Luận án tiến sĩ Tâm lý học: Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển kinh tế tư nhân từ năm 1997 đến năm 2015

Luận án được nghiên cứu với mục tiêu nhằm làm sáng tỏ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đối với phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015. Từ đó, đưa ra một số nhận xét về ưu điểm và hạn chế, nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển KTTN. Đúc rút một số kinh nghiệm có giá trị tham khảo góp phần nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo phát triển KTTN của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn tiếp theo.

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HÀ NỘI - 2018

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN VĂN ĐỨC

§¶NG Bé TØNH TH¸I NGUY£N L·NH §¹O PH¸T TRIÓN KINH TÕ T¦ NH¢N

Tõ N¡M 1997 §ÕN N¡M 2015

LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận án là trung thực Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Nguyễn Văn Đức

Chương 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI

NGUYÊN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2005

28

2.1 Những nhân tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh về

phát triển kinh tế tư nhân

28

2.2 Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên 45 2.3 Quá trình chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên 58

Chương 3: ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI NGUYÊN LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHÁT

TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2015

76

3.1 Yêu cầu mới về phát triển kinh tế tư nhân và chủ trương của

Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên

76

3.2 Quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên chỉ đạo đẩy mạnh phát

triển kinh tế tư nhân

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận án

Trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), việc phát triển cơ cấu kinh tế nhiều thành phần được đặt ra như một yêu cầu tất yếu đối với nền kinh tế Việt Nam Kinh tế tư nhân (KTTN)

là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân Phát triển KTTN đóng vai trò quan trọng vào việc phát triển kinh tế, huy động các nguồn lực xã hội vào sản xuất, kinh doanh, tạo thêm việc làm, cải thiện đời sống nhân dân, tăng ngân sách, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội của đất nước Cùng với các thành phần kinh tế khác, KTTN góp phần giải phóng lực lượng sản xuất, thúc đẩy phân công lao động xã hội, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, thực hiện có hiệu quả các chủ trương của Đảng, Nhà nước phát triển kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh và xã hội

Nhận thức được vị trí, vai trò của KTTN, Đảng Cộng sản Việt Nam đã

đã xác định:

Kinh tế tư nhân là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân Phát triển kinh tế tư nhân là một chiến lược lâu dài trong phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trung tâm

là phát triển kinh tế , công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao năng lực của đất nước trong hội nhập kinh tế quốc tế [41, tr 57-58] Thực hiện chủ trương của Đảng về việc đổi mới cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thuận lợi phát triển KTTN, đưa KTTN trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế Trong những năm qua, KTTN ở Việt Nam không ngừng phát triển có vị trí ngày càng quan trọng trong nền kinh tế quốc dân

Hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách từng bước được hoàn thiện Quyền tài sản, tự do kinh doanh của các cá nhân và tổ chức được thể chế hóa và được pháp luật bảo vệ Cải cách hành chính ngày càng được đẩy mạnh, môi trường

đầu tư, kinh doanh từng bước được cải thiện và thuận lợi hơn Phương thức quản lý của Nhà nước cũng được đổi mới phù hợp hơn với cơ chế thị trường

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, KTTN ở Việt Nam cũng đang bộc lộ những hạn chế, yếu kém chưa đáp được vai trò động lực của nền kinh tế KTTN phần lớn có quy mô nhỏ, cơ cấu ngành nghề còn bất hợp lý, trình độ công nghệ lạc hậu, năng lực hội nhấp quốc tế còn hạn chế Nhiều đơn vị KTTN chưa thực hiện tốt quy định của pháp luật, trốn thuế, gian lận thương mại, buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, kinh doanh trái phép

Thái Nguyên là tỉnh trung du, miền núi Bắc Bộ, có điều kiện tự nhiên -

xã hội thuận lợi để phát triển KTTN Thực hiện chủ trương của Đảng về phát triển KTTN, Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đã quán triệt và vận dụng linh hoạt những chủ trương của Đảng vào điều kiện thực tiễn của địa phương nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh của tỉnh Nhờ đó, KTTN Thái Nguyên đã có những chuyển biến tích cực, góp phần quan trọng tạo ra nhiều công ăn việc làm cho người lao động, tăng thêm thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân; huy động các nguồn lực đầu tư vào sản xuất, kinh doanh; đóng góp một phần không nhỏ GDP vào ngân sách của tỉnh, thúc đẩy sự phát triển của kinh tế -

xã hội, thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH)

Bên cạnh những kết quả đạt được, KTTN Thái Nguyên vẫn còn một

số hạn chế, yếu kém như: chưa phát huy hết những tiềm năng thế mạnh của tỉnh; chạy theo lợi ích ngắn, hiệu quả kinh tế thấp, gây ô nhiễm môi trường; trình độ công nghệ, năng lực cạnh tranh, chất lượng sản phẩm còn kém; tình trạng vi phạm pháp luật, gian lận thương mại còn diễn ra phổ biến

Trước tình hình thế giới có nhiều biến đổi, kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với quốc tế, việc nghiên cứu, đánh giá sự lãnh đạo của đảng bộ các địa phương trong quá trình thực hiện chủ trương của Đảng về phát triển KTTN không chỉ góp phần chỉ ra những ưu điểm, hạn chế trong quá trình chỉ đạo, đúc rút một số kinh nghiệm của Đảng bộ địa phương, mà còn

cung cấp thêm những cơ sở khoa học nhằm tổng kết những vấn đề lý luận về KTTN, đưa KTTN trở thành động lực quan trọng để phát triển kinh tế

Xuất phát từ lý do trên, nghiên cứu sinh chọn đề tài: "Đảng bộ tỉnh

Thái Nguyên lãnh đạo phát triển kinh tế tư nhân từ năm 1997 đến năm 2015"

làm luận án tiến sĩ Lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu làm sáng tỏ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đối với phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015 Từ đó, đưa ra một số nhận xét về ưu điểm và hạn chế, nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển KTTN Đúc rút một

số kinh nghiệm có giá trị tham khảo góp phần nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo phát triển KTTN của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn tiếp theo

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

Luận án trình bày các nhân tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về phát triển KTTN

Hệ thống hoá các quan điểm, chủ trương của Đảng, Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015

Luận án phân tích làm rõ quá trình chỉ đạo phát triển KTTN của Đảng

bộ tỉnh Thái Nguyên từ năm 1997 đến năm 2015

Đánh giá ưu điểm, hạn chế trong quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển KTTN, từ đó nêu rõ nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế đó

Đúc rút một số kinh nghiệm có giá trị tham khảo góp phần nâng cao

sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đối với thành phần KTTN trong thời gian tới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Các chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Về thời gian: Luận án giới hạn phạm vi thời gian nghiên cứu từ năm

1997 đến năm 2015, tức là qua 04 nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên: nhiệm kỳ XV (1997 - 2000), nhiệm kỳ XVI (2001 - 2005), nhiệm kỳ XVII (2006 - 2010), nhiệm kỳ XVIII (2011 - 2015) Luận án lấy mốc thời gian từ năm 1997 là năm tái lập tỉnh Thái Nguyên năm 2015 là năm kết thúc nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII

Về không gian: Luận án nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên từ

năm 1997 đến năm 2015 bao gồm 9 đơn vị hành chính: thành phố Thái Nguyên, thành phố Sông Công, thị xã Phổ Yên, huyện Định Hóa, Võ Nhai, Phú Lương, Phú Bình, Đồng Hỷ, Đại Từ

Về nội dung nghiên cứu: Luận án nghiên cứu chủ trương và quá trình

Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên chỉ đạo phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm

2015 Cụ thể ở các nội dung sau: ban hành các chủ trương, cơ chế, chỉ đạo tạo mọi điều kiện thuận lợi để phát triển KTTN; công tác xây dựng, phát triển tổ chức đảng trong các doanh nghiệp; phát triển nguồn lực (nhân lực và cơ sở vật chất) cho phát triển KTTN; công tác kiểm tra, giám sát biểu dương khen thưởng; phát triển KTTN: về số lượng, chất lượng, về vốn, lao động, ngành nghề sản xuất kinh doanh

4 Cơ sở lý luận, nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả dựa trên lý luậ n của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của thành phần KTTN trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Quan điểm của Đảng về phát triển thành phần KTTN trong thời kỳ đổi mới, được thể hiện trong các văn kiện, nghị quyết Đại hội Đảng, nghị quyết Trung ương các kỳ Đại hội từ năm 1997 đến năm 2015

4.2 Nguồn tài liệu

Nguồn tài liệu thành văn: Văn kiện của Đảng và Nhà nước bao gồm:

các nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, thông tư, chương trình

Văn kiện của các cấp bộ đảng, chính quyền tỉnh Thái Nguyên (Tỉnh

ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân (UBND), các sở, ban, ngành) bao gồm các nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, chương trình, thông tư, đề án

Các sách, báo, tạp chí xuất bản; luận văn, luận án, đề tài viết về KTTN

Nguồn tài liệu thực tế: Luận án sử dụng tài liệu khảo sát thực tiễn các

cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể, tiểu chủ và các doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

4.3 Phương pháp nghiên cứu

Luận án chủ yếu sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc, đồng thời, kết hợp sử dụng các phương pháp nghiên cứu liên ngành như thống

kê, đối chiếu, so sánh, phân tích, tổng hợp và khảo sát thực tế hoạt động của KTTN ở Thái Nguyên trong đó:

Phương pháp lịch sử được sử dụng để trình bày quá trình lãnh đạo phát triển KTTN của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên theo một trình tự có tính lịch sử

Phương pháp lôgíc được dùng để xâu chuỗi các sự kiện lịch sử nhằm làm rõ mối liên hệ giữa các chủ trương, biện pháp với quá trình chỉ đạo thực hiện, những kết quả đạt được Từ đó, khái quát được những ưu điểm, hạn chế

và một số kinh nghiệm trong quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015

Các phương pháp khác như: phân tích, so sánh, tổng hợp, khảo sát thực tế nhằm làm sáng tỏ hơn những vấn đề mà luận án đặt ra

5 Những đóng góp mới của luận án

5.1 Đóng góp về khoa học

Luận án hệ thống hóa các quan điểm chủ trương của Đảng và Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về phát triển KTTN Qua đó, góp phần làm rõ nội dung, phương thức, quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển KTTN

từ năm 1997 đến năm 2015

Luận án cung cấp nguồn tư liệu về công tác lãnh đạo phát triển KTTN

ở địa phương, góp phần làm phong phú lịch sử Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhấp quốc tế

5.2 Đóng góp về thực tiễn

Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy

và học tập tại các cơ sở đào tạo ở Thái Nguyên và khu vực miền núi Bắc Bộ

Kết quả nghiên cứu của luận án giúp cho các cấp ủy đảng và chính quyền trong tỉnh tham khảo, vận dụng vào thực tiễn lãnh đạo phát triển KTTN ngày càng đảm bảo về số lượng và chất lượng

6 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận án gồm 4 chương, 9 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 NHỮNG CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

Kinh tế tư nhân thời kỳ trước đổi mới là vấn đề khá nhạy cảm và phức tạp cả về lý luận, thực tiễn KTTN là thành phần kinh tế tồn tại lâu dài trong lịch sử Tuy nhiên, ở Việt Nam trước đổi mới KTTN không được chú trọng phát triển, từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (12/1986) KTTN mới được thừa nhận và nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau Đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về thành phần KTTN, có thể chia các công trình đó thành các nhóm sau đây

1.1.1 Nhóm các công trình nghiên cứu về kinh tế tư nhân

Riedel, James; Tran, Chuong S (1997), The emerging private sector

and the industrialization of Vietnam (Vietnamese) [181], công trình đã đề cập

đến vị trí, vai trò của thành phần KTTN trong phát triển nền kinh tế nhiều thành phần ở Việt Nam Cùng với đó, tác giả cũng chỉ rõ KTTN mới nổi lên và có vai trò quan trọng trong sự nghiệp CNH, HĐH ở Việt Nam Nội dung thứ nhất, công trình đề cập đến tầm quan trọng của các doanh nghiệp tư nhân (DNTN) vừa và nhỏ Nội dung thứ hai, đề cập đến quy mô và cơ cấu của KTTN ở Việt Nam Nội dung thứ ba, tác giả đề cập đến những vấn đề mà các công ty tư nhân phải đối mặt trong sản xuất kinh doanh như: tín dụng tài chính, sở hữu

và quyền sở hữu đất, hệ thống thuế, cơ chế thương mại và tệ hành chính quan liêu Nội dung thứ tư, tác giả đưa ra một số kiến nghị nhằm đưa KTTN Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn trong những năm tiếp theo

Hakkala, K & Kokko, A (2007), The state and the private sector in

Vietnam [180], bài viết phản ánh nội dung chính phủ Việt Nam cam kết tạo ra

môi trường kinh doanh công bằng cho các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân trong các chương trình phát triển kinh tế trung và dài hạn Bài báo đề cập đến

sự phát triển của khu vực KTTN ở Việt Nam, trong đó nhấn mạnh mối quan

hệ giữa nhà nước và khu vực tư nhân Phần thứ nhất bài báo đánh giá xu hướng phát triển khu vực KTTN ở Việt Nam Phần thứ hai bàn về các trở ngại cho sự phát triển của KTTN, trong đó tập trung vào vai trò của doanh nghiệp nhà nước Phần thứ ba bàn về các thách thức trong tương lai và đề xuất một số cải cách về chính sách trên cơ sở những kinh nghiệm quốc tế và kết quả đường lối đổi mới kinh tế ở Việt Nam Ngoài ra, bài báo cũng xem xét, đề cập đến việc thành lập các mô hình doanh nghiệp mới, bao gồm cả tác động của đầu tư nước ngoài đối với khu vực KTTN trong nước

Cuốn sách: Đổi mới cơ chế quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ trong

nền kinh tế thị trường ở Việt Nam, của Nguyễn Hữu Hải [50] Công trình đã

chỉ rõ vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong phát triển kinh tế - xã hội, thực trạng công tác quản lý các doanh nghiệp và đề xuất những cơ chế mới nhằm quản lý các doanh nghiệp vừa và nhỏ một cách hợp lý, hiệu quả hơn

Trần Thị Hạnh: Việc phát triển khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam

trong giai đoạn hiện nay [52], công trình đã đề cập đến những vấn đề chung

của KTTN, đặc điểm của thành phần KTTN ở nước ta hiện nay, đồng thời đưa ra những giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển của khu vực KTTN

Công trình Quản lý nhà nước đối với kinh tế tư nhân ở nước ta hiện

nay, của Nguyễn Hữu Thắng [94] Tác giả đã trình bày quan điểm, phương

thức quản lý của nhà nước đối với KTTN, kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với KTTN của một số nước trên thế giới

Phạm Thăng : Tiếp tục phát triển kinh tế tư nhân [93], bài báo trình

bày khái quát quan điểm của Đảng về phát triển KTTN , thực trạng và tiềm năng, xu thế và giải pháp phát triển KTTN ở Việt Nam

Phạm Thành Long: Kinh tế tư nhân thời kỳ phát triển mới [69], tác giả

đã trình bày sự phát triển của thành phần KTTN sau khi Luật Công ty được thực hiện, vai trò của nó trong phát triển kinh tế - xã hội và những giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển KTTN

Nguyễn Huy Oánh: Vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế Việt

Nam [79], bài báo trình bày khái quát quan điểm của Đảng về phát triển KTTN, thực trạng, đóng góp của KTTN và gợi mở một số giải pháp phát triển

Cuốn sách: Phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa,

của Trần Ngọc Bút [16] Công trình đề cập đến các vấn đề: thứ nhất, cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển kinh tế nhiều thành phần; thứ hai, quá trình phát triển KTTN ở Việt Nam những năm đầu thời kỳ đổi mới; thứ ba, tình hình KTTN hiện nay và thứ tư, phát triển KTTN định hướng XHCN

Bài báo: Kinh tế tư nhân - bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh

tế nước ta [3], của Lê Xuân Bá Tác giả chỉ ra quan điểm của Đảng về KTTN,

vai trò và những giải pháp phát triển KTTN ở Việt Nam

Bài báo: Kinh tế tư nhân và vấn đề đảng viên làm kinh tế tư nhân

trong điều kiện hiện nay, của Nguyễn Trọng Chuẩn [17] Tác giả đề cập đến

những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển thành phần KTTN và vai trò, vị trí của nó trong phát triển kinh tế đất nước cũng như giải quyết các vấn đề xã hội

Bài viết: Những giải pháp chủ yếu tiếp tục phát triển kinh tế tư nhân,

của Võ Văn Đức, Trần Kim Chung [49] Các tác giả đã đề cập đến vị trí, vai trò của thành phần KTTN, đồng thời chỉ rõ những giải pháp để tiếc tục phát triển KTTN đó là hoàn thiện môi trường pháp lý và tăng cường vai trò điều hành từ phía Nhà nước

Nguyễn Thanh Hóa: Đổi mới và hoàn thiện quản lý nhà nước bằng

pháp luật đối với các loại hình doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay [57], đề tài đã đề cập đến thực trạng quản lý nhà nước đối

với các doanh nghiệp từ đó chỉ ra những giải pháp nhằm thúc đẩy sản xuất các doanh nghiệp phát triển cũng như quản lý tốt hơn đối với các doanh nghiệp thuộc thành phần KTTN

Phạm Ngọc Kiểm : Vai trò của kinh tế tư nhân đối với quá trình phát

triển kinh tế của nước ta hiện nay [64] Tác giả phân tích vai trò của KTTN đối

với sự phát triển của nền kinh tế đất nước và đưa ra một số giải pháp để đẩy mạnh phát triển KTTN trong thời gian tới

Công trình: Thành phần kinh tế cá thể, tiểu chủ, tư bản tư nhân - lý

luận và chính sách, của Hà Huy Thành [95] Tác giả đã đề cập đến những vấn

đề lý luận chung về thành phần kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân, tổng quan thực trạng phát triển KTTN ở nước ta thời kỳ đổi mới Đồng thời, công trình nêu nên những quan điểm, chính sách và giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy

sự phát triển của khu vực KTTN trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

Bài báo: Những lợi thế tương đối của kinh tế tư nhân trong cơ cấu kinh

tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, của Mai Tết [91]

Tác giả đã trình bày sự cần thiết phải phát triển nền kinh tế nhiều thành phần kinh tế, chỉ ra vị trí, vai trò của thành phần KTTN, nêu ra những thuận lợi của KTTN và những hạn chế, yếu kém của KTTN Từ đó, tác giả khẳng định cần phải tạo môi trường thuận lợi hơn nữa cùng với những chủ trương, chính sách hợp lý để KTTN ngày càng phát triển hơn

Cuốn sách: Thành phần kinh tế tư tư bản tư nhân trong quá trình công

nghiệp hóa, hiện đại hóa, của Nguyễn Thanh Tuyền [124] Tác giả đã trình

bày có hệ thống khái niệm KTTN và lịch sử phát triển của thành phần KTTN

ở Việt Nam Công trình cũng đánh giá vị trí, vai trò của thành phần KTTN sau 15 năm thực hiện đường lối đổi mới và nêu ra những kiến nghị, các định hướng và những giải pháp để phát triển KTTN trong tương lai

Cuốn sách: Kinh tế tư nhân và quản lý nhà nước đối với kinh tế tư

nhân ở nước ta hiện nay, của Hồ Văn Vĩnh [176] Công trình đã đề cập đến

những vấn đề lý luận chung về KTTN, chỉ ra được bản chất, vai trò của KTTN trong việc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước

ta và quản lý nhà nước đối với thành phần KTTN Đồng thời, tác giả đã dành nhiều nội dung để trình bày về thực trạng KTTN và quản lý nhà nước đối với KTTN (quan điểm, chiến lược phát triển KTTN, thực trạng và những chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển KTTN như: chính sách đầu tư,

chính sách thuế, chính sách vốn, tín dụng…) Cùng với đó, tác giả cũng chỉ ra bốn phương hướng, giải pháp nhằm tiếp tục đổi mới quản lý nhà nước đối với thành phần KTTN

Bài viết: Phát triển kinh tế tư nhân trong quá trình chuy ển sang kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa , của Vũ Đình Bách, in trong cuốn

"Một số vấn đề kinh tế thị trường định hướng xã hộ chủ nghĩa" [4] Tác giả đã khái quát quan điểm của Đảng về phát triển KTTN , vai trò, hạn chế cùng những khó khăn của KTTN

Bài báo: Phát triển khu vực kinh tế tư nhân - thực trạng, nguyên nhân

và giải pháp, của Nguyễn Anh Dũng [36] Tác giả đã khái quát quá trình phát

triển của thành phần KTTN, những hạn chế còn tồn tại trong quá trình phát triển KTTN, nguyên nhân của những hạn chế đó Tác giả cũng đưa ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển KTTN

Võ Văn Đức: Để kinh tế tư nhân phát triển đúng hướng và vững chắc,

Tạp chí Tài chính [48], bài báo đã chỉ rõ vị trí, vai trò của KTTN đối với phát triển kinh tế - xã hội Từ đó, tác giả đã chỉ ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy KTTN ngày càng phát triển đúng hướng và vững chắc hơn

Hồ Trọng Viện: Kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định

hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam [172] Tác giả đã chỉ rõ vị trí, vai trò của

thành phần KTTN và sự tồn tại khách quan của KTTN trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Cùng với đó, tác giả đã nêu ra một số kiến nghị nhằm phát huy hơn nữa vai trò của KTTN trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Bài báo: Xu hướng phát triển của kinh tế tư nhân ở nước ta hiện nay,

của Lương Đình Hải [51] Tác giả đã chỉ rõ sự phát triển của KTTN sau gần

20 năm thực hiện đường lối đổi mới, những đóng góp của thành phần KTTN đối với sự phát triển kinh tế - xã hội Đồng thời, tác giả đã chỉ ra những xu hướng phát triển của KTTN ở Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH

và hội nhập kinh tế quốc tế

Nguyễn Lê Hoa: Một số vấn đề trong phát triển kinh tế tư nhân ở Việt

Nam [55] Tác giả đã phân tích, chỉ ra những vấn đề còn tồn tại trong quá

trình phát triển KTTN Việt Nam, từ đó nêu ra những định hướng đối với sự phát triển của KTTN

Cuốn sách: Kinh tế tư nhân Việt Nam trong tiến trình hội nhập, của

Trịnh Thị Mai Hoa [56] Công trình được chia thành ba phần chính: Phần thứ nhất, đề cập đến những vấn đề chung của KTTN, việc phát triển KTTN trong nền kinh tế nhiều thành phần và những điều kiện để phát triển KTTN ở Việt Nam Phần thứ hai tập trung đề cập đến việc phát triển KTTN trong quá trình thúc đẩy phát triển kinh tế, tác giả đã làm nổi bật thành phần KTTN thời kỳ trước đổi mới và trong thời kỳ đổi mới, cũng như nhận thức của Đảng về thành phần KTTN Đồng thời, công trình cũng đề cập đến những yếu tố thuận lợi và khó khăn để KTTN Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế

Nguyễn Thị Thanh Hoài: Giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế tư

nhân ở Việt Nam [58] Tác giả đã khái quát thực trạng KTTN ở Việt Nam, từ

đó đề ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy thành phần KTTN phát triển nhanh hơn trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế

Bài viết: Kinh tế thị trường, kinh tế tư nhân và chủ nghĩa xã hội, của

Nguyễn Tấn Hùng [60], tác giả trình bày mối quan hệ, vị trí, vai trò của KTTN trong việc phát triển kinh tế thị trường Cũng như phát triển kinh tế thị trường, KTTN trong việc thực hiện mục tiêu chủ nghĩa xã hội

Cuốn sách: Nền kinh tế quá độ trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã

hội ở Việt Nam, của Vũ Văn Phúc [82] Tác phẩm đã đi sâu phân tích sự tồn

tại tất yếu của thành phần KTTN trong nền kinh tế hàng hóa cũng như nền kinh tế thị trường Công trình cũng đề cập đến thực trạng phát triển KTTN sau

20 năm thực hiện đường lối đổi mới, từ đó đề ra một số giải pháp nhằm phát triển KTTN trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Cuốn sách: Sở hữu tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa ở Việt Nam, của Lê Khắc Triết [117] Công trình đã đi sâu phân

tích tính tất yếu, sự hình thành và phát triển của KTTN Đồng thời, đề cập đến những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc phát triển KTTN, thực trạng của KTTN nước ta Từ đó, tác giả nêu ra một số giải pháp nhằm tiếp tục đẩy mạnh phát triển KTTN

Công trình: Sự vận động, phát triển của kinh tế tư nhân trong trong

nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, của Mai Tết - Nguyễn

Văn Tuất - Đặng Danh Lợi [92] Các tác giả đề cập đến những đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta Sự tái lập và phát triển của sở hữu tư nhân, KTTN trong thời kỳ đổi mới ở Việt Nam Ngoài ra, tác phẩm còn nêu ra dự báo về xu hướng vận động của sở hữu tư nhân và những giải pháp nhằm thúc đẩy KTTN phát triển trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Bài báo: Đảng viên làm kinh tế tư nhân có trái với mục tiêu lý tưởng

của Đảng, của Hồ Thanh Khôi [63], tác giả đã trình bày vai trò của đảng viên

đối với việc phát triển kinh tế - xã hội Đồng thời cũng chỉ rõ, việc đảng viên làm KTTN là không trái với mục tiêu lý tưởng của Đảng

Trần Đình Huỳnh: Vấn đề đảng viên được làm kinh tế tư nhân [62]

Tác giả đã khẳng định vị trí, vai trò của KTTN đối với phát triển kinh tế - xã hội đất nước, việc để đảng viên làm KTTN là nhằm phát huy năng lực, sức sáng tạo thúc đẩy kinh tế phát triển Tuy nhiên, tác giả cũng chỉ ra một số lưu

ý trong quá trình đảng viên được làm KTTN

Công trình: Mấy suy nghĩ về Đảng viên làm kinh tế tư nhân, của Đàm

Kiến Lập [66] Tác giả đề cập vấn đề thứ nhất, cho phép đảng viên làm KTTN

là cần thiết nhưng phải có điều kiện; thứ hai, căn cứ chủ yếu để xác định thực chất sở hữu tư bản chủ nghĩa hay XHCN, để phân biệt KTTN tư bản chủ nghĩa với kinh tế mang tính chất XHCN, suy đến cùng là ở chỗ ai được hưởng lợi ích; thứ ba, chủ trương, chính sách cần động viên và cải tạo điều kiện cho đảng viên làm KTTN theo định hướng XHCN

Bài báo: Bàn thêm vấn đề đảng viên làm kinh tế tư nhân, của Đỗ Thế

Tùng [122] Tác giả đã đề cập đến vai trò của thành phần KTTN cũng như quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về KTTN và đảng viên làm KTTN, từ đó tác giả đã nêu ra bốn quan điểm mà Đảng cần phải cụ thể hóa trong việc cho phép đảng viên làm KTTN

Bài viết: Mấy vấn đề phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam,

của Cao Sỹ Kiêm, Hoàng Hải [65] Các tác giả đã nêu bật được vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, từ đó đã chỉ ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển trong thời gian tới đó là: cần sớm xây dựng khung pháp lý chung cho các thành phần kinh tế cùng bình đẳng và phát triển; ban hành Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu

tư, Luật Chống độc quyền ; lựa chọn lĩnh vực phát triển; hình thành các quỹ

hỗ trợ phát triển và giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, nâng cao trình độ quản

lý, kỹ năng trong kinh doanh; đổi mới công nghệ và khai thác thị trường mới

Cuốn sách: Kinh tế tư nhân Việt Nam sau hai thập kỷ đổi mới - Thực

trạng và vấn đề, của Đinh Thị Thơm [98] Công trình đề cập đến KTTN sau

hai thập niên đổi mới, những vấn đề lý luận về kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân Thực trạng KTTN Việt Nam và những vấn đề đặt ra như: KTTN trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế; cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; đẩy mạnh tư nhân hóa ở các nước và vấn đề đặt ra cho Việt Nam

Cuốn sách: Phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay, của Vũ Quốc

Tuấn [118] Tác giả phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn , trình bày quá trình tìm tòi, thử nghiệm, đột phá, đấu tranh tư tưởng và tổng kết sự phát triển kinh

tế hàng hóa nhiều thành phần ở Việt Nam; đồng thời phân tích , nhận dạng và dự báo xu thế phát triển KTTN, đề xuất một số giải pháp phát triển KTTN

Hồ Văn Vĩnh: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế

tư nhân ở nước ta [177] Tác giả đã trình bày khái quát quá trình phát triển tư

duy của Đảng về KTTN, từ đó chỉ ra một số vấn đề lý luận và thực tiễn nhằm tiếp tục phát triển KTTN ở Việt Nam

Hoàng Thị Thành: Sự tồn tại và phát triển khách quan của kinh tế tư

nhân ở nước ta [96] Tác giả đã trình bày vị trí, vai trò của thành phần KTTN,

sự tồn tại và phát triển của KTTN, vai trò của KTTN trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, từ đó nêu ra những giải pháp nhằm tiếp tục phát triển KTTN ở Việt Nam

Tác phẩm "Phá rào" trong kinh tế vào đêm trước đổi mới, của Đặng

Phong [80] Ở phần mở đầu tác giả đề cập đến kinh tế đất nước ta sau khi giải phóng đất nước đến vấn đề "cởi trói" cho sản xuất Trong phần I trình bày quá trình xí nghiệp "xé rào" đến nhà nước sửa đổi "hàng rào" Ở phần II trình bày vấn đề từ sản xuất tiểu nông, cá thể lên sản xuất lớn rồi vấn đề kinh tế hộ Phần III đề cập đến nội dung từ "mua như cướp, bán như cho" đến thuận mua vừa bán Phần IV trình bày nội dung từ độc quyền ngoại thương của Trung ương đến những "rừng" IMEX Phần kết luận tác giả nêu ra những bài học lịch sử từ những mũi đột phá

Bài báo: Những rào cản phát triển đối với khu vực kinh tế tư nhân và

những vấn đề phát huy vai trò động lực của nó thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kinh tế Việt Nam giai đoạn 2001 - 2010, của Vũ Hùng Cường [29] Bài

viết đã làm rõ hơn vai trò của khu vực KTTN trong nền kinh tế hiện đại, đồng thời phân tích những rào cản phát triển đối với khu vực KTTN ở Việt Nam từ năm 2001 đến năm 2010, từ đó đề xuất một số khuyến nghị chính sách nhằm phát huy hơn nữa vai trò động lực của khu vực KTTN để tạo ra những bước đột phá về phát triển kinh tế trong giai đoạn tiếp theo

Cuốn sách: Vấn đề sở hữu trong nền kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa ở Việt Nam, của Nguyễn Kế Tuấn [119] Công trình đã phân

tích sự phát triển nhận thức của Đảng về phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, nhấn mạnh vấn đề sở hữu tư nhân và vai trò của thành phần KTTN, các loại hình của doanh nghiệp Từ đó, tác giả đã nêu ra những giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển các thành phần kinh tế, trong đó có KTTN

Công trình: Đảng viên làm kinh tế t ư nhân, thực trạng và giải pháp ,

của Trần Nguyễn Tuyên [123] Tác giả đánh giá khái quát thực trạng đảng viên làm KTTN , đề xuất định hướng và giải pháp cần thiết nhằm đưa chính sách, chủ trương của Đảng vào cuộc sống , đảm bảo đảng viên làm KTTN có hiệu quả về phương diện kinh tế - xã hội cũng như đảm bảo các nguyên tắc của Đảng, pháp luật của Nhà nước

Đề tài: Quá trình hình thành quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam

về vai trò kinh tế tư nhân, của Trần Thị Bình [14] Tác giả đã làm rõ quá trình

hình thành quan điểm của Đảng về phát triển KTTN từ năm 1986 đến năm

2010, những thành tựu , hạn chế và đưa ra một số giải pháp , kiến nghị để tiếp tục phát triển KTTN ở Việt Nam

Công trình: Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo phát triển kinh tế tư

nhân từ năm 1986 đến năm 2005, của Phạm Thị Lương Diệu [32] Ở chương

thứ nhất, tác giả đã trình bày quá trình thừa nhận và cho phép KTTN phát triển ở Việt Nam từ năm 1986 đến năm 1989 Trong chương hai, luận án đề cập đến quá trình Đảng lãnh đạo phát triển KTTN từ năm 1990 đến năm

1999 Chương ba, tác giả tập trung làm rõ quá trình lãnh đạo đẩy mạnh phát triển KTTN từ năm 2000 đến năm 2005 Chương bốn, luận án chỉ ra những

ưu điểm, hạn chế trong quá trình phát triển KTTN và những kinh nghiệm lịch

sử trong việc lãnh đạo phát triển KTTN

Đề tài: Huy động nguồn lực tài chính từ kinh tế tư nhân nhằm phát

triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam, của Trần Thị Tố Linh [68] Luận án đề cập

đến những cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về huy động nguồn lực tài chính từ KTTN cho phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam Thực trạng huy động nguồn lực tài chính từ KTTN cho phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam Quan điểm, phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường huy động nguồn lực tài chính từ KTTN nhằm phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam

Cuốn sách: Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam

về kinh tế tư nhân (1986 - 2005), của Phạm Thị Lương Diệu [33] Trong

chương 1, tác giả đề cập đến một số vấn đề chung về kinh tế thị trường và KTTN, những nhận thức mới về KTTN Chương 2, tác giả đề cập đến những bước ngoặt pháp lý đầu tiên cho KTTN phát triển và chủ trương xây dựng môi trường pháp lý để phát triển KTTN Chương 3, cuốn sách đề cập đến những nhận thức mới về vai trò của KTTN trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế; cùng với đó là chú trọng phát huy vai trò động lực của KTTN Chương 4, tác giả đề cập đến kết quả và một số kinh nghiệm trong phát triển KTTN

Bài báo: Nhận thức của Đảng về kinh tế tư nhân qua 30 năm thực hiện

sự nghiệp đổi mới, của Nguyễn Thị Hồng Mai [75] Tác giả đã trình bày quá

trình đổi mới nhận thức của Đảng về thành phần KTTN, từ việc không thừa nhận sự tồn tại, coi đây là thành phần kinh tế phải cải tạo hay "xóa bỏ" đến việc thừa nhận và tạo điều kiện thuận lợi để KTTN phát triển, đề ra thể chế bằng các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Tiếp đó, tác giả đề cập đến quá trình thực hiện, thúc đẩy KTTN phát triển trên các lĩnh vực và các cơ chế, chính sách Từ đó, tác giả chỉ ra bốn kết quả đạt được trong quá trình Đảng lãnh đạo phát triển KTTN từ năm 1986 đến năm 2015

Những công trình khoa học trên đã phân tích, đánh giá quá trình hình thành chủ trương, đường lối của Đảng về KTTN trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Kết quả nghiên cứu từ các đề tài giúp cho tác giả luận án

có thể tham khảo phục dựng lại một cách khách quan quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015 Từ đó, rút ra những kinh nghiệm chủ yếu từ thực tiễn đưa KTTN của tỉnh ngày càng phát triển hơn trong giai đoạn tiếp theo

1.1.2 Nhóm các công trình nghiên cứu về kinh tế tư nhân ở các địa phương trong cả nước

Đề tài: Kinh tế tư nhân ở thành phố Đà Nẵng - thực trạng và giải pháp, của Trần Văn Năm [77] Tác giả đã làm rõ khái niệm về KTTN, các

loại hình của KTTN, sự cần thiết khách quan của KTTN ở Việt Nam cũng

như vai trò của KTTN đối với sự phát triển kinh tế ở Đà Nẵng Qua đó phân tích, trình bày có hệ thống quá trình hình thành, thực trạng phát triển của KTTN, thực trạng về quản lý nhà nước đối với KTTN ở Đà Nẵng và nêu bật những thành tựu, hạn chế, cùng những giải pháp để phát triển KTTN ở Đà Nẵng trong giai đoạn tiếp theo

Cuốn sách: Phát triển kinh tế tư nhân ở Hà Nội, của Nguyễn Minh

Phong [81] Tác giả đã khái quát quá trình phát triển KTTN ở Việt Nam, thực trạng và những vấn đề đặt ra trong trong phát triển KTTN ở Hà Nội Đồng thời, tác giả đề cập đến quan điểm và giải pháp phát triển KTTN ở Hà Nội

Đề tài: Phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, của Hà

Quốc Việt [174] Tác giả đã trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển KTTN, thực trạng phát triển KTTN trên địa bàn tỉnh Phú Thọ và một số định hướng, giải pháp nhằm thúc đẩy KTTN của tỉnh phát triển nhanh hơn

Đề tài: Quá trình phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

từ năm 1991 đến năm 2010, của Nguyễn Huy Phương [83] Luận án đã nêu

lên những nhân tố tác động đến sự phát triển của KTTN tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, phục dựng một cách toàn diện mô hình tiêu biểu của KTTN trên địa bàn tỉnh từ năm 1991 đến năm 2010 Nêu bật những thành tựu và hạn chế của KTTN trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, rút ra những kinh nghiệm và giải pháp gợi mở để tiếp tục thúc đẩy KTTN của tỉnh phát triển

Đề tài: Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo thực hiện chính sách

kinh tế nhiều thành phần từ 1986 đến 2001, của Đặng Thị Dư [34] Tác giả đã

khái quát quá trình nhận thức của Đảng về chính sách kinh tế nhiều thành phần và quá trình Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo thực hiện chính sách kinh tế nhiều thành phần tại địa phương trong giai đoạn đầu của thời kỳ đổi mới (1986 - 1995), cũng như trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH (1996 - 2001)

Đề tài: Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lãnh đạo phát triển thành phần kinh

tế tư nhân từ năm 1989 đến 2005, của Trần Thị Bích Liên [67] Tác giả khái

quát quan điểm của Đảng về KTTN trong thời kỳ đổi mới , quá trình Đảng bộ

tỉnh Quảng Ngãi vận dụng quan điểm củ a Đảng trong lãnh đạo phát triển KTTN, tổng kết một số kinh nghiệm và kiến nghị để tiếp tục phát triển KTTN

ở tỉnh Quảng Ngãi

Đề tài: Đảng bộ tỉnh Nghệ An lãnh đạo phát triển kinh tế tư nhân từ

năm 2000 đến năm 2010, của Hoàng Nam Hưng [61] Tác giả đã trình bày

khái quát những chủ trương của Đảng về phát triển KTTN thời kỳ đổi mới; đồng thời làm rõ quá trình Đảng bộ tỉnh Nghệ An vận dụng những quan điểm

đó vào phát triển KTTN của tỉnh; chỉ ra những thành tựu, hạn chế và kinh nghiệm chủ yếu trong quá trình lãnh đạo phát triển KTTN

Công trình: Lợi ích kinh tế của người lao động trong các doanh

nghiệp tư nhân ở tỉnh Thừa Thiên - Huế, của Phạm Thị Thương [99] Luận án

đã làm rõ quan niệm về lợi ích kinh tế của người lao động trong các DNTN dưới góc độ kinh tế chính trị Phân tích, đánh giá thực trạng đảm bảo lợi ích kinh tế của người lao động trong các DNTN ở tỉnh Thừa Thiên - Huế Từ đó,

đề xuất phương hướng và các giải pháp nhằm đảm bảo lợi ích kinh tế của người lao động trong các DNTN trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên - Huế trong những năm tiếp theo

Đề tài: Phát triển kinh tế tư nhân ở Thái Bình giai đoạn 2001 - 2010 và

giải pháp đến năm 2020, của Nguyễn Thị Luyến [73] Công trình đã hệ thống

hóa những quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về KTTN Phân tích, đánh giá thực trạng của KTTN ở Thái Bình trong quá trình chuyển đổi sang kinh tế thị trường Từ đó đề xuất những phương hướng và các giải pháp cụ thể phát triển thành phần kinh tế này, trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2011 - 2020

Công trình: Vai trò động lực của kinh tế tư nhân trong sự phát triển

kinh tế - xã hội ở Nghệ An hiện nay, của Trần Thị Bình [15] Đề tài đã làm rõ

tính tất yếu của sự tồn tại và phát triển của khu vực KTTN cũng như vai trò động lực của khu vực KTTN trong nền kinh tế thì trường định hướng XHCN Thực trạng vai trò động lực của khu vực KTTN đối với sự phát triển kinh tế -

xã hội ở Nghệ An từ năm 2000 đến năm 2014 Từ những kết quả nghiên cứu,

tác giả đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục phát huy vai trò động lực của khu vực KTTN trong sự phát triển kinh tế - xã hội ở Nghệ An trong thời gian tới

Đề tài: phát triển kinh tế tư nhân ở các tỉnh miền núi Tây Bắc nước ta

hiện nay, của Đỗ Quang Vinh [175] Đề tài đã tập trung làm rõ những vấn đề

chung về phát triển KTTN trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam và tính tất yếu của việc phát triển KTTN ở các tỉnh miền núi Tây Bắc nước ta Nội dung thứ hai đề tài đề cập đến thực trạng phát triển KTTN ở các tỉnh miền núi Tây Bắc nước ta Thông qua khảo sát thực tế, công trình đã nêu ra những phương hướng và giải pháp nhằm phát triển KTTN ở các tỉnh miền núi Tây Bắc trong những năm tiếp theo

Đề tài: Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với kinh tế tư nhân

trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, của Hồ Trọng Viện [173] Chương thứ

nhất của đề tài đề cập đến KTTN, vai trò của KTTN và sự cần thiết nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở Thành phố Hồ Chí Minh Chương thứ hai nêu rõ thực trạng quản lý nhà nước đối với KTTN ở Thành phố Hồ Chí Minh và những vấn đề đặt ra Chương thứ ba đề cập đến những phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với KTTN trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

1.1.3 Các công trình nghiên cứu về kinh tế tƣ nhân ở Thái Nguyên

Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên (2005), Lịch sử Đảng bộ

tỉnh Thái Nguyên (1965 - 2000) [9], đã nêu khái quát những chủ trương của

Đảng bộ tỉnh về phát triển kinh tế - xã hội, những thành tựu đạt được trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, cuốn sách đã phản ánh rõ nét sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 1965 đến năm 2000 Tuy nhiên, cuốn sách chưa đi sâu trình bày và phân tích sự chuyển biến cụ thể của các lĩnh vực kinh tế, cũng như các thành phần kinh tế trong đó

có KTTN Cuốn sách là tài liệu quan trọng giáo dục truyền thống cho cán bộ, đảng viên và nhân dân các dân tộc trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Bên cạnh đó, dưới sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên, 9 huyện, thị, thành phố trong tỉnh: thành phố Thái Nguyên, thành phố Sông Công, huyện Phổ Yên, huyện Đồng Hỷ, huyện Phú Bình, huyện Võ Nhai, huyện Phú Lương, huyện Đại Từ, huyện Định Hóa cũng đã biên soạn của lịch sử Đảng

bộ địa phương mình qua các giai đoạn lịch sử Những cuốn sách đó không chỉ giới thiệu về truyền thống lịch sử văn hóa của mỗi địa phương, mà còn phản ánh rõ nét quá trình các Đảng bộ địa phương lãnh đạo phát triển kinh tế ở mỗi giai đoạn, trong đó có thành phần KTTN

Cuốn sách: Thái Nguyên - Thế và lực mới trong thế kỉ XXI, của Chu

Viết Luân [70] Tác phẩm có nội dung cơ bản là cung cấp những thông tin chung nhất, những kiến thức cơ bản nhất cho người đọc về sự hình thành và phát triển kinh tế, văn hóa cũng như tiềm năng, lợi thế của tỉnh Thái Nguyên Trong phần I, cuốn sách đã đề cập những nét khái quát về lịch sử, mảnh đất, con người Thái Nguyên Phần II, tác giả đã đưa ra 14 chương trình kinh tế trọng điểm của Thái Nguyên Phần III và phần IV, đề cập đến các tổ chức chính trị - xã hội và các đơn vị hành chính tỉnh Thái Nguyên Phần V, tác giả giới thiệu về trung tâm Giáo dục và Đào tạo vùng Việc Bắc Phần VII, VIII, là bức tranh toàn cảnh về kinh tế và các khu công nghiệp, cụm công nghiệp tỉnh Thái Nguyên Phần IX đề cập đến văn hóa - thông tin của tỉnh Thái Nguyên Phần cuối cùng, cuốn sách giới thiệu những nét tổng quan về các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Những nội dung trên đã cung cấp cho tác giả những thông tin quan trọng khi nghiên cứu về các yếu tố tác động đến thành phần KTTN, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên: Tình hình và nhiệm vụ của tỉnh

Thái Nguyên [140], công trình đã trình bày có hệ thống đặc điểm tự nhiên,

kinh tế - xã hội và lịch sử truyền thống văn hóa của tỉnh Thái Nguyên; quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo kháng chiến chống thực dân Pháp

và đế quốc Mỹ xâm lược; thực hiện đường lối đổi mới đất nước, xây dựng

nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH đất nước trong đó có đề cập đến việc phát triển KTTN

Tác phẩm: Địa chí Thái Nguyên, của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân,

UBND tỉnh Thái Nguyên [116] Đây là công trình phản ánh một cách khái quát nhất về Thái Nguyên, giúp cho người đọc có những hiểu biết rõ nét về lịch sử phát triển, điều kiện tư nhiên, xã hội, các nguồn lực để phát triển kinh

tế - xã hội Đây là nguồn tư liệu quan trọng để các nhà nghiên cứu tham khảo,

sử dụng trong quá trình nghiên cứu về tỉnh Thái Nguyên Công trình cũng là

cơ sở để Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên và Đảng bộ các địa phương trong tỉnh hoạch định những chủ trương và giải pháp nhằm thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, phát huy những tiềm năng thế mạnh của địa phương trong quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

Cuốn: Kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên sau 15 năm tái lập (1997 -

2011) [22], công trình đã hệ thống hóa các số liệu về kinh tế - xã hội của tỉnh

Thái Nguyên qua các giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2011 Công trình được chia làm 3 phần: phần thứ nhất đề cập đến tổng quan kinh tế - xã hội của tỉnh; phần thứ hai đề cập đến thực trạng từng lĩnh vực kinh tế xã hội; phần thứ ba

đề cập đến số liệu thống kê kinh tế - xã hội chủ yếu của tỉnh sau 15 năm tái lập (1997 - 2011) Công trình đã có những phân tích đánh giá về từng lĩnh vực, trong đó có thành phần KTTN với hệ thống các doanh nghiệp tư nhân, số lượng hộ kinh tế cá thể, công ty cổ phần Tuy nhiên, công trình về cơ bản mới chỉ dừng lại phạm vi cung cấp những con số cụ thể, chưa phân tích được những thành tựu, hạn chế, kinh nghiệm cụ thể trong quá trình phát triển kinh

tế nói chung và KTTN nói riêng

Đề tài: Tác động của Nhà nước trong quá trình chuyển kinh tế hộ

nông dân lên sản xuất hàng hóa ở tỉnh Thái Nguyên, của Lê Quang Dực [35]

Luận án đã hệ thống hóa quan điểm của các nhà khoa học về vị trí, vài trò của kinh tế hộ đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời chỉ rõ vai trò của nhà nước đối với sự phát triển của bộ phận kinh tế này Luận án đã đi sâu

phân tích thực trạng của kinh tế hộ nông dân ở Thái Nguyên và nêu ra những biện pháp nhằm đưa kinh tế hộ nông dân chuyển sang sản xuất hàng hóa

Đề tài: Nghiên cứu tình hình phát triển kinh tế tư nhân hoạt động

trong lĩnh vực nông nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên trong điều kiện hội nhập nền kinh tế quốc tế, của Lê Văn Tâm [90] Trong chương 1 tác giả đề cập đến

những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển KTTN và phương hướng nghiên cứu của đề tài Chương 2 đề cập đến thực trạng phát triển KTTN trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên Chương 3 tác giả nêu ra những giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy phát triển KTTN hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp ở Thái Nguyên

Bài báo: Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp chè tại tỉnh

Thái Nguyên, của Đỗ Thị Phương Thúy [100] Tác giả đề cập đến tình hình

sản xuất chè ở Thái Nguyên, thực trạng năng lực cạnh tranh tại các doanh nghiệp chế biến chè tỉnh Thái Nguyên và một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp chè Thái Nguyên giai đoạn 2011 - 2020

Đề tài: Nghiên cứu tình hình phát triển kinh tế tư nhân trong tiến trình

công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ở tỉnh Thái Nguyên,

của Trần Đình Tuấn [120] Đề tài đã tập trung phân tích những cơ sở khoa học về phát triển KTTN và phương pháp nghiên cứu của đề tài Tác giả cũng

đã chỉ rõ thực trạng của KTTN tỉnh Thái Nguyên và thông qua quá trình nghiên cứu nêu bật được những kết quả phát triển của KTTN Đồng thời đưa

ra một số khuyến nghị nhằm đưa KTTN của tỉnh phát triển mạnh hơn trong giai đoạn tiếp theo

Đề tài: Quá trình chuyển biến kinh tế, xã hội tỉnh Thái Nguyên từ 1997

đến năm 2010, của Hoàng Thị Mỹ Hạnh [53] Tác giả đã đề cấp đến những

chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời trình bày rõ nét quá trình chuyển biến về mặt kinh tế - xã hội của tỉnh từ năm 1997 đến năm 2010

Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành tỉnh Thái Nguyên theo

hướng phát triển bền vững, của Phạm Thị Nga [78] Tác giả đã phân tích và

làm rõ những cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành theo hướng phát triển bền vững Từ đó, tác giả tập trung chỉ rõ thực trạng của chuyển dịch

cơ cấu kinh tế ngành ở tỉnh Thái Nguyên và những giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở Thái Nguyên trong đó có đề cập đến thành phần KTTN

Đề tài: Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo kinh tế nông nghiệp từ

năm 1997 đến năm 2010, của Nguyễn Minh Tuấn [121] Tác giả đã khái quát

những quan điểm, chủ trương của Đảng và Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về phát triển kinh tế nông nghiệp Từ đó, tác giả đi sâu phân tích quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp bằng những biện pháp và hành động cụ thể, trong đó có đề cập đến KTTN mà cụ thể là kinh tế

hộ gia đình Thông qua việc nghiên cứu tác giả cũng chỉ ra được những ưu điểm, hạn chế và một số kinh nghiệm trong quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đaọ kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010

Tất cả các công trình trên, với mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu khác nhau đã góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề về kinh tế - xã hội của Thái Nguyên trong mỗi thời kỳ Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình nào đề cập toàn diện và có hệ thống về quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015 dưới góc độ của khoa học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Vì vậy, việc tìm hiểu quá trình Đảng

bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015 là vấn đề cần thiết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn

1.2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN VÀ NỘI DUNG LUẬN ÁN TẬP TRUNG NGHIÊN CỨU

1.2.1 Kết quả nghiên cứu của các nhóm nghiên cứu

Qua nghiên cứu những công trình về phát triển kinh tế nói chung và KTTN nói riêng, tác giả luận án rút ra nhận xét như sau:

Thứ nhất, KTTN là lĩnh vực thu hút được nhiều sự quan tâm, nghiên

cứu của nhiều tác giả Đến nay, đã có nhiều các sách báo, bài viết, công trình

nghiên cứu về thành phần kinh tế này Các công trình nghiên cứu trên đã cho thấy sự năng động của thành phần KTTN ở Việt Nam Dưới góc độ nghiên cứu, các tác giả đều khẳng định KTTN là loại hình kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Trong đó các chủ thể của nó tự chủ tiến hành sản xuất kinh doanh vì lợi ích trực tiếp của cá nhân hay tập thể cá nhân hoạt động dưới những hình thức kinh tế khác nhau, dù có thuê hay không thuê lao động KTTN bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh cá thế và các loại hình doanh nghiệp của tư nhân Việc phát triển KTTN là vấn đề chiến lược trong phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng XHCN ở Việt Nam Bộ phận này, được Đảng

và Nhà nước coi trọng và chỉ đạo phát triển, góp phần tạo động lực quan trọng phát triển kinh tế - xã hội thực hiện CNH, HĐH đất nước

Thứ hai, KTTN là bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc dân, đóng

góp tích cực vào tốc độ tăng trưởng kinh tế, tạo ra nhiều công ăn việc làm, đóng góp ngày càng nhiều vào ngân sách nhà nước, thúc đẩy xuất khẩu và các thành phần kinh tế khác phát triển, bồi dưỡng và thu hút nhân tài Tuy nhiên, KTTN cũng còn nhiều hạn chế, vướng mắc như: quy mô còn nhỏ bé, vốn ít,

cơ sở vật chất - kỹ thuật lạc hậu, năng lực quản lý chưa cao, hiệu quả kinh tế không ổn định, việc tuân thủ pháp luật còn chưa tốt, khả năng hội nhập kinh

tế quốc tế còn nhiều hạn chế

Thứ ba, các công trình nghiên cứu trên cũng chỉ ra những kinh nghiệm

trong quá trình lãnh đạo phát triển KTTN Từ đó, đề xuất những giải pháp nhằm phát huy hơn nữa những tiềm năng, thế mạnh của KTTN, thúc đẩy kinh

tế - xã hội phát triển và hạn chế những mặt tiêu cực của KTTN

Thứ tư, các công trình trên, đã cung cấp một nguồn tư liệu phong phú,

đa dạng nhiều góc độ khác nhau về KTTN, tạo nên bức tranh sinh động, nhiều mặt về thành phần kinh tế này Từ đó, giúp cho việc nghiên cứu về KTTN được thuận lợi trên bình diện cả nước cũng như từng địa phương cụ thể

Thứ năm, qua các công trình, đã cung cấp những phương pháp nghiên

cứu khoa học (phương pháp lịch sử, phương pháp lôgíc, phân tích, so sánh,

thống kê, điều tra thực tế…) khi nghiên cứu về KTTN, giúp cho tác giả luận

án thuận lợi hơn khi thực hiện đề tài

Như vậy, qua tìm hiểu tác giả thấy rằng, cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống, chuyên sâu về Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm

2015 như đề tài luận án mà tác giả đã chọn Các công trình nghiên cứu trên là nguồn tư liệu quan trọng để tác giả thực hiện đề tài luận án

1.2.2 Những nội dung luận án tập trung nghiên cứu

Từ quá trình phân tích, đánh giá các bài viết và công trình khoa học nghiên cứu về KTTN trên phạm vi cả nước cũng như các địa phương tác giả luận án tập trung nghiên cứu một số vấn đề sau:

Phân tích, làm rõ những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015

Hệ thống hóa các các quan điểm, chủ trương của Đảng và quá trình vận dụng của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015 được gắn kết trong không gian chung của cả nước

Phân tích quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên chỉ đạo phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015, trong đó tập trung ở các lĩnh vực: ban hành cơ chế, chính sách tạo điều kiện thuận lợi để phát triển KTTN; xây dựng, củng cố và phát triển tổ chức đảng trong các doanh nghiệp; phát triển nguồn lực (nhân lực và cơ sở vật chất) cho phát triển KTTN; kiểm tra, giám sát và biểu dương khen thưởng

Nhận xét về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên (chỉ rõ ưu điểm, hạn chế, phân tích nguyên nhân) đối với thành phần KTTN từ 1997 đến năm

2015 Trên cơ sở đó, đúc kết những kinh nghiệm, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đối với KTTN trong thời gian tiếp theo

Tiểu kết chương 1

Kinh tế tư nhân là một thành phần kinh tế có vị trí, vai trò quan trọng trong nền kinh tế của đất nước Cho đến nay, đã có nhiều công trình nghiên

cứu về KTTN ở phạm vi quốc gia cũng như các địa phương trong cả nước Việc nghiên cứu này, góp phần làm sáng rõ những chủ trương của Đảng và các Đảng bộ địa phương trong quá trình lãnh đạo phát triển KTTN Tuy nhiên, số lượng các bài viết, công trình nghiên cứu về KTTN về các địa phương đến nay vẫn còn hạn chế Vì vậy, nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng

bộ các địa phương về phát triển KTTN sẽ cung cấp những cơ sở khoa học để Đảng Cộng sản Việt Nam tổng kết lý luận, đưa ra những chủ trương và giải pháp đưa thành phần KTTN ngày càng phát triển hơn

Các công trình nghiên cứu trong nước về KTTN đa số tập trung ở lĩnh vực kinh tế và quản lý kinh tế Một số công trình nghiên cứu về chủ trương và giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển KTTN Chuyên ngành lịch sử Đảng tuy đã được quan tâm nhưng số lượng nghiên cứu chưa nhiều Các đề tài nghiên cứu

về Đảng Cộng sản Việt Nam nói chung và Đảng bộ các địa phương nói riêng lãnh đạo phát triển KTTN thuộc chuyên ngành lịch sử Đảng đến nay mới chỉ

là bước đầu

Tuy còn những khoảng trống nghiên cứu về Đảng lãnh đạo phát triển KTTN, mà cụ thể là Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo phát triển KTTN từ năm 1997 đến năm 2015 Song những công trình nghiên cứu phần tổng quan

là cơ sở quan trọng để nghiên cứu sinh có được hướng tiếp cận đúng đắn về mặt tư liệu, phương pháp nghiên cứu để hoàn thành luận án của mình

Chương 2 CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI NGUYÊN

VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN

TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2005

2.1 NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN

2.1.1 Khái niệm kinh tế tư nhân

Kinh tế tư nhân là một thành phần kinh tế trong nền kinh tế nhiều thành phần của nước ta hiện nay Tuy nhiên, việc xác định nội hàm và phạm

vi hoạt động của KTTN hiện nay còn nhiều ý kiến và quan điểm khác nhau Theo quan điểm phổ biến của các nhà kinh tế, KTTN được hiểu như sau:

Kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế phát triển dựa trên sở hữu tư nhân về toàn bộ các yếu tố sản xuất được đưa vào trong sản xuất kinh doanh Những người làm KTTN hoàn toàn tự chủ, tự chịu trách nhiệm về toàn bộ các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ, cụ thể là: tự chủ về nguồn vốn, tự chủ về quản lý, tự chủ về phân phối sản phẩm , tự chủ lựa chọn hình thức tổ chức , quy mô , phương hướng sản xuất kinh doanh , tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh trước pháp luật của Nhà nước

Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX (2002)

Về tiếp tục đổi mới cơ chế , chính sách khuyến khích và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân Đảng xác định: "Kinh tế tư nhân gồm kinh tế cá thể , tiểu

chủ và kinh tế tư bản tư nhân , hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể

và các loại hình doanh nghiệp của tư nhân " [41, tr 55], trên cơ sở đó KTTN còn được hiểu:

Kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế dựa trên hình thức sở hữu tư nhân

về tư liệu sản xuất Trong đó các chủ thể của nó tự chủ tiến hành sản xuất kinh doanh vì lợi ích trực tiếp của cá nhân hay tập thể cá nhân hoạt động dưới những hình thức kinh tế khác nhau, dù có thuê hay không thuê lao động [31, tr 26]

Trong thành phần KTTN, kinh tế cá thể, tiểu chủ (của nông dân, thợ

thủ công, người làm thương nghiệp và dịch vụ cá thể): hộ kinh doanh cá thể là hình thức tồn tại của thành phần kinh tế cá thể tiểu chủ, dựa trên sở hữu tư nhân nhỏ về tư liệu sản xuất Hình thức sản xuất kinh doanh này chủ yếu sử dụng lao động trong gia đình, việc sử dụng lao động làm thuê không thường xuyên Hộ kinh doanh cá thể là đơn vị kinh tế độc lập tự chủ trong quá trình sản xuất kinh doanh, làm chủ thể trong mọi quan hệ sản xuất và tự chịu trách nhiệm về kết quả tài chính kinh doanh của mình

Kinh tế tư bản tư nhân: là những đơn vị kinh tế mà vốn do một hoặc

một số nhà tư bản góp lại để sản xuất kinh doanh và cho thuê mướn nhân công Kinh tế tư bản tư nhân dựa trên sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất và do thuê mướn nhân công lao động nên có sự bóc lột người lao động làm thuê Như vậy tư bản tư nhân là người sản xuất - kinh doanh theo lối tư bản chủ nghĩa để thu lợi nhuận, hình thức biểu hiện của giá trị thặng dư,

do những người lao động tạo ra

Kinh tế tư nhân được biểu hiện thông qua các hình thức sau:

Hộ kinh doanh cá thể , tiểu chủ Theo tinh thần Nghị định số

109/2004/NĐ-CP ngày 02/4/2004 của Chính phủ về đăng ký kinh doanh cá thể do một cá nhân hoặc hộ gia đình l àm chủ, chỉ được đăng ký kinh doanh ở một địa điểm , sử dụng tối đa không quá 10 lao động, không có con dấu và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh

Hộ kinh doanh cá thể có những đặc trưng cơ bản : có địa điểm cũng như khu vực sản xuất kinh doanh ổn định , tư liệu sản xuất cũng như vốn thuộc sở hữu tư nhân ; chủ hộ kinh doanh cá thể có toàn quyền quyết định về phương thức tổ chức quản lý , sản xuất kinh do anh cũng như trong quá trình phân phối lợi nhuận , đồng thời họ cũng chính là người chịu toàn bộ trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh ; quy mô hoạt động sản xuất thường nhỏ lẻ , phân tán và được tiến hành ở nhiều ngành nghề mà pháp luật không cấm, trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội; sử dụng chủ yếu

lao động của gia đình, dòng họ; đồng thời giải quyết việc làm cho chính mình

và những người thân trong gia đình , dòng họ của mình; có sự thống nhất rất cao về lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội của các thành viên vì các thành viên trong hộ gắn bó chặt chẽ với nhau bằng nhiều mối quan hệ hôn nhân , huyết thống, truyền thống, đạo đức gia đình Chính từ những quan hệ xã hội ràng buộc, bền chặt đó trong một gia đình mà các thành viên có chung mục đích ,

họ sẽ có sự thống nhất về lợi ích kinh tế cũng như lợi ích xã hội ; các hộ gia đình có thể đăng ký kinh doanh theo pháp luật (trừ những hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối , những người bán hàng rong , quà vặt , làm dịch vụ có thu nhập thấp,… không phải đăng ký kinh doanh)

Hộ kinh doanh cá thể được thừa nhận là một đơn vị kinh doanh tự chủ

Là đơn vị cơ bản tham gia vào quá trình sản xuất và cung ứng những sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng cho xã hội và cho xuất khẩu , góp phần tích cực vào tăng trưởng kinh tế của đất nước Cùng với sự phát triển kinh tế của đất nước, hộ kinh doanh cá thể cũng phát triển qua nhiều hình thức (hộ gia đình, trang trại gia đình ) với sự phong phú và đa dạng về ngành nghề đã tạo ra nhiều

cơ hội để các hộ và cá nhân tham gia vào quá trình phân công lao động xã hội, thu hút nhiều lao động ở nông thôn cũng như thành thị , đặc biệt là lao động nông nhàn ở ngay tại các vùng nông thôn tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh nâng cao đời sống và ổn định tình hình kinh tế, chính trị đất nước

Các loại hình doanh nghiệp của kinh tế tư nhân DNTN bao gồm

những loại hình cơ bản sau: Công ty trách nhiệm hữu hạn , công ty cổ phần , công ty hợp danh và DNTN (gọi chung là DNTN) được thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp từ ngày 29/11/2005 Người đứng đầu một doanh nghiệp gọi là doanh nhân và hoạt động theo cơ chế thị trường Hình thức điều tiết tự nhiên các hoạt động của khu vực KTTN chính là cơ chế thị trường

Công ty trách nhiệm hữu hạn : Điều 38 và 63 Luật Doanh nghiệp năm

2005 quy định, công ty trách nhiệm hữu hạn là doanh nghiệp trong đó thành viên góp vốn hưởng lợi nhuận , chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ

tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty và không được quyền phát hành cổ phiếu

Công ty cổ phần : Điều 77 Luật Doanh nghiệp năm 2005 quy định ,

công ty cổ phần là loại hình doanh nghiệp trong đó vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần ; cổ đông có thể là tổ chức , cá nhân; cổ đông tự chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp; công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán các loại để huy động vốn

Công ty hợp danh : Điều 130 Luật Doanh nghiệp năm 2005 quy định,

công ty hợp danh là doanh nghiệp phải có ít nhất hai thành viên hợp danh và

có thể có thành viên góp vốn Thành viên hợp danh phải là cá nhân chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty Các thành viên góp vốn chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty trong phạ m vi số vốn đã góp vào công ty Công ty hợp danh không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào

Doanh nghiệp tư nhân: Điều 141 Luật Doanh nghiệp năm 2005 quy định,

DNTN là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trá ch nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp DNTN thuộc sở hữu tư nhân, chủ doanh nghiệp là người lao động chính Đôi khi trong một số trường hợp, chủ doanh nghiệp cũng có thể thuê mướn người khác quản lý, điều hành mọi hoạt động sản xuất , kinh doanh Chủ doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình đối với kết quả sản xuất , kinh doanh của doanh nghiệp đó Chủ doanh nghiệp có toàn quyền quyết định về quy mô, phương thức hoạt động, quản lý kinh doanh cũng như sử dụng lợi nhuận sau khi đã nộp thuế và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật

2.1.2 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên

2.1.2.1 Đặc điểm tự nhiên

Vị trí địa lý: Thái Nguyên là một tỉnh miền núi, thuộc vùng trung du -

miền núi Đông Bắc Với diện tích đất tự nhiên 3.541,1 km2, nằm trong hệ tọa

độ địa lý: Từ 21019’ đến 22003’ vĩ độ Bắc, từ 105029’ đến 106015’ kinh độ Đông, phía Bắc giáp tỉnh Bắc Kạn, phía Đông giáp các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang, phía Nam giáp Thủ đô Hà Nội, phía Tây giáp các tỉnh Vĩnh Phúc,

Tuyên Quang

Với vị trí địa lý này, Thái Nguyên trở thành điểm tiếp giáp, cầu nối giữa vùng đồng bằng sông Hồng với các tỉnh vùng núi phía Bắc (Tuyên Quang, Bắc Kạn, Lạng Sơn) Thái Nguyên có nhiều tuyến đường huyết mạch chạy qua trong đó có 4 đường cao tốc và quốc lộ: Quốc lộ số 3 chạy suốt theo chiều dài tỉnh Thái Nguyên lên Cao Bằng, Quốc lộ 1B chạy qua hai huyện Đồng Hỷ, Võ Nhai nối liền với Lạng Sơn, Quốc lộ 19 chạy qua Bắc Giang thông với huyện Phú Bình (Thái Nguyên), đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên Ngoài ra, tỉnh có nhiều tuyến đường sắt, cùng nhiều tuyến giao thông nội tỉnh, liên tỉnh khác thuận tiện cho việc đi lại, giao lưu trao đổi buôn bán hàng hóa Do đó Thái Nguyên là cửa ngõ đi vào khu vực Việt Bắc

Như vậy, Thái Nguyên có vị trí địa lý thuận lợi để giao lưu kinh tế với các tỉnh trong khu vực Việt Bắc, đồng bằng sông Hồng và trung du miền núi phía Bắc Là điều kiện tốt để các DNTN hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, giao thông, du lịch và thương mại Đồng thời, đây cũng là một lợi thế lớn để Thái Nguyên mời gọi các nhà đầu tư trong và ngoài nước thành lập các loại hình doanh nghiệp nhằm khai thác tốt tiềm năng, thế mạnh của địa phương, góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế - xã hội của tỉnh

Địa hình: Thái Nguyên được phân chia thành ba vùng: Khu vực vùng

núi tập trung ở các huyện Võ Nhai, Đại Từ, Định Hóa và một phần của huyện Phú Lương, khu vực này có địa hình cao, bị chia các mạnh với nhiều núi đá vôi, thung lũng, sông suối hẹp do đó việc đi lại gặp nhiều khó khăn và ảnh hưởng lớn đến phát triển kinh - tế xã hội; khu vực đồi cao, núi thấp ở các huyện Đồng Hỷ, phía Nam Đại Từ, phía Nam Phú Lương; khu vực đồng bằng, đồi núi thấp tập trung ở các huyện Phú Bình, Phổ Yên, Sông Công, thành phố Thái Nguyên và một phần huyện Đồng Hỷ, ở đây tập trung một

lượng lớn dân cư sinh sống, giao thông đi lại thuận tiện để phát triển kinh tế -

xã hội

Sông ngòi: Thái Nguyên nằm trong vùng nhiệt đới ẩm gió mùa, cùng

với tác động của địa hình nên có hệ thống sông ngòi dày đặc, phân bố tương đối đều trên địa bàn tỉnh, trong đó lớn nhất là sông Cầu và sông Công Sông Cầu bắt nguồn từ Chợ Mới (Bắc Kạn) chảy xuống Thái Nguyên qua các huyện Phú Lương, Võ Nhai, Đồng Hỷ, thành phố Thái Nguyên, Phú Bình, Phổ Yên tạo nên trục đối xứng cho lãnh thổ tỉnh từ phía Bắc xuống phía Nam Sông Công bắt nguồn từ xã Điềm Mặc (Định Hóa) chảy qua huyện Đại Từ, thành phố Thái Nguyên, xuống Phổ Yên và hợp với dòng sông Cầu ở xã Thuận Thành (Phổ Yên) Trên sông Công có hồ Núi Cốc, hàng năm cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho trên 12.000 ha đất nông nghiệp Ngoài ra, Thái Nguyên còn nhiều sông ngắn nhỏ như: sông Đu, sông Nghinh Tường, sông Dong, sông Chu, sông Khe Mo, Huống Thượng… và nhiều sông nhỏ khác Các sông, suối hàng năm cung cấp một lượng nước lớn cho sản xuất nông nghiệp,

cũng như các hoạt động sản xuất kinh doanh, phục vụ đời sống của nhân dân

Tài nguyên khoáng sản: nằm trong vùng sinh khoáng Đông Bắc Việt

Nam thuộc vành đai sinh khoáng Thái Bình Dương, Thái Nguyên là địa phương

có nhiều tài nguyên khoáng sản, trong đó có nhều khoáng sản quý như than, vàng, chì, sắt, kẽm… Trong đó, vàng tập trung chủ yếu ở Võ Nhai; sắt ở Phổ Yên, Đồng Hỷ; Phú Lương, than ở Phú Lương Đây chính là một lợi thế lớn của tỉnh để phát triển các ngành công nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản

cũng như thu hút các nguồn đầu tư từ các doanh nghiệp vào lĩnh vực này

2.1.2.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Thái Nguyên là trung tâm kinh tế, chính trị, đào tạo của vùng trung du miền núi Đông Bắc, tiếp giáp với Hà Nội và đồng bằng Bắc Bộ thuận lợi cho việc giao lưu trao đổi buôn bán hàng hóa, thu hút vốn đầu tư, khoa học - công nghệ Tỉnh cũng là trung tâm công nghiệp lớn với các khu công nghiệp như: Giang Thép, Sông Công, Yên Bình… thu hút một số lượng lớn lao động góp phần giải quyết công ăn việc làm, xóa đói, giảm nghèo cho nhân dân

Về tín ngưỡng - tôn giáo: Thái Nguyên có 8 dân tộc anh em sinh sống

với các tôn giáo chính là đạo Phật, đạo Thiên chúa giáo và Tin lành Tuy có nhiều tôn giáo và dân tộc anh em cùng sinh sống, nhưng trên địa bàn tỉnh không có xung đột sắc tộc, tôn giáo, các tộc người và đồng bào tôn giáo chung sống hòa thuận, phấn đấu sản xuất phát triển kinh tế của quê hương

Thái Nguyên có nhiều địa danh được khai thác để phát triển ngành du lịch, dịch vụ như hồ Núi Cốc, hang Phượng Hoàng, suối Mỏ Gà, thác Bảy tầng… Đặc biệt khu di tích lịch sử cách mạng ATK (an toàn khu) huyện Định Hóa với hơn 120 điểm di tích lịch sử cách mạng với cảnh quan tự nhiên sông, suối hùng vĩ Đây chính là tiền năng lớn để phát triển du lịch lịch sử với du lịch sinh thái

Dân cư và nguồn lao động: tính đến năm 2015, dân số của Thái Nguyên

là 1.238.785 người, mật độ dân số là 351 người/km2, số nhân khẩu tập trung ở nông thôn là 65,89% còn ở thành thị là 34,11%, số lao động ở thành thị 422.528 người chiếm 34,11%, số lao động ở khu vực nông thôn 816.257 người chiếm 65,89% Tỉnh có 8 dân tộc anh em sinh sống, trong đó người Kinh chiếm 74,37% dân số, còn lại là các dân tộc thiểu số khác như: Tày, Nùng, Dao, Sán Dìu, Cao Lan, Mông, Hoa Dân cư trong tỉnh có sự phân bố không đều giữa miền núi và đồng bằng, giữa nông thôn và thành thị, giữa các huyện trong tỉnh Những nơi tập trung đông dân cư như thành phố Thái Nguyên, các huyện Đại Từ, Phú Bình, Phổ Yên, Đồng Hỷ Những nơi tập trung ít dân cư là các huyện Võ Nhai, Định Hóa, Phú Lương, Đồng Hỷ, Đại Từ Mật độ dân cư giữa các thành phố, huyện, thị có sự chênh lệch nhau khá nhiều, năm 2015 thành phố Thái Nguyên có mật độ dân số trung bình là 1.848 người/km2, cao gấp ba lần so với thành phố Sông Công, huyện Phổ Yên và huyện Phú Bình, trong khi đó mật độ dân cư trung bình huyện Võ Nhai chỉ đạt 79 người/km2

Thái Nguyên là tỉnh có dân số trẻ, theo kết quả thống kê năm 2015 cả tỉnh có 754.610 người lao động, làm việc trong các ngành kinh tế trong đó: nông, lâm nghiệp và thủy sản là 384.851 người (51%); công nghiệp và xây dựng là

205.254 người (27%); dịch vụ là 164.505 (28%) Do lực lượng lao động phần lớn ở độ tuổi trẻ, có sức khỏe vì vậy, nếu đươc tổ chức đào tạo tốt sẽ trở thành nguồn lực quan trọng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh theo

hướng CNH, HĐH [27]

Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội: Thái Nguyên là cửa ngõ giao thông của

nhiều tỉnh miền núi Đông Bắc, tỉnh có nhiều tuyến đường quốc lộ chạy qua như: Quốc lộ 3, Quốc lộ 1B, Quốc lộ 37, cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, cao tốc Thái Nguyên - Chợ Mới, các tỉnh lộ khác như 242, 259, 262, đường sắt Hà Nội - Quán Triều Đến năm 2015, 100% các xã, phường, thị trấn đều có đường ô tô

đi đến thôn, xóm Với hệ thống đường sá như trên giúp cho việc đi lại giữa các địa phương trong tỉnh và ngoài tỉnh tương đối thuận lợi, đây cũng chính là

một động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế - xã hội của Thái Nguyên phát triển

Lưới điện: đến năm 2016 tất cả các xã trong tỉnh đều có lưới điện,

toàn tỉnh có 27 trạm biến áp trung gian, tổng chiều dài đường điện trung thế là 2.334,91 km, đường điện hạ thế là 7.183 km Ngoài ra, do có hệ thống sông, suối tương đối dày nên ở các khu vực vùng sâu, vùng xa các hộ gia đình thường xuyên sử dụng máy thủy điện công suất nhỏ phục vụ sản xuất và sinh hoạt Nhìn chung, hệ thống lưới điện của Thái Nguyên đảm bảo phục vụ nhu cầu, sinh hoạt của người dân, của các hộ sản xuất kinh doanh, các công ty,

doanh nghiệp và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh

Giáo dục - đào tạo: Thái Nguyên là trung tâm giáo dục và đào tạo lớn

thứ ba cả nước sau Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh Hệ thống giáo dục và đào tạo khá phát triển với 9 trường đại học, 12 trường cao đẳng và 446 trường phổ thông đáp ứng nhu cầu họp tập không chỉ của con em trong tỉnh mà còn của các địa phương trong cả nước Là trung tâm giáo dục và đào tạo lớn, nên Thái Nguyên có mặt bằng dân trí tương đối cao, nguồn nhân lực có chất lượng

tốt, đây là một yếu tố quan trọng thúc đẩy kinh tế - xã hội của tỉnh phát triển

Như vậy, với đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên

có nhiều điều kiện để phát triển kinh tế theo hướng khai thác các tiềm năng,