Bài viết nghiên cứu nhà nước phong kiến Việt Nam đã quản lý quần đảo Hoàng Sa và các vùng biển của Việt Nam ở Biển Đông trong nhiều thế kỷ thông qua các tác phẩm, sách, văn bia, tài liệu lịch sử...
Trang 1NHA Nl/6C PHONG KIEN VIET NAM DA QUAN LY OUAN OAO HOANG SA VA CAC VUNG BIEN CLIA VIET NAM 6 BIEN OONG TRONG NHIEU THE KY
TRINH KHAC IMANH'
Lan theo sii sach chung ta tha'y, nha
ntfdc Viet Nam tii thcJi Ly da quan
tam tdi viec do ve ban dd lanh thd quoc gia
Theo Khdm dinh Viet s^ thong gidm cUdng
muc thi: "Miia thu nam 1075, Ly Thtfdng
Kiet da cho ve ban do hinh the mii song d
ba chau Bd Ghi'nh, Ma Linh va Dia Ly" (1)
Sdch Dgi Viet sii ky todn thu ciing cho biet:
Thang 11 ndm Dai Dinh thtf 22 (1161)
ddi vua Ly Anh Tong, nha vua sai To Hien
Thanh ldm Do ttfdng, Dd An Di lam Pho,
dem 2 van quan di tuan cac ndi ven bien
Tay Nam de gitf yen mien bien gidi (2)
Ciing theo sach Dgi Viet sit ky todn thu: Nam
Chinh Long Bao U'ng thtf 10 (1172) ddi vua
Ly Anh Tdng, miia xuan thang 2, nha vua lai
di tuan cac hai dao d dia gidi cac bang Nam
Bdc, ve ban do va ghi chep phong vat mang
ve (3) Cac trieu vua sau nay, da noi theo
trieu Ly tie'p tuc thtfc hien viec do ve ban
dd dd't ntfdc Thdi Le Thanh Tong (nam
1470) dinh ban dd trong ca ntfdc va co tap
Hong Diic bdn do; thdi Le Trung htfng Do
Ba ve Thien Nam tie chi 16 do; thoi Nguyin
c6 ban do ddi Dong Khanh vdi tieu di Dong
Khdnh dia du chi Con ghi ch6p ve dia ly
da't nudc ttf thdi Le sd chung ta da co tac
pham Nam Viet dU dia chi cua Nguyen
Trai (1380 - 1442), ghi ve dia li Viet Nam ttf thdi Kinh DUOng VUdng de'n thdi Le Cac the ki sau, loai sach dtf dia chi do ngtfdi Viet Nam ghi chep tiep tuc phat trien: Thdi
Mac Canh Lich (1548 - 1553) c6 cudn 6
chau can luc do DtfOng Van An bien soan
viet ve dia li O chau (mien dat khoang ttf Quang Binh den Thtfa Thien - Hue) Thdi
Le Trung htfng co Phil bien tgp luc do Le
Quy Don soan nam Le Canh Hung thtf 37 (1776) ghi chep ve dia li, lich s i , trong do c6 xtf Quang Nam, Dac biet den trieu Nguyen
the dia chi rat phat trien, nhtf: Dgi Nam
qud'c cUdng gidi vUng bien cua Hoang Hflu
Xiing, Dgi Viet dia dU todn bien ciia Phtfdng Dinh Nguyen Van Sieu, Hodng
Viet dia du chi, Nam quoc dia dU chi cila
Ltfdng Thuc Dam (4) Dieu nay chtfng td, Viet Nam trong lich sii xay dtfng va bao ve dat ntfdc, ttf thdi Ly de'n thdi Nguyen, nha ntfdc da luon quan tam den ctfdng gidi lanh thd ciia da't nudc, ca da't lien Ian hai dao Bai nay, chiing toi gidi thieu ve: Quan ly ciia nha ntfdc phong kien Viet Nam ddi vdi
Trang 2hai q u I n dao Hoang Sa, Trtfdng Sa va cac
vung b i i n cua Vidt Nam b Bien Ddng dtfdc
ghi chep trong ttf Hdu Han Ndm
Cho den thdi diem hien nay, chung tdi
da sUu" tap dtfdc ra't nhieu ddn vi tai lieu
Han Ndm ghi chep ve chu de nay, da the
hidn nhat quan lap trtfdng quan diem ciia
nha nUdc phong kidn Viet Nam da ttfng
quan ly hai q u I n dao Hoang Sa, Trtfdng Sa
va cac vung bien cua Viet Nam d Bien
Ddng Ddy la nhtfng ttf lidu thuoc ve nha
ntfdc quan ly, rat co gia tri khoa hgc va lam
can cd phap ly khdng dinh chu quyen ciia
Viet Nam ddi vdi hai quan dao Hoang Sa
Trtfdng Sa va cac vung bien cua Viet Nam 6
Bien Ddng Ngi dung cua cac ttf Heu Han
Ndm CO the khai quat vao ba van de chu
ye'u sau day:
Mgt Id.hkng nam, nha ntfdc phai ngtfdi
ra quan dao Hoang Sa de do dac, cdm mdc,
ve ban do ve mang trinh tau trieu dinh (5)
Chung tdi xin neu mdt so' chuyen di khao
sat quIn dao Hoang Sa cua ngtfdi Viet Nam
vao cac trieu vua thdi Nguydn nhtf sau:
Bo Dgi Nam thUc luc do Qud'c sk quan
trieu Nguydn bien soan ttf nam Minh Menh
thtf 2 (1821) den nam Duy Tan thtf 3 (1909)
va Ian Itfdt cho in ttf nam Thieu Tri thtf 4
(1844) ddn nam Duy Tan thtf 3 (1909) Bo
s\i bien nien ciia trieu Nguyin da ghi lai
giai doan lich sd 300 nam, ttf khi Nguyen
Hoang xtfng chiia ci Dang trong (1558), den
nam Ddng Khanh thtf 3 (1888) Bp van khdc
Dgi Nam thUc luc dang luu gitf trong kho
Mpc ban tai Trung tam Ltfu trfl Quo'c gia 4
(Da Lat), dtfpc To chtfc UNESCO cdng nhan
la Di san Ttf Ueu thd'' gidi nam 2009 thugc
Chtfdng trinh Ky tfc the gidi; van ban in dang
ltfu gitf tgi Vien Nghien ctfu Han Nom va
Cgng hda Phap Theo nhtfng ghi chep trong
bg Dgi Nam thiic luc, vua Gia Long khi
thiet lap vtfdng trieu Nguyin, da tiep tuc
cdng viec cua cac chiia Nguyin la phai ngtfdi di thdm dd dtfdng bien ra dao Hodng
Sa, tiep tuc do dac, cdm mdc, ve ban do d l khang dinh chu quyen cua n h a nUdc Viet Nam ddi vdi quan dao nay, xin neu mdt sd vidu:
Nam Gia Long thtf 14 (1815), vua da sai dpi Hoang Sa di tham do dtfdng bien di ra qudn dao Hoang Sa: "Nam At Hdi nien hieu Gia Long thtf 14 (1815), sai ddi Hoang
Sa la bgn Pham Quang Anh ra Hoang Sa
tham dd do dac thuy trinh/Z, ^ ffi ^ + 23
^ (e)mnfj^mmMmm'iimt>mm7}^ U"- (A.2772/9, De nha't ky, Q.50, td 6a)
Nam Gia Long thtf 15 (1816), vua Gia Long lai tiep tuc phai doi Hoang Sa di tham dd dtfdng bien di ra quan dao Hoang Sa: "Nam Binh Ty nien hieu Gia Long thtf 15 (1816), sai thuy quan va dgi Hoang Sa di thuyen de'n Hoang Sa tham dd do dac thuy t r i n h / ^
mfJ^mm 7K W (A.2772/9, De nhat ky,
Q,52, td 15a) Va mot dieu het stfc quan
trpng ma Dgi Nam thUc luc ghi dtfdc la
"Nam Dinh Sdu nien hieu Gia Long thtf 16 (1817), thuyen Ma Cao dau-tai Da Ndng dem ban dd Hoang Sa dang trinh, (Nhd vua) thtfdng cho 20 lang bac/T S ^ 1^ + A
M" (A.2772/9, De nhat ky, Q.55, td 19b)
Nhtf vay, tiep theo cac chua Nguydn, ddn vua Gia Long da ludn quan tam tdi quIn dao Hoang Sa, coi day la lanh thd thieng lieng cua qudc gia, thtfdng xuyen phai ngtfdi ra day de tham dd Dieu dac biet la, tau thuyen cua Ma Cao nha Thanh co ban
do Hoang Sa da dem dang trinh vua Gia Long, ma khong trinh ban qudc Dieu nay cho thay, trong quan niem va nhdn thtfc ciia hp, quan dao Hoang Sa la cua Dai Nam ba'y gid va phai dang trinh vua Dai Nam,
Trang 3Thdi vua Minh Menh, vide tham dd va
khao sat do dac q u I n dao Hoang Sa dtfdc
nha ntfdc tien hdnh thtfdng xuyen hdn, co
qui md rdng Idn hdn va cu the hdn Sach
Dgi Nam thite luc, cho bid't: "Thang 3, mua
xuan ndm Giap Ngp nien hidu Minh Menh
thtf 15 (1834), sai Giam thanh dpi
trtfcing Trtfdng Phiic Si ciing thuy quan hdn
20 ngtfdi di thuyen den dao Hoang Sa thuoc
Quang Ngai ve ban d d / ^ ^ HJ ^ + H ¥
#H^ m^nmmmmitm7KW-.=
(A.2772/26, De nhi ky, Q.122, td 32b) Hai
nam sau, viec khao sat quIn dao Hoang Sa
dtfdc vua Minh Menh ra lenh he't stfc cu the
va vdi qui mo Idn hdn, hdn ntfa vua Minh
Menh cdn cho cdm mo'c de khang dinh chii
quyen qud'c gia: 'Thang Gieng, mua xuan
nam Binh Than nien hieu Minh Menh thtf
17 (1836) Bo Cong tau: Ctfdng gidi mdt
biin ntfdc ta cd xtf Hoang Sa ra't la hiem
ye'u Trtfdc day hang nam thtfdng phai
ngtfdi di tham dd khdp ndi de thdng thugc
dtfdng bien Xin cho phep ttf nam nay ve
sau mdi khi den ha tuan thang gieng, tuyen
chgn phai Bien binh thiiy quan va Giam
thanh dap mgt chiec thuyen 6 den thtfdng
tuIn thang 2 thi tdi hai tinh Quang Ngai va
Binh Dinh, theo bo'n thuyen thue cua dan
ddn dtfdng chd den dung xtf Hoang Sa khong
ke dao nao, hdn nao, bai cat nao, pharii khi
den ndi thi xem x6t ngay xtf do chieu dai,
chieu rdng, chieu cao, chu vi va mUc ntfdc
bien chung quanh ndng sau, co bai ngam, da
ngim hay khdng, hinh the hiem trd, kho de
thd ndo, phai do dac ttfdng tan, ve thanh ban
do, Lai ghi rd ngay khdi hanh, xua't phat ttf
ciia bien ndo, di the nao den xtf do, can ctf
vdo dtfdng di, tinh tfdc Itfdng bao nhieu dam,
Lai ttf xtf fi'y trdng vao bd, chieu thdng vao
tinh hgt ndo, do! chech la tinh hat nao
each bd bien chtfng bao nhieu dam, nhat
dang tiinh Nha vua chudn y Idi tau, sai SuSt, ddi thuy quan Pham Htfu Nhat dem binh thuyen di, lgi cho mang theo 10 coc gd den dau thi cam vao de lam mdc (Mdi cgc
gd dai 5 thtfdc, rgng 5 td'c, day 1 ta'c Tren mat cgc go khae ddng chtf nam Binh Than, nien hieu Minh Menh thtf 17 (1836), Chanh doi trtfdng Suat dgi thuy quan Pham Hflu Nhat vang menh den Hoang Sa do dac va
cdm mocin ^ 0 ^ ^ + - t : ¥ # I E ^ Xg|5
^i;) m mm IE ^ r ^mm^i^w^ ^
m ^ t^ m fp m m r^ i^ n Bi m '& m Ji mm^BiimitmMmmm mmRm
mnmo &^mi^yj r«jmmati&m
m m * u i-i- m r-j Ws-mm.iirs^n^m '^mniii^mmmm^ M — ^.^mm^
m rt m 'iimm f^ -^ w + m m^iinit
mm R Rm Ji^- m-^ mmm^ -[- -i::
^-n f^^7KMlEmMimmiii^ B m^ti
^ i^ ffi S ^ Itt ^/ 1^ # ?)" (A 2772/32,
De nhi ky, Q.165, td 24b-25a) Vdi nhiing quan tam cua vua Minh Menh va sU cd g^ng cua cac quan vien, nen vao nam 1838, vua Minh Menh da c6 ban ve ttfdng tan hdn
ve quan dao Hoang Sa: "Ngay 1 thang 7 mua thu nam Mau Tuat nien hieu Minh Menh thtf 19 (1838), Vien ngoai lang Bg Cdng la Do Mau Thudng vang menh di thuc Men cong vu d Hoang Sa trd ve dem ban do dang trinh Nha vua tha'y [vien nay] di tham do nhieu ndi, do ve ttfdng tan, so vdi phai vien cac lan trtfdc thi hdn han, Dd Mau Thtfdng va nhtfng ngtfdi ciing di ldm viec dtfdc thtfcing them ao quan va tien/[Jc
Trang 4mn:sL^n xm ^1]am^mm^"
(A.2n2l32, De nhi ky, Q.194, td 7b-8a)
Trong mpt bg svl khae cua trieu Nguydn
la Qud'c triiu chink bien todt ye'u cung ghi
chep kha chi tiet ve viec ngtfdi Viet Nam do
ve quan dao Hoang Sa: "Sai vien Suat ddi
thuy quan la P h a m Htfu Nhat dem binh
thuyen de'n Quang Ngai, thang tdi bai
Hoang Sa, khdng ke dao Idn nhd nao con
cat nao, cd do dai, ngang, rdng, cao, chu vi
bao nhieu va bd'n phia gan dd cd bai cat, bai
da n g i m hay khdng, hinh thd hiem trd the
nao Ttf ciia bien ra dd dtfdng thuy bao
nhieu dam va thugc bd bien dia phtfdng
nao, nhat nhat ghi chep ro rang, chuan cho
mang coc gd cdm mo'c lam dau, do ve ban do
dem ve dang trinh/ii M M ^ ^ M ^ B ^
^m'itmmm'iintpmm^- n & m i^
mmm^nmmi7~-m ^ m^m^m
mm n :<L ^ tim m ^ m\B\ ^
m-(VHv 1581/2, td 118a-118b)
Bdn canh nhtfng ttf lieu lich sd ghi lai
cac ddt di khao sat, do ve va cam mo'c d
quan dao Hoang Sa cua ngtfdi Viet Nam
thdi Nguyen, cdn cd cac tai lieu mang tinh
phap qui cua nha ntfdc ban hanh ciing ghi
chep het stfc ttfdng tan ve van de nay, do la
tai lieu Chdu bdn Ve viec cac chiia Nguyen
va vua trieu Nguyen da phai ngtfdi di tham
dd, khao sat dtfdng bien, cam mo'c va ve ban
do d quan dao Hoang Sa, da dtfdc cac Chdu
bdn ghi lai ciing kha day dii va chi tiet
- Chdu bdn thU 1, ghi ngay 12 thang 2
nam Minh Menh thtf 17 (1836) (xem anh
1)
Dich nghla:
Ngay 12 thang 2 nam Minh Menh thtf
17 (1836)
Anh 1: Tc* chau ban nam
Minh M6nh thfl 17 (1836)
thuyen dtfdc phai di Hoang Sa, mdi thuydn mang 10 mpc bai (cot gd, mdi cdt dai 4 de'n
5 thtfdc, day 1 tac - ddng chtf nay do nhd vua Minh Menb viet ben canh) viet to khdc sau ddng chG: Ghi hg tdn vien Cai dpi thuy quan nam Binh Than Minh Menh thtf 17 (1836) vang menh di khao sat Hoang Sa De'n Hoang Sa thi cam mdc danh dd'u Hay tuan menh
Lan nay, vien Chanh ddi trtfdng Thuy quan dtfdc cd de'n Hoang Sa la Pham Hiiu Nhdt, gid Mao hdm trtfdc da di thuyen ttf cda Thuan An den tinh (Quang) Ngai Bg than xin cho chuan bi gap cdt gd du so', bao ngay cho tinh Quang Ngai, chuyen gd'p (sd cdt gd a'y) cho vien nay Vdy xin phuc trinh
- Chdu bdn tha 2, ghi ngay 13 thdng 7
nam Minh Menh thtf 18 (1837) (xem anh 2)
Dich nghia:
Than Ha Duy Phien, than Ly Van Phtfc vang menh truyen du:
Trtfdc day da phai Thiiy stf, Giam thdnh cung binh dan thuyen 2 tinh Binh Dinh,
Trang 5Anh 2: Td chau ban nam Minh Menh
thy 18 (1837)
'it * * 1 * a I i *
J i t i* f-t-itl^
^ Iks ^ ^ - S i i J - ^ A
s i S ^ j i * t i
>'«
da trd ve Trtf vien Thuy stf Suat doi Pham
Van Bien do Kinh dd phai di ve qua ban,
vien ddn dtfdng do tinh phai di la Vu Vdn
Hiing, Pham Vdn Senh, lai thuyen Ltfu
Dtfc Trtfc td't ca gdm 4 ngtfdi da cd chi trach
phat, danh ddn, cdn binh dan cung dodn
ldnh ddnh tren bien khdi ciing rd't va't va,
ndn x6t ban an binh dinh mdi vien thtfcing
cho 1 thang Itfdng tien, dan phu mdi vien
thtf5ng tien 2 quan, trong do cac vien phu
thuyen do tinh sai phai di cho ve que lam
dn, rieng vien Biin chtfc Giam thanh pham
loi Id Trtfdng Vidt Soai trtfdc la Dd'c bien
trdng coi viec luydn thuo'c sung da co sd
sud't mdc 161 bi xd phat tram giam hau
(chdm d i u nhtfng giam ddi de'n mua thu
mdi x6t xii), ndm ngoai dtfdc sai phai di
Hodng Sa va di hieu lUc xay dUng thanh
Gia Dinh de chudc tdi, nay lai dUdc sai phai
di khao sat Hodng Sa Tuy da den khao sat
11 ndi bai cat vd cdc dao, viec do ve ban do
chtfa that chu dao nen nhieu lin hi day di
ldm vi$c khd sai vd cung biet hdi cai, vi vay
gia dn tha cho vien Trtfdng Viet Soai, cho
ve ldm Hnh 6 vg Giam thdnH, dpi sau tuy
vi$c sai phdi de cho vien do chudc loi cu
Lai vang menh ghi rd 22 hg ten cac vien binh dinh, 20 vien Thuy stf, 2 vien Giam thanh va 31 dan phu di Hoang Sa ddt nay, di'nh kem phia sau
Than Nguyen Van Htfu vang menh soan thao
Than Ha Duy Phien, than Ly Van Phtfc vang menh dpc duyet
- Chdu bdn thii 3, ghi ngay 2 thang 4
nhuan nam Minh Mdnh thtf 19 (1838) (xem anh 3)
Dich nghia:
Bo Cdng tau Vang menh chieu xet khoan cd ngtfdi de'n Hoang Sa, Bg than da ban xin den ha tudn thang 3 ra khdi de'n (Hoang Sa) de do
ve khao sat toan bg xtf do, den ha tuan thang 6 thi trd ve Vang theo sU phe chuan cua nha vua, da sao giii cho 2 tinh Binh Dinh, Quang Ngai thtfc hien va tuyen chgn cac vien Thi ve, Kham thien Giam thanh cung Thiiy stf, binh thuyen phai di trtfdc Nay tiep nhan dtfdc td ttf cua ti'nh Quang
Anh 3: Td chau ban nam Minh Menh thic 19 (183B)
A »fi 1- H A A -5 4- f- f
-• ! * » y J- 3 H
» ^ 1 »
li i - A \ \
i V ^ , i iX ff , ,
i ,ii i 'r
"i -^ n '
ft {'(«
2
f 1
i * *
* t
* i' 'T J -i -J 4 "1
<* ' i - t •;• ft '.f m - ?
it*
Trang 6s
Ngai trinh bay eu thd tiing muc rdng binh
thuyen d kinh dtfdc phai di, ngay 21 thang
3 da den Ddn thuyen tinh Binh Dinh ngay
3 thang 4 ciing da den Vien ddn dtfdng
Pham Van Senh ngay 9 thang dd cung da
de'n Theo stf tiinh bay chi tie't ciia Phai
vien thi ttf ngdy 10 de'n ngay 26 thang 4,
gid Dong lidn tuc thdi, khdng tien cho vide
ra khdi Vidn Cai tinh quan sat eiing tha'y
nhtf v$y va khan thie't xin dpi dd'n khi cd
gid Nam thdi thi thuan tien cho viec dtfa
thuydn ra khdi ngay va tid'p tuc bao ve\ Bg
t h i n vang menh chie'u xet: Viec di khao sat
do dac d Hodng Sa da cd han dinh rd rang
la ha t u I n thdng 3 thi xuat phat ra khdi,
nhtfng vi htfdng gid va con ntfdc chtfa tien,
keo dai (han dinh) de'n ha t u I n thdng 4 ma
vdn chtfa ra khdi dtfdc la qua han (Bp
than) can ctf vao stf thtfc ta'u trinh day du
Than Le Van Cdn vang menh soan thao
Than Hd Duy Phien, than Pham The
Trung vang mdnh dgc duyet
- Chdu bdn thii 4, ghi ngay 21 thang 6
nam Minh Menh thtf 19 (1838) (xem anh 4)
Anh 4: Td chau ban nam Minh Menh
thy 19 (1838)
11 ^ *^ i
if ft
0 t'l ^ '
Dich nghia:
Bd Cdng t a u Nay tiep nhdn cac vien Dd Mdu Thtfdng, Thi ve Ld Trpng Ba thudc ty cua bd t h i n (di thtfc Men edng vu d Hoang Sa) da trd v l Bd than da hoi qua, cac vien dd trinh bdy lan nay (doan khao sat) da de'n dtfdc 25 dao thugc 3 vung (trong dd kiem tra lai 12 dao hang nam cac doan da de'n, 13 dao chUa c6 doan nao dd'n) NhUng theo vien ddn dudng
Vu Van Hung thi toan bg xtf Hoang Sa co 4 vung, lan nay khao sat dtfdc 3 vung, cdn mgt vung d phia Nam, ndi nay each ndi kia kha xa, gid Nam lai thdi manh, vide khdi hanh den dd khdng tien, phai ddi gid thudn
thi mudn, xin dpi de'n sang nam (cxl thuy§^n)
den dd Lai xem xet 4 ban do mang vd, (c6 3 btfc ve rieng ttfng viing, mot btfc ve chung), cung mdt ban nhat ky chtfa dtfdc tu s i a hoan chinh, xin cho Bd than th^m tra ky va stfc cho ho chinh sita hoan thien de ddng trinh Lai theo nhtfng ngtfdi nay ttfdng trinh thi trong chuye'n di nay hp da thu dtfdc 1 sung dai bac bge ddng, cac loai da san hd do, cac loai chim, riia bien Nay da mang ve Dam xin lam td tau trinh
T h i n Thang Huy Than vang menh sogn thao
Than Ha Duy Phien, than Ly Van Phtfc vang merih dgc duyet
- Vdn bdn thii 5 (van ban Ly Sdn), ghi
ngay 15 thang 4 nam Minh Menh thtf 15 (1834) (xem anh 5)
Dich nghla:
Quan Bd chinh, an sat tinh Quang Ngai thtfc hien viec cd'p bang
Theo td ttf cua Bd Binh nhdn dtfpc thang trtfdc ndi rdng: Vang theo sdc lenh (ciia nhd vua) cho Bd, bao trtfdc tien hay chud'n hi dieu dong trtfdc 3 chiec chinh thuyen, cho tu
Trang 7h 5: Td chau ban nam Minh Menh
t h a IS (1834)
I I '• '^ -i k i ^-•
Biin binh thuy quan di trtfdc de hiep ddng
dd'n tham sat cac xtf ciia Hoang Sa Hay
tuan menh
(Kinh vang theo, tinh than) chon thue,
dieu dong trong tinh 3 chiec thuyen nhanh,
nhe cung cac vat dung can thiet cua
thuyin, cac vat do deu cho tu bd Lai chgn
Via Vdn Hung, ngtfdi ttfng dtfdc cii di nam
trudc va chgn them nhtfng ngtfdi thong
thao dtfdng bien trong sd dan phu ven bien
sung ldm thuy thii cheo thuyen trudc sau,
cdt sao chgn dtfdc moi thuyen 8 ngtfdi cong
24 ngtfdi Dd'n ha tuIn thang 3 thi thu^n
gid, cho thuyen ra khdi
Nay cac viec lo lieu xong xudi, cac phai
vidn da di thuyen nhe de'n Nay tha'y so'dan
thao sdng ntfdc la bgn Dang Van Xiem c6
t h i dam nhSn dtfdc viec lai thuyen, xtfng
dang dtfdc ca'p b^ng, hay di mgt chiec
thuyen ddn cac vien thiiy thii di theo cac
phai vien binh linh v^ Vu Van Hung den
Hodng Sa thtfc hien cong vu Chuyen di
ndy cd t i m quan trgng dac biet, can phai
dd'c stfc thtfc hien cho thtfc stf on thda Neu sao nhang sd sua't dinh trgng tgi
Hai la, nha ntfdc dat ddi hai thuyen
mang ten Hoang Sa, Bdc Hai thtfc hien nhtfng chuye'n ra khdi de quan ly bien, dao
Sach Dgi Viet s^ ky tuc bien viet vao nam
Canh Htfng thtf 15 (1754) dat ddi Hoang Sa gdm 70 suat, lay ngtfdi xa An Vinh sung vao: "Binh Sdn phu Quang Ngai di thuyen nhd vao bai Hoang Sa trong hai dao tim lay boa vat, bi gid dat vao cda song Thanh Lan huyen Van Xtfdng phii Ld Chau (ntfdc Thanh) Quan dia phtfdng do xet hoi dung stf thtfc roi dtfa tra ve nguyen quan The' Tong Hieu Vu Hoang de ta [ttfc Nguyen Phuc Khoat (1738 1765)] sai Cai ba Thuan Hoa la Thtfc Ltfdng hau viet thtf dap Ngoai bien xa An Vinh c6 cac dao gdm hdn 130 dao, each nhau hoac mgt ngay di thuyen, hoac vai canh gid Tren dao cd suo'i ntfdc ngot Trong dao cd Bai Hoang Sa dai tfdc hdn 30 dam, bang phang ntfdc trong Dao cd vd so' td yen, d bai cat lai co 6'c vdn, tuc ggi la d'c tai voi, 6'c xa ctf, 6'c htfdng va hai trung, hai sam, ddi mdi, DSt dpi Hoang Sa gdm 70 sua't, lay ngtfdi xa An Vinh sung vao cdt Itfdt nhau di thuyen den dao md tim san vat Hang nam thang 3 ra khdi, mang Itfdng an 6 thang, di thuyen 3 ngay 3 dem mdi de'n dao O day tha ho tim nhat, thu dtfdc bao nhieu, den thang 8 trd
ve cda Eo, dem den Phu Xuan nop Trong thdi gian ay cung co ngUdi mo dtfdc tien bac, chi thiec, noi dong, sung, khi gidi, nga
voi, bat sii, /itri fi Hi ^ ill U w & U S"
M}i K A ^ ^ 'h m tt U 'ft 'I' ^ '& m
a IfX 13: !^J i S M -JS A i t JHl fi f A- 1° !^ ffi
m ^ it!i 11 1^ ^ lie LnJ 1(1 a III; :.K -?- itC ^?
-ii^ ^ M\ \^ m n, :?& !ri f^ ^ iH lii m 5: JK
fi: iH ^h rr f^o m - I'l ''- + n m M\ i- v^
Trang 8-Bmmm^^±m-^&AZ'pn
^ M ft fp ?g- THI W :fi: i i i# ^ !^ flg ^ m
-t + ¥ ;u g 7i( ?± A :fe :^ 1^ s g te ill
(HV.119, Q 3, td 3a) Sach Phu bien tap luc
ghi: "Chua Nguydn lai dat dgi Bdc Hai,
khdng cd dinh suat, hoac la'y ngtfdi thdn Ttf
Chinh, hoac ngtfdi xa Canh Dtfdng phu
Binh Thuan, ai tinh nguyen thi cd'p gia'y sai
cho di Lai sai quan dgi Hoang Sa nay kiem
quan /pie R5imitmmm&mm^mm
ESigt nxmmmt±x^mm^nfrs'n
Miff^mnfj^mtinw (A 134/1, Q.2, td
28bl,td28b/4,va28b/6)
Khdng nhtfng cit ngtfdi ra Hoang Sa,
nha ntfdc cdn cho xay dtfng mieu va dat bia
tren dao Hoang Sa, dieu nay dtfpc ghi rd
trong Dgi Nam thUc luc nhtf sau: "Nha vua
bao Bd Cdng rdng: mpt dai xtf Hoang Sa
thugc dia phan vung bien Quang Ngai xa
trdng trdi ntfdc mdt mau, khdng phan biet
dtfdc sau nong, gan day thuyen budn
thtfdng bi gap nan Nay nen chuan bi tau
thuyen de'n sang nam cd ngtfdi ra dd dtfng
den lap bia, trdng nhieu cay cdi"(A.2772/23,
Q.104, td 18b/6) Lai ntfa sach Kham dinh
Dgi Nam hgi dien sU le ciing ghi ve stf kien
nay: "Nam thtf 17, chuan tau xtf Hoang Sa
la cUdng gidi bien vd ciing hiem ye'u Nam
Minh Menh thtf 15, ttfng phai quan bien
binh va quan Giam thanh trtfdc da cung ra
dd xem xet, vi gid Idn nen chtfa tham sat
dtfdc ndi nay Nam ngoai lai phdi (ngtfdi) ra
do xay mieu, dtfng bia ddng thdi ve ban
do / + -t ii-L ^ j% m m z m t}'' ^ m M
u m '<i ^ m m ^:i M, m 'M m m n m M
m n - ^ 5^ n m n u m ''^ -^ u '<t m
m 1:1 m m m & m ^- '^ M m ^ ^ =- '^
m i ¥ m M m " (VHV 1570/30 Q.221,
td 26a/6)
Ba Id, nha ntfdc phong kie'n Viet Nam
ludn quan tam giao due y thtfc coi trgng chu quyen dd'i vdi Hoang Sa, Trtfdng Sa va cac vung bien d Bien Ddng cho cac thd he ngtfdi Vidt Nam Trong cac tai lidu Han Ndm, sach day hpc chii Han cho ldp ddng
au cung da cd nhtfng ndi dung ghi chep ve chu quyen ciia Viet Nam dd'i vdi Hoang Sa, Trtfdng Sa va cac vung bidn d Bidn Ddng
- Sach Khdi ddng thuyet Ude, khdc in ddi
vua Ttf Dtfc nam Tan Ty (1881), la cudn sach day ve cac kie'n thtfc xa hgi, lich sit, dia ly , trong sach cd ban dd ghi Hoang Sa thugc chu quyen cua Viet Nam
- Tac pham Tu than ludn ly khoa, npi
dung ghi vd each ctf xd giiia vua tdi, chdng
vd, ban be , cd dan cac gtfdng tdt trong lich
sk Viet Nam Phan viet ve dia dtf tinh
Quang Ngai cd ghi Hoang Sa thudc chu quyen Viet Nam "Tinh Quang Ngai, Bdc giap Quang Nam, Nam giap Binh Dinh, Tay giap Ai Lao, Ddng giap bien, cd mdt phu ggi la phu Ttf Nghia, gdm cac huyen
Mo Dtfc, Chtfdng Mi, Binh Sdn Nui non
t r u n g diep n h i l u de'n hdn 130 nggn, thudc
h a t Binh Sdn Bien thi cd Hoang Sa dai
khoang 10 dam//^ ^ '-^ il ^ M Wi M ^
¥ Jg m ^ S A- M !kM^ ~ H^ B s a
}^i m m "^ u m m m ^F HI ^ SL?, oi w\
"^ u di n ^ ~ -^ n -\- §^ ^ ^ ^ \h
^ yK m ^ n iP ^ *;<j + m(VHv.2645, td
l i b )
Trang 9(4) GS Langiet P cd t h i doe dfldc chfl H a n
-Ndm va chfl Quoc ngfl
(5) Nhiing ddng nay GS L a i ^ e t P ^ in r ^ h i e i ^
trong ndi d u r ^ tai lidu d d i u ban bao cao nay
(6) Nguyen van tieng Phap: "nous n'y trouvons
pas de trace du pinceau de I 'empereur (chdu phi)"
Ban thao bai viet cua GS Langl et, tr 3
(7) Nguyen vSn t i l n g Phap: "La traduction ne
suffit pas: la procedure administrative est mdiquee
trop sommairement pour les lecteurs d'une autre
temps dans une autre monde" tai lidu da d i n , tr 4
(8) Cd 31 d a u sach va cong t r i n h nghien cflu
dflpc Hdt ke trong d a n h muc tai lidu tham khao
cua GS Langiet
(9) Nguyen v a n tieng P h a p : "Nous n'observons pas exactement I'application du reglement", tai lieu da dan, tr 7
(10) Nguydn vSn tieng P h a p : "Avons-nous done une redaction n o n encore presentee a I'empereur
et passee directement a u x archives?", t a i lidu da dan, tr 7
(11), (12) (14) Tai lieu da d i n t r 9, 9, if (13) c a n cfl vao each p h a n tich cua GS Langiet trong bai viet t h i "hai ca'p" cd nghia la
"quan ly ca'p dia phfldng" (tinh HUng Yen) va
"quan ly ca'p t r u n g fldng" (Bo Ho)
NHA NU6C PHONG KIEN VIET NAM DA OUAN LY
(Tidp theo trang 10)
Nhflng d i n chtfng tren cho tha'y, n h a
nfldc phong kie'n Viet Nam luon cd y thflc
bao ve chu q u y i n ddi vdi q u i n dao Hoang
Sa va cac vung bien d Bien Ddng Nhtf vay,
rd rang la Hoang Sa la quan dao n i m b
bien Ddng thugc lanh tho Viet Nam do nha
nUdc phong kie'n cac trieu quan ly Hai q u i n
dao nay tfl rat lau da trd t h a n h dia diem cua
cfl dan Viet Nam sinh sd'ng va khai thae san
vat, t h a n h do! ttfdng ghi chep va nghien cflu ciia cac n h a khoa hgc Viet Nam Can ctf vdo cac ttf lieu Han Ndm, chtfng t a cd dii bdng chflng cd gia tri, chtfng minh mgt each thuye't phuc v l chu quyin cua nha ntfdc Viet Nam ddi vdi quan dao Hoang Sa va cac vflng bien
b Bien Ddng la cua Viet Nam, day la nhiing
can ctf vflng chae ve ljch s^, ve khoa hgc va
ve phap ly
CHU THICH
(1) Khdm dinh Viet sd thong gidm ciiOng muc
Tap 1, Nxb Giao due, 2007, t r 332
(2) Dai Viet sii ky todn thii Tap 1, b a n dich,
Nxb Khoa hpc xa hpi, H a Ndi, 1998, tr 323
(3) Dai Viit sd ky todn thU, Tap 1, sdd, tr 325
(4) Tham khao them Trinh K h i c Manh: Khdo
sdt tdi lieu Hdn Nom ve dii dia chi hiin lUu gia tai
Viin Nghien ciiu Hdn Ndm, Tap chi Hdn Ndm, sd3
(94)/ 2009
(5) Xem bai ciia Trinh K h i c Manh: Nhiing
chuyen di khdo sdt qudn ddo Hodng Sa vdo thdi Nguyen cua ngUdi Viit Nam qua tU lieu Hdn Nom,
Tap cM Hdn Ndm, sd'4-2013
(6), Da'u the hidn doan luoc bd