Luận văn tiến sĩ Lịch sử: Đảng bộ tỉnh Nghệ An lãnh đạo bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử cách mạng từ năm 1996 đến năm 2015

Luận án được nghiên cứu với mục tiêu nhằm làm rõ sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về bảo tồn và phát huy giá trị các DTLSCM từ năm 1996 đến năm 2015; đúc rút kinh nghiệm để tham khảo, vận dụng vào hiện tại.

bày trong lu n án là trung th c, có ngu n g c xu t ậ ự ồ ố ấ  

x  rõ ràng, không trùng l p v i các công trình khoa ứ ặ ớ  

h c đã đ ọ ượ c công b ố

      Tác gi  lu n ánả ậ

       Hoàng Văn Vân

và nh ng v n đ  đ t ra lu n án t p trung gi i quy tữ ấ ề ặ ậ ậ ả ế 28

Chương 2 CH  TRỦ ƯƠNG VÀ S  CH  Đ O C A Đ NG BỰ Ỉ Ạ Ủ Ả Ộ 

T NH NGH  AN V  B O T N VÀ PHÁT HUY GIÁỈ Ệ Ề Ả Ồ  

TR  DI TÍCH L CH S  CÁCH M NG (1996 ­ 2005)Ị Ị Ử Ạ 322.1 Nh ng y u t  tác đ ng đ n s  lãnh đ o c a Đ ng b  t nhữ ế ố ộ ế ự ạ ủ ả ộ ỉ  

Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  di tích l ch s  cáchệ ề ả ồ ị ị ử  

2.2 Ch  trủ ương Đ ng b  t nh Ngh  An v  b o t n và phátả ộ ỉ ệ ề ả ồ  

huy giá tr  các di tích l ch s  cách m ng (1996 ­ 2005)ị ị ử ạ   492.3 Đ ng b  t nh Ngh  An ch  đ o b o t n và phát huy giá trả ộ ỉ ệ ỉ ạ ả ồ ị 

di tích l ch s  cách m ng (1996 ­ 2005) ị ử ạ 58

Chương 3 Đ NG B  T NH NGH  AN LÃNH Đ O B O T NẢ Ộ Ỉ Ệ Ạ Ả Ồ  

VÀ PHÁT HUY GIÁ TR  DI TÍCH L CH S  CÁCHỊ Ị Ử  

3.1 Nh ng y u t  m i tác đ ng đ n s  lãnh đ o c a Đ ng b  t nhữ ế ố ớ ộ ế ự ạ ủ ả ộ ỉ  

Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  di tích l ch s  cách m ngệ ề ả ồ ị ị ử ạ 733.2 Ch  trủ ương c a Đ ng b  t nh Ngh  An ủ ả ộ ỉ ệ v  b o t n và phátề ả ồ  

huy giá tr  di tích l ch s  cách m ng (2006 ­ 2015ị ị ử ạ ) 823.3 Đ ng b  ả ộ t nh ỉ Ngh  An ch  đ o b o t n và phát huy giá trệ ỉ ạ ả ồ ị 

DANH M C TÀI LI U THAM KH OỤ Ệ Ả 163

M  Đ UỞ Ầ

1. Lý do ch n đ  tài lu n ánọ ề ậ

Di tích l ch s  cách m ng là m t b  ph n c u thành h  th ng cácị ử ạ ộ ộ ậ ấ ệ ố  DSVH, n i l u d u  n nh ng giá tr  truy n th ng cách m ng v  vangơ ư ấ ấ ữ ị ề ố ạ ẻ  

c a Đ ng, c a đ t nủ ả ủ ấ ước và con người Vi t Nam; th  hi n m t cách sinhệ ể ệ ộ  

đ ng v  các s  ki n cách m ng, nhân cách và vai trò c a các anh hùngộ ề ự ệ ạ ủ  dân t c, danh nhân c a đ t nộ ủ ấ ước; góp ph n tô đi m, làm sáng lên truy nầ ể ề  

th ng   yêu   nố ước,   d ng   nự ước   và   gi   nữ ước   c a   dân   t c   Vi t   Nam.ủ ộ ệ  DTLSCM là minh ch ng sinh đ ng và sâu s c v  l ch s  đ u tranh gi iứ ộ ắ ề ị ử ấ ả  phóng dân t c, b o v  T  qu c dộ ả ệ ổ ố ướ ựi s  lãnh đ o c a ĐCSVN. ạ ủ

B o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM có vai trò quan tr ng trongả ồ ị ọ  xây d ng n n văn hóa tiên ti n đ m đà b n s c dân t c.ự ề ế ậ ả ắ ộ  Ngh  quy t H iị ế ộ  ngh  l n th  năm ị ầ ứ BCHTW Đ ng khóa VIII xác đ nh: “ả ị ph i hả ế ứt s c coi 

tr ng b o t n, k  th a, phát huy nh ng giá tr  văn hóa truy n th ngọ ả ồ ế ừ ữ ị ề ố  (bác h c và dân gian), văn hóa cách m ng, bao g m c  văn hóa v t thọ ạ ồ ả ậ ể 

và phi v t th ”ậ ể  [9, tr.60]. B o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM gópả ồ ị  

ph n tuyên truy n, giáo d c v  truy n th ng “u ng nầ ề ụ ề ề ố ố ước nh  ngu n”,ớ ồ  truy n th ng yêu nề ố ước, d ng nự ước đi đôi v i gi  nớ ữ ước c a dân t c. ủ ộ Hệ 

th ng DTLSCMố  là ngu n l c cho phát tri n ồ ự ể KT ­ XH; n u đế ược khai thác, 

s  d ng ử ụ hi u qu , h p lý ệ ả ợ s  góp ph n không nh  cho phát tri n kinh tẽ ầ ỏ ể ế 

đ t nấ ướ  Đây là yêu c u c p thi tc ầ ấ ế  khi đ t nấ ước c n phát huy t i đa n iầ ố ộ  

l c đ  phát tri n.ự ể ể  

Ngh  An là m t trong nh ng t nh in đ m d u  n văn hoá ­ l ch s  c a đ tệ ộ ữ ỉ ậ ấ ấ ị ử ủ ấ  

n c trong su t c  quá trình d ng n c và gi  n c. Trên đ a bàn t nh Ngh  Anướ ố ả ự ướ ữ ướ ị ỉ ệ  

có nhi u lo i hình di tích nh : DTLSVH, DTLSCM, di tích ki n trúc ngh  thu t.ề ạ ư ế ệ ậ  Đây là nh ng ch ng c  th  hi n c i ngu n, truy n th ng và b n s c văn hoá xữ ứ ứ ể ệ ộ ồ ề ố ả ắ ứ 

Ngh ệ  Trước năm 1996, trên đ a bàn t nh Ngh  An có 28 DTLSCM c p qu cị ỉ ệ ấ ố  gia. Các DTLSCM đã được Đ ng b  và nhân dân t nh Ngh  An bả ộ ỉ ệ ước đ uầ  quan tâm b o t n và phát huy giá tr  Ho t đ ng trùng tu, tôn t o di tích di nả ồ ị ạ ộ ạ ễ  

ra nhi u n i, do nhi u l c lề ơ ề ự ượng ti n hành. M t s  DTLSCM đã đế ộ ố ược đ uầ  

t  ch ng xu ng c p, ph c h i, tôn t o   các m c đ  và trình đ  khác nhau.ư ố ố ấ ụ ồ ạ ở ứ ộ ộ  Tiêu bi u có các di tích Tràng Kè, di tích nghĩa trang li t s  12/9/1930  Ho tể ệ ỹ ạ  

đ ng tri ân, tộ ưởng ni m, giáo d c truy n th ng, nghiên c u, h c t p, thamệ ụ ề ố ứ ọ ậ  quan ngo i khóa  đạ ượ ổc t  ch c có n  n p.ứ ề ế  Các DTLSCM đã và đang trở thành ngu n l c đ  phát tri n; là nhân t  quan tr ng trong giáo d c truy nồ ự ể ể ố ọ ụ ề  

th ng cách m ng, hình thành và hoàn thi n nhân cách con ngố ạ ệ ười, góp ph nầ  xây d ng và phát tri n kinh t , văn hóa, xã h i c a t nh Ngh  An.ự ể ế ộ ủ ỉ ệ

Tuy nhiên, nhi u DTLSCM đã và đang xu ng c p nghiêm tr ng do tácề ố ấ ọ  

đ ng c a th i ti t, khí h u,  ộ ủ ờ ế ậ các bi n c  l ch s  và s  xâm h i c a conế ố ị ử ự ạ ủ  

người; hay trong quá trình tu b , tôn t o l i x y ra h  h ng, th t l c, m tổ ạ ạ ả ư ỏ ấ ạ ấ  mát và sai l ch so v i di tích g c. Vi c phát huy giá tr  g p nhi u khó khăn,ệ ớ ố ệ ị ặ ề  

hi u qu  th p, m t s  di tích v ng khách tham quan, thi u ngệ ả ấ ộ ố ắ ế ười chăm sóc. 

M c đ  xâm h i, l n chi m di tích ngày càng nghiêm tr ng. S  phát tri nứ ộ ạ ấ ế ọ ự ể  

m nh c a kinh t  th  trạ ủ ế ị ường, bên c nh nh ng m t thu n l i mang l i, v nạ ữ ặ ậ ợ ạ ẫ  còn có nh ng tác đ ng tiêu c c đ n vi c b o t n DTLSCM nh : mâu thu nữ ộ ự ế ệ ả ồ ư ẫ  

gi a nhu c u khai thác nguyên v t li u, xây d ng các công trình kinh t ,ữ ầ ậ ệ ự ế  công trình dân d ng, nhà  … v i yêu c u b o t n nguyên v n di tích g c. ụ ở ớ ầ ả ồ ẹ ố

Giá tr  quan tr ng c a các DTLSCM trên đ a bàn c  nị ọ ủ ị ả ước nói chung 

và Ngh  An nói riêng còn là ch ng tích, là vũ khí s c bén trong cu c đ uệ ứ ắ ộ ấ  tranh trên m t tr n t  tặ ậ ư ưởng lý lu n hi n nay đ i v i các th  l c ch ng pháậ ệ ố ớ ế ự ố  cách m ng Vi t Nam. Các th  l c ph n cách m ng v n tìm m i cách xuyênạ ệ ế ự ả ạ ẫ ọ  

t c, bóp méo l ch s ; c  tình bi n minh cho quá trình xâm lạ ị ử ố ệ ược phi nghĩa 

c a th c dân Pháp và đ  qu c M  đ i v i nủ ự ế ố ỹ ố ớ ước ta. Ph  nh n vai trò lãnhủ ậ  

đ o c a Đ ng cũng nh  công lao và s  hy sinh l n lao c a các th  h  cáchạ ủ ả ư ự ớ ủ ế ệ  

m ng Vi t Nam trong cu c đ u tranh giành đ c l p, th ng nh t nạ ệ ộ ấ ộ ậ ố ấ ước nhà. Làm suy gi m ni m tin c a nhân dân đ i v i s  lãnh đ o c a Đ ng, hả ề ủ ố ớ ự ạ ủ ả ướ  ng

th  h  tr  th    v i giá tr  truy n th ng oanh li t c a dân t c, giá tr  c aế ệ ẻ ờ ơ ớ ị ề ố ệ ủ ộ ị ủ  

đ c l p t  do mà các th  h  cách m ng Vi t Nam đã ph i hy sinh xộ ậ ự ế ệ ạ ệ ả ươ  ngmáu m i giành l i đớ ạ ược. Do v y, DTLSCM không ch  có giá tr  v  l ch sậ ỉ ị ề ị ử truy n th ng mà còn góp ph n quan tr ng trong cu c đ u tranh trên m tề ố ầ ọ ộ ấ ặ  

tr n văn hóa, t  tậ ư ưởng  Trước nh ng v n đ  đ t ra, đòi h i ph i tăngữ ấ ề ặ ỏ ả  

cường b o t n và phát huy DTLSCM c a t nh v i nh ng chính sách và gi iả ồ ủ ỉ ớ ữ ả  pháp phù h p. ợ

Qua quá trình t ng quan các công trình nghiên c u liên quan đ n đổ ứ ế ề tài cho th y,  ấ ho t đ ng b o t n và phát huy giá tr  DTLSVH nói chung vàạ ộ ả ồ ị  DTLSCM nói riêng thu hút s  quan tâm c a nhi u nhà khoa h c, đ i ngũ cán bự ủ ề ọ ộ ộ lãnh đ o, qu n lý, cán b  chuyên trách. Tuy nhiên, ch a có công trình nàoạ ả ộ ư  nghiên c u v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM d i s  lãnh đ o c aứ ề ả ồ ị ướ ự ạ ủ  

Đ ng b  đ a ph ng theo chuyên ngành khoa h c L ch s  ĐCSVN. Đây v n làả ộ ị ươ ọ ị ử ẫ  

m t “kho ng tr ng” c n đ c nghiên c u. ộ ả ố ầ ượ ứ

T  nh ng lý do trên, Từ ữ ác gi  ch n đ  tài: “ả ọ ề Đ ng b  t nh Ngh  An lãnh ả ộ ỉ ệ  

đ o b o t n và phát huy giá tr  các di tích l ch s  cách m ng t  năm 1996 đ n ạ ả ồ ị ị ử ạ ừ ế   năm 2015” làm lu n án ti n sĩ L ch s , chuyên ngành L ch s  ĐCSVN.ậ ế ị ử ị ử

* Nhi m v  nghiên c u: ệ ụ ứ

­ Trình bày, lu n gi iậ ả  nh ng y u t  tác đ ng đ n s  lãnh đ o c a Đ ngữ ế ố ộ ế ự ạ ủ ả  

b  t nh Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM (1996 ­ 2015).ộ ỉ ệ ề ả ồ ị

­ H  th ng ệ ố hóa và phân tích làm rõ ch  tr ngủ ươ , s  ch  đ o c a Đ ng bự ỉ ạ ủ ả ộ 

t nh Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM ỉ ệ ề ả ồ ị t  năm ừ 1996 đ n nămế  2015

­ Nh n xét, đúc rút ậ nh ngữ  kinh nghi m t  quá trình Đ ng b  t nh Ngh  Anệ ừ ả ộ ỉ ệ  lãnh đ o b o t n và phát huy giá tr  DTLSCM ạ ả ồ ị giai đo n ạ 1996 ­ 2015

3. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ

* Đ i t ố ượ ng nghiên c u:  ứ

S  lãnh đ o c a Đ ng b  t nh Ngh  An v  b o t n và phát huy giáự ạ ủ ả ộ ỉ ệ ề ả ồ  

tr  các DTLSCM.ị

* Ph m vi nghiên c u: ạ ứ

Di tích l ch s  cách m ng là nh ng di tích thu c lo i hình di tích l chị ử ạ ữ ộ ạ ị  

s  ho c di tích l ch s  ­ ki n trúc ngh  thu t, nh ng giá tr  n i b t c aử ặ ị ử ế ệ ậ ư ị ổ ậ ủ  chúng được xác đ nh b i (các di tích đó) ho c là: Công trình xây d ng, đ aị ở ặ ự ị  

đi m g n v i  ể ắ ớ s  ki n l ch s , văn hóa tiêu bi u c a qu c gia và c a đ aự ệ ị ử ể ủ ố ủ ị  

ph ngươ   dướ ựi s  lãnh đ o c a Đ ng C ng s n Vi t Nam, ho c là côngạ ủ ả ộ ả ệ ặ  trình xây d ng, đ a đi m g n v i ự ị ể ắ ớ thân th  và s  nghi p c a anh hùng dânế ự ệ ủ  

t c, danh nhân, nhân v t l ch s  có  nh h ng tích c c đ n s  phát tri n c aộ ậ ị ử ả ưở ự ế ự ể ủ  

qu c gia ho c đ a ph ng trong các th i k  l ch s  cách m ng, kháng chi nố ặ ị ươ ờ ỳ ị ử ạ ế  

Di tích l ch s  cách m ngị ử ạ  được chia thành 3 lo i:ạ  di tích qu c giaố  

đ c bi t; di tích qu c giaặ ệ ố ; di tích c p t nh, thành phấ ỉ ố. B o t n DTLSCMả ồ  bao g m các ho t đ ng: b o qu n, tu b  và ph c h i di tích.ồ ạ ộ ả ả ổ ụ ồ  Phát huy giá 

tr  các DTLSCM là ho t đ ng khai thác và s  d ng giá tr  DTLSCM ph cị ạ ộ ử ụ ị ụ  

v  cho l i ích c a toàn xã h i; hụ ợ ủ ộ ướng vào vi c khai thác các giá tr  văn hóaệ ị  

yêu nước, truy n th ng ch ng gi c ngo i xâm vào xây d ng và phát tri nề ố ố ặ ạ ự ể  kinh t , văn hóa, xã h i.ế ộ

N i dung: lu n án nghiên c u ch  tr ng và s  ch  đ o c a Đ ng b  t nhộ ậ ứ ủ ươ ự ỉ ạ ủ ả ộ ỉ  Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCMệ ề ả ồ ị  c p Qu c gia t  năm 1996ấ ố ừ  

đ n năm 20ế 15, không nghiên c u đ i v i các di tích qu c gia đ c bi t. Kh o sát,ứ ố ớ ố ặ ệ ả  nghiên c u đ i v i m t s  di tích qu c gia tr ng đi m c a t nh Ngh  An nh :ứ ố ớ ộ ố ố ọ ể ủ ỉ ệ ư  Khu l u ni m Phan B i Châu, di tích Xô vi t Ngh  Tĩnh; Khu l u ni m Lêư ệ ộ ế ệ ư ệ  

H ng Phong, ồ M  và nhà th  ộ ờ H  Tùng M u, ồ ậ Khu l u ni m ư ệ Phùng Chí Kiên, Nhà 

l u ni m ư ệ Phan Đăng L u, di tích Truông B n, ư ồ di tích Tràng Kè, đình Võ Li tệ

Không gian: Đ a bàn t nh Ngh  An.ị ỉ ệ

Th i gian: T  1996 đ n năm 2015, có m  r ng nghiên c u trờ ừ ế ở ộ ứ ước năm 

1996 và sau năm 2015. 

Tác gi  ả đ t tr ng tâmặ ọ  nghiên c u trong giai đo n t  1996 đ n nămứ ạ ừ ế  

2015  vì đây là kho ng th i gian Đ ng b  t nh Ngh  An có s  quan tâm,ả ờ ả ộ ỉ ệ ự  chăm lo nhi u h n cho nhi m v  b o t n và phát huy giá tr  DLSCMề ơ ệ ụ ả ồ ị  Năm 

1991, t nh Ngh  An đỉ ệ ược tái l p, giai đo n 1991 ­ 1995, UBND t nh Nghậ ạ ỉ ệ 

An t p trung ki n toàn b  máy qu n lý nhà nậ ệ ộ ả ước, kh c ph c nh ng khóắ ụ ữ  khăn trong phát tri n KT ­ XH, ể nhi m v  b o t n và phát huy giá tr  cácệ ụ ả ồ ị  DTLSCM  ch a  đư ược coi  tr ng  đúng m cọ ứ , nhi u di  tích b  xu ng c pề ị ố ấ  nghiêm tr ng. ọ

1, M c m  đ u đ  nghiên c u là năm 1996, năm Đ ng b  t nh Nghố ở ầ ể ứ ả ộ ỉ ệ 

An ti n hành Đ i h i đ i bi u Đ ng b  t nh Ngh  An l n th  XIV (nhi mế ạ ộ ạ ể ả ộ ỉ ệ ầ ứ ệ  

k  1996 ­ 2000), Ngh  quy t Đ i h i đ i bi u Đ ng b  t nh Ngh  An l nỳ ị ế ạ ộ ạ ể ả ộ ỉ ệ ầ  

th  XIV đánh d u s  quan tâm nhi u h n c a Đ ng b  đ n nhi m v  b oứ ấ ự ề ơ ủ ả ộ ế ệ ụ ả  

tâm đ u t  b o t n và phát huy giá tr  m t s  DTLSCM tr ng đi m ph cầ ư ả ồ ị ộ ố ọ ể ụ  

v  cho năm du l ch Ngh  An 2005. T  năm 2006, Đ ng b  t nh Ngh  An cóụ ị ệ ừ ả ộ ỉ ệ  

s  đi u ch nh v  ch  trự ề ỉ ề ủ ương và ch  đ o v  b o t n và phát huy giá tr  cácỉ ạ ề ả ồ ị  DTLSCM g n li n v i Đ i h i đ i bi u Đ ng b  t nh Ngh  An l n thắ ề ớ ạ ộ ạ ể ả ộ ỉ ệ ầ ứ XVI (Năm 2006). 

3, M c th i gian k t thúc đ  nghiên c u lu n án là năm 2015; Đây làố ờ ế ể ứ ậ  

th i đi m k t thúc th c hi n Ngh  quy t Đ i h i Đ ng b  t nh Ngh  Anờ ể ế ự ệ ị ế ạ ộ ả ộ ỉ ệ  

l n th  XVII (năm 2015), Theo đánh giá c a Ngh  quy t Đ i h i Đ ng bầ ứ ủ ị ế ạ ộ ả ộ 

t nh Ngh  An l n th  XVIII, nhi m v  b o t n và phát huy giá tr  cácỉ ệ ầ ứ ệ ụ ả ồ ị  DTLSCM c p qu c gia tr ng đi m trên đ a bàn t nh đ t đấ ố ọ ể ị ỉ ạ ược nhi u thànhề  

t u quan tr ng, các di tích tiêu bi u đự ọ ể ược đ u t  b o t n, tôn t o b ngầ ư ả ồ ạ ằ  

vi c thành l p và th c hi n d  án. Ho t đ ng phát huy giá tr  DTLSCMệ ậ ự ệ ự ạ ộ ị  trong giáo d c truy n th ng cách m ng, phát tri n văn hóa, g n b o t n diụ ề ố ạ ể ắ ả ồ  tích v i phát tri n du l ch đ t đớ ể ị ạ ược nh ng k t qu  nh t đ nh. ữ ế ả ấ ị

4. C  s  lý lu n, th c ti n và phơ ở ậ ự ễ ương pháp nghiên c uứ

* C  s  lý lu n: ơ ở ậ

Lu n án nghiên c u d a trên ậ ứ ự c  s  lý lu n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin, tơ ở ậ ủ ủ ư 

t ng H  Chí Minhưở ồ ; ch  tr ng c a ĐCSVN v  b o t n và phát huy giá trủ ươ ủ ề ả ồ ị DSVH; b o t n và phát huy giá tr  DTLSVH và DTLSCM.ả ồ ị

* C  s  th c ti n: ơ ở ự ễ

Lu n án nghiên c u trên c  s  th c ti n ho t đ ng lãnh đ o c a Đ ng bậ ứ ơ ở ự ễ ạ ộ ạ ủ ả ộ 

t nh Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM. Khai thác, s  d ng cácỉ ệ ề ả ồ ị ử ụ  tài li u ph n ánh s  lãnh đ o c a Đ ng, Đ ng b  t nh Ngh  An; các văn ki n c aệ ả ự ạ ủ ả ả ộ ỉ ệ ệ ủ  

T nh  y, BTV T nh  y, UBND t nh Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  cácỉ ủ ỉ ủ ỉ ệ ề ả ồ ị  DTLSCM đ c l u tr  t i phòng L u tr  T nh  y, kho Văn th  ­ l u tr  c aượ ư ữ ạ ư ữ ỉ ủ ư ư ữ ủ  UBND t nh; các báo cáo t ng k t c a S  Văn hóa, Th  thao và Du l ch, Ban Qu n lýỉ ổ ế ủ ở ể ị ả  

di tích và danh th ng Ngh  Anắ ệ  v  b o t n và phát huy giá tr  di tích và danhề ả ồ ị  

th ng trên đ a bàn t nh.ắ ị ỉ

* Ph ươ ng pháp nghiên c u: ứ

Tác gi  s  d ng t ng h p các phả ử ụ ổ ợ ương pháp chuyên ngành và liên ngành, trong đó s  d ng ch  y u phử ụ ủ ế ương pháp l ch s  và phị ử ương pháp lôgic. Ngoài ra còn s  d ng m t s  phử ụ ộ ố ương pháp nh : phư ương pháp t ngổ  

h p, phợ ương pháp th ng kê, phố ương pháp phân k , phỳ ương pháp so sánh, 

phương pháp kh o sát th c ti n và phả ự ễ ương pháp chuyên gia

5. Nh ng đóng góp m i c a lu n ánữ ớ ủ ậ

Lu n án đã tậ ổng quan các công trình nghiên c u liên quan đ n đứ ế ề tài

Đúc rút nh ng kinh nghi m có th  tham kh o, v n d ng vào lãnh đ oữ ệ ể ả ậ ụ ạ  

b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM hi n nay.ả ồ ị ệ

6. Ý nghĩa lý lu n và th c ti n c a đ  tàiậ ự ễ ủ ề

* Ý nghĩa lý lu n: ậ

Lu n án góp ph n t ng k t lý lu n, th c ti n quá trình Đ ng b  t nhậ ầ ổ ế ậ ự ễ ả ộ ỉ  Ngh  An lãnh đ o b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM trên đ a bàn t nhệ ạ ả ồ ị ị ỉ  Ngh  An. ệ

* Ý nghĩa th c ti n: ự ễ

­ Nh ng kinh nghi m rút ra trong lu n án có giá tr  tham kh o, v n d ngữ ệ ậ ị ả ậ ụ  trong lãnh đ o b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM c a đ ng b  đ aạ ả ồ ị ủ ả ộ ị  

ph ng.ươ

­ Lu n án góp ph n b  sung vào l ch s  Đ ng b  t nh Ngh  An trênậ ầ ổ ị ử ả ộ ỉ ệ  lĩnh v c văn hóa; là ngu n t  li u tham kh o ph c v  nghiên c u, gi ngự ồ ư ệ ả ụ ụ ứ ả  

d y L ch s  ĐCSVN và L ch s  đ ng b  đ a phạ ị ử ị ử ả ộ ị ương

T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C UỔ Ứ

CÓ LIÊN QUAN Đ N Đ  TÀI LU N ÁNẾ Ề Ậ

1.1. Tình hình nghiên c u có liên quan đ n đ  tài lu n ánứ ế ề ậ

1.1.1. Các công trình nghiên c u v  b o t n và phát huy giá tr  các ứ ề ả ồ ị  

di tích l ch s  văn hóa ị ử

Các tác gi  Nguy n Đăng Duy, Tr nh Minh Đ c (1993), ả ễ ị ứ B o t n di tích ả ồ  

l ch s  ­ văn hoá ị ử  [26]. Công trình này đi sâu trình bày v  v  trí, t m quan tr ngề ị ầ ọ  

c a các DTLSVH. Các di tích đ c coi là tài s n quý c a qu c gia, là b  ph nủ ượ ả ủ ố ộ ậ  

di s n v t th  có vai trò quan tr ng trong b o t n b n s c văn hóa dân t c, xâyả ậ ể ọ ả ồ ả ắ ộ  

d ng n n văn hóa m i. Nêu lên th c tr ng b o t n và khai thác các DTLSVH;ự ề ớ ự ạ ả ồ  trên c  s  đó đ  xu t nh ng gi i pháp b o t n và phát huy giá tr  m t sơ ở ề ấ ữ ả ả ồ ị ộ ố DTLSVH tiêu bi u nh : Văn mi u Qu c T  Giám, Ph  Ch  t ch  theo h ngể ư ế ố ử ủ ủ ị ướ  

b o t n đ  phát tri n.ả ồ ể ể

Tác gi  Đ ng Vi t Th y (Ch  biên), (1996), ả ặ ệ ủ ủ Di tích l ch s  văn hóa ị ử  

n i ti ng   Vi t Nam  ổ ế ở ệ [124]. Tác gi  Dả ương Văn Sáu (2000) Di tích l ch s ị ử 

­ văn hóa, danh lam th ng c nh Vi t Nam ắ ả ệ  [96]. Các tác gi  trình bày kháiả  

ni m và phân lo i các DTLSVH, danh th ng c a Vi t Nam. Gi i thi u vệ ạ ắ ủ ệ ớ ệ ề 

l ch s  hình thành và nh ng nét c  b n v  công trình ki n trúc c a m t sị ử ữ ơ ả ề ế ủ ộ ố DTLSVH, danh th ng tiêu bi u nh : Khu di tích Văn Mi u Qu c T  Giám,ắ ể ư ế ố ử  Nghĩa trang Tr ng S n, đ n Ng c S n ­ Hoàn Ki m, tháp Po Klong Garai ườ ơ ề ọ ơ ế  

 đ a ph ng nào cũng có nh ng di tích bi u t ng cho tinh th n yêu n c,

b n lĩnh kiên c ng c a ngả ườ ủ ười Vi t Nam, n n văn hóa giàu b n s c c a cácệ ề ả ắ ủ  dân t c. Các tác gi  đã gi i thi u v  c m di tích Ch  t ch H  Chí Minh t iộ ả ớ ệ ề ụ ủ ị ồ ạ  Ngh  An và Khu l u ni m Phan B i Châu   th  tr n Nam Đàn ­ Ngh  An.ệ ư ệ ộ ở ị ấ ệ  

Tuy nhiên, m i ch  gi i thi u s  b  v  đ a đi m và hi n tr ng m t s  côngớ ỉ ớ ệ ơ ộ ề ị ể ệ ạ ộ ố  trình chính c a các di tích. ủ

Tác gi  Hoàng Thanh H i (1999), ả ả S  d ng di tích l ch s  trong d y ử ụ ị ử ạ  

h c l ch s  dân t c   các tr ọ ị ử ộ ở ườ ng trung h c c  s   ọ ơ ở [57]. Trong công trình này 

tác gi  t p trung lu n gi i nh ng v n đ  lý lu n và th c ti n v  vi c sả ậ ậ ả ữ ấ ề ậ ự ễ ề ệ ử 

d ng các DTLS trong d y h c l ch s  dân t c   các trụ ạ ọ ị ử ộ ở ường trung h c c  s ;ọ ơ ở  

m i quan h  gi a các DTLS v i n i dung, chố ệ ữ ớ ộ ương trình l ch s  dân t c ị ử ộ ở các trường trung h c c  s  Đ  xu t nh ng hình th c và phọ ơ ở ề ấ ữ ứ ương pháp sử 

d ng các DTLS trong d y h c l ch s  dân t c   các trụ ạ ọ ị ử ộ ở ường trung h c c  s ọ ơ ở

Tác gi  T  M nh L ng (2003), nghiên c u v  ả ừ ạ ươ ứ ề M t s  chính sách và ộ ố  

gi i pháp kinh t  ­ xã h i ch  y u nh m b o t n, tôn t o và nâng cao hi u ả ế ộ ủ ế ằ ả ồ ạ ệ  

qu  khai thác di tích l ch s  văn hóa c a dân t c giai đo n phát tri n m i c a ả ị ử ủ ộ ạ ể ớ ủ  

đ t n ấ ướ  [87]. Tác gi  trình bày nh ng v n đ  lý lu n và th c ti n v  các c ả ữ ấ ề ậ ự ễ ề  chính sách, gi i ả pháp KT ­ XH trong b o t n, tôn t o và nâng cao hi u qu  khaiả ồ ạ ệ ả  thác các DTLSVH. Nêu lên th c tr ng v  m t s  chính sách và gi i pháp KT ­ự ạ ề ộ ố ả  

XH ch  y u đ  b o t n, tôn t o, nâng cao hi u qu  khai thác các DTLSVH ủ ế ể ả ồ ạ ệ ả ở 

Vi t Nam. Đ a ra m t s  chính sách và gi i pháp KT ­ XH ch  y u nh m nângệ ư ộ ố ả ủ ế ằ  cao hi u qu  b o t n, tôn t o và khai thác DTLSVH trong giai đo n phát tri nệ ả ả ồ ạ ạ ể  

m iớ  c a đ t nủ ấ ước

Tác gi  Đinh Trung Kiên (2003), “Di tích l ch s  và t  li u l ch sả ị ử ư ệ ị ử 

v i vi c phát tri n du l ch Vi t Nam” [79]. Tác gi  ch  rõ: DTLS và t  li uớ ệ ể ị ệ ả ỉ ư ệ  

l ch s  là ngu n tài nguyên du l ch s n có và h p d n trong phát tri n duị ử ồ ị ẵ ấ ẫ ể  

l ch. Đ a ra m t s  bi n pháp khai thác hi u qu  DTLS và t  li u l ch sị ư ộ ố ệ ệ ả ư ệ ị ử cho phát tri n kinh t  du l ch Vi t Nam. Cùng nghiên c u v  vai trò c a diể ế ị ệ ứ ề ủ  tích trong phát tri n du l ch, tác gi  Nguy n Văn Đ c (2013) v i đ  tài: Tể ị ả ễ ứ ớ ề ổ 

ch c các ho t đ ng du l ch t i m t s  di tích l ch s  văn hóa qu c gia c aứ ạ ộ ị ạ ộ ố ị ử ố ủ  

Hà N i theo hộ ướng phát tri n b n v ng [53]. Công trình đã làm rõ c  sể ề ữ ơ ở 

khoa h c t  ch c các ho t đ ng du l ch t i các khu DTLSVH; trình bàyọ ổ ứ ạ ộ ị ạ  

th c tr ng t  ch c các ho t đ ng du l ch t i m t s  DTLSVH qu c gia c aự ạ ổ ứ ạ ộ ị ạ ộ ố ố ủ  

Hà N i; đi sâu kh o sát t i: đ n Ng c S n, Văn mi u Qu c t  giám, thànhộ ả ạ ề ọ ơ ế ố ử  

C  Loa. Tác gi  nêu lên b n quan đi m v a b o t n v a khai thác b nổ ả ố ể ừ ả ồ ừ ề  

v ng các di tích: B o t n và phát huy giá tr  c a DTLS ph i b o đ m tínhữ ả ồ ị ủ ả ả ả  trung th c l ch s  hình thành di tích, không đự ị ử ược làm sai l ch các giá tr  vàệ ị  

đ c đi m v n có c a di tích, ph i gi  nguyên tính nguyên g c c a di tích;ặ ể ố ủ ả ữ ố ủ  khai thác các DTLSVH ph i nh m phát huy giá tr  văn hóa v t th  và phiả ằ ị ậ ể  

v t th  đ i v i phát tri n KT ­ XH c a đ a phậ ể ố ớ ể ủ ị ương, c a các ngành kinh t ;ủ ế  

t o l p s  hài hòa gi a phát tri n kinh t , quá trình đô th  hóa v i b o vạ ậ ự ữ ể ế ị ớ ả ệ các di tích, ngăn ch n tình tr ng xâm chi m đ t đai và xây d ng các côngặ ạ ế ấ ự  trình không phù h p trong khu v c b o v  di tích; nâng cao vai trò qu n lýợ ự ả ệ ả  nhà nước, th c hi n xã h i hóa ho t đ ng b o t n và phát huy giá tr  các diự ệ ộ ạ ộ ả ồ ị  tích. Trên c  s  đó, tác gi  đ  xu t các gi i pháp hoàn thi n t  ch c cácơ ở ả ề ấ ả ệ ổ ứ  

ho t đ ng du l ch t i m t s  đi m DTLS tiêu bi u trên đ a bàn thành phạ ộ ị ạ ộ ố ể ể ị ố 

Hà N i.ộ

Tác gi  Khoa Th  Khánh Chi (2010), nghiên c u v  ả ị ứ ề Vi ph m di tích l ch ạ ị  

s , văn hóa, danh lam th ng c nh ­ th c tr ng và gi i pháp ử ắ ả ự ạ ả  [21]. Công trình này đã trình bày khái quát chung v  DTLSVH và danh lam th ng c nh; nêu lênề ắ ả  

th c tr ng nh ng vi ph m di tích, danh th ng trên đ a bàn c  nự ạ ữ ạ ắ ị ả ước nói chung 

và m t s  di tích tiêu bi u t i m t s  đ a ph ng nh : chùa Phộ ố ể ạ ộ ố ị ươ ư ước Đi nề  (chùa Hang) ­ An Giang; đ n Đ c C c ­ Thanh Hóa; M  và đ n th  Tr nề ộ ướ ộ ề ờ ầ  Quý Khoáng ­ Ngh  An; núi Tam Thanh và núi Nàng Tô Th  ­ L ng S n  Chệ ị ạ ơ ỉ 

rõ nguyên nhân c a nh ng vi ph m trên. Qua đó, tác gi  đ a ra ủ ữ ạ ả ư 12 gi i phápả  

nh m h n ch  t i đa tình tr ng vi ph m các di tích, danh th ng; nâng caoằ ạ ế ố ạ ạ ắ  

hi u qu  qu n lý và b o v  DTLSVH, danh lam th ng c nh   nệ ả ả ả ệ ắ ả ở ước ta trong 

th i gian t i. Các tác gi  Qu c Hi p, Thu H ng (2013) nghiên c u “V  tìnhờ ớ ả ố ệ ằ ứ ề  hình vi ph m và x  lý vi ph m trong ho t đ ng qu n lý, tu b , tôn t o di tíchạ ử ạ ạ ộ ả ổ ạ  

th i gian qua” [61]. Các tác gi  ch  rõ: “Vi c qu n lý ho t đ ng b o t n diờ ả ỉ ệ ả ạ ộ ả ồ  tích t i m t s  đ a phạ ộ ố ị ương ch a ch t ch , m t s  n i đ  x y ra hi n tư ặ ẽ ộ ố ơ ể ả ệ ượ  ng

t  ý tu b  ho c s n th p di tích, di v t; không tuân th  các quy đ nh c aự ổ ặ ơ ế ậ ủ ị ủ  pháp lu t v  đ u t  xây d ng và tu b  di tích; đ a đ  th  t  không phù h pậ ề ầ ư ự ổ ư ồ ờ ự ợ  vào di tích…, làm  nh hả ưởng đ n vi c gi  gìn y u t  g c và tính ch t vănế ệ ữ ế ố ố ấ  hóa tâm linh c a di tích” [61, tr.42ủ ]. Công trình đã làm rõ m t s  vi ph mộ ố ạ  

th ng x y ra trong b o t n di tích nh : xâm ph m khu v c khoanh vùng b oườ ả ả ồ ư ạ ự ả  

v  và gi i t a trong khu v c di tích; sai ph m trong tu b , qu n lý các ho tệ ả ỏ ự ạ ổ ả ạ  

đ ng văn hoá, l  h i t i các di tích. Ch  ra nguyên nhân c a nh ng vi ph mộ ễ ộ ạ ỉ ủ ữ ạ  trên. Đ  xu t m t s  gi i pháp ch  y u kh c ph c và x  lý vi ph m trongề ấ ộ ố ả ủ ế ắ ụ ử ạ  

ho t đ ng qu n lý, tu b , tôn t o di tích.ạ ộ ả ổ ạ

Tác gi  Nguy n Th nh (2012), ả ễ ị Di s n văn hóa Vi t Nam, b n s c và ả ệ ả ắ  

nh ng v n đ  v  qu n lý, b o t n ữ ấ ề ề ả ả ồ  [116]. Nguy n Đình Thanh, Lê Th  Minh Lýễ ị  

(2008), Di s n văn hóa b o t n và phát tri n ả ả ồ ể  [111]. Các tác gi  t p trung lu nả ậ ậ  

gi i khái ni m v  DSVH và b n s c riêng có c a nó; nêu lên ch c năng và phânả ệ ề ả ắ ủ ứ  

lo i các DSVH. Có s  tham kh o m t s  kinh nghi m b o t n DSVH   n cạ ự ả ộ ố ệ ả ồ ở ướ  ngoài và đ  xu t ph ng h ng, gi i pháp trong qu n lý và b o t n các DSVHề ấ ươ ướ ả ả ả ồ  

 Vi t Nam

ở ệ

Nghiên c u c a Ngô Th  Ngà (2013), v  “Đ ng b  t nh Thái Nguyênứ ủ ị ề ả ộ ỉ  lãnh đ o công tác b o t n và phát huy di tích l ch s  văn hóa t  năm 2001 đ nạ ả ồ ị ử ừ ế  năm   2010”   [89]   Tác   gi   nêu   lên   th c   tr ng   công   tác   b o   t n,   tôn   t oả ự ạ ả ồ ạ  DTLSVH   t nh Thái Nguyên trở ỉ ước năm 2001. H  th ng hóa ch  tr ng vàệ ố ủ ươ  

s  ch  đ o c a Đ ng b  t nh Thái Nguyên v  b o t n và phát huy giá tr  cácự ỉ ạ ủ ả ộ ỉ ề ả ồ ị  DTLSVH (2001 ­ 2010). Nh n xétậ , rút ra m t s  kinh nghi m ch  y u trongộ ố ệ ủ ế  lãnh đ o, ch  đ o và đ  xu t m t s  ki n ngh  v  công tác b o t n và phátạ ỉ ạ ề ấ ộ ố ế ị ề ả ồ  

huy DTLSVH trên đ a bàn t nh Thái Nguyên trong th i gian t i. Tuy nhiên,ị ỉ ờ ớ  Thái Nguyên là t nh có s  l ng di tích khá l n v i h n 700 DTLSVH, trongỉ ố ượ ớ ớ ơ  nghiên c u tác gi  có đ  c p đ n m t s  DTLSCM tiêu bi u trên đ a bàn t nhứ ả ề ậ ế ộ ố ể ị ỉ  

nh ng ch a đi sâu nghiên c u v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM.ư ư ứ ề ả ồ ị

Nghiên c u v  b o t n di tích b ng hình th c b o tàng, tác gi  Nguy nứ ề ả ồ ằ ứ ả ả ễ  Thu Trang (2013) trong bài “B o t n và phát huy di s n văn hóa b ng hình th cả ồ ả ằ ứ  

b o tàng hóa di s n văn hóa” [152]; tác gi  Nguy n Th nh (2014), ả ả ả ễ ị B o tàng hóa ả  

di tích [117]. Các tác gi  lu n gi i v  hình th c b o tàng hóa trong b o t n vàả ậ ả ề ứ ả ả ồ  phát huy giá tr  DSVH. Theo tác gi  Nguy n Thu Trang:ị ả ễ

B o tàng hóa DSVH theo nghĩa r ng là phả ộ ương pháp t i  u vàố ư  

hi n đ i nh m b o t n và phát huy DSVH tr c ti p t i đi m diệ ạ ằ ả ồ ự ế ạ ể  

s n t n t i, ngay trong môi trả ồ ạ ường sinh thái nhân văn n i di s nơ ả  

được sáng t o ra, hi n đang t n t i và g n bó m t thi t v i đ iạ ệ ồ ạ ắ ậ ế ớ ờ  

s ng thố ường nh t c a c ng đ ng c  dân đ a phậ ủ ộ ồ ư ị ương, các ch  thủ ể sáng t o văn hoá. Môi trạ ường b oả  tàng đượ ạc t o d ng sau di s nự ả  (v  th i gian) vàề ờ   xung quanh di s n (v  không gian), cả ề òn di s nả  

l iạ  tr  thành hi n v t tr ng bày chính c a b o tàngở ệ ậ ư ủ ả  v a đừ ược ra 

đ iờ  [152, tr.97­98]. 

Tác gi  nêu lên nh ng  ả ữ kinh nghi m th c hi n B o tàng hóa cácệ ự ệ ả  DSVH c a:  n Đ , Trung Qu c, Vi t Nam, Pháp, Ý, Ba Lan  T  đó đủ Ấ ộ ố ệ ừ ề 

xu t m t s  bi n pháp nh m góp ph n b o t n và phát huy giá tr  các di tích:ấ ộ ố ệ ằ ầ ả ồ ị  

đ y m nh ho t đ ng nghi p v  c a các di tích; v n d ng lý thuy t c  b n c aẩ ạ ạ ộ ệ ụ ủ ậ ụ ế ơ ả ủ  

B o tàng h c vào ho t đ ng chuyên môn t i các di tích ho t đ ng nh  m t b oả ọ ạ ộ ạ ạ ộ ư ộ ả  tàng. 

Tác gi  Tr n Bá Đ ng (2015), “Đ ng b  t nh Hà Tĩnh lãnh đ o b o t nả ầ ồ ả ộ ỉ ạ ả ồ  

và phát huy giá tr  các di tích l ch s  văn hóa t  năm 1998 đ n năm 2013” [50].ị ị ử ừ ế  Công trình đã nêu rõ ch  tr ng và s  ch  đ o c a Đ ng b  t nh Hà Tĩnh b oủ ươ ự ỉ ạ ủ ả ộ ỉ ả  

t n và phát huy giá tr  các DTLSVH t  năm 1998 đ n năm 2013; nh n xét và rútồ ị ừ ế ậ  

ra m t s  kinh nghi m t  quá trình Đ ng b  t nh Hà Tĩnh lãnh đ o b o t n vàộ ố ệ ừ ả ộ ỉ ạ ả ồ  phát huy giá tr  các DTLSVH (1998 ­ 2013). Tác gi  đã trình bày khá rõ nét vị ả ề 

b o t n và phát huy giá tr  các DTLSVH c a Hà Tĩnh ­ đ a ph ng có h n 300ả ồ ị ủ ị ươ ơ  

di tích. Nh ng kinh nghi m rút ra là c  s , ti n đ  có th  v n d ng trong th cữ ệ ơ ở ề ề ể ậ ụ ự  

hi n nhi m v  b o t n và phát huy giá tr  DTLSVH   các đ a ph ng trongệ ệ ụ ả ồ ị ở ị ươ  

th i gian t i.ờ ớ

Nghiên c u c a Nguy n Qu c Hùng (2015) “Vai trò c a c ng đ ngứ ủ ễ ố ủ ộ ồ  trong b o t n và phát huy giá tr  di s n văn hóa” [72]. Tác gi  ch  rõ trongả ồ ị ả ả ỉ  

m y ngàn năm d ng nấ ự ước và gi  nữ ước, c ng đ ng các dân t c Vi t Namộ ồ ộ ệ  

đã sáng t o và gi  gìn đạ ữ ược m t kho tàng DSVH nhi u v  s  lộ ề ề ố ượng, phong phú v  lo i hình và đa d ng trong cách bi u đ t. Kh i lề ạ ạ ể ạ ố ượng DSVH đó 

được các th  h  ngế ệ ười Vi t sáng t o, b o t n và trao truy n cho đ n ngàyệ ạ ả ồ ề ế  nay. Có được thành qu  đó là nh  cha ông ta đã phát huy đả ờ ược vai trò c aủ  

c  c ng đ ng trong tham gia b o t n và phát huy giá tr  các DSVH. Tác giả ộ ồ ả ồ ị ả 

đ a ra m t s  bi n pháp nh m phát huy h n n a vai trò c a c ng đ ngư ộ ố ệ ằ ơ ữ ủ ộ ồ  trong b o t n và phát huy giá tr  c a các DSVH   nả ồ ị ủ ở ước ta hi n nay. ệ

1.1.2. Các công trình nghiên c u v  b o t n và phát huy giá tr  các ứ ề ả ồ ị  

di tích l ch s  cách m ng ị ử ạ

1.1.2.1. Các công trình nghiên c u v  b o t n và phát huy giá tr  các ứ ề ả ồ ị  

di tích l ch s  cách m ng c a c  n ị ử ạ ủ ả ướ c

Tác gi  Tr n Ti n Dũng (ch  biên), (1976), ả ầ ế ủ Di tích cách m ng Vi t Nam ạ ệ   (1930 ­ 1945) [25]. Ph m H ng Châuạ ồ  (2013), Di tích l ch s  cách m ng Vi t ị ử ạ ệ   Nam [19]. Các tác gi  đã gi i thi u v  DTLSCM trên đ a bàn c  n c, trong đóả ớ ệ ề ị ả ướ  

đ  c p m t s  DTLSCM tiêu bi u   Ngh  An: các di tích c  b n n m trongề ậ ộ ố ể ở ệ ơ ả ằ  khu di tích Kim Liên g n v i thân th  và s  nghi p c a Ch  t ch H  Chí Minhắ ớ ế ự ệ ủ ủ ị ồ  

[25, tr.11­19]; các di tích g n v i l ch s  đ u tranh giành chính quy n d i sắ ớ ị ử ấ ề ướ ự lãnh đ o c a Đ ng nh : Tràng Kè, đình Võ Li t (Thanh Ch ng), đ n Thu nạ ủ ả ư ệ ươ ề ậ  

Đ c (H ng Nguyên) ứ ư [25, tr.37­43]. Qua đó kh ng đ nh: các DTLSCM là nh ngẳ ị ữ  

“đ a ch  đ ” trong giáo d c truy n th ng cách m ng cho các th  h  hôm nay vàị ỉ ỏ ụ ề ố ạ ế ệ  mai sau. Tuy nhiên, các tác gi  m i ch  đ  c p s  b  v  đ a danh và l ch s  hìnhả ớ ỉ ề ậ ơ ộ ề ị ị ử  thành di tích, ch a đi sâu làm rõ quá trình b o t n và phát huy giá tr  các di tíchư ả ồ ị  này t i các đ a ph ng cũng nh  trên đ a bàn c  n c.ạ ị ươ ư ị ả ướ

Tác gi  Đ  H ng Thái (1996) nghiên c u v  ả ỗ ồ ứ ề S  d ng di tích l ch s ử ụ ị ử  cách m ng trong d y h c l ch s    tr ạ ạ ọ ị ử ở ườ ng ph  thông:  ổ “Đ i m i d y h cổ ớ ạ ọ  

l y ngấ ườ ọi h c làm trung tâm” [110]. Công trình đã gi i thi u v  khu di tíchớ ệ ề  Tân Trào và ý nghĩa c a vi c s  d ng khu di tích này đ i v i vi c gi ngủ ệ ử ụ ố ớ ệ ả  

d y l ch s  cho h c sinh. Tác gi  kh ng đ nh: “giáo viên có th  s  d ngạ ị ử ọ ả ẳ ị ể ử ụ  

m t cách linh ho t và r ng rãi ngu n thông tin, t  li u và giá tr  c a di tíchộ ạ ộ ồ ư ệ ị ủ  Tân Trào   nhi u bài h c l ch s ,   nhi u hình th c t  ch c d y h c v iở ề ọ ị ử ở ề ứ ổ ứ ạ ọ ớ  

m c đích nâng cao ch t lụ ấ ượng d y h c l ch s    các trạ ọ ị ử ở ường ph  thông”ổ  [110, tr.239]. Nghiên c u c a tác gi  Hoàng Thanh H i (1999)ứ ủ ả ả , v  ề S  d ng di ử ụ   tích l ch s  trong d y h c l ch s  dân t c   các tr ng trung h c c  s ị ử ạ ọ ị ử ộ ở ườ ọ ơ ở [57]. 

Công trình đi sâu làm rõ nh ng v n đ  lý lu n và th c ti n v  s  d ng DTLSữ ấ ề ậ ự ễ ề ử ụ  trong d y h c l ch s ; ý nghĩa và vai trò c a DTLS đ i v i d y h c l ch s  ạ ọ ị ử ủ ố ớ ạ ọ ị ử ở các tr ng trung h c c  s  Theo tác gi , DTLSCM có 10 lo i hình sau: 1 ­ Cácườ ọ ơ ở ả ạ  

di tích v  phong trào yêu n c t  tr c khi có Đ ng, các di tích v  Phan B iề ướ ừ ướ ả ề ộ  Châu, Phan Chu Trinh, Nguy n Thái H c; 2 ­ Các di tích v  s  ra đ i các tễ ọ ề ự ờ ổ 

ch c ti n thân c a Đ ng; 3 ­ Các di tích v  thân th  và s  nghi p c a ch  t chứ ề ủ ả ề ế ự ệ ủ ủ ị  

H  Chí Minh; 4 ­ Di tích ph n ánh v  s  ki n, bi n c  l ch s : Xô vi t Nghồ ả ề ự ệ ế ố ị ử ế ệ Tĩnh, giai đo n đ u tranh 1936 ­ 1939, 1939 ­ 1945 d i s  lãnh đ o c a Đ ng;ạ ấ ướ ự ạ ủ ả  

5 ­ Các di tích tiêu bi u c a 2 cu c kháng chi n; 6 ­ H  th ng di tích v  căn cể ủ ộ ế ệ ố ề ứ 

đ a cách m ng: Vi t B c, Tân Trào, L c Ninh, chi n khu D, Đ ng Tháp M i;ị ạ ệ ắ ộ ế ồ ườ  

7 ­ Di tích ghi d u  n t i ác c a th c dân Pháp và đ  qu c M  nh : Côn Đ o,ấ ấ ộ ủ ự ế ố ỹ ư ả  

H a Lò, Lao B o, S n M ; 8 ­ H  th ng di tích t ng ni m, ghi  n các lãnhỏ ả ơ ỹ ệ ố ưở ệ ơ  

t ; 9 ­ Đ ng giao thông, b n c ng, b n sông nh : đ ng Tr ng S n, đ ngụ ườ ế ả ế ư ườ ườ ơ ườ  

H  Chí Minh trên bi n, sông B n H i; 10 ­ Các di tích ph n ánh s  nghi p xâyồ ể ế ả ả ự ệ  

d ng ch  nghĩa xã h i. Tác gi  lu n gi i m i quan h  gi a DTLS v i n iự ủ ộ ả ậ ả ố ệ ữ ớ ộ  dung, ch ng trình d y h c môn l ch s  dân t c   các tr ng trung h c c  s ,ươ ạ ọ ị ử ộ ở ườ ọ ơ ở  nêu lên nh ng nguyên t c s  d ng ữ ắ ử ụ DTLS trong dạy h c ọ L ch s    các tr ngị ử ở ườ  trung h c c  sọ ơ ở; trên c  s  đó, đ  xu t m t s  hình th c và ph ng pháp sơ ở ề ấ ộ ố ứ ươ ử 

d ng các DTLS trong d y h c l ch s    các tr ng trung h c c  s ụ ạ ọ ị ử ở ườ ọ ơ ở

Tác gi  Nguy n Thanh Minhả ễ  (2004), “Di tích v  H  Chí Minh   Tháiề ồ ở  Nguyên” [88]. Thái Nguyên là m t t nh n m trong An toàn khu (ATK) Vi tộ ỉ ằ ệ  

B c, n i hi n đang l u gi  nhi u d u tích quan tr ng c a Trung ắ ơ ệ ư ữ ề ấ ọ ủ ương Đ ng,ả  Chính Ph  và Bác H  trong th i k  ti n kh i nghĩa và trong cu c kháng chi nủ ồ ờ ỳ ề ở ộ ế  

ch ng th c dân Pháp xâm l c. Đ c bi t, ATK Đ nh Hóa đố ự ượ ặ ệ ị ược coi là Th  đôủ  

c a kháng chi n. Bài vi t đã cung c p thông tin và gi i thi u s  b  v  47 diủ ế ế ấ ớ ệ ơ ộ ề  tích và đi m di tích g n bó v i ho t đ ng c a Bác H    t nh Thái Nguyên. ể ắ ớ ạ ộ ủ ồ ở ỉ

Đ  Đ c Hinh (2004), “C n có cách nhìn l ch s  trong b o t n, tônỗ ứ ầ ị ử ả ồ  

t o khu di tích Đi n Biên Ph ” ạ ệ ủ [62]. Theo tác gi , Khu di tích Đi n Biênả ệ  

Ph  g m nhi u di tích, v n đ  b o t n c n th ng nh t quan đi m trongủ ồ ề ấ ề ả ồ ầ ố ấ ể  quy ho ch và quy ho ch theo t ng khu di tích đ  t o ra m t t p h p khu di tíchạ ạ ừ ể ạ ộ ậ ợ  liên hoàn. Qua đó, nêu lên nh ng n i dung c n n m v ng trong b o t n tôn t oữ ộ ầ ắ ữ ả ồ ạ  khu di tích này: M t là, c n đ t di tích đúng v i ý nghĩa và t m vóc c a nó; Haiộ ầ ặ ớ ầ ủ  

là, c n đ t nó d i góc đ  m t cu c đ ng đ u l ch s , m t tr n quy t chi nầ ặ ướ ộ ộ ộ ụ ầ ị ử ộ ậ ế ế  chi n l c, n i minh ch ng cho ngh  thu t quân s  và s c m nh c a chi nế ượ ơ ứ ệ ậ ự ứ ạ ủ ế  tranh nhân dân Vi t Nam; Ba là, c n đ t di tích trong s  phát tri n b n v ngệ ầ ặ ự ể ề ữ  

c a môi tr ng sinh thái, môi tr ng văn hóa nói chung và môi tr ng văn hóaủ ườ ườ ườ  tây B c nói riêng. ắ

Tác gi  Đ  H u Hà (ch  biên) (2006), ả ỗ ữ ủ Di tích l ch s  cách m ng Th a ị ử ạ ừ   Thiên Huế [55]. Cu n sách ố đã khái quát và phân thành các nhóm v  dề i tích và đi mể  

di tích theo các th i k  c  th  là: di tích và đi m di tích ờ ỳ ụ ể ể th i k  tr c và trongờ ỳ ướ  Cách m ng Tháng Tám năm 1945ạ ; di tích và đi m di tích trong kháng chi n ch ngể ế ố  

th c dân Pháp xâm l cự ượ ; di tích và đi m di tích trong kháng chi n ch ng đ  qu cể ế ố ế ố  

M  xâm l c.ỹ ượ  Trong đó, đi sâu gi i thi u v  đ a đi m và s  hình thành c a 53ớ ệ ề ị ể ự ủ  DTLSCM trên đ a bàn t nh Th a Thiên Hu  Các DTLSCM trên đ a bàn t nh thị ỉ ừ ế ị ỉ ể 

hi n s  đóng góp c a Đ ng b  và nhân dân Th a Thiên Hu  trong ệ ự ủ ả ộ ừ ế l ch sị ử đ uấ  tranh cách m ng d i s  lãnh đ o c a Đ ng. Tuy nhiên, công trình m i ch  gi iạ ướ ự ạ ủ ả ớ ỉ ớ  thi u s  b  v  đ a đi m cũng nh  s  ki n l ch s  cách m ng g n v i vi c hìnhệ ơ ộ ề ị ể ư ự ệ ị ử ạ ắ ớ ệ  thành di tích, ch a đi sâu lu n gi i đ n ho t đ ng b o t n và phát huy giá trư ậ ả ế ạ ộ ả ồ ị DTLSCM

Tr n Đ c Nguyên (2010) “Phát huy giá tr  c a các di tích l ch s  cáchầ ứ ị ủ ị ử  

m ng ­ kháng chi n trên đ a bàn th  đô Hà N i” ạ ế ị ủ ộ [91]. Theo tác gi : ả Di tích cách m ng ­ kháng chi n là m t b  ph n c u thành h  th ng các DTLSVH,ạ ế ộ ộ ậ ấ ệ ố  tuy nhiên, nó có nh ng đi m khác v i các di tích tôn giáo tín ngữ ể ớ ưỡng như đình, đ n, chùa, mi u   ch : đó là nh ng đ a đi m c  th , công trình ki nề ế ở ỗ ữ ị ể ụ ể ế  trúc có s n (nhà  , đẵ ở ường ph …), nh ng công trình đố ữ ược con ngườ ạ  i t onên phù h p v i m c đích s  d ng (đ a đ o, h m bí m t…) g n v i nh ngợ ớ ụ ử ụ ị ạ ầ ậ ắ ớ ữ  

s  ki n c  th , nhân v t l ch s  mà tr  thành di tích nh : Khu di tích Phự ệ ụ ể ậ ị ử ở ư ủ 

Ch  t ch, Nhà 48 Hàng Ngang, Nhà l u ni m V n Phúc, H m ch  huyủ ị ư ệ ạ ầ ỉ  Thành  y   Võng Th , H  H u Ti p (n i máy bay B52 M  b  b n r i) ủ ở ị ồ ữ ệ ơ ỹ ị ắ ơ  Các di tích này v a khó b o t n v a khó phát huy tác d ng n u không đừ ả ồ ừ ụ ế ượ  cquan tâm đ c bi t.ặ ệ  Tác gi  đã th ng kê v  các DTLSCM và nêu lên giá trả ố ề ị 

l ch s , văn hóa, l u ni m, giáo d c truy n th ng c a các di tích; đánh giáị ử ư ệ ụ ề ố ủ  

th c tr ng và đ  xu t nh ng gi i pháp nh m phát huy h n n a giá tr  cácự ạ ề ấ ữ ả ằ ơ ữ ị  DTLSCM trên đ a bàn th  đô Hà N i. ị ủ ộ

Tác giá Nguy n Qu c Hùng (2012), “Di tích cách m ng ­ ễ ố ạ b ng ch ngằ ứ  

c a s  đ i thay” [71]. Tác gi  đ  c p đ n quan ni m v  DTLSCM trong khoủ ự ổ ả ề ậ ế ệ ề  tàng DSVH Vi t Nam. Theo đó “Trong kho tàng di s n văn hóa Vi t Nam, cóệ ả ệ  

m t ộ lo i hình di tích đ c bi t, khi đạ ặ ệ ược x p chung v i di tích l ch s , khiế ớ ị ử  

được tách riêng v i x ng danh “di tích cách m ng” [71, tr.3]. Lo i hình diớ ư ạ ạ  tích này là b ng ch ng c a m t giai đo n l ch s , g n li n v i phong tràoằ ứ ủ ộ ạ ị ử ắ ề ớ  cách m ng dạ ướ ựi s  lãnh đ o c a ĐCSVN. Đây là giai đo n l ch s  làmạ ủ ạ ị ử  thay đ i di n m o và nâng cao v  th  c a đ t nổ ệ ạ ị ế ủ ấ ước. DTLSCM “là nh ngữ  

b ng ch ng th  hi n v t ch t và tinh th n ph n ánh quá trình đ u tranhằ ứ ể ệ ậ ấ ầ ả ấ  giành đ c l p dân t c (1930 ­ 1945), cu c kháng chi n ch ng th c dânộ ậ ộ ộ ế ố ự  Pháp (1945 ­ 1954), ch ng  đ  qu c M  th ng nh t  đ t nố ế ố ỹ ố ấ ấ ước (1954 ­ 1975), nh ng cu c chi n b o v  biên gi i phía B c, biên gi i Tây Nam vàữ ộ ế ả ệ ớ ắ ớ  quá trình xây d ng đ t nự ấ ước dướ ựi s  lãnh đ o c a Đ ng” [71, trạ ủ ả 3].  

V  th i gian ra đ i c a các DTLSCM: “D u m c b t đ u c a giai đo nề ờ ờ ủ ấ ố ắ ầ ủ ạ  

l ch s  này có th  đ c đ y lên s m h n tr c khi Đ ng ra đ i, b t đ u t  cácị ử ể ượ ẩ ớ ơ ướ ả ờ ắ ầ ừ  phong trào yêu n c cu i th  k  XIX ­ đ u th  k  XX. Chí ít là th i đi m ra đ iướ ố ế ỷ ầ ế ỷ ờ ể ờ  

và ho t đ ng c a các t  ch c cách m ng ti n thân c a Đ ng C ng s n Vi tạ ộ ủ ổ ứ ạ ề ủ ả ộ ả ệ  Nam” [71, tr.4]. Không gian phân b  các DTLSCM tr i dài trên kh p đ t n c.ố ả ắ ấ ướ  Tác gi  nêu lên nh ng khó khăn trong ho t đ ng b o t n và phát huy giá trả ữ ạ ộ ả ồ ị 

c a lo i hình di tích này. T  đó kh ng đ nh: các DTLSCM đ c b o t n, giủ ạ ừ ẳ ị ượ ả ồ ữ gìn và phát huy hi u qu , phù h p v i truy n th ng và th i đ i s  là nh ngệ ả ợ ớ ề ố ờ ạ ẽ ữ  thông đi p, nh ng b ng ch ng sinh đ ng có s c thuy t ph c đ i v i các thệ ữ ằ ứ ộ ứ ế ụ ố ớ ế 

h  Vi t Nam.   ệ ệ

Các tác gi  Sông Lam, Bình Minh, Minh Khánh (2012),  ả Đ a ch  đ ị ỉ ỏ 

c a tu i tr   ủ ổ ẻ Vi t Nam  ệ [80]. Theo các tác gi : hi n nay, nhi u đoàn viên thanhả ệ ề  niên trong đó có c  h c sinh, sinh viên đang ng i trên gh  nhà tr ng “h ng”ả ọ ồ ế ườ ổ  

ki n th c v  l ch s  dân t c, l ch s  cách m ng, ít đế ứ ề ị ử ộ ị ử ạ ược ti p c n v i cácế ậ ớ  DTLSCM, nh ng “đ a ch  đ ” ngay chính trên quê h ng mình  Cu n sáchữ ị ỉ ỏ ươ ố  

gi i thi u v  các DTLSCM nh : An toàn khu Đ nh Hóa, Ngã ba Đ ng L c,ớ ệ ề ư ị ồ ộ  Nhà tù Côn Đ o, Thành c  Qu ng Tr , Truông B n  Qua đó kh ng đ nh giáả ổ ả ị ồ ẳ ị  

tr  văn hóa, l ch s ; truy n th ng cách m ng c a các di tích, là n i góp ph nị ị ử ề ố ạ ủ ơ ầ  giáo d c truy n th ng đ i v i toàn th  nhân dân đ c bi t là th  h  tr  Vi tụ ề ố ố ớ ể ặ ệ ế ệ ẻ ệ  Nam

Ban Ch p hành Đ ng b  t nh Đ kNông (2013), ấ ả ộ ỉ ắ L ch s  di tích cách ị ử  

m ng nhà ng c ĐăkMil (1942 ­ 1943)  ạ ụ [3]. Công trình t p trung trình bày vậ ề 

âm m u thành l p nhà ng c ĐăkMil c a th c dân pháp, tinh th n đ u tranhư ậ ụ ủ ự ầ ấ  

b t khu t c a các chi n s  cách m ng t i nhà ng c này. Trên c  s  đó, c nấ ấ ủ ế ỹ ạ ạ ụ ơ ở ầ  

ti p t c phát huy giá tr  di tích nhà ng c ĐăkMil v i công cu c b o v  Tế ụ ị ụ ớ ộ ả ệ ổ 

qu c hi n nay. Đố ệ ưa ra nh ng bi n pháp b o t n và phát huy giá tr  di tíchữ ệ ả ồ ị  nhà ng c ĐăkMilụ  trong th i gian t iờ ớ  như: t  ch c công tác giáo d c, gi iổ ứ ụ ớ  thi u di tích đ n các nhà trệ ế ường, th yầ , cô giáo, các em h c sinh, ph  huynh;ọ ụ  

t  ch c tr ng bày, gi i thi u hi n v t, ổ ứ ư ớ ệ ệ ậ phù h p v iợ ớ  tâm lý, tình c m c aả ủ  các đ i tố ượng tham quan; khai thác di tích c n làm n i b t lên nh ng giá trầ ổ ậ ữ ị 

đ c s c c a di tích; th c hi n có hi u qu  ho t đ ng ph i h p tuyênặ ắ ủ ự ệ ệ ả ạ ộ ố ợ  truy n, qu ng bá trên các phề ả ương ti n thông tin đ i chúng; áp d ng nh ngệ ạ ụ ữ  thành t u khoa h c công ngh  vào b o t n và phát huy giá tr  c a các diự ọ ệ ả ồ ị ủ  tích; b  sung các y u t  c n thi t đ  phát huy giá tr  c a các di tích nh :ổ ế ố ầ ế ể ị ủ ư  

đường giao thông, xây d ng tự ượng đài, tr ng cây xanhồ

Các tác gi  ả L u Đ c Th , Nguy n Th  Tri u (2013),ư ứ ọ ễ ị ề  “B o t n và phátả ồ  huy Di tích l ch s  cách m ng   t nh Qu ng Trị ử ạ ở ỉ ả ị”  [118]. Cu c kháng chi nộ ế  

ch ng Pháp và M  đi qua đã đ  l i cho Qu ng Tr  nhi u DTLSCM có quy môố ỹ ể ạ ả ị ề  

và t m c : Thành c  Qu ng Tr , Sân bay Tà C n, Đ a đ o Vĩnh M c, Nhà laoầ ỡ ổ ả ị ơ ị ạ ố  Lao B o… Các tác gi  nêu lên m t s  bi n pháp b o t n và phát huy giá trả ả ộ ố ệ ả ồ ị DTLSCM th i gian t i nh : công tác ki m kê, đi u tra di tích ph i đ c ti nờ ớ ư ể ề ả ượ ế  hành th ng xuyên; phát huy giá tr  di tích c n chú tr ng c  y u t  v t ch t vàườ ị ầ ọ ả ế ố ậ ấ  tinh th n; phân c p qu n lý ch t ch ; đ y m nh ầ ấ ả ặ ẽ ẩ ạ xã h i hóa b o t n và phátộ ả ồ  huy DTLSCM c a t nhủ ỉ

Tác gi  Nguy n Doãn Tuânả ễ  (2013), “Pho s  vô giá t  các di tích l chử ừ ị  

s  văn hóa và cách m ng kháng chi n c a Th  đô Hà N iử ạ ế ủ ủ ộ ” [156]. Trên đ aị  bàn Th  đô không ch  có v  s  phong phú, đa d ng c a DTLSVH, mà còn cóủ ỉ ề ự ạ ủ  các di tích cách m ng kháng chi n nh : nhà 90 Th  Nhu m, 5D Hàm Long,ạ ế ư ợ ộ  

48 Hàng Ngang, v i các đ a đ o Nam H ng, H m Ch  huy S  đoàn 361, pháoớ ị ạ ồ ầ ỉ ư  đài Xuân Canh, pháo đài Láng  Nh ng di tích cách m ng và kháng chi n làữ ạ ế  trang s  v  vang chói l i c a Đ ng b  và nhân dân Th  đô, c a Đ ng, Bácử ẻ ọ ủ ả ộ ủ ủ ả  

H  và c  dân t c; góp ph n làm nên m t bách khoa th  Hà N i, b n s c c aồ ả ộ ầ ộ ư ộ ả ắ ủ  

“Th  đô Anh hùng”, “Thành ph  di s n” thành ph  ngàn năm văn hi nủ ố ả ố ế

Tác gi  Cao Huy Hùng (ch  biên) (2014), ả ủ Di tích l ch s  văn hóa   Th a ị ử ở ừ   Thiên Huế [68]. Cu n sách kh ng đ nh t nh Th a Thiên Hu  không ch  có nh ngố ẳ ị ỉ ừ ế ỉ ữ  DTLSVH tr ng t n v i b  dày l ch s , mà còn có các DTLSCM g n v i các sườ ồ ớ ề ị ử ắ ớ ự 

ki n cách m ng d i s  lãnh đ o c a Đ ng và Đ ng b  trong ti n trình cáchệ ạ ướ ự ạ ủ ả ả ộ ế  

m ng c a dân t c. Nh  Khu di tích Chín H m (thu c ph ng An Tây, thành phạ ủ ộ ư ầ ộ ườ ố 

Hu ), Chi n khu D ng Hòa;ế ế ươ  Đ a đ o Khu u  Tr  Thiên Hu  (xã H ng Vân,ị ạ ỷ ị ế ươ  huy n H ng Trà)  Các DTLSCM th  hi n ph m ch t, ý chí, trí tu  và b n lĩnhệ ươ ể ệ ẩ ấ ệ ả  cách m ng c a Đ ng b  và nhân dân x  Hu  Ngày nay, vi c b o t n, tôn t o,ạ ủ ả ộ ứ ế ệ ả ồ ạ  

gi i thi u v  giá tr  c a h  th ng DTLSVH trên đ a bàn Hu  có ý nghĩa to l nớ ệ ề ị ủ ệ ố ị ế ớ  trong giáo d c truy n th ng, giáo d c nh ng giá tr  văn hóa t t đ p cho các th  hụ ề ố ụ ữ ị ố ẹ ế ệ 

ng i Vi t Nam. Tuy nhiên, công trình ch a đi sâu lu n gi i v  quá trình b o t nườ ệ ư ậ ả ề ả ồ  

và phát huy giá tr  các DTLSCM d i s  lãnh đ o c a Đ ng b  đ a ph ng.ị ướ ự ạ ủ ả ộ ị ươ

Tác gi  Ph m Xuân Thăng (2014) “Phát huy giá tr  các di tích l ch s  cáchả ạ ị ị ử  

m ng trên đ a bàn t nh H i D ng” [115]. Theo th ng kê toàn t nh H i D ngạ ị ỉ ả ươ ố ỉ ả ươ  

có 116 DTLSCM c p qu c gia và c p t nh. Th i gian qua, các DTLSCM đãấ ố ấ ỉ ờ  

đ c các c p  y đ ng, chính quy n và nhân dân trong t nh quan tâm đ u t , tônượ ấ ủ ả ề ỉ ầ ư  

t o. Tuy nhiên, m t t  l  không nh  di tích đó đã và đang b  xu ng c p ho c bạ ộ ỷ ệ ỏ ị ố ấ ặ ị 

s  d ng sai m c đích hay đã đ c phê duy t d  án trùng tu, tôn t o nh ngử ụ ụ ượ ệ ự ạ ư  

ch a đ c tri n khai xây d ng  Trên c  s  đó, tác gi  đ  xu t nh ng yêu c uư ượ ể ự ơ ở ả ề ấ ữ ầ  

và bi n pháp nh m b o t n và phát huy giá tr  c a các DTLSCM trênệ ằ ả ồ ị ủ  đ a bànị  

t nh. ỉ

Tr n Đ c Nguyên (2014) nghiên c u v  “Các di tích l ch s  cáchầ ứ ứ ề ị ử  

m ng tiêu bi u   t nh B c Ninh” [92]. Tác gi  nêu rõ: t nh B c Ninh là đ aạ ể ở ỉ ắ ả ỉ ắ ị  

phương giàu truy n th ng l ch s , đ u tranh cách m ng. Truy n th ng đóề ố ị ử ấ ạ ề ố  

được minh ch ng qua h  th ng DTLSVH đa d ng và phong phú, trong đóứ ệ ố ạ  

có các DTLSCM. Các DTLSCM tiêu bi u c a t nh nh : Khu di tích l uể ủ ỉ ư ư  

ni m đ ng chí Nguy n Văn C , Khu di tích l u ni m đ ng chí Ngô Giaệ ồ ễ ừ ư ệ ồ  

T , Di tích gác nhà c  Đám Thi ­ đ a đi m đự ụ ị ể ược Thường v  Trung ụ ươ  ng

Đ ng và X   y B c K  đã ch n làm c  s  ho t đ ng cách m ng  Ngàyả ứ ủ ắ ỳ ọ ơ ở ạ ộ ạ  nay, nh ng di tích  y đã và đang gi  vai trò quan tr ng trong đ i s ng xãữ ấ ữ ọ ờ ố  

h i, góp ph n không nh  trong vi c giáo d c truy n th ng yêu nộ ầ ỏ ệ ụ ề ố ước cho 

th  h  tr  trên đ a bàn t nh nói riêng và nhân dân c  nế ệ ẻ ị ỉ ả ước nói chung

1.1.2.2. Các công trình nghiên c u v  b o t n và phát huy giá tr  các ứ ề ả ồ ị  

tr ng c a con ngư ủ ười Ngh  An. Khái quát nh ng nét tiêu bi u v  th c tr ngệ ữ ể ề ự ạ  công tác giáo d c truy n th ng cho thanh thi u niên   Ngh  An. T  đó, đụ ề ố ế ở ệ ừ ề 

xu t nh ng gi i pháp nâng cao ch t lấ ữ ả ấ ượng giáo d c truy n th ng cho thanhụ ề ố  thi u niên trên đ a bàn t nh Ngh  An hi n nay. Các tác gi  kh ng đ nh: quáế ị ỉ ệ ệ ả ẳ ị  trình m  c a, h i nh p qu c t  mang l i nhi u thu n l i, song cũng đ t raở ử ộ ậ ố ế ạ ề ậ ợ ặ  nhi u thách th c, tiêu c c v  lý tề ứ ự ề ưởng cách m ng, đ o đ c, văn hóa c a m tạ ạ ứ ủ ộ  

b  ph n không nh  thanh, thi u niên đang có d u hi u suy thoái, xu ng c p.ộ ậ ỏ ế ấ ệ ố ấ  

Vi c l a ch n và phát huy nh ng giá tr  văn hóa, nh t là truy n th ng cáchệ ự ọ ữ ị ấ ề ố  

m ng đ  giáo d c cho thanh thi u niên là yêu c u b c thi t.ạ ể ụ ế ầ ứ ế  Theo các tác 

gi : “di tích l ch s  văn hóa và cách m ng cung c p nh ng ki n th c vănả ị ử ạ ấ ữ ế ứ  hóa, l ch s , truy n th ng cách m ng c a dân t c và quê hị ử ề ố ạ ủ ộ ương x  Ngh ,ứ ệ  

là c i ngu n đ  hun đúc lòng t  hào dân t c, xây d ng b n lĩnh, trí tu  choộ ồ ể ự ộ ự ả ệ  

th  h  tr ” [24, tr.119]. Đ  nâng cao tính hi u qu  giáo d c truy n th ngế ệ ẻ ể ệ ả ụ ề ố  qua s  d ng các di tích; c n đ a chử ụ ầ ư ương trình tham quan, ho t đ ng ngo iạ ộ ạ  khóa   các di tích vào k  ho ch đào t o c a trở ế ạ ạ ủ ường, g n li n v i n i dung,ắ ề ớ ộ  

chương trình gi ng d y các môn khoa h c xã h i; k t h p ho t đ ng thamả ạ ọ ộ ế ợ ạ ộ  quan v i ho t đ ng văn ngh  và g p g , trao đ i v i nhân ch ng l ch s ớ ạ ộ ệ ặ ỡ ổ ớ ứ ị ử  

Nh ng ho t đ ng này đữ ạ ộ ượ ổc t  ch c chu đáo, linh ho t s  gây đứ ạ ẽ ược h ngứ  thú và xúc đ ng trong gi i tr , hun đúc tinh th n ham h c h i, t  ph n đ u,ộ ớ ẻ ầ ọ ỏ ự ấ ấ  

t  rèn luy n, noi gự ệ ương các th  h  cha anh đi trế ệ ước. Công trình m i ch  đớ ỉ ề 

c p t i bi n pháp khai thác giá tr  c a h  th ng DTLSVH nói chung vàậ ớ ệ ị ủ ệ ố  DTLSCM nói riêng trong giáo d c truy n th ng. Ch a lu n bàn v  quáụ ề ố ư ậ ề  trình b o t n, tôn t o cũng nh  vi c phát huy giá tr  các DTLSCM trongả ồ ạ ư ệ ị  phát tri n kinh t , văn hóa, xã h i c a t nh Ngh  An.ể ế ộ ủ ỉ ệ

S  Văn hóa Thông tin Ngh  An (2005), ở ệ Ngh  An di tích danh th ng ệ ắ  

[102]. Ngh  An là m t trong nh ng đ a ch  văn hóa đ c bi t c a c  nệ ộ ữ ị ỉ ặ ệ ủ ả ướ  c

v i h  th ng di tích và danh th ng đa d ng, phong phú, nhi u ch ng lo i.ớ ệ ố ắ ạ ề ủ ạ  

Các  DTLSCM trên đ a bàn t nh là n i ghi d u nh ng c  s  cách m ng,ị ỉ ơ ấ ữ ơ ở ạ  phong trào đ u tranh c a nhân dân Ngh  An dấ ủ ệ ướ ựi s  lãnh đ o c a Đ ng.ạ ủ ả  

H  th ng di tích Xô vi t Ngh  Tĩnh nh : m  các chi n s  hy sinh trongệ ố ế ệ ư ộ ế ỹ  ngày 12/9/1930   Thái Lão ­ H ng Nguyên; đình Võ Li t; c m di tích làngở ư ệ ụ  

Đ  ­ H ng Dũng; di tích Tràng Kè; Ngã ba B n Th y. Các di tích trongỏ ư ế ủ  kháng chi n ch ng M  nh : Truông B n, c t M c s  0 đế ố ỹ ư ồ ộ ố ố ường H  Chíồ  Minh, Hang H a Ti n. Các di tích l u ni m danh nhân nh : Khu di tíchỏ ễ ư ệ ư  Phan B i Châu, di tích l u ni m Lê H ng Phong, Phan Đăng L u, Phùngộ ư ệ ồ ư  Chí Kiên. Cu n sách cung c p cho đ c gi  thông tin s  b  v  đ a đi m,ố ấ ộ ả ơ ộ ề ị ể  

l ch s  hình thành và t n t i c a các DTLSCM tiêu bi u trên quê hị ử ồ ạ ủ ể ươ  ng

x  Ngh  Đây là m t ngu n l c quan tr ng và c n thi t đ  phát tri n KT ­ứ ệ ộ ồ ự ọ ầ ế ể ể  

XH c a t nh, là “đ a ch  đ ”, m nh ngu n nuôi dủ ỉ ị ỉ ỏ ạ ồ ưỡng và giáo d c nh ngụ ữ  giá tr  truy n th ng cách m ng cho các th  h  hôm nay và mai sau.ị ề ố ạ ế ệ

Các tác gi  Nguy n Đ c Cả ễ ứ ường, Ph m Hạ ương Lan, Anh Minh 

(2008), Huy n tho i Truông B n b n hùng ca th  k  XX   ề ạ ồ ả ế ỷ [23]; Ban tổ 

ch c k  ni m  40 năm  chi n th ng Truông B n (2008),  ứ ỷ ệ ế ắ ồ Truông   B n ồ   chi n công và huy n tho i  ế ề ạ [8]. Các công trình đã gi i thi u v  đ a danhớ ệ ề ị  Truông B n ­ là đi m k t n i các huy t m nh giao thông quan tr ng chiồ ể ế ố ế ạ ọ  

vi n cho mi n Nam trong cu c kháng chi n ch ng M ;  là  đ a đi mệ ề ộ ế ố ỹ ị ể  chi n đ u anh dũng, kiên cế ấ ường c a bao th  h  thanh niên xung phongủ ế ệ  Ngh  An, n i b t là s  hy sinh c a 13 li t s  thanh niên xung phong. Diệ ổ ậ ự ủ ệ ỹ  tích Truông B n là b n hùng ca nh m tri ân các chi n s , li t s  c aồ ả ằ ế ỹ ệ ỹ ủ  

l c lự ượng b  đ i, thanh niên xung phong, dân quân t  v  đã ngã xu ngộ ộ ự ệ ố  trên m nh đ t này trong s  nghi p đ u tranh th ng nh t nả ấ ự ệ ấ ố ấ ước nhà. Di tích Truông B n mãi mai là m c son chói ng i, “đ a ch  đ ” đ  giáo d cồ ố ờ ị ỉ ỏ ể ụ  

truy n th ng cách m ng cho cán b , nhân dân, đ c bi t là cho các thề ố ạ ộ ặ ệ ế 

h  tr  ệ ẻ

Tác gi  Nguy n Xuân Th y (2010),  ả ễ ủ Di tích Bác H    Kim Liên ồ ở  

[125]. Cu n sách gi i thi u v  13 di tích l ch s  g n bó v i quê n i, quêố ớ ệ ề ị ử ắ ớ ộ  ngo i, tu i th  và hai l n Bác v  thăm quê (1957; 1961). Khu di tích Kimạ ổ ơ ầ ề  Liên là m t trong nh ng di tích đ c bi t quan tr ng g n v i quê hộ ữ ặ ệ ọ ắ ớ ương, gia đình, th i niên thi u c a Ch  t ch H  Chí Minh. Tác gi  trình bàyờ ế ủ ủ ị ồ ả  

m t s  nét v  b o t n, tôn t o khu di tích Kim Liên g n v i phát tri n duộ ố ề ả ồ ạ ắ ớ ể  

l ch [125, tr.87­93]. T  góc nhìn m i v  quan h  bi n ch ng gi a vănị ừ ớ ề ệ ệ ứ ữ  hóa và du l ch, kinh t , T nh  y Ngh  An đã ch  trị ế ỉ ủ ệ ủ ương l p d  án b oậ ự ả  

t n, tôn t o Khu DTLSVH Kim Liên g n v i phát tri n du l ch. D  ánồ ạ ắ ớ ể ị ự  còn đi sâu b o t n và phát huy giá tr  các DSVH phi v t th  nh : hát víả ồ ị ậ ể ư  

d m, hát phặ ường v i, đò đ a, l  h i dân gian… Nh ng giá tr  văn hóaả ư ễ ộ ữ ị  

g n bó và tác đ ng sâu s c đ n nhân cách ngắ ộ ắ ế ười dân x  Ngh  Tuyứ ệ  nhiên, Khu di tích Kim liên được công nh n là di tích qu c gia đ c bi tậ ố ặ ệ  

t  năm tháng 5 năm 2012. Ph m vi nghiên c u c a lu n án đ  c p đ nừ ạ ứ ủ ậ ề ậ ế  các DTLSCM c p qu c gia, không nghiên c u các di tích c p qu c giaấ ố ứ ấ ố  

đ c bi t. ặ ệ

Các tác gi  Nguy n Duy Quý, Nguy n Tr ng Đ  (2011), ả ễ ễ ọ ệ Văn hóa và  con ng ườ i X  Ngh  nh ng b c chân dung   ứ ệ ữ ứ [94]. Các tác gi  lu n bàn vả ậ ề truy n th ng văn hóa lâu đ i và phong phú c a x  Ngh , s  đóng góp c aề ố ờ ủ ứ ệ ự ủ  văn hóa x  Ngh  vào n n văn hóa Vi t Nam ngàn năm văn hi n. Trongứ ệ ề ệ ế  

ph n nh ng b c chân dung, tác gi  đ  c p đ n m t s  nhân v t ti u bi uầ ữ ứ ả ề ậ ế ộ ố ậ ể ể  

nh : H  Chí Minh, Phan B i Châu, Phùng Chí Kiên  nh ng danh nhân vănư ồ ộ ữ  hóa có vai trò to l n trong ti n trình phát tri n c a cách m ng Vi t Nam.ớ ế ể ủ ạ ệ  Ngày nay, nh ng đ a danh, di tích g n v i cu c đ i, thân th  và s  nghi pữ ị ắ ớ ộ ờ ế ự ệ  

c a nh ng danh nhân là đ a ch  văn hóa tiêu bi u c a đ a phủ ữ ị ỉ ể ủ ị ương, là minh 

ch ng góp ph n b o v  và phát huy giá tr  văn hóa cách m ng trong giáoứ ầ ả ệ ị ạ  

d c truy n th ng, lòng yêu nụ ề ố ước cho nhân dân Ngh  An nói riêng và cệ ả 

nước nói chung

T nh  y, H i đ ng nhân dân, UBND t nh Ngh  An (2012), ỉ ủ ộ ồ ỉ ệ L ch s ị ử  Ngh  An ệ , t p 2 ậ  (t  năm 1945 đ n năm 2005) [150]. Cu n sách gi i thi uừ ế ố ớ ệ  

nh ng ch ng đ ng đ y gian lao, th  thách nh ng r t đ i t  hào c a Đ ngữ ặ ườ ầ ử ư ấ ỗ ự ủ ả  

b , chính quy n và nhân dân t nh Ngh  An t  sau Cách m ng Tháng Tám nămộ ề ỉ ệ ừ ạ  

1945 đ n năm 2005. Trong cu c kháng chi n ch ng M , t nh Ngh  An là đ aế ộ ế ố ỹ ỉ ệ ị  

ph ng góp s c mình cùng v i quân và dân c  n c đi đ n toàn th ng mùaươ ứ ớ ả ướ ế ắ  Xuân năm 1975, gi i phóng mi n Nam, th ng nh t đ t n c. Đây là giai đo nả ề ố ấ ấ ướ ạ  

đ  l i nhi u DTLSCM ghi nh n tinh th n, ý chí cách m ng kiên trung c a baoể ạ ề ậ ầ ạ ủ  

th  h  ng i dân Ngh  An trong cu c đ u tranh b o v  T  qu c, làế ệ ườ ệ ộ ấ ả ệ ổ ố  đ a chị ỉ 

đ  trong giáo d c truy n th ng cách m ng cho các th  h  ngỏ ụ ề ố ạ ế ệ ười Vi t Nam.ệ

Vũ Th  Thanh Tú (2013),  nghiên c u v  ị ứ ề Đ ng b  t nh Ngh  An lãnh ả ộ ỉ ệ  

đ o công tác b o t n và phát huy di tích l ch s  văn hóa t  năm 1991 đ n ạ ả ồ ị ử ừ ế   năm 2012 [155]. Công trình trình bày ch  trủ ương và s  ch  đ o Đ ng bự ỉ ạ ả ộ 

t nh Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  DTLSVH t  năm 1991 đ nỉ ệ ề ả ồ ị ừ ế  năm 2012. Đ a ra nh n xét và rút ra m t s  kinh nghi m v  s  lãnh đ o,ư ậ ộ ố ệ ề ự ạ  

ch  đ o c a Đ ng b  t nh Ngh  An trong b o t n và phát huy giá trỉ ạ ủ ả ộ ỉ ệ ả ồ ị DTLSVH. Các kinh nghi m trong xác đ nh ch  trệ ị ủ ương nh : C n hoànư ầ  thi n chính sách bệ ảo t n và phát huy giá tr  di tích đ  ti p t c nâng caoồ ị ể ế ụ  

nh n th c cho các c p, các ngành, đ a phậ ứ ấ ị ương, nhân dân v  s  c n thi tề ự ầ ế  

ph i b o t n và phát huy giá tr  các DTLSVH trong th i k  m i; c nả ả ồ ị ờ ỳ ớ ầ  phát huy quan  đi m  b o t n di tích là trách nhi m c a toàn xã h i,ể ả ồ ệ ủ ộ  

nh ng Nhà nư ước v n gi  vai trò ch  đ o  M t s  kinh nghi m trongẫ ữ ủ ạ ộ ố ệ  

ch  đ o th c hi n: Vi c b o t n các di tích trỉ ạ ự ệ ệ ả ồ ước h t ph i đ m b oế ả ả ả  

được tính trung th c c a l ch s  hình thành các di tích, không đự ủ ị ử ược làm sai l ch các giá tr  và đ c đi m v n có c a di tích, ph i gi  gìn nguyênệ ị ặ ể ố ủ ả ữ  

v n, không làm bi n đ i nh ng y u t  c u thành c a di tích, đ m b oẹ ế ổ ữ ế ố ấ ủ ả ả  tính nguyên g c c a di tích;  b o t n di tích ph i g n v i  khai thácố ủ ả ồ ả ắ ớ  

nh ng giá tr  văn hóa v t th  và phi v t th  c a di tích, v i s  phátữ ị ậ ể ậ ể ủ ớ ự  tri n KT ­ XH c a đ a phể ủ ị ương và đ c bi t ph i g n li n v i s  phátặ ệ ả ắ ề ớ ự  tri n du l ch c a t nh nhà; t o l p s  hài hòa gi a phát tri n kinh t , quáể ị ủ ỉ ạ ậ ự ữ ể ế  trình đô th  hóa v i vi c b o v  di tích, ngăn ch n tình tr ng l n chi mị ớ ệ ả ệ ặ ạ ấ ế  

đ t đai và xây d ng các công trình không phù h p trong các khu v c b oấ ự ợ ự ả  

v  và vùng đ m c a di tích  K t qu  nghiên c u là n i dung đ  nghiênệ ệ ủ ế ả ứ ộ ể  

c u sinh có th  th m kh o trong th c hi n lu n án. Tuy nhiên, Nghứ ể ả ả ự ệ ậ ệ 

An là t nh có h n 1395 DTLSVH, ph m vi nghiên c u c a lu n văn th cỉ ơ ạ ứ ủ ậ ạ  

sĩ này ch a đi sâu làm rõ ho t đ ng b o t n và phư ạ ộ ả ồ át huy giá tr  cácị  DTLSCM c p qu c gia dấ ố ướ ựi s  lãnh đ o c a Đ ng b ạ ủ ả ộ

Tác gi  Ph m Xuân Thành (2015), nghiên c u v  ả ạ ứ ề Đình làng Ngh  An ệ  

v i  ớ l  h i dân gian ễ ộ , t p 1 [113]. Công trình đã gi i thi u v  62 ngôi đìnhậ ớ ệ ề  làng trên đ a bàn t nh Ngh  An. Tác gi  ch  rõ có s  giao thoa gi a di tíchị ỉ ệ ả ỉ ự ữ  đình làng v i DTLSCM trên đ a bàn t nh Ngh  An. Trong nh ng năm 1930ớ ị ỉ ệ ư  

­ 1931, khi cao trào Xô vi t Ngh  Tĩnh n  ra, đình làng là n i di n ra cácế ệ ổ ơ ễ  

cu c h p c a các t  ch c đ ng, n i nhân dân t p trung đ u tranh; khiộ ọ ủ ổ ứ ả ơ ậ ấ  chính quy n Xô Vi t đề ế ược thành l p, các cán b  xã, thôn l y đình làngậ ộ ấ  làm n i làm vi c. Tiêu bi u nh : đình Võ Li t, đình H u, đình Tám Mái,ơ ệ ể ư ệ ậ  đình Mõ… Đình làng trên đ a bàn Ngh  An ị ệ không ch  là DTLSVH truy nỉ ề  

th ng mà còn là DTLSCM, do đó giá tr  c a đình làng luôn g n bó vàố ị ủ ắ  

trường t n v i s  phát tri n c a n n văn hóa dân t c.ồ ớ ự ể ủ ề ộ

1.2. Khái quát k t qu  các công trình khoa h c đã đế ả ọ ược công bố 

và nh ng v n đ  đ t ra lu n án t p trung gi i quy tữ ấ ề ặ ậ ậ ả ế

1.2.1. Khái quát k t qu  các công trình nghiên c u liên quan đ n đ ế ả ứ ế ề   tài

M t là, ộ   b o t n và phát huy các DTLSVH nói chung và DTLSCMả ồ  nói riêng đã thu hút s  quan tâm c a nhi u nhà khoa h c, c a đ i ngũ cánự ủ ề ọ ủ ộ  

b  lãnh đ o, qu n lý, cán b  chuyên trách. Các công trình ch  y u gi iộ ạ ả ộ ủ ế ả  quy t v n đ  dế ấ ề ưới góc đ  khoa h c L ch s , Văn hóa, Kinh t , Du l ch,ộ ọ ị ử ế ị  

Lu t h c  Có m t s  công trình khai thác dậ ọ ộ ố ưới góc đ  nghiên c u c aộ ứ ủ  khoa h c L ch s  ĐCSVN nh ng ch  khai thác đ i v i các DTLSVH nóiọ ị ử ư ỉ ố ớ  chung mà ch a nghiên c u, đ  c p nhi u đ n b o t n và phát huy giá trư ứ ề ậ ề ế ả ồ ị các DTLSCM. 

Hai là, nh ng công trình nghiên c u v  b o t n và phát huy giá trữ ứ ề ả ồ ị DTLSVH trên ph m vi c  nạ ả ước đã gi i thi u ớ ệ khá rõ nét v  các di tích ti uề ể  

bi u. M t s  công trình ch  rõ v  trí, vai trò c a các DTLSVH ­ m t ngu nể ộ ố ỉ ị ủ ộ ồ  

l c quan tr ng trong phát tri n KT ­ XH, nh t là phát tri n Du l ch. M t sự ọ ể ấ ể ị ộ ố công trình nêu lên th c tr ng, nguyên nhân và đ  xu t nh ng gi i pháp phátự ạ ề ấ ữ ả  huy giá tr  di tích trong phát tri n du l ch, giáo d c đào t o, giáo d c truy nị ể ị ụ ạ ụ ề  

th ng, xây d ng n n văn hóa Vi t Nam tiên ti n, đ m đà b n s c dân t c. ố ự ề ệ ế ậ ả ắ ộ

Ba là, các công trình nghiên c u v  DTLSCM gi i thi u v  đ a đi m,ứ ề ớ ệ ề ị ể  

l ch s  hình thành, t n t i, phát tri n c a các DTLSCM. Nhi u công trình đãị ử ồ ạ ể ủ ề  nêu lên vai trò và th c tr ng ho t đ ng b o t n và phát huy giá tr  lo i hìnhự ạ ạ ộ ả ồ ị ạ  

di tích này. Đ a ra yêu c u, bi n pháp đ  nâng cao hi u qu  b o t n, tônư ầ ệ ể ệ ả ả ồ  

t o và phát huy giá tr  các DTLSCM trong phát tri n kinh t , văn hóa, xãạ ị ể ế  

h i. Tuy nhiên, ch a có công trình nào nghiên c u v  b o t n và phát huyộ ư ứ ề ả ồ  giá tr  các DTLSCM dị ướ ựi s  lãnh đ o c a m t Đ ng b  đ a phạ ủ ộ ả ộ ị ương

B n là, ố   các công trình nghiên c u dứ ưới góc đ  khoa h c L ch sộ ọ ị ử ĐCSVN v  Đ ng b  t nh Ngh  An, Hà Tĩnh, Thái Nguyên lãnh đ o b oề ả ộ ỉ ệ ạ ả  

t n DTLSVH   t ng giai đo n l ch s  c  th  Các công trình đã trình bàyồ ở ừ ạ ị ử ụ ể  

ch  trủ ương, s  ch  đ o cũng nh  k t qu  đ t đự ỉ ạ ư ế ả ạ ược trong b o t n và phátả ồ  huy giá tr  DTLSVH t i các đ a phị ạ ị ương; rút ra m t s  kinh nghi m trongộ ố ệ  lãnh đ o, ch  đ o trong linh v c này. Tuy nhiên, Ngh  An là m t t nh cóạ ỉ ạ ự ệ ộ ỉ  

m t đ  di tích khá dày, v i h n 1395 di tích, các đ  tài lu n văn th c sĩậ ộ ớ ơ ề ậ ạ  

ch a nghiên c u toàn di n, h  th ng và chuyên sâu v  b o t n và phát huyư ứ ệ ệ ố ề ả ồ  giá tr  DTLSCM c p qu c gia giai đo n 1996 ­ 2015. ị ấ ố ạ

T  t ng quan nh ng công trình đừ ổ ữ ược trình bày   trên, ch a có côngở ư  trình nào đi sâu nghiên c u v  quá trình Đ ng b  t nh Ngh  An lãnh đ oứ ề ả ộ ỉ ệ ạ  

b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM t  năm 1996 đ n năm 2015. Trênả ồ ị ừ ế  

th c t , đây v n là m t ự ế ẫ ộ “kho ng tr ng” ả ố  r t c n đấ ầ ược nghiên c u. ứ

1.2.2. Nh ng v n đ  lu n án t p trung gi i quy t ữ ấ ề ậ ậ ả ế

C   lý   lu n   và   th c   ti n   cho   th y,   b o   t n   và   phát   huy   cácả ậ ự ễ ấ ả ồ  DTLSCM có nhi u n i dung, m i giai đo n, m i đ a ph ng l i có nh ng nétề ộ ỗ ạ ỗ ị ươ ạ ữ  

đ c thù riêng. Th c ti n quá trình lãnh đ o b o t n và phát huy giá tr  cácặ ự ễ ạ ả ồ ị  DTLSCM c a Đ ng b  t nh Ngh  An (1996 ­ 2015) là m t đi n hình   đ aủ ả ộ ỉ ệ ộ ể ở ị  

ph ng có b  dày truy n th ng cách m ng. T  nh ng v n đ  ch a đ cươ ề ề ố ạ ừ ữ ấ ề ư ượ  nghiên c u, gi i quy t th u đáo dứ ả ế ấ ưới góc đ  khoa h c L ch s  Đ ng. Đ  tàiộ ọ ị ử ả ề  

lu n án ậ “Đ ng b  t nh Ngh  An lãnh đ o b o t n và phát huy giá tr  các di ả ộ ỉ ệ ạ ả ồ ị   tích l ch s  cách m ng t  năm 1996 đ n năm 2015” ị ử ạ ừ ế   t p trung gi i quy tậ ả ế  

nh ng v n đ  sau:ữ ấ ề

M t là, ộ  nghiên c u làm rõ nh ng y u t  tác đ ng đ n s  lãnh đ oứ ữ ế ố ộ ế ự ạ  

c a Đ ng b  t nh Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM tủ ả ộ ỉ ệ ề ả ồ ị ừ năm 1996 đ n năm 2015.ế

Lu n án khái quát, phân tích v  đi u ki n t  nhiên, kinh t , xã h i vàậ ề ề ệ ự ế ộ  truy n th ng văn hóa l ch s ; nêu lên th c tr ng b o t n và phát huy giá trề ố ị ử ự ạ ả ồ ị DTLSCM trước năm 1996 c a t nh Ngh  An. Đủ ỉ ệ i sâu làm rõ ch  trủ ương c aủ  

Đ ng và  chính sách   c a Nhà  nả ủ ước v  ề b o t n và  phát  huy  giá  tr  cácả ồ ị  DTLSCM. Đây là nh ng y u t  c  b n tác đ ng đ n s  lãnh đ o c a Đ ngữ ế ố ơ ả ộ ế ự ạ ủ ả  

b  t nh Ngh  An v  b oộ ỉ ệ ề ả  t n và phát huy giá tr  các DTLSCM trong nh ngồ ị ữ  năm 1996 ­ 2015

Hai là, lu n gi i, làm sáng t  ch  tr ng và s  ch  đ o c a Đ ng bậ ả ỏ ủ ươ ự ỉ ạ ủ ả ộ 

t nh Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM giai đo n 1996 ­ỉ ệ ề ả ồ ị ạ  

2015. 

Lu n ánậ  đi sâu phân tích làm rõ ch  trủ ương c a Đ ngủ ả  b  t nh Nghộ ỉ ệ 

An v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM t  năm ề ả ồ ị ừ 1996 đ n nămế  2015 trên các n i dung: t  tộ ư ưởng ch  đ o, phỉ ạ ương phướng, nhi m v  và gi iệ ụ ả  pháp. Phân tích làm rõ s  ch  đ o c a Đ ng b  t nh Ngh  An v  b o t n vàự ỉ ạ ủ ả ộ ỉ ệ ề ả ồ  phát huy giá tr  các DTLSCM (1996 ­ 2015) trên các n i dung: l p h  s  khoaị ộ ậ ồ ơ  

h c x p h ng di tích; ch  đ o phân c p qu n lý, ki n toàn b  máy và xâyọ ế ạ ỉ ạ ấ ả ệ ộ  

d ng đ i ngũ cán b , nhân viên qu n lý trong b o t n và phát huy giá trự ộ ộ ả ả ồ ị DTLSCM; ch  đ o huy đ ng ngu n v n và tri n khai các d  án b o t n, tônỉ ạ ộ ồ ố ể ự ả ồ  

t o các DTLSCM; t  ch c các ho t đ ng văn hóa, giáo d c truy n th ngạ ổ ứ ạ ộ ụ ề ố  

g n v i ho t đ ng c a các di tích; b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCMắ ớ ạ ộ ủ ả ồ ị  

g n v i phát tri n du l ch. ắ ớ ể ị

Ba là, nh n xét s  lãnh đ o c a Đ ng b  t nh Ngh  An v  b o t nậ ự ạ ủ ả ộ ỉ ệ ề ả ồ  

và phát huy giá tr  DTLSCM (1996 ­ 2015).ị

Đ  nh n xét ể ậ đ i v i ố ớ s  lãnh đ o c a Đ ng b  t nh Ngh  Anự ạ ủ ả ộ ỉ ệ  v  ề b oả  

t n và phát huy giá tr  các DTLSCM trong giai đo n 1996 ­ 2015 đòi h iồ ị ạ ỏ  nghiên c u sinh ph i t ng h p, khái quát, h  th ng hóa nh ng v n đ  cứ ả ổ ợ ệ ố ữ ấ ề ơ 

b n, c t lõi t  k t qu  quá trình lãnh đ o c a Đ ng b  trong th c hi nả ố ừ ế ả ạ ủ ả ộ ự ệ  

nhi m v  này. Trên c  s  đó, đ a ra nh n xét khái quát trên hai bình di n,ệ ụ ơ ở ư ậ ệ  

u đi m và h n ch , làm rõ nguyên nhân c a nh ng  u đi m, h n ch  đó. 

ti n c a t nh Ngh  An. Nh ng kinh nghi m rút ra t  quá trình Đ ng bễ ủ ỉ ệ ữ ệ ừ ả ộ 

t nh Ngh  An lãnh đ o b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM t  nămỉ ệ ạ ả ồ ị ừ  

1996 đ n năm 2015 có giá tr  tham kh o, v n d ng th c hi n hi u quế ị ả ậ ụ ự ệ ệ ả 

h n nhi m v  này trong giai đo n hi n nay.ơ ệ ụ ạ ệ

K t lu n ch ng 1ế ậ ươ

B o t n và phát huy giá tr  DSVH nói chung và  ả ồ ị các  DTLSCM nói riêng đã thu hút s  quan tâm nghiên c u c a nhi u nhà khoa h c, cán bự ứ ủ ề ọ ộ lãnh đ o, qu n lý. Nhi u công trình đã gi i thi u khá rõ nét v  đ a đi m,ạ ả ề ớ ệ ề ị ể  

ki n trúc cũng nh  các giá tr  văn hóa, l ch s  c a các DTLSVH trên đ aế ư ị ị ử ủ ị  bàn c  nả ước, đ  xu t m t s  gi i pháp nh m b o t n, tôn t o và phát huyề ấ ộ ố ả ằ ả ồ ạ  giá tr  c a các DTLSVH trong phát tri n kinh t , văn hóa, xã h i, b o vị ủ ể ế ộ ả ệ 

T  qu c. Các công trình nghiên c u v  các DTLSCM trên đ a bàn c  nổ ố ứ ề ị ả ướ  c

th  hi n s  phong phú và đa d ng c a lo i hình di tích này. Đó là nh ng diể ệ ự ạ ủ ạ ữ  tích ra đ i g n li n v i quá trình đ u tranh giành chính quy n, hai cu cờ ắ ề ớ ấ ề ộ  kháng chi n ch ng th c dân Pháp và đ  qu c M  dế ố ự ế ố ỹ ướ ựi s  lãnh đ o c aạ ủ  ĐCSVN. Các DTLSCM là b ng ch ng ph n ánh ch  nghĩa anh hùng cáchằ ứ ả ủ  

m ng, s  ti p n i truy n th ng d ng nạ ự ế ố ề ố ự ước đi đôi v i gi  nớ ữ ước c a dânủ  

t c Vi t Nam.ộ ệ

Các công trình nghiên c u v  DTLSCM trên đ a bàn t nh Ngh  An đãứ ề ị ỉ ệ  

gi i thi u v  m t s  di tích tiêu bi u c a t nh. Đó là các di tích g n v i phongớ ệ ề ộ ố ể ủ ỉ ắ ớ  trào đ u tranh cách m ng giai đo n 1930 ­ 1931 mà đ nh cao là Xô vi t Nghấ ạ ạ ỉ ế ệ Tĩnh, g n v i cu c chi n đ u c a quân và dân Ngh  An trong đ u tranh gi iắ ớ ộ ế ấ ủ ệ ấ ả  phóng mi n nam, th ng nh t đ t n c và vai trò, công lao to l n c a các anhề ố ấ ấ ướ ớ ủ  hùng dân t c d i s  lãnh đ o c a Đ ng. Trên c  s  phân tích n i dung c aộ ướ ự ạ ủ ả ơ ở ộ ủ  các công trình đã đ c công b , tác gi  đã làm rõ k t qu  ch  y u c a cácượ ố ả ế ả ủ ế ủ  công trình đó, đ ng th i ch  ra nh ng v n đ  c  b n mà lu n án ph i gi iồ ờ ỉ ữ ấ ề ơ ả ậ ả ả  quy t, c  th  là: nghiên c u làm rõ nh ng y u t  tác đ ng đ n s  lãnh đ oế ụ ể ứ ữ ế ố ộ ế ự ạ  

c a Đ ng b  t nh Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM (1996ủ ả ộ ỉ ệ ề ả ồ ị  

­ 2015); lu n gi i, làm sáng t  ch  tr ng và s  ch  đ o c a Đ ng b  t nhậ ả ỏ ủ ươ ự ỉ ạ ủ ả ộ ỉ  Ngh  An v  b o t n và phát huy giá tr  các DTLSCM (1996 ­ 2015); nh n xétệ ề ả ồ ị ậ  rút ra m t s  kinh nghi m t  quá trình Đ ng b  t nh Ngh  An lãnh đ o b oộ ố ệ ừ ả ộ ỉ ệ ạ ả  

t n và phát huy giá tr  các DTLSCM (1996 ­ 2015)ồ ị  có th  v n d ng vào th cể ậ ụ ự  

ti n nh m nâng cao hi u qu  th c hi n nhi m v  này trong giai đo n m i.ễ ằ ệ ả ự ệ ệ ụ ạ ớ

CH  TRỦ ƯƠNG VÀ S  CH  Đ O C A Đ NG B  Ự Ỉ Ạ Ủ Ả Ộ

T NH NGH  AN V  B O T N VÀ PHÁT HUY GIÁ TR  DI TÍCHỈ Ệ Ề Ả Ồ Ị  

* Đi u ki n t  nhiên ề ệ ự

 V  trí đ a lý: ị ị  Ngh  An là t nh n m   trung tâm vùng B c Trung bệ ỉ ằ ở ắ ộ, 

di n tích t  nhiên là 16.490,25 kmệ ự 2. T nh ỉ Ngh  ệ An có t a đọ ộ 18033’  đ nế  

20001’  vĩ đ  B c,ộ ắ   103052’  đ n 105ế 048’  kinh đ  Đôngộ ; phía b c  ắ giáp t nhỉ  Thanh Hóa, phía nam giáp t nh Hà Tĩnh, ỉ phía tây giáp nước C ng hòa ộ Dân 

ch  nhân dân Làoủ  V  trí này t o cho ị ạ t nh ỉ Ngh  An vai trò quan tr ng trongệ ọ  

m i giao l u ố ư KT ­ XH gi a 2 mi n ữ ề B c ­ Nam, phát tri n kinh t  đ i ngo i vàắ ể ế ố ạ  

h p tác qu c t  Ngh  An n m trên các tuy n đ ng qu c l  B c ­ Namợ ố ế ệ ằ ế ườ ố ộ ắ  (tuy n qu c l  1A; đ ng H  Chí Minhế ố ộ ườ ồ ; tuy n đế ường s t B c ­ Nam dài 94ắ ắ  km). Đ n năm 1996, tế ỉ  Ngh  An có 1 thành phnh ệ ố (Vinh), 1 th  xã (C a Lò)ị ử  và 

17 huy nệ  (có 10 huy n mi n núi ệ ề và 7 huy n đ ng b ng).ệ ồ ằ

Đ a hình: ị  Ngh  An là t nh có hệ ỉ ơn 80% di n tích vùng đ i núi n m ệ ồ ằ ở phía tây; phía đông là ph nầ  di nệ  tích đ ngồ  b ngằ  duyên h iả  Ngh  An có đ aệ ị  hình đa d ng, ph cạ ứ  t p,ạ  b  chiị a c tắ  m nhạ  b i các dãy đ i núi và h  th ng sông,ở ồ ệ ố  

su i. ố Đ a hình nghiêng theo h ng Tây B c ­ Đông Nam, v i ba vùng sinhị ướ ắ ớ  thái rõ 

r t: mi n núi, trung du, đ ng b ng ven bi n. Trong đó, mi n núi chi m t i 83%ệ ề ồ ằ ể ề ế ớ  

di n tích lãnh th  Đ a hình có đ  d c l n, đ t có đ  d c l n chi m g n 80%ệ ổ ị ộ ố ớ ấ ộ ố ớ ế ầ  

di n tích t  nhiên toàn t nh.ệ ự ỉ  Trong khi đó, nhi u DTLSCM n m   các huy nề ằ ở ệ  

mi n tây Ngh  An nh : Tân K , Con Cuông, Anh S n  ề ệ ư ỳ ơ Đ c đi m đ a hình trênặ ể ị  

là m t tr  ng i l n cho vi c phát tri n m ng l i giao thôngộ ở ạ ớ ệ ể ạ ướ  đ n các di tíchế , đ cặ  

bi t là các tuy n giao thông ệ ế t i các di tích thu c các huy n ạ ộ ệ trung du và mi n núiề  

c a t nhủ ỉ  

V  k ề hí h u: ậ  Ngh  An n m trong vùng nhi t đ i gió mùaệ ằ ệ ớ , chia làm hai mùa rõ r t: mùa h  nóng,  m, m a nhi u (t  tháng 5 đ n thángệ ạ ẩ ư ề ừ ế  10) và mùa đông l nh, ít m a (t  thángạ ư ừ  11 đ n tháng 4 nămế  sau). Nhi tệ  đ  trungộ  bình hàng năm t  23ừ 0 ­ 240C. S  chênh l ch nhi t đ  gi a các tháng trong nămự ệ ệ ộ ữ  khá cao. Nhi t đ  trung bình các tháng nóng nh t (tháng 6ệ ộ ấ , tháng 7) là 330C, nhi t đ  cao ệ ộ nh t trong năm làấ  42,70 C, ch u  nh hị ả ưởng c a gió ph n Tâyủ ơ  Nam kh c nghi tắ ệ ; nhi tệ  độ trung bình các tháng  l nh nh t (tháng 12 nămạ ấ  

trước đ n tháng 2 năm sau) là 19ế 0C. S  gi  n ngố ờ ắ  trung bình/năm là 1.500  ­  1.700 gi ờ  Lượ  m a bình quân dao đ ng t  1.200 ­ 2.000 mm/năm.ng ư ộ ừ  M iỗ  năm gánh ch u t  2 đ n 3 c n bão. Đ c đi m khí h u trên tác đ ng mãnhị ừ ế ơ ặ ể ậ ộ  

m  đ n s  xu ng c p c a các di tích nói chung và DTLSCM nói riêng.ẽ ế ự ố ấ ủ

Nh ng nét đ c tr ng v  v  trí đ a lý, đi u ki n t  nhiên, nh t là th i ti t,ữ ặ ư ề ị ị ề ệ ự ấ ờ ế  khí h u c a t nh Ngh  An ậ ủ ỉ ệ gây khó khăn l n cho th c hi n nhi m v  b o t nớ ự ệ ệ ụ ả ồ  

và phát huy giá tr  DTLSCM trên đ a bàn t nhị ị ỉ  Đây là căn c  quan tr ng đứ ọ ể 

Đ ng b  xác đ nh các ch  tr ng, ch  đ o th c hi n b o t n, trùng tu, tôn t o vàả ộ ị ủ ươ ỉ ạ ự ệ ả ồ ạ  phát huy giá tr  các DTLSCM phù h p v i th c ti n c a t nh.ị ợ ớ ự ễ ủ ỉ

* Đi u ki n kinh t  ­ xã h i  ề ệ ế ộ

Ngh  An n m   trung tâm khu v c B c Trung B , dân s  h n 2,9ệ ằ ở ự ắ ộ ố ơ  tri u ng i. Tính đ n năm 1995, tình hình KT ­ XH t nh Ngh  An có nhi uệ ườ ế ỉ ệ ề  chuy n bi n tích c c. “T ng s n ph m trong t nh (GDP) tăng bình quân hàngể ế ự ổ ả ẩ ỉ  năm (1991 ­ 1995) là 8,9%. Trong đó nông nghi p tăng 5.9%, công nghi p tăngệ ệ  10.25%, d ch v  tăng 14.8%. GDP bình quân đ u ng i tăng t  153 USD nămị ụ ầ ườ ừ  

1990 lên 207 USD năm 1995” [40, tr.12]. S n xu t Nông ­ Lâm ­ Ng  nghi pả ấ ư ệ  

có tăng tr ng liên t c, đã c  b n xóa đưở ụ ơ ả ược n n đói giáp h t trong t nh. Cácạ ạ ỉ  

d ch v  v n t i, thông tin, b u đi n, tài chính, ngân hàng  có s  chuy n bi nị ụ ậ ả ư ệ ự ể ế  

tích c c. Th c hi n phự ự ệ ương châm Nhà n c và nhân dân cùng làm: phong tràoướ  xây d ng k t c u h  t ng nông thôn mà t p trung vào “đi n, đ ng, tr ng,ự ế ấ ạ ầ ậ ệ ườ ườ  

tr m” đạ ược tri n khai và đ t để ạ ượ ếc k t qu  thi t th c, b  m t nông thôn ngàyả ế ự ộ ặ  càng đ i m i.ổ ớ  Các ch ng trình v  giáo d c ­ đào t o, y t , văn hóa, ươ ề ụ ạ ế dân s  kố ế 

ho ch hóa gia đình, các chính sách xã h i  đ c tri n khai tích c c theo h ngạ ộ ượ ể ự ướ  

xã h i hóa. Ho t đ ng văn hóa, văn ngh , th  d c, th  thao có nhi u chuy nộ ạ ộ ệ ể ụ ể ề ể  

bi n tích c c ph c v  t t cho nhi m v  chính tr , xây d ng con ng i m i, thúcế ự ụ ụ ố ệ ụ ị ự ườ ớ  

đ y KT ­ XH phát tri n. Các chính sách xã h i đ c th c hi n t t h n, nh t làẩ ể ộ ượ ự ệ ố ơ ấ  chính sách xóa đói gi m nghèo, chính sách v i ng i có công v i cách m ng.ả ớ ườ ớ ạ  

“V i tinh th n “đ n  n đáp nghĩa”, “u ng n c nh  ngu n”, phong trào xâyớ ầ ề ơ ố ướ ớ ồ  

d ng qu  Đ n  n đáp nghĩa, làm nhà tình nghĩa, t ng s  ti t ki m, xây d ngự ỹ ề ơ ặ ổ ế ệ ự  nghĩa trang, đài t ng ni m, nhà t ng ni m các anh hùng li t s  ­ các danh nhânưở ệ ưở ệ ệ ỹ  cách m ng đ c chú tr ng” [40, tr.16]. ạ ượ ọ

Đ n năm 1996, n n KT ­ XH c a t nh Ngh  An có b c phát tri n kháế ề ủ ỉ ệ ướ ể  

n đ nh, ngân sách c a t nh ngày càng tăng, đ i s ng nhân dân t ng b c nâng

lên; đây là nh ng đi u ki n thu n l i đ  Đ ng b  và chính quy n và nhân dânữ ề ệ ậ ợ ể ả ộ ề  trong t nh Ngh  An đ u t  nhi u h n cho xây d ng và phát tri n văn hóa nóiỉ ệ ầ ư ề ơ ự ể  chung cũng nh  quan tâm th c hi n nhi m v  b o t n và phát huy giá tr  cácư ự ệ ệ ụ ả ồ ị  DTLSCM nói riêng. Tuy nhiên, Ngh  An v n là t nh nghèo, n n kinh t  chệ ẫ ỉ ề ế ủ 

y u là nông nghi p, mang n ng tính t  túc t  c p, ngu n thu ngân sách ch aế ệ ặ ự ự ấ ồ ư  

đ  chi; các m t xã h i còn nhi u di n bi n ph c t p nh : th t nghi p, qu nủ ặ ộ ề ễ ế ứ ạ ư ấ ệ ả  

lý đ t đai, t  l  tăng dân s  cao; các ho t đ ng văn hóa, giáo d c, y t  ch aấ ỷ ệ ố ạ ộ ụ ế ư  theo k p yêu c u phát tri n KT ­ XH, đ u t  cho lĩnh v c văn hóa th p.ị ầ ể ầ ư ự ấ

* Truy n th ng l ch s , văn hóa cách m ng c a t nh Ngh  An ề ố ị ử ạ ủ ỉ ệ

Ngh  An là t nh có b  dày truy n th ng cách m ng. N i đây có ệ ỉ ề ề ố ạ ơ nhi uề  DTLSCM g n v i các s  ki n l ch s  cách m ng và vai trò c a các danh nhânắ ớ ự ệ ị ử ạ ủ  

có công v i n c. Ngh  An cũng là cái nôi c a nhi u anh hùng dân t c nh :ớ ướ ệ ủ ề ộ ư  Phan B i Châu, Ch  t ch H  Chí Minh, Lê H ng Phong, H  Tùng M u, Phùngộ ủ ị ồ ồ ồ ậ  Chí Kiên, Phan Đăng L uư … Đ c bi t, phong trào cách m ng mà đ nh cao làặ ệ ạ ỉ  

Xô  Vi t  ­  Ngh  Tĩnh (1930 ­ 1931)  nh  m t  d u son  chói  l i  trongế ệ ư ộ ấ ọ  truy n th ng đánh gi c gi  nề ố ặ ữ ước c a dân t c dủ ộ ưới s  lãnh đ o c aự ạ ủ  ĐCSVN. Truy n th ng yêu nề ố ước, ch ng ngo i xâm c a ngố ạ ủ ười dân xứ Ngh  còn đệ ược minh ch ng qua các DTLSCM nh : C m di tích Làngứ ư ụ  

Đ , Tràng Kè, Khu tỏ ưởng ni m Xô vi t Ngh  Tĩnh 12/9, đình Võ Li t;ệ ế ệ ệ  các di tích l u ni m danh nhân: Phan B i Châu, Lê H ng Phong, Hư ệ ộ ồ ồ Tùng M u  ậ

Trong hai cu c kháng chi n ch ng th c dân Pháp và đ  qu c M ,ộ ế ố ự ế ố ỹ  Ngh  An là quê ệ hương c a phong trào: “L ng không thi u m t cân, quânủ ươ ế ộ  không thi u m t ngế ộ ười”, “Xe ch a qua, nhà không ti c” đ  góp s c mìnhư ế ể ứ  cùng v i quân và dân c  n c gi i phóng mi n Nam, th ng nh t đ t n c.ớ ả ướ ả ề ố ấ ấ ướ  Hàng v n ng i con c a Ngh  An n i ti p nhau lên đạ ườ ủ ệ ố ế ường chi n đ u, ph cế ấ ụ  

v  chi n đ u. N u nh  trên tr n tuy n đánh gi c, ng i Ngh  An th  hi nụ ế ấ ế ư ậ ế ặ ườ ệ ể ệ  chí khí anh hùng cùng quân và dân c  nả ước đánh b i kè thù thì ngay trên quêạ  

h ng, các th  h  dân công h a tuy n, thanh niên xung phong đã v t quaươ ế ệ ỏ ế ượ  

“m a bom, bão đ n”, m  đư ạ ở ường, t i đ n, ti p s c cho ti n tuy n đánh gi c.ả ạ ế ứ ề ế ặ  

G n v i nh ng chi n công và s  hy sinh c a nhân dân Ngh  An trong cu cắ ớ ữ ế ự ủ ệ ộ  kháng chi n ch ng M  c u n c có Khu di tích Truông B n, di tích Hang h aế ố ỹ ứ ướ ồ ỏ  

l n (tính đ n năm 2000, có 545 di tích đớ ế ược x p h ng c p qu c gia và c pế ạ ấ ố ấ  

t nh). Đây là nh ng giá tr  văn hóa truy n th ng quý báu c n đỉ ữ ị ề ố ầ ượ ả ồc b o t n và khai thác ph c v  phát tri n kinh t  ­ xã h i” [150, tr.740]. DTLSCM trên đ aụ ụ ể ế ộ ị  bàn t nh Ngh  An là ngu n DSVH quý giá c a đ a phỉ ệ ồ ủ ị ương. Đây là ti n đ ,ề ề  

c  s  đ  Đ ng b  t nh Ngh  An có nh ng ch  trơ ở ể ả ộ ỉ ệ ữ ủ ương, bi n pháp sát đúngệ