m, khi n m v ng đ c k  thu t hànhủ ộ ả ệ ắ ữ ượ ỹ ậ  

đ ng, hành đ ng đúng các yêu c u k  thu t c a nó thì s  đ t k t qu  Mu nộ ộ ầ ỹ ậ ủ ẽ ạ ế ả ố  

n m đ c k  thu t hành đ ng và th c hi n đ c hành đ ng theo đúng kắ ượ ỹ ậ ộ ự ệ ượ ộ ỹ thu t thì ph i thông qua quá trình h c t p và rèn luy n. Nh  v y, k  năng làậ ả ọ ậ ệ ư ậ ỹ  

ph ng ti n th c hi n hành đ ng mà con ngươ ệ ự ệ ộ ười đã n m v ng, ngắ ữ ười có kỹ năng ho t đ ng nào đó là ng i n m v ng đạ ộ ườ ắ ữ ược các tri th c v  ho t đ ng đóứ ề ạ ộ  

và th c hi n hành đ ng theo đúng yêu c u c n có c a nó mà không c n tínhự ệ ộ ầ ầ ủ ầ  

đ n k t qu  c a hành đ ng.ế ế ả ủ ộ  

* H ướ ng th  hai: Chú tr ng năng l c, k t qu  c a hành đ ng ứ ọ ự ế ả ủ ộ

Khi bàn đ n k  năng các tác gi  luôn coi tr ng năng l c cũng nh  k tế ỹ ả ọ ự ư ế  

qu  c a m t hành đ ng nh t đ nh. Khi th c hi n m t hành đ ng nào đó màả ủ ộ ộ ấ ị ự ệ ộ ộ  không có k t qu  thì cũng không th  g i là ngế ả ể ọ ười đó có k  năng. Đ i di nỹ ạ ệ  

hướng nghiên c u này làứ  Nguy n Quang U n, Vũ Dũng, Ph m Thành Ngh ,ễ ẩ ạ ị  Ngô Công Hoàn, Đ  M nh Tôn…ỗ ạ

Nguy n Quang U n (2010) v i công trình ễ ẩ ớ “Tuy n t p nghiên c u v ể ậ ứ ề  tâm lý ­ giáo d c ụ ” cho r ng: “K  năng là kh  năng th c hi n có k t quằ ỹ ả ự ệ ế ả 

m t hành đ ng hay m t ho t đ ng nào đó b ng cách l a ch n và v n d ngộ ộ ộ ạ ộ ằ ự ọ ậ ụ  

nh ng tri th c, nh ng kinh nghi m đã có đ  hành đ ng phù h p v i nh ngữ ứ ữ ệ ể ộ ợ ớ ữ  

đi u ki n th c ti n cho phép” [86, ề ệ ự ễ tr.74]. Tác gi  nh n m nh, ngả ấ ạ ười có kỹ năng hành đ ng ph i: Có tri th c v  hành đ ng, bao g m m c đích c aộ ả ứ ề ộ ồ ụ ủ  hành đ ng, các đi u ki n, phộ ề ệ ương ti n đ t m c đích, cách th c th c hi nệ ạ ụ ứ ự ệ  hành đ ng; ti n hành hành đ ng đúng v i yêu c u c a nó; đ t độ ế ộ ớ ầ ủ ạ ược k tế  

qu  phù h p v i m c đích đ  ra; có th  hành đ ng có k t qu  trong nh ngả ợ ớ ụ ề ể ộ ế ả ữ  

đi u ki n khác [86, tr.74]. Tác gi  Vũ Dũng (ch  biên) (2008) v i côngề ệ ả ủ ớ  

trình  “T  đi n tâm lý h c” ừ ể ọ , quan ni m: K  năng là kh  năng th c hi nệ ỹ ả ự ệ  

nh ng hành đ ng mà không c n đ n s  ki m soát c a ý th c và đữ ộ ầ ế ự ể ủ ứ ược hình thành b ng con đằ ường luy n t p [11, tr.401]. Ph m Thành Ngh  (2013) v iệ ậ ạ ị ớ  

công trình  “Tâm lý h c giáo d c”, ọ ụ   cho r ng: “K  năng là kh  năng v nằ ỹ ả ậ  

d ng ki n th c đ  gi i quy t m t nhi m v  c  th ” [42, tr.82]. Theo tácụ ế ứ ể ả ế ộ ệ ụ ụ ể  

gi , mu n th c hi n b t k  k  năng nào cũng c n ph i có c  s  lý thuy tả ố ự ệ ấ ỳ ỹ ầ ả ơ ở ế  

nh t đ nh t c là ki n th c. Đi u quan tr ng là ph i phát hi n ra nh ngấ ị ứ ế ứ ề ọ ả ệ ữ  thu c tính và quan h  v n có trong nhi m v , bài t p đ  th c hi n m cộ ệ ố ệ ụ ậ ể ự ệ ụ  đích nh t đ nh. S  v n d ng ki n th c đ  khám phá, bi n đ i chính là t oấ ị ự ậ ụ ế ứ ể ế ổ ạ  

đ ng, hành đ ng nh t đ nh c a con ngộ ộ ấ ị ủ ười

1.2. Các công trình nghiên c u v  k  năng d y h c ứ ề ỹ ạ ọ

1.2.1. Các công trình nghiên c u v  k  năng d y h c   n ứ ề ỹ ạ ọ ở ướ c   ngoài

Hi n nay, có m t s  công trình trong nệ ộ ố ước nghiên c u v  KNDH.ứ ề  Tuy nhiên, các công trình không nghiên c u theo các hứ ướng mà ch  y uủ ế  nghiên c u theo các m t, các bi u hi n c a n i dung ho c các KNDH cứ ặ ể ệ ủ ộ ặ ụ 

th  Có th  khái quát trên các khía c nh sau đây:ể ể ạ

1.2.1.1. Nghiên c u v  vai trò c a k  năng d y h c  ứ ề ủ ỹ ạ ọ

Nh n m nh vai trò c a k  năng trong ho t đ ng ngh  nghi p nóiấ ạ ủ ỹ ạ ộ ề ệ  chung và trong lĩnh v c d y h c nói riêng, m t s  tác gi  đã r t coi tr ngự ạ ọ ộ ố ả ấ ọ  

đ n vai trò c a k  năng trong d y h c.  A. V. Petrovski (1982) v i giáo trìnhế ủ ỹ ạ ọ ớ  

“Tâm lý h c l a tu i và Tâm lý h c s  ph m” ọ ứ ổ ọ ư ạ  gi i thích: “Ngả ười giáo viên không nh ng ph i n m các tri th c tữ ả ắ ứ ương  ng, mà còn ph i n m v ng cácứ ả ắ ữ  

k  năng và k  x o truy n th  các tri th c này” [49, tr.221]. Đ ng th i, A.V.ỹ ỹ ả ề ụ ứ ồ ờ  Petrovski kh ng đ nh: “Ngay trong quá trình đào t o nghi p v    trẳ ị ạ ệ ụ ở ường đ iạ  

h c s  ph m, giáo viên ph i n m v ng nh ng k  năng và k  x o ho t đ ngọ ư ạ ả ắ ữ ữ ỹ ỹ ả ạ ộ  

s  ph m” [49, tr.221]. Ông cho r ng, ngư ạ ằ ười giáo viên c n 4 k  năng, k  x oầ ỹ ỹ ả  

c  b n, đó là: Nh ng k  năng và k  x o thông tin; nh ng k  năng và k  x oơ ả ữ ỹ ỹ ả ữ ỹ ỹ ả  

đ ng viên; nh ng k  năng và k  x o phát tri n; nh ng k  năng và k  x oộ ữ ỹ ỹ ả ể ữ ỹ ỹ ả  

đ nh hị ướng [49]

Bàn v  KNDH và vai trò c a KNDH đ i v i hi u qu  t  h c c aề ủ ố ớ ệ ả ự ọ ủ  sinh viên, các tác gi  M. Vogt (2007) trong bài vi t ả ế “Nghiên c u v  vi c ứ ề ệ  

gi ng d y trên hai khía c nh: M i quan h  gi a các cá nhân và k  năng ả ạ ạ ố ệ ữ ỹ  

gi ng d y” ả ạ   đã kh ng đ nh: Y u t  quan tr ng nh t đ  tăng hi u qu  tẳ ị ế ố ọ ấ ể ệ ả ự 

h c là m i quan h  gi a các cá nhân; ti p đó là k  năng gi ng d y. Kọ ố ệ ữ ế ỹ ả ạ ỹ năng gi ng d y (d y h c) và m i quan h  gi a các cá nhân có th  k t h pả ạ ạ ọ ố ệ ữ ể ế ợ  

v i nhau thành m t nhân t  g i là kh  năng (năng l c) c a ngớ ộ ố ọ ả ự ủ ười giáo viên [102]

Tác gi  Colin Rose và Malcolm J. Nicholl (2008) v i tác ph m ả ớ ẩ “Kỹ 

năng  h c t p siêu t c th  k  XXI”  ọ ậ ố ế ỷ đã kh ng đ nh r ng: “Th  gi i cũng ngàyẳ ị ằ ế ớ  càng tr  nên ph c t p, đòi h i chúng ta ph i có kh  năng phân tích tìnhở ứ ạ ỏ ả ả  

hu ng m t cách logíc và gi i quy t v n đ  m t cách sáng t o” [6, tr.8]. Tácố ộ ả ế ấ ề ộ ạ  

gi  nh n m nh: Nhìn m t cách l c quan, s  ph n vinh c a m t qu c gia làả ấ ạ ộ ạ ự ồ ủ ộ ố  

t ng c ng các b  não c a nh ng ngổ ộ ộ ủ ữ ười dân s ng trong qu c gia đó ­ S  sángố ố ự  

t o và nh ng k  năng c a h  [6, tr.9]. Cũng trong tác ph m này, hai tác giạ ữ ỹ ủ ọ ẩ ả 

d n l i c a Bill Gates ­ ngẫ ờ ủ ười sáng l p T p đoàn Microsoft cho r ng: “Trongậ ậ ằ  

m t th  gi i đang thay đ i, giáo d c chính là s  chu n b  t t nh t đ  ngộ ế ớ ổ ụ ự ẩ ị ố ấ ể ườ  i

ta có th  thích nghi. Khi n n kinh t  chuy n đ i, nh ng con ngể ề ế ể ổ ữ ười và nh ngữ  

xã h i độ ược giáo d c t t s  là nh ng ngụ ố ẽ ữ ười gi i nh t. Nh ng gì mà xã h iỏ ấ ữ ộ  

tr  cho nh ng k  năng đó s  ngày càng cao. Vì th , tôi khuyên các b n hãyả ữ ỹ ẽ ế ạ  tham gia vào các chương trình giáo d c chính th c đi, sau đó h ng ti p t cụ ứ ẵ ế ụ  

h c t p. Hãy luôn ti p thu nh ng m i quan tâm và k  năng m i trong su tọ ậ ế ữ ố ỹ ớ ố  

cu c đ i c a b n” [6, tr.15].ộ ờ ủ ạ

1.2.1.2. Nghiên c u các giai đo n c a k  năng d y h c  ứ ạ ủ ỹ ạ ọ

Nh ng năm 70, xu t phát t  các nghiên c u sâu s c v  các đ c thù vàữ ấ ừ ứ ắ ề ặ  đòi h i th c t  t  quá trình đào t o giáo viên trong các tr ng đ i h c sỏ ự ế ừ ạ ườ ạ ọ ư 

ph m và đ i h c T ng h p c a Liên Xô cũ, X. I. Kixegof, O. A. Abdoullina,ạ ạ ọ ổ ợ ủ  

N. I. Bondyrev đã nh n th y s  c n thi t ph i xác đ nh rõ m t h  th ng năngậ ấ ự ầ ế ả ị ộ ệ ố  

l c gi ng d y phân bi t v i k  năng giáo d c. Do v y, “trong ch ng trình doự ả ạ ệ ớ ỹ ụ ậ ươ  

X. I. Kixegof và các c ng s  thi t k  có h n 100 k  năng nghi p v  gi ngộ ự ế ế ơ ỹ ệ ụ ả  

d y và giáo d c. Trong đó t p trung vào 50 k  năng, k  x o c n thi t nh t,ạ ụ ậ ỹ ỹ ả ầ ế ấ  

đ c phân ph i theo t ng k  th c hành ­ th c t p” [d n theo 79, tr.23]. Tácượ ố ừ ỳ ự ự ậ ẫ  giả đã chia quá trình hình thành k  năng ho t đ ng s  ph m thành 5 giai đo n:ỹ ạ ộ ư ạ ạ  

Giai đo n 1 ạ : Gi i thi u cho sinh viên v  nh ng ho t đ ng s p ph i th c hi nớ ệ ề ữ ạ ộ ắ ả ự ệ  

nh  th  nào? ư ế Giai đo n 2 ạ : Trình bày, di n đ t các quy t c lĩnh h i ho c táiễ ạ ắ ộ ặ  

hi n l i nh ng hi u bi t c  b n, n n t ng mà d a vào đó k  năng, k  x oệ ạ ữ ể ế ơ ả ề ả ự ỹ ỹ ả  

đ c hình thành. ượ Giai đo n 3 ạ : Trình bày m u hành đ ng. ẫ ộ Giai đo n 4 ạ : Sinh viên ti p thu hành đ ng qua th c ti n. ế ộ ự ễ Giai đo n 5 ạ : Đ a ra h  th ng các bàiư ệ ố  

t p đ c l p ậ ộ ậ [d n theo 79].ẫ

B. Kevin và Len King khi đ  c p đ n k  năng c a giáo viên, coi kề ậ ế ỹ ủ ỹ năng là năng l c th c hành c a giáo viên. Các tác gi  đã chia KNDH raự ự ủ ả  thành ba nhóm tương  ng v i ba giai đo n c a quá trình t  h c: Nhóm kứ ớ ạ ủ ự ọ ỹ năng xây d ng chự ương trình gi ng d y, nhóm k  năng gi ng d y và nhómả ạ ỹ ả ạ  

k  năng đánh giá. Các nhóm k  năng này c a giáo viên khi tỹ ỹ ủ ương tác v iớ  

h c sinh s  giúp chúng phát tri n các nhóm k  năng tọ ẽ ể ỹ ương t  [d n theo 79].ự ẫ  

Năm 1954, Harold W. Bernard v i công trình ớ “Psychology of learning  and teaching” (Tâm lý h c v  h c t p và gi ng d y) đã đúc k t kinh nghi mọ ề ọ ậ ả ạ ế ệ  

d y h c c a b n thân và đ ng nghi p qua m t s  trạ ọ ủ ả ồ ệ ộ ố ường h p c  th , k tợ ụ ể ế  

lu n r ng: Đ  ngậ ằ ể ườ ọi h c có k t qu  t t   trế ả ố ở ường thì c  ngả ườ ọi h c và ngườ  i

d y đ u c n n  l c và ph i h p ch t ch  v i nhau. Đ i v i nh ng ngạ ề ầ ỗ ự ố ợ ặ ẽ ớ ố ớ ữ ườ  i

h c g p khó khăn v  thích  ng h c t p, ch m ti n, giáo viên c n:1. Thọ ặ ề ứ ọ ậ ậ ế ầ ườ  ngxuyên khen; 2. C  th  hoá bài h c; 3. Thụ ể ọ ường xuyên luy n t p và l p l iệ ậ ặ ạ  thông tin; 4. Nh n m nh vào nh ng đi m: đúng gi  gi c, s ch s , s c khoấ ạ ữ ể ờ ấ ạ ẽ ứ ẻ 

đ  ngể ườ ọ ứi h c  ng d ng vào th c ti n; 5. Kiên nh n; 6. Ra nh ng ch  th  vàụ ự ễ ẫ ữ ỉ ị  

m nh l nh rõ ràng; 7. H c đ c và h c toán ph i nh n m nh vài tình hu ngệ ệ ọ ọ ọ ả ấ ạ ố  

h ng ngày. Thí d  ph i gi n d  và rõ ràng; 8. C  g ng t n d ng kh  năngằ ụ ả ả ị ố ắ ậ ụ ả  

c a ngủ ườ ọ ởi h c   các lĩnh v c khác nhau; 9. X p lo i h c t p c n căn c  vàoự ế ạ ọ ậ ầ ứ  

s  phát tri n cá nhân h n là thành tích h c t p; 10.  ng d ng vi c h c vàoự ể ơ ọ ậ Ứ ụ ệ ọ  công vi c đ n gi n trong cu c s ng th c [d n theo 21, tr.13]. T i trệ ơ ả ộ ố ự ẫ ạ ường đ iạ  

h c Standfort (Hoa K ), trong báo cáo: ọ ỳ “Khoa h c và ngh  thu t đào t o các ọ ệ ậ ạ  

th y giáo” ầ   nhóm “Phidelta Kapkar” đã trình bày “5 nhóm ho t đ ng kạ ộ ỹ thu t” c a ngậ ủ ười giáo viên đ ng l p và phân tích thành các b  ph n, t ngứ ớ ộ ậ ừ  hành đ ng mà có th  hộ ể ướng d n đẫ ược cho người th y giáo (tầ ương lai) và có 

th   đánh giá để ược, v  đ i th  nh ng nhóm k  năng này tề ạ ể ữ ỹ ương  ng v i t ngứ ớ ừ  giai đo n c a bài lên l p [d n theo 79, tr.20].ạ ủ ớ ẫ

1.2.1.3. Nghiên c u k  năng d y h c v i t  cách là bi u hi n c a năng l c d y ứ ỹ ạ ọ ớ ư ể ệ ủ ự ạ  

h c  ọ

  Đ i di n quan đi m này là  ạ ệ ể F. N. Gonobolin, N. V. Kuz mina, E.ơ  Hoy, D. Fallon, G. Taran…

F.  N. Gonobolin (1979) v i công trình ớ “Nh ng ph m ch t tâm lý c a ữ ẩ ấ ủ  

ng ườ i giáo viên, t p 1” ậ  đi sâu phân tích nh ng ph m ch t tâm lý c n thi tữ ẩ ấ ầ ế  trong ho t đ ng d y h c. Tác gi  quan ni m s  khéo x  s  ph m chính làạ ộ ạ ọ ả ệ ự ử ư ạ  

k  năng. Theo tác gi : “S  khéo x  s  ph m là gì? Đó là k  năng duy trìỹ ả ự ử ư ạ ỹ  

nh ng m i quan h  t t v i tr  em c a ngữ ố ệ ố ớ ẻ ủ ười giáo viên, k  năng b c l  tháiỹ ộ ộ  

đ  ân c n, chu đáo, quan tâm, l ch s , có gi ng nói c n thi t và đúng đ nộ ầ ị ự ọ ầ ế ắ  khi nói chuy n v i h c sinh, bi t đ  ra các em nh ng yêu c u h p lý, tônệ ớ ọ ế ề ữ ầ ợ  

tr ng ph m giá con ngọ ẩ ườ ủi c a các em” [18, tr.133]. V i mong mu n ch  raớ ố ỉ  

nh ng năng l c s  ph m c n có c a ngữ ự ư ạ ầ ủ ười giáo viên, tác gi  đã đ a raả ư  danh sách 10 nhóm năng l c s  ph m mà ngự ư ạ ười giáo viên c n có nh : Năngầ ư  

l c hi u h c sinh; năng l c truy n đ t; năng l c thu hút h c sinh; năng l cự ể ọ ự ề ạ ự ọ ự  thuy t ph c m i ngế ụ ọ ười; năng l c t  ch c; bi t khéo léo đ i x  s  ph m;ự ổ ứ ế ố ử ư ạ  năng l c th y trự ấ ước k t qu ; năng l c sáng t o; năng l c ph n  ng l i m tế ả ự ạ ự ả ứ ạ ộ  cách h p lý; năng l c s n sàng c a trí nh  và t  duy [18, tr.83­84]. ợ ự ẵ ủ ớ ư Cũng 

theo h ng nghiên c u này, N. V. Kuzomina khi nghiên c u v  “ướ ứ ứ ề S  hình thànhự  năng l c s  ph m”ự ư ạ  đã v ch ra 4ạ  nhóm năng l c s  ph m. Theo ông khi h cự ư ạ ọ  

t p trên nhà trậ ường sinh viên c n ph i h c t p và rèn luy n các năng l c sầ ả ọ ậ ệ ự ư 

ph m sau đây: Các năng l c truy n đ t; các năng l c t  ch c; các năng l cạ ự ề ạ ự ổ ứ ự  

nh n th c; các năng l c sáng t o.ậ ứ ự ạ

Nh  v y, ư ậ   các công trình trên đ u nghiên c u v  ề ứ ề KNDH  c a ngủ ườ  i

gi ng viên   nh ng khía c nh khác nhau: K  năng giáo d c xã h i, k  năngả ở ữ ạ ỹ ụ ộ ỹ  

gi ng d y và đo lả ạ ường trong d y h c, k  năng gi ng d y k  thu t côngạ ọ ỹ ả ạ ỹ ậ  ngh , vai trò c a k  năng  gi ng d y đ i v i vi c phát tri n các năng l cệ ủ ỹ ả ạ ố ớ ệ ể ự  ngh  nghi p c a ngề ệ ủ ườ sinh viên… i 

1.2.2. Các công trình nghiên c u v  k  năng d y h c     trong ứ ề ỹ ạ ọ ở  

n ướ c

1.2.2.1. Nghiên c u các nhóm c a k  năng d y h c  ứ ủ ỹ ạ ọ

Đ i di n là các tác gi :  ạ ệ ả Nguy n Nh  An, Tr n Anh Tu n,ễ ư ầ ấ   Lê Văn 

H ng,ồ   Ph m Minh Th ,ạ ụ   Nguy n Thành K nh,  ễ ỉ Lê Minh Nguy t, Dệ ươ  ng

Di u Hoa ệ Thân Văn Quân …

Tác gi  Nguy n Nh  An (1993) v i lu n án phó ti n sĩ khoa h c sả ễ ư ớ ậ ế ọ ư 

ph m ạ “H  th ng k  năng d y h c trên l p v  môn Giáo d c h c và quy ệ ố ỹ ạ ọ ớ ề ụ ọ   trình rèn luy n các k  năng đó cho sinh viên khoa Tâm lý ­ Giáo d c ệ ỹ ụ ”. Tác 

gi  đã nghiên c u tả ứ ương đ i c  b n, có h  th ng v  KNDH cho sinh viênố ơ ả ệ ố ề  khoa Tâm lý ­ Giáo d c và có th  áp d ng cho gi ng viên các trụ ể ụ ả ường đ iạ  

h c. Tác gi  quan ni m v  KNDH (k  năng s  ph m) nh  sau: “Là khọ ả ệ ề ỹ ư ạ ư ả năng th c hi n có k t qu  m t s  thao tác hay m t lo t các thao tác ph cự ệ ế ả ộ ố ộ ạ ứ  

t p c a m t hành đ ng s  ph m, b ng cách l a ch n và v n d ng nh ngạ ủ ộ ộ ư ạ ằ ự ọ ậ ụ ữ  tri th c, nh ng cách th c, quy trình đúng đ n” [1, tr.21]. Tác gi  chia kứ ữ ứ ắ ả ỹ năng s  ph m thành hai nhóm: Nhóm k  năng n n t ng; nhóm k  năngư ạ ỹ ề ả ỹ  chuyên   bi t   [1,   tr.37]   Trong   đó   nhóm   k   năng   chuyên   bi t   bao   g m:ệ ỹ ệ ồ  KNDH, k  năng giáo d c, k  năng nghiên c u khoa h c, k  năng t  h cỹ ụ ỹ ứ ọ ỹ ự ọ  

b i dồ ưỡng, k  năng ho t đ ng xã h i. Tuy nhiên, theo đánh giá c a Tr nỹ ạ ộ ộ ủ ầ  Anh Tu n thì m c dù tác gi  đã c  g ng v ch ra m t quy trình t ng th  kháấ ặ ả ố ắ ạ ộ ổ ể  

ch t ch  các bặ ẽ ước, các khâu, g m nhi u công đo n (quy trình c  th ) choồ ề ạ ụ ể  

vi c d y h c và v n d ng các KNDH, đ t đệ ạ ọ ậ ụ ạ ược tính hi u qu  h n so v iệ ả ơ ớ  cách luy n t p trệ ậ ước đây nh ng v n ch a thoát kh i ki u d y k  năng theoư ẫ ư ỏ ể ạ ỹ  con đường khái quát hoá kinh nghi m (c t lõi là phệ ố ương pháp th  và sai­ử  Công ngh  d y h c). Các quy trình này, tuy có đ u t  quan sát và t p theoệ ạ ọ ầ ư ậ  

m u nh ng th c ch t v n d a trên s  phân đ nh 5 giai đo n c a s  đ  K.ẫ ư ự ấ ẫ ự ự ị ạ ủ ơ ồ  

K. Platonov [79, tr.27]

Lê Văn H ng ồ (1998), v i giáo trình ớ “Tâm lý h c l a tu i và Tâm lý ọ ứ ổ  

h c s  ph m” ọ ư ạ  đã đ  c p đ n các KNDH nh  là nh ng năng l c c a ngề ậ ế ư ữ ự ủ ườ  i

th y giáo, cho r ng năng l c s  ph m c a ngầ ằ ự ư ạ ủ ười th y giáo g m 3 nhómầ ồ  năng l c: Nhóm năng l c d y h c, nhóm năng l c giáo d c và nhóm năngự ự ạ ọ ự ụ  

l c t  ch c các ho t đ ng khác.ự ổ ứ ạ ộ  Trong đó, năng l c giao ti p s  ph m baoự ế ư ạ  

g m các k  năng, đó là: K  năng đ nh hồ ỹ ỹ ị ướng giao ti p, k  năng đ nh v  giaoế ỹ ị ị  

ti p (trong k  năng này bao g m: K  năng làm ch  tr ng thái xúc c m c aế ỹ ồ ỹ ủ ạ ả ủ  

b n thân, k  năng làm ch  các phả ỹ ủ ương ti n giao ti p) [25].ệ ế

Xem xét quá trình d y h c nh  là m t quá trình trao đ i thông tin gi aạ ọ ư ộ ổ ữ  

người d y và ngạ ười h c. Tác gi  Lê Minh Nguy t ­ Dọ ả ệ ương Di u Hoaệ  (2015) v i giáo trình tâm lý h cớ ọ  “B i d ồ ưỡ ng nghi p v  s  ph m cho giáo ệ ụ ư ạ   viên ch a qua đào t o s  ph m” ư ạ ư ạ  đã chia các nhóm k  năng trong ho t đ ngỹ ạ ộ  

s  ph m, bao g m: Các nhóm k  năng t  ch c ho t đ ng giao ti pư ạ ồ ỹ ổ ứ ạ ộ ế  (Nhóm 

k  năng đ nh hỹ ị ướng trong ho t đ ng giao ti p; nhóm k  năng đ nh v ; nhómạ ộ ế ỹ ị ị  

k  năng đi u khi n, đi u ch nh trong quá trình giao ti p). Các k  năng mangỹ ề ể ề ỉ ế ỹ  tính công c  trong giao ti pụ ế   (K  năng s  d ng phỹ ử ụ ương ti n giao ti p; kệ ế ỹ năng l ng nghe; k  năng ki m soát c m xúc c a b n thân trong quá trìnhắ ỹ ể ả ủ ả  giao ti p s  ph m) [44].ế ư ạ

1.2.2.2. Nghiên c u v  các k  năng d y h c c  th ứ ề ỹ ạ ọ ụ ể

Nghiên c u v  k  năng h c t p, Nguy n Th  Thúy H nh (2011), v iứ ề ỹ ọ ậ ễ ị ạ ớ  

lu n án ti n sĩ tâm lý h c  ậ ế ọ “K  năng h c t p h p tác c a sinh viên s ỹ ọ ậ ợ ủ ư 

ph m” ạ  K t qu  nghiên c u c a lu n án đã phân tích làm sáng t  m t sế ả ứ ủ ậ ỏ ộ ố khái ni m c  b n nh : K  năng, k  năng h c t p, k  năng h c t p h p tác,ệ ơ ả ư ỹ ỹ ọ ậ ỹ ọ ậ ợ  

đ c bi t đã xây d ng khái ni m m i là k  năng h c t p h p tác c a sinhặ ệ ự ệ ớ ỹ ọ ậ ợ ủ  viên s  ph m. Lu n án cũng góp ph n làm sáng t  m t s  v n đ  có tính lýư ạ ậ ầ ỏ ộ ố ấ ề  

lu n liên quan đ n đ  tài, đ ng th i ch  ra c u trúc c a k  năng h c t pậ ế ề ồ ờ ỉ ấ ủ ỹ ọ ậ  

h p tác bao g m năm thành ph n: Nh n th c, thi t k , k t c u, giao ti p,ợ ồ ầ ậ ứ ế ế ế ấ ế  

t  ch c và các y u t  ch  quan, khách quan  nh hổ ứ ế ố ủ ả ưởng đ n k  năng nàyế ỹ  [d n theo 21, tr.20]. ẫ

D ng Th  Thoanươ ị   (2012)  v i đ  tài lu n án ti n sĩ tâm lý h cớ ề ậ ế ọ   “Kỹ 

năng gi ng d y theo tín ch  c a giáo sinh th c t p s ả ạ ỉ ủ ự ậ ư  ph m” ạ , cho r ng: “Kằ ỹ năng gi ng d y ả ạ là s  v n d ng nh ng kinh nghi m, tri th c chuyên môn vàự ậ ụ ữ ệ ứ  nghi p v  s  ph m c n thi t vào th c hi n có k t qu  ho t đ ng gi ng d yệ ụ ư ạ ầ ế ự ệ ế ả ạ ộ ả ạ  

c a ngủ ười giáo viên” [68, tr.28]. Theo tác gi , k  năng gi ng d y ả ỹ ả ạ theo tín chỉ 

c a giáo sinh th c t p sủ ự ậ ư ph mạ  bao g m các k  năng sau:ồ ỹ  K  năng ỹ xác đ nhị  

ki n th c bài gi ngế ứ ả ; k  năng  ỹ t  ch c gi  gi ng d yổ ứ ờ ả ạ ;  k  năng  ỹ s  d ngử ụ  

ph ng ti n gi ng d yươ ệ ả ạ ; k  năng ỹ th c hi n ki m tra, đánh giá k t qu  h c t pự ệ ể ế ả ọ ậ  

c a ng i h c trong gi ng d yủ ườ ọ ả ạ

Tác gi  Hoàng Th  H nh (2015), v i lu n án ti n sĩ tâm lý h c ả ị ạ ớ ậ ế ọ “Kỹ 

năng c  b n c a giáo sinh trong th c t p s  ph m” ơ ả ủ ự ậ ư ạ , đã xây d ng đự ược hệ 

th ng các k  năng c  b n c a giáo sinh trong th c t p s  ph m, bao g m: Kố ỹ ơ ả ủ ự ậ ư ạ ồ ỹ năng thi t k  bài h c; k  năng trình bày b ng; k  năng giao ti p v i ng iế ế ọ ỹ ả ỹ ế ớ ườ  

h c trong gi ng d y; k  năng s  d ng các ph n m n trong d y h c; k  năngọ ả ạ ỹ ử ụ ầ ề ạ ọ ỹ  xây d ng k  ho ch ch  nhi m l p; k  năng t  ch c các ho t đ ng giáo d cự ế ạ ủ ệ ớ ỹ ổ ứ ạ ộ ụ  ngoài gi  lên l p [21].ờ ớ

Các công trình nghiên c u nh ng v n đ  c  th  nh  đi sâu vào c u trúc,ứ ữ ấ ề ụ ể ư ấ  

bi n pháp, quy trình, t  ch c c a ệ ổ ứ ủ KNDH ho c đi vào các ặ KNDH c  th  M iụ ể ỗ  

công trình đ u g n v i ph m vi nghiên c u riêng bi t nh  ề ắ ớ ạ ứ ệ ư KNDH theo tín ch ,ỉ KNDH h p tác, ợ KNDH ch  đ ng…Trong m i công trình trên các tác gi  đã đủ ộ ỗ ả ề 

c p khá sâu s c v  ậ ắ ề KNDH cũng nh  đánh giá ư KNDH, thi t l p quy trình rènế ậ  luy n ệ KNDH. 

1.3. Các công trình nghiên c u có liên quan đ n k  năng d y h cứ ế ỹ ạ ọ  các môn khoa h c xã h i và nhân vănọ ộ

1.3.1. Các công trình nghiên c u có liên quan đ n k  năng d y h c ứ ế ỹ ạ ọ   các môn khoa h c xã h i và nhân văn   n ọ ộ ở ướ c ngoài

Trên th  gi i, hi n nay r t ít các công trình đ  c p đ n KNDH cácế ớ ệ ấ ề ậ ế  môn KHXH&NV. Trên c  s  nghiên c u các tài li u hi n có, tác gi  kháiơ ở ứ ệ ệ ả  quát m t s  công trình liên quan đ n đ  tài sau đây:ộ ố ế ề

X   G   Luconhin   và   V   V   Xerebriannhicop   (1981)   trong   cu n   sáchố  

“Ph ươ ng pháp d y h c các môn khoa h c xã h i” ạ ọ ọ ộ , đã ch  rõ vi c c n thi tỉ ệ ầ ế  trong quá trình nâng cao hi u qu  d y h c các môn khoa h c xã h i: “Hi uệ ả ạ ọ ọ ộ ệ  

qu  c a vi c hu n luy n và giáo d c h c viên, trên m t m c đ  l n phả ủ ệ ấ ệ ụ ọ ộ ứ ộ ớ ụ thu c và vi c gi ng d y các môn khoa h c xã h i đã đ t đ n m c đ  nào soộ ệ ả ạ ọ ộ ạ ế ứ ộ  

v i nh ng thành t u m i nh t c a h c thuy t Mác ­ Lênin, trên c  s  phátớ ữ ự ớ ấ ủ ọ ế ơ ở  tri n hi n nay c a t  tể ệ ủ ư ưởng lý lu n quân s ” [37, tr.23]. Các tác gi  kh ngậ ự ả ẳ  

đ nh r ng, vi c nâng cao ch t lị ằ ệ ấ ượng gi ng d y còn ph i ph  thu c vào đ cả ạ ả ụ ộ ặ  

đi m c a nhà s  ph m, bao g m vi c tích lu  tri th c và ngh  thu t sể ủ ư ạ ồ ệ ỹ ứ ệ ậ ư 

ph m. C  th : M c đ  n m v ng n i dung môn khoa h c nào đó và nh ngạ ụ ể ứ ộ ắ ữ ộ ọ ữ  tri th c có liên quan c a ngứ ủ ười giáo viên, trình đ  n m phộ ắ ương pháp và nghệ thu t s  ph m c a ngậ ư ạ ủ ười đó, cùng v i nh ng đ c đi m riêng làm cho vi cớ ữ ặ ể ệ  

gi ng d y mang cá tính c a nhà s  ph m. Theo đó, các tác gi  đã nh nả ạ ủ ư ạ ả ấ  

m nh vi c hu n luy n sao cho đ m b o tính hi u qu  và cũng chính là tiêuạ ệ ấ ệ ả ả ệ ả  chí đánh giá k  năng c a ngỹ ủ ườ ại d y. Đ  hu n luy n các sĩ quan bi t t  duyể ấ ệ ế ư  sáng t o thì ph i làm cho h  có lòng mong mu n tích c c lĩnh h i nh ngạ ả ọ ố ự ộ ữ  

ki n th c hi n có và v n d ng nh ng ki n th c  y vào th c ti n [37, tr.23,ế ứ ệ ậ ụ ữ ế ứ ấ ự ễ  96]. Đ ng th i, đ  đánh giá ch t lồ ờ ể ấ ượng gi ng d y c n thông qua m t s  tiêuả ạ ầ ộ ố  chí sau: Đó là thái đ  c a h c viên đ i v i vi c h c t p; tinh th n t  nguy nộ ủ ọ ố ớ ệ ọ ậ ầ ự ệ  tìm tòi nh ng ki n th c m i; tinh th n tích c c lĩnh h i các môn khoa h c;ữ ế ứ ớ ầ ự ộ ọ  

m c đ  c a tính tích c c xã h i ­ chính tr  c a các h c viên và h c sinh; năngứ ộ ủ ự ộ ị ủ ọ ọ  

l c h c viên khi ra trự ọ ường [37, tr.356­362]

X. Kixegof cho r ng: “V  nguyên t c, h  th ng tri th c lý lu nằ ề ắ ệ ố ứ ậ  nghi p v  ch  có th  b o đ m cho sinh viên m t s : “Đ nh hệ ụ ỉ ể ả ả ộ ự ị ướng s  ph mư ạ  

kh i đ u ch  hoàn toàn ch a đ  đ  hình thành   sinh viên nh ng k  năng,ở ầ ứ ư ủ ể ở ữ ỹ  

k  x o ngh  nghi p tỹ ả ề ệ ương  ng” [d n theo 1, tr.56]. ứ ẫ Đ u nh ng năm 30,ầ ữ  

n n giáo d c Xô Vi t đã có s  chuy n bi n l n trong vi c nghiên c u,ề ụ ế ự ể ế ớ ệ ứ  đánh giá ch t lấ ượng bài gi ng. M t trong nh ng n i dung mà ngh  quy tả ộ ữ ộ ị ế  lãnh đ o c a Đ ng C ng s n Liên Xô ch  ra r ng: “Không ng ng nâng caoạ ủ ả ộ ả ỉ ằ ừ  vai trò c a các bài gi ng trong h c t p các môn khoa h c xã h i, trong vi củ ả ọ ậ ọ ộ ệ  xây d ng th  gi i quan khoa h c và giáo d c c ng s n ch  nghĩa cho cácự ế ớ ọ ụ ộ ả ủ  sinh viên [d n theo 80].ẫ

T i các n c phát tri n nh  M , Úc, Ca­na­da, Singapore luôn quan tâmạ ướ ể ư ỹ  

đ n vi c d y k  năng m m cho sinh viên, đ c bi t trong các tr ng đ i h c.ế ệ ạ ỹ ề ặ ệ ườ ạ ọ  Trong đó, k  năng m m là nhân t  quy t đ nh đ n m c đ  làm vi c hi u quỹ ề ố ế ị ế ứ ộ ệ ệ ả 

c a ngủ ười lao đ ng. Năm 1916, B  Lao đ ng M  đã đ a ra b  tiêu chu nộ ộ ộ ỹ ư ộ ẩ  

g m 10 k  năng b t bu c mà ng i lao ồ ỹ ắ ộ ườ đ ng c n thông qua trộ ầ ước khi vào làm vi c chính th c [23]. T  cu i nh ng năm 90 c a th  k  trệ ứ ừ ố ữ ủ ế ỷ ước, H i đ ngộ ồ  nghiên c u khoa h c xã h i cùng v i H i đ ng các h c gi  M  đã có sángứ ọ ộ ớ ộ ồ ọ ả ỹ  

ki n thành l p m t u  ban phát tri n ngu n nhân l c trong khoa h c xã h iế ậ ộ ỷ ể ồ ự ọ ộ  trên ph m vi nhi u qu c gia (vì nhi u năm qua v n đ  này ch  y u n mạ ề ố ề ấ ề ủ ế ằ  trong ph m vi nạ ước M  và nh ng v n đ  liên quan tr c ti p đ n nỹ ữ ấ ề ự ế ế ước M ).ỹ  

Qu c t  hoá đ i ngũ các nhà nghiên c u khoa h c xã h i, toàn c u hoá chínhố ế ộ ứ ọ ộ ầ  sách công c ng, t  nhiên hoá s  tài tr  các nghiên c u đã t o ra s  thay đ iộ ự ự ợ ứ ạ ự ổ  

c  b n v  n i dung các nghiên c u. H  t p trung vào m t s  v n đ  l n, đóơ ả ề ộ ứ ọ ậ ộ ố ấ ề ớ  là: Khoa h c xã h i trong nh ng th p k  t i s  họ ộ ữ ậ ỷ ớ ẽ ướng vào nh ng v n đữ ấ ề chính sách công c ng phát sinh t  tác đ ng qua l i gi a con ngộ ừ ộ ạ ữ ườ ới v i môi 

trường t  nhiên. Các nhà khoa h c xã h i s  ti p t c đ y m nh nghiên c uự ọ ộ ẽ ế ụ ẩ ạ ứ  chính sách xã h i loài ngộ ười, ki m đ nh các lo i hình trao đ i giao ti p trongể ị ạ ổ ế  gia đình, th  trị ường và xã h i. Lý thuy t chính tr  và th c t  chính tr  s  ti pộ ế ị ự ế ị ẽ ế  

t c là lĩnh v c nghiên c u c a khoa h c xã h i. Hi n nayụ ự ứ ủ ọ ộ ệ , chính ph  M  đãủ ỹ  

c p nhi u h c b ng cho sinh viên qu c t , nâng cao ch t lấ ề ọ ổ ố ế ấ ượng đào t o vàạ  nghiên c u khoa h c trong các trứ ọ ường đ i h c khoa h c xã h i. Đ c bi t, hạ ọ ọ ộ ặ ệ ọ 

l ng đào t o khoa h c xã h i vào các ch ng trình phi chính ph  ho c khuồ ạ ọ ộ ươ ủ ặ  

v c phi l i nhu n nh m t o ra nh ng s  thay đ i nh y v t đ i v i khoa h cự ợ ậ ằ ạ ữ ự ổ ả ọ ố ớ ọ  

Đ ng, Nhà nả ước, quân đ i và nhi u nhà khoa h c quan tâm nghiên c u.ộ ề ọ ứ  

Th c hi n hự ệ ướng d n c a T ng c c Chính tr  là ph i t o s  chuy n bi nẫ ủ ổ ụ ị ả ạ ự ể ế  

m nh m  v  ch t lạ ẽ ề ấ ượng giáo d c KHXH&NV trong các nhà trụ ường quân 

đ i. Trong nh ng năm g n đây có m t s  công trình tiêu bi u có liên quanộ ữ ầ ộ ố ể  

đ n đ  tài, đó là:ế ề

Tác gi  Ph m Minh H c (1998) v i tác ph m  ả ạ ạ ớ ẩ “Phát tri n ng ể ườ i và   ngu n nhân l c   Vi t Nam: M t s  k t qu  nghiên c u và các v n đ  đ t ra ồ ự ở ệ ộ ố ế ả ứ ấ ề ặ   cho khoa h c xã h i và nhân văn” ọ ộ  được in trong cu n ố “Khoa h c xã h i và ọ ộ   nhân văn­ M ườ i năm đ i m i và phát tri n” ổ ớ ể  đã kh ng đ nh: Đi vào bình di nẳ ị ệ  

ho t đ ng th c ti n, ng i ta ph i gi i quy t m i quan h  gi a nhân cách vàạ ộ ự ễ ườ ả ả ế ố ệ ữ  sinh th  Phát tri n ng i là phát tri n s c kho , trí tu , k  năng s ng và kể ể ườ ể ứ ẻ ệ ỹ ố ỹ 

năng ngh  nghi p đ o đ c, nhân cách, tâm h n cùng l i s ng,  ng x  c aề ệ ạ ứ ồ ố ố ứ ử ủ  

t ng con ng i, c  th  h , là chăm lo phát tri n, đào t o và b i dừ ườ ả ế ệ ể ạ ồ ưỡng s cứ  

m nh th  ch t và s c m nh tinh th n c a con ng i, t o nên ngu n nhân l cạ ể ấ ứ ạ ầ ủ ườ ạ ồ ự  [12, tr.13]

Đ ng Đ c Th ng (2005) v i công trìnhặ ứ ắ ớ  “Nâng cao ch t l ng đào t o ấ ượ ạ  

đ i ngũ giáo viên khoa h c xã h i và nhân văn trong quân đ i giai đo n hi n ộ ọ ộ ộ ạ ệ   nay” đã gi i quy t nh ng v n đ  lý lu n và th c ti n v  nâng cao ch t l ngả ế ữ ấ ề ậ ự ễ ề ấ ượ  đào t o giáo viên KHXH&NV   H c vi n Chính tr  (truy n th ng và kinhạ ở ọ ệ ị ề ố  nghi m đào t o, b i d ng giáo viên KHXH&NV trong l ch s  phát tri n c aệ ạ ồ ưỡ ị ử ể ủ  

H c vi n, ch t l ng đào t o và tiêu chí đánh giá ch t l ng đào t o, phân tíchọ ệ ấ ượ ạ ấ ượ ạ  

th c tr ng ch t l ng đào t o giáo viên KHXH&NV). Tác gi  đã đ  xu t 4 gi iự ạ ấ ượ ạ ả ề ấ ả  pháp c  b n, đó là: Xác đ nh đúng m c tiêu, mô hình đào t o; nâng cao ch tơ ả ị ụ ạ ấ  

l ng đ u vào đào t o giáo viên; ti p t c đ i m i n i dung, ch ng trình,ượ ầ ạ ế ụ ổ ớ ộ ươ  

ph ng pháp đào t o giáo viên; phát huy s c m nh c a các l c l ng tham giaươ ạ ứ ạ ủ ự ượ  đào t o, xây d ng môi tr ng s  ph m thu n l i cho quá trình đào t o giáo viênạ ự ườ ư ạ ậ ợ ạ  [65]

Lê Minh V  [2009] v i tác ph m ụ ớ ẩ “T  ch c quá trình d y h c các môn ổ ứ ạ ọ   khoa h c xã h i và nhân văn   đ i h c quân s ” ọ ộ ở ạ ọ ự  [88], đ  c p đ n m t s  v nề ậ ế ộ ố ấ  

đ  v  đ c đi m d y h c các môn KHXH&NV   đ i h c quân s , quy trìnhề ề ặ ể ạ ọ ở ạ ọ ự  

t  ch c d y h c, đ t ra nh ng yêu c u v  trình đ , năng l c s  ph m c aổ ứ ạ ọ ặ ữ ầ ề ộ ự ư ạ ủ  

gi ng viên nói chung, KNDH c a gi ng viên KHXH&NV nói riêng và hả ủ ả ệ 

th ng nh ng gi i pháp nâng cao ch t lố ữ ả ấ ượng d y h c các môn KHXH&NV ạ ọ ở 

đ i h c quân s ạ ọ ự

Tác gi  Nguy n Vĩnh Th ng [1998], v i tác ph m ả ễ ắ ớ ẩ “V n đ  “chu n hoá, ấ ề ẩ  

hi n đ i hoá” trong d y h c các môn khoa h c xã h i và nhân văn”  ệ ạ ạ ọ ọ ộ đ c inượ  trong cu n  ố Khoa h c xã h i nhân văn quân s  và giáo d c, đào t o v i s ọ ộ ự ụ ạ ớ ự   nghi p xây d ng quân đ i v  chính tr   ệ ự ộ ề ị [12], nh n m nh: Chu n hoá, hi n đ iấ ạ ẩ ệ ạ  hoá trong d y h c các môn KHXH&NV có v  trí, vai trò r t quan tr ng, nó đ mạ ọ ị ấ ọ ả  

b o cho đ i ngũ cán b  chính tr  trong quá trình h c t p   tr ng cũng nh  sauả ộ ộ ị ọ ậ ở ườ ư  khi t t nghi p ra tr ng v  công tác   các c  quan đ n v  n m v ng đ cố ệ ườ ề ở ơ ơ ị ắ ữ ượ  

nh ng n i dung c  b n trong các môn KHXH&NV…[12, tr.234]. Đ  chu n hoá,ữ ộ ơ ả ể ẩ  

hi n đ i hoá trong ệ ạ trong d y h c các môn KHXH&NV đòi h i c  ng i d y l nạ ọ ỏ ả ườ ạ ẫ  

ng i h c ph i đi sâu nghiên c u m t cách c  b n, h  th ng các tác ph m kinhườ ọ ả ứ ộ ơ ả ệ ố ẩ  

đi n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin, t  t ng H  Chí Minh; ph i đi sâu nghiên c u,ể ủ ủ ư ưở ồ ả ứ  

c p nh t nh ng v n đ  th c ti n m i đ  b  sung, phát tri n lý lu n các mônậ ậ ữ ấ ề ự ễ ớ ể ổ ể ậ  KHXH&NV; phát huy s c m nh t ng h p c a các t  ch c, các l c l ng, nh tứ ạ ổ ợ ủ ổ ứ ự ượ ấ  

là các l c l ng s  ph m th c hi n “chu n hoá, hi n đ i hoá” trong d y h c cácự ượ ư ạ ự ệ ẩ ệ ạ ạ ọ  môn KHXH&NV [12, tr.236­239]

Nh m góp ph n không ng ng nâng cao ch t lằ ầ ừ ấ ượng d y  h c các mônạ ọ  khoa h c KHXH&NV   các h c vi n, trọ ở ọ ệ ường sĩ quan, tác gi  Ngô Minhả  

Tu n (2012) v i đ  tài ấ ớ ề “Nâng cao ch t l ấ ượ ng d y h c các môn khoa h c ạ ọ ọ  

xã h i và nhân văn trong nhà tr ộ ườ ng quân đ i hi n nay” ộ ệ , đã ch  rõ đ cỉ ặ  

đi m, ch t lể ấ ượng các môn KHXH&NV, nh ng y u t   nh hữ ế ố ả ưởng cũng như phân tích th c tr ng và đ  xu t h  th ng gi i pháp nâng cao ch t lự ạ ề ấ ệ ố ả ấ ượ  ng

d y h c các môn KHXH&NV. Ch t lạ ọ ấ ượng d y h c các môn KHXH&NVạ ọ  trong nhà trường quân đ i độ ược quan ni m nh  sau: “Là t  h p ch t lệ ư ổ ợ ấ ượ  ng

c a các thành t  v n đ ng trong quá trình d y h c, bao g m c  ch t lủ ố ậ ộ ạ ọ ồ ả ấ ượ  ng

c a ho t đ ng d y, ho t đ ng h c, trong đó ch t lủ ạ ộ ạ ạ ộ ọ ấ ượng c a ho t đ ng d yủ ạ ộ ạ  

là đi u ki n t o nên ch t lề ệ ạ ấ ượng c a ho t đ ng h c, ngủ ạ ộ ọ ượ ạc l i, ch t lấ ượ  ng

c a ho t đ ng h c s  thúc đ y vi c nâng cao ch t lủ ạ ộ ọ ẽ ẩ ệ ấ ượng ho t đ ng d y”ạ ộ ạ  [82, tr.18]. 

Nguy n Văn Tuân (2014) v i đ  tài ễ ớ ề “Phát tri n k  năng d y h c cho ể ỹ ạ ọ  

h c viên đào t o gi ng viên khoa h c xã h i và nhân văn   H c vi n Chính ọ ạ ả ọ ộ ở ọ ệ  

tr ” ị , đã làm rõ h  th ng khái ni m nh  KNDH c a h c viên, phát tri nệ ố ệ ư ủ ọ ể  KNDH. Trong đó, các tác gi  đã quan ni m: “K  năng d y h c c a h cả ệ ỹ ạ ọ ủ ọ  viên đào t o gi ng viên khoa h c xã h i và nhân vănạ ả ọ ộ  là s  v n d ng cácự ậ ụ  

ki n th c, k  x o, kinh nghi m đã có c a m i h c viên vào gi i quy t cácế ứ ỹ ả ệ ủ ỗ ọ ả ế  

nhi m v , n i dung gi ng t p   H c vi n Chính tr  và th c t p   các nhàệ ụ ộ ả ậ ở ọ ệ ị ự ậ ở  

trường quân đ i” [77, tr.19]. Đ ng th i đ  tài đã phân tích đ c đi m d yộ ồ ờ ề ặ ể ạ  

h c các môn KHXH&NV và đ a ra h  th ng 4 tiêu chí đánh giá KNDHọ ư ệ ố  (M t là, nh n th c c a h c viên v  m c đích d y h c; hai là kh  năng l aộ ậ ứ ủ ọ ề ụ ạ ọ ả ự  

ch n, v n d ng phọ ậ ụ ương pháp d y h c; ba là, kh  năng s  d ng phạ ọ ả ử ụ ươ  ng

ti n d y h c; b n là, hi u qu  d y h c). Đ  tài cũng ch  ra nh ng nhân tệ ạ ọ ố ệ ả ạ ọ ề ỉ ữ ố 

nh h ng đ n KNDH, đánh giá th c tr ng KNDH và phát tri n KNDH

c a h c viên đào t o gi ng viên   H c vi n Chính tr , đ ng th i đ  xu tủ ọ ạ ả ở ọ ệ ị ồ ờ ề ấ  các   gi i   pháp   phát   tri n   KNDH   cho   h c   viên   đào   t o   gi ng   viênả ể ọ ạ ả  KHXH&NV   H c vi n Chính tr  hi n nay.ở ọ ệ ị ệ

Ph m Xuân H ng (2002) v i tác ph m  ạ ằ ớ ẩ “Khoa h c xã h i và nhân ọ ộ   văn v i s  nghi m công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n ớ ự ệ ệ ệ ạ ấ ướ , kh ng đ nh c” ẳ ị  

s  c n thi t c a khoa h c KHXH&NV và trách nhi m c a đ i ngũ nhàự ầ ế ủ ọ ệ ủ ộ  giáo. Tác gi  nh n m nh: KHXH&NV v i t  cách là khoa h c v  đ i s ngả ấ ạ ớ ư ọ ề ờ ố  

xã h i và con ngộ ườ ựi, t  nó luôn gi  vai trò quan tr ng…Có th  nói m t th iữ ọ ể ộ ờ  

k  m i, m t chân tr i sáng t o m i đã m  ra trỳ ớ ộ ờ ạ ớ ở ước gi i KHXH&NV Vi tớ ệ  Nam v i nh ng yêu c u, nhi m v , tr ng trách m i r t n ng n  và vớ ữ ầ ệ ụ ọ ớ ấ ặ ề ẻ vang…Nh n th c chính xác và sâu s c s  chuy n đ i có ý nghĩa cách m ngậ ứ ắ ự ể ổ ạ  này là vi c làm c n thi t trệ ầ ế ước tiên đ i v i chúng ta ­ nh ng ngố ớ ữ ười làm công tác gi ng d y, nghiên c u KHXH&NV trong s  n  l c c  g ng, làmả ạ ứ ự ỗ ự ố ắ  tròn b n ph n và trách nhi m mà Đ ng và nhân dân giao phó [22, tr.15­16].ổ ậ ệ ả  Tác gi  nh n m nh: Thoát kh i căn b nh sáo mòn, giáo đi u, x  c ng đả ấ ạ ỏ ệ ề ơ ứ ể 

vươ ớ ần t i t m sáng t o, góp ph n làm sáng rõ các lu n c  khoa h c đ  xâyạ ầ ậ ứ ọ ể  

d ng đự ường l i, cố ương lĩnh c a Đ ng, trủ ả ước h t là xây d ng chi n lế ự ế ượ  ccông nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t nệ ệ ạ ấ ước…đó là nh ng nhi m v  năng nữ ệ ụ ề 

và v  vang c a khoa h c KHXH&NV trong th i k  m i. Nh ng tr ng tráchẻ ủ ọ ờ ỳ ớ ữ ọ  

y đòi h i nh ng ng i làm công tác nghiên c u, gi ng d y KHXH&NV

ph i vả ượt lên chính b n thân mình, tích c c đ i m i phả ự ổ ớ ương pháp nghiên 

c u, ti p c n nh ng thành t u khoa h c, công ngh  m i đ  nâng cao trìnhứ ế ậ ữ ự ọ ệ ớ ể  

đ  và ch t lộ ấ ượng nghiên c u [22, tr.23].ứ

Góp ph n nâng cao ch t lầ ấ ượng d y h c theo phạ ọ ương pháp m i, tácớ  

gi  Nguy n Th  Thanh (2011) v i đ  tài lu n án ti n sĩ tâm lý h c ả ễ ị ớ ề ậ ế ọ “Rèn 

luy n k  năng s  d ng Graph trong h c t p các môn khoa h c xã h i cho ệ ỹ ử ụ ọ ậ ọ ộ   sinh viên đ i h c” ạ ọ  Lu n án đã ch  rõ nh ng đ c đi m c  b n c a n i dungậ ỉ ữ ặ ể ơ ả ủ ộ  các môn khoa h c xã h i   trọ ộ ở ường đ i h c trong giai đo n hi n nay. Đó là:ạ ọ ạ ệ  Tính tr u từ ượng, tính đa d ng và phát tri n, tính h  th ng logíc. Tác gi  đạ ể ệ ố ả ề 

xu t quy trình th c hi n nhi m v  đ  rèn luy n k  năng s  d ng Graphấ ự ệ ệ ụ ể ệ ỹ ử ụ  trong h c t p các môn khoa h c xã h i, g m 3 giai đo n c  b n: Cung c pọ ậ ọ ộ ồ ạ ơ ả ấ  thông tin v  Graph cho sinh viên, nh m giúp sinh viên bi t v  Graph, ýề ằ ế ề  nghĩa c a vi c s  d ng nó trong h c t p và ý nghĩa c a vi c hình thành kủ ệ ử ụ ọ ậ ủ ệ ỹ năng s  d ng Graph, t  đó có nhu c u s  d ng Graph trong h c t p; t pử ụ ừ ầ ử ụ ọ ậ ậ  

hu n cho sinh viên cách s  d ng Graph trong h c t p các môn khao h c xãấ ử ụ ọ ậ ọ  

h i đ  hộ ể ướng d n, làm m u và t  ch c cho h  h c t p làm theo các bài t pẫ ẫ ổ ứ ọ ọ ậ ậ  

đ nh s n; s  d ng Graph trong d y h c các môn khoa h c xã h i. Trong quáị ẵ ử ụ ạ ọ ọ ộ  trình này, Graph đượ ử ục s  d ng k t h p v i phế ợ ớ ương pháp d y h c khác đạ ọ ể sinh viên luy n t p k  năng s  d ng Graph trong các đi u ki n, tình hu ngệ ậ ỹ ử ụ ề ệ ố  

h c t p khác nhau [59, tr.57]. ọ ậ

Nh  v y, các công trình trên đã gi i quy t thành công nhi u v n đư ậ ả ế ề ấ ề trong ph m vi xác đ nh liên quan đ n d y h c các môn KHXH&NV, nh  xâyạ ị ế ạ ọ ư  

d ng đ i ngũ gi ng viên, đánh giá ch t l ng gi ng viên, bi n pháp nâng caoự ộ ả ấ ượ ả ệ  

ch t lấ ượng đ i ngũ gi ng viên, kh ng đ nh s  c n thi t c a h  th ng k  năngộ ả ẳ ị ự ầ ế ủ ệ ố ỹ  

c n trang b  cho gi ng viên, sinh viên, tiêu chí đánh giá ch t l ng d y h c…ầ ị ả ấ ượ ạ ọSong, nh ng đ  tài trên v n ch a đ  c p đ n KNDH các môn KHXH&NVữ ề ẫ ư ề ậ ế  

c a gi ng viên   các trủ ả ở ường đ i h c cũng nh  trong các tr ng sĩ quan quânạ ọ ư ườ  

đ i.ộ

1.4. Khái quát k t qu  ch  y u c a các công trình đã công b  vàế ả ủ ế ủ ố  

nh ng v n đ  đ t ra lu n án ti p t c gi i quy tữ ấ ề ặ ậ ế ụ ả ế

1.4.1. Khái quát k t qu  ch  y u c a các công trình đã công b ế ả ủ ế ủ ố

M t là, ộ  v  v n đ  k  năng, ề ấ ề ỹ  các công trình nghiên c u c a các tác giứ ủ ả trong n c và trên th  gi i đ u đánh giá k  năng là m t ph m ch t tâm lý,ướ ế ớ ề ỹ ộ ẩ ấ  

y u t  c n thi t đ  nâng cao ch t l ng ho t đ ng. Có nhi u quan đi m,ế ố ầ ế ể ấ ượ ạ ộ ề ể  

trường phái ti p c n v  k  năng. Có quan đi m xem xét k  năng v  m t kế ậ ề ỹ ể ỹ ề ặ ỹ thu t, cách th c, có quan đi m xem xét k  năng không ch  v  m t k  thu t,ậ ứ ể ỹ ỉ ề ặ ỹ ậ  cách th c mà còn là bi u hi n c a năng l c, k t qu  c a hành đ ng Khiứ ể ệ ủ ự ế ả ủ ộ  nghiên c u v  m c đ  c a k  năng thì ph n l n các quan đi m cho r ng kứ ề ứ ộ ủ ỹ ầ ớ ể ằ ỹ năng ph c t p là trình đ  phát tri n cao h n k  x o, k  năng d a trên n nứ ạ ộ ể ơ ỹ ả ỹ ự ề  

t ng c a ki n th c, k  x o và kinh nghi m. V  b n ch t, các quan đi mả ủ ế ứ ỹ ả ệ ề ả ấ ể  không có mâu thu n l n nhau mà ch  là m  r ng ho c thu h p thành ph n c uẫ ẫ ỉ ở ộ ặ ẹ ầ ấ  trúc c a k  năng cũng nh  m  r ng ho c thu h p ph m vi tri n khai c a m tủ ỹ ư ở ộ ặ ẹ ạ ể ủ ộ  

k  năng hành đ ng. Trong n i hàm c a k  năng, v i các cách ti p c n khácỹ ộ ộ ủ ỹ ớ ế ậ  nhau nh ng có th  nh n th y r ng, m i k  năng bao gi  cũng g n v i các tiêuư ể ậ ấ ằ ỗ ỹ ờ ắ ớ  chí đánh giá xác đ nh, đ ng th i tiêu chí đánh giá luôn đ c xem xét là v n đị ồ ờ ượ ấ ề 

c t lõi c a k  năng, là công c  đ  đo l ng.ố ủ ỹ ụ ể ườ

Hai là, v n đ  v  KNDH ấ ề ề  Có nhi u công trình nghiên c u v  KNDHề ứ ề  

được ti p c n theo nhi u góc đ  khác nhau và các đ i tế ậ ề ộ ố ượng, khách thể khác nhau. Có quan đi m nghiêng v  m t năng l c, c u trúc, giai đo n c aể ề ặ ự ấ ạ ủ  KNDH ho c nghiên c u vai trò, các nhóm c a KNDH Các quan đi m vặ ứ ủ ể ề 

c  b n là th ng nh t, khi nói đ n KNDH là nói đ n s  v n d ng, s  thànhơ ả ố ấ ế ế ự ậ ụ ự  

th o, s  ph i h p gi a ki n th c, k  x o, kinh nghi m, phạ ự ố ợ ữ ế ứ ỹ ả ệ ương th c trongứ  

d y h c  Các quan đi m đ u đánh giá KNDH là ph m ch t tâm lý có vaiạ ọ ể ề ẩ ấ  trò quan tr ng đ  nâng cao ch t lọ ể ấ ượng d y h c. Tuy nhiên, ph n l n cácạ ọ ầ ớ  công trình nghiên c u ch  y u ti p c n theo quy trình, c u trúc c a quáứ ủ ế ế ậ ấ ủ  trình d y h c. ạ ọ

 Ba là, v n đ  KNDH các môn KHXH&NV.  ấ ề Hi n nay trên th  gi i r tệ ế ớ ấ  

ít các công trình nghiên c u v  KNDH các môn KHXH&NV. Ph n l n cácứ ề ầ ớ  công trình ch  y u nghiên c u v  nh  đ i m i phủ ế ứ ề ư ổ ớ ương pháp d y h c cácạ ọ  môn hoa h c xã h i, đánh giá ch t lọ ộ ấ ượng các môn khoa h c xã h i, nângọ ộ  cao ch t lấ ượng d y h c các môn khoa h c xã h i Các công trình trongạ ọ ọ ộ  

nước m c dù đã có m t s  công trình nghiên c u v  KNDH nh ng ch a cóặ ộ ố ứ ề ư ư  

m t công trình nào nghiên c u c  th  v  KNDH các môn KHXH&NV nóiộ ứ ụ ể ề  chung mà ch  nghiên c u v  KNDH các môn h c c  th  ho c theo m t hìnhỉ ứ ề ọ ụ ể ặ ộ  

th c nào đó g n li n v i khách th  Bên c nh đó, ti p c n khoa h c tâm lýứ ắ ề ớ ể ạ ế ậ ọ  

h c thì ch a có m t công trình nào đ  c p m t cách c  th  trong lĩnh v cọ ư ộ ề ậ ộ ụ ể ự  

d y   h c   các   môn   KHXH&NV,   nh t   là   trong   các   trạ ọ ấ ường   sĩ   quan   trong QĐNDVN. 

1.4.2. Nh ng v n đ  đ t ra lu n án t p trung gi i quy t ữ ấ ề ặ ậ ậ ả ế

Trong lu n án này, chúng tôi s  ti p t c nghiên c u và gi i quy tậ ẽ ế ụ ứ ả ế  

m t s  v n đ  sau:ộ ố ấ ề

K  năng d y h c; KNDH các môn KHXH&NV   các trỹ ạ ọ ở ường sĩ quan trong QĐNDVN. M c đích nh m m  r ng và cách ti p c n m i v  kụ ằ ở ộ ế ậ ớ ề ỹ năng, coi k  năng v a là bi u hi n c a k  thu t, thao tác v a là bi u hi nỹ ừ ể ệ ủ ỹ ậ ừ ể ệ  

c a năng l c con ngủ ự ười. Chúng tôi quan ni m KNDH là m t k  năng ph cệ ộ ỹ ứ  

t p đạ ược hình thành trên c  s  c a k  x o và m t s  k  năng c  b n, làơ ở ủ ỹ ả ộ ố ỹ ơ ả  

th  hi n trình đ  cao, ph c t p trong m i hành đ ng ­ ho t đ ng c a gi ngể ệ ộ ứ ạ ỗ ộ ạ ộ ủ ả  viên. 

H  th ng các KNDH c  b n c a gi ng viên các môn KHXH&NV ệ ố ơ ả ủ ả ở các trường sĩ quan trong QĐNDVN. Chúng tôi ti p c n theo n i dung vế ậ ộ ề 

nh ng bi u hi n tâm lý trong quá trình d y h c trên l p, nh t là quá trình tữ ể ệ ạ ọ ớ ấ ổ 

ch c ho t đ ng nh n th c c a ngứ ạ ộ ậ ứ ủ ườ ọi h c dướ ự ịi s  đ nh hướng, đi u khi nề ể  

c a ngủ ườ ại d y. Vì v y, các KNDH trên l p g m 5 k  năng thành ph n vàậ ớ ồ ỹ ầ  

c n ph i đầ ả ược mô t  chi ti t (đó cũng là bi u hi n c a KNDH). Các kả ế ể ệ ủ ỹ năng này được  bi u hi n   nhi u m c đ  khác nhau, m c đ  c a k  năngể ệ ở ề ứ ộ ứ ộ ủ ỹ  

th  hi n trình đ  c a m i gi ng viên, là c  s  đ  kh ng đ nh gi ng viên cóể ệ ộ ủ ỗ ả ơ ở ể ẳ ị ả  

k  năng t t hay ch a t t. ỹ ố ư ố

Tiêu chí đánh giá KNDH các môn KHXH&NV c a gi ng viên   cácủ ả ở  

trường sĩ quan trong quân đ i QĐNDVN. Trong lu n án này, tác gi  sộ ậ ả ử 

d ng 3 tiêu chí đ  đánh giá, các tiêu chí này bi u hi n đ nh tính, đ nh lụ ể ể ệ ị ị ượ  ng

c a KNDH. Đ c bi t, tính hi u qu  đủ ặ ệ ệ ả ược s  d ng nh  là thử ụ ư ước đo quan 

tr ng v  KNDH, tiêu chí này hi n nay v n ch a đọ ề ệ ẫ ư ược chú ý   ph n l n cácở ầ ớ  

lu n án, song tính hi u qu  trong d y h c c n ph i đậ ệ ả ạ ọ ầ ả ược mô t  c  th  vàả ụ ể  coi đó là tiêu chí đánh giá c n thi t trong ho t d y h c c a gi ng viên. ầ ế ạ ạ ọ ủ ả

Các y u t  c  b n  nh hế ố ơ ả ả ưởng đ n KNDH các môn KHXH&NV c aế ủ  

gi ng viên   các trả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN. Trong đó xác đ nh rõ 2ị  nhóm y u t  c  b n  nh hế ố ơ ả ả ưởng đ n KNDH là nhóm y u t  ch  quan vàế ế ố ủ  nhóm y u t  khách quan. K t qu  nghiên c u đ nh lế ố ế ả ứ ị ượng và các phươ  ngpháp nghiên c u khác đã góp ph n kh ng đ nh tính ch t quy t đ nh lu nứ ầ ẳ ị ấ ế ị ậ  duy v t các hi n tậ ệ ượng tâm lý

Lu n án phân tích, đánh giá th c tr ng bi u hi n và m c đ  cácậ ự ạ ể ệ ứ ộ  KNDH   và   th c   tr ng   các   y u   t   nh   hự ạ ế ố ả ưởng   đ n   KNDH   các   mônế  KHXH&NV c a gi ng viên   các trủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN. KNDH 

c a gi ng viên đủ ả ược th  hi n qua 5 k  năng c  b n v i r t nhi u bi uể ệ ỹ ơ ả ớ ấ ề ể  

hi n c  th  c a đ i tệ ụ ể ủ ố ượng nghiên c u. Tuy nhiên, vi c l a ch n bi u hi nứ ệ ự ọ ể ệ  nào mang tính h u c , g n li n v i đ i tữ ơ ắ ề ớ ố ượng nghiên c u là v n đ  c nứ ấ ề ầ  thi t, đ m b o đ  tin c y c n đế ả ả ộ ậ ầ ược nghiên c u trong lu n án này. M c đứ ậ ứ ộ các y u t   nh hế ố ả ưởng mang l i k t qu  trong vi c đánh giá, l a ch n theoạ ế ả ệ ự ọ  

t ng nhân t , là c  s  đ  hình thành bi n pháp tác đ ng hi u qu  Trên cừ ố ơ ở ể ệ ộ ệ ả ơ 

s  đ  xu t các bi n pháp phát tri n KNDH cho gi ng viên, chúng tôi ti nở ề ấ ệ ể ả ế  hành th c nghi m ki m đ nh m t trong nh ng bi n pháp là có tính kh  thi.ự ệ ể ị ộ ữ ệ ả

K t lu n chế ậ ương 1Nghiên c u v  k  năng, KNDH, KNDH các môn KHXH&NV c aứ ề ỹ ủ  

gi ng viên   các trả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN có nhi u cách ti p c nề ế ậ  khác nhau. K  năng và KNDH đỹ ược ti p c n c  th  và đế ậ ụ ể ược lu n gi i m tậ ả ộ  cách h  th ng. Các hệ ố ướng nghiên c u là khá rõ ràng. Song, các quan đi mứ ể  cũng có s  khác bi t nh t đ nh, ho c là nghiên c u v  m t k  thu t, ho cự ệ ấ ị ặ ứ ề ặ ỹ ậ ặ  nghiên c u ch  y u v  m t k t qu , năng l c, ho c là theo các giai đo nứ ủ ế ề ặ ế ả ự ặ ạ  hình thành k  năng Tuy nhiên, các các ti p c n không mâu thu n mà chỹ ế ậ ẫ ỉ chú tr ng khía c nh này ho c khía c nh khác cũng nh  m  r ng và thu h pọ ạ ặ ạ ư ở ộ ẹ  quan ni m v  cách ti p c n. ệ ề ế ậ

Các   công   trình   nghiên   c u   có   liên   quan   đ n   KNDH   các   mônứ ế  KHXH&NV c a gi ng viên   các trủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN đượ  c

ti p c n khá phong phú   các ho t đ ng c  th , th  hi n s  k  th a cóế ậ ở ạ ộ ụ ể ể ệ ự ế ừ  

ch n l c, sáng t o, th  hi n tính h  th ng, logíc trong nghiên c u khoa h c,ọ ọ ạ ể ệ ệ ố ứ ọ  

kh ng đ nh vai trò quan tr ng c a KHXH&NV trong các lĩnh v c c a đ iẳ ị ọ ủ ự ủ ờ  

s ng xã h i cũng nh  trong xây d ng QĐNDVN. M t s  công trình trongố ộ ư ự ộ ố  quân đ i nghiên c u c  th  mang tính  ng d ng v  bi n pháp đ  nâng caoộ ứ ụ ể ứ ụ ề ệ ể  

ho c phát tri n h  th ng KNDH cho gi ng viên, h c viên quân đ i. Tuyặ ể ệ ố ả ọ ộ  nhiên, ph n l n các công trình ch  đ  c p khía c nh nh t đ nh v  KNDHầ ớ ỉ ề ậ ạ ấ ị ề  cũng nh  vai trò các môn KHXH&NV   các trư ở ường sĩ quan quân đ i. Ch aộ ư  

có công trình nào nghiên c u m t cách c  th , h  th ng v  KNDH các mônứ ộ ụ ể ệ ố ề  KHXH&NV c a gi ng viên   các trủ ả ở ường sĩ quan trong QĐNDVN. Đây cũng chính là v n đ  đ t ra đ  tác gi  ti p t c nghiên c u. ấ ề ặ ể ả ế ụ ứ

S  c n thi t ph i nghiên c u KNDH các môn KHXH&NV c a gi ngự ầ ế ả ứ ủ ả  viên   các trở ường sĩ quan trong QĐNDVN là góp ph n nâng cao ch t lầ ấ ượ  ng

giáo d c và đào t o trong quân đ i, xây d ng QĐNDVN cách m ng, chínhụ ạ ộ ự ạ  quy, tinh nhu , t ng bệ ừ ước hi n đ i, l y xây d ng v  chính tr  làm c  s ệ ạ ấ ự ề ị ơ ở

Chương 2

C  S  LÝ LU N V  K  NĂNG D Y H CƠ Ở Ậ Ề Ỹ Ạ Ọ

CÁC MÔN KHOA H C XàH I VÀ NHÂN VĂN C A GI NG VIÊNỌ Ộ Ủ Ả   CÁC TR NG SĨ QUAN TRONG QUÂN Đ I NHÂN DÂN VI T

NAM2.1. Các khái ni m c  b n ệ ơ ả

2.1.1. K  năng  ỹ

2.1.1.1. Khái ni m k  năng ệ ỹ

Có nhi u cách ti p c n khi nghiên c u v  k  năng. Trong ph m viề ế ậ ứ ề ỹ ạ  

lu n án này chúng tôi đ  c p đ n hai cách ti p c n ch  y u:ậ ề ậ ế ế ậ ủ ế

* Chú tr ng cách th c, k  thu t c a hành đ ng  ọ ứ ỹ ậ ủ ộ Đ i di n cho quanạ ệ  

ni m này là các tác gi : V. S. Kuzin, P. A. Rudich,  V. V. Tsebuseva, A. Vệ ả  Petrovski, M. G. Iarosevxki, Tr n Tr ng Thu , Hà Nh t Thăng …  ầ ọ ỷ ậ

V. S. Kuzin: “K  năng là phỹ ương th c ho t đ ng không c n c ng cứ ạ ộ ầ ủ ố 

b t bu c b ng luy n t p t  trắ ộ ằ ệ ậ ừ ước…” [d n theo 86, tr.72]. Theo P. A. Rudich:ẫ  

“K  năng là đ ng tác mà c  s  c a nó là s  v n d ng th c t  các ki n th cỹ ộ ơ ở ủ ự ậ ụ ự ế ế ứ  

đã ti p thu đế ược đ  đ t k t qu  trong m t hình th c ho t đ ng c  th ” [57,ể ạ ế ả ộ ứ ạ ộ ụ ể  tr.119]. Tác gi  Tr n Tr ng Th yả ầ ọ ủ , cho r ngằ : “K  năng là m t k  thu t c aỹ ặ ỹ ậ ủ  hành đ ngộ  Con ngườ ắi n m được cách th c hành đ ng ­ t c là k  thu t hànhứ ộ ứ ỹ ậ  

đ ng là có k  năng” [70, tr.2]. ộ ỹ Đ ng nh t v i quan ni m chú tr ng v  m tồ ấ ớ ệ ọ ề ặ  

k  thu t, tác gi  Hà Nh t Thăng quan ni m: “K  năng là m t k  thu t c aỹ ậ ả ậ ệ ỹ ặ ỹ ậ ủ  hành đ ng, th  hi n ra các thao tác c a hành đ ng” [64, tr.16].ộ ể ệ ủ ộ  Tác gi  Đàoả  

Th  Oanh khi nghiên c u chuyên sâu v  vi c  ng d ng tâm lý h c trong lĩnhị ứ ề ệ ứ ụ ọ  

v c lao đ ng, cho r ng: “K  năng là phự ộ ằ ỹ ương th c v n d ng tri th c vàoứ ậ ụ ứ  

ho t đ ng th c hành đã đạ ộ ự ượ ủc c ng c ” [47, tr.105].ố  Nh  v y, nư ậ ghiên c u kứ ỹ