Tóm tắt Luận án tiến sĩ Nghệ thuật: Nghệ thuật biểu diễn múa đương đại Việt Nam trong thời kỳ hội nhập

Luận án được nghiên cứu với mục tiêu nhằm nghiên cứu NTBDMĐĐVN từ năm 1986 đến 2016, đã tiếp nhận và biến đổi các nhân tố múa ngoại sinh thành nội sinh làm giàu bản sắc dân tộc. Qua đó, đề tài nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở lý luận múa đương đại và đề xuất giải pháp phát triển NTBDMĐĐVN trong thời kỳ hội nhập

B  GIÁO D C VÀ ĐÀO T OỘ Ụ Ạ B  VĂN HOÁ, TH  THAOỘ Ể

VÀ DU L CHỊ

TRƯỜNG Đ I H C SÂN KH U ­ ĐI N  NH HÀ N IẠ Ọ Ấ Ệ Ả Ộ

Tr n Văn H iầ ả

NGH  THU T BI U DI N MÚA Đ Ệ Ậ Ể Ễ ƯƠ NG Đ I VI T NAM Ạ Ệ

TRONG TH I K  H I NH P Ờ Ỳ Ộ Ậ

Hà N i ­ 2019ộ

Công trình được hoàn thành t i:ạ

TRƯỜNG Đ I H C SÂN KH U ­ ĐI N  NH HÀ N I ­Ạ Ọ Ấ Ệ Ả Ộ

Lu n án s  đậ ẽ ược b o v  trả ệ ước H i đ ng ch m lu n án c p Trộ ồ ấ ậ ấ ường, t iạ  

Trường Đ i h c Sân kh u ­ Đi n  nh Hà N i.ạ ọ ấ ệ ả ộ

Vào h i:  gi  ngày  tháng   năm 2019 ồ ờ

Có th  tìm hi u lu n án t i:ể ể ậ ạ

­ Th  vi n Qu c gia Vi t Nam ư ệ ố ệ

­ Th  vi n Tr ư ệ ườ ng Đ i h c Sân kh u ­ Đi n  nh Hà N i ạ ọ ấ ệ ả ộ

M  Đ UỞ Ầ

1. Lý do ch n đ  tàiọ ề

Sau chính sách đ i m i, m  c a, h i nh p c a Nhà nổ ớ ở ử ộ ậ ủ ước, múa 

đương đ i th  gi iạ ế ớ  được du nh p vào Vi t Nam tậ ệ ừ Pháp, Mỹ, Australia 

và m t s  nộ ố ước phát tri n đã làm đ i m i n n ngh  thu t ể ổ ớ ề ệ ậ múa Vi t Nam.ệ

Th  nh t, ứ ấ  t o ra ạ n n ngh  thu t múa đề ệ ậ ương đ iạ  Vi t Nam và côngệ  chúng m i, thay đ i phớ ổ ương pháp xem bi u di n ngh  thu t múa c a th iể ễ ệ ậ ủ ờ  

Th  t ứ ư, nh ng bi n đ i c a sân kh u NTBDMĐĐ, là lý do NCSữ ế ổ ủ ấ  

ch n làm đ  tài nghiên c u ọ ề ứ “Ngh  thu t bi u di n múa đ ệ ậ ể ễ ươ ng đ i Vi t ạ ệ   Nam trong th i k  h i nh p” ờ ỳ ộ ậ

2. M c đích nghiên c uụ ứ

Nghiên c u NTBDMĐĐVN t  năm 1986 đ n 2016, đã ti p nh n vàứ ừ ế ế ậ  

bi n đ i các nhân t  múa ngo i sinh thành n i sinh làm giàu b n s c dânế ổ ố ạ ộ ả ắ  

t c.ộ

Qua đó, đ  tài nghiên c u h  th ng hóa c  s  lý lu n múa đề ứ ệ ố ơ ở ậ ươ  ng

đ i và đ  xu t gi i pháp phát tri n NTBDMĐĐVN trong th i k  h iạ ề ấ ả ể ờ ỳ ộ  

nh p.ậ

3. Nhi m v  nghiên c uệ ụ ứ

­ Nghiên c u c  s  lý lu n ngh  thu t bi u di n múa đứ ơ ở ậ ệ ậ ể ễ ương đ iạ  

Vi t Nam trong th i k  h i nh p.ệ ờ ỳ ộ ậ

­ Khái quát s  phát tri n múa đự ể ương đ i và múa đạ ương đ i Vi tạ ệ  Nam

­ Đánh giá th c tr ng ngh  thu t bi u di n múa đự ạ ệ ậ ể ễ ương đ i Vi tạ ệ  Nam trong th i k  h i nh p.ờ ỳ ộ ậ

­ Lu n bàn v  s  phát tri n ngh  thu t bi u di n múa đậ ề ự ể ệ ậ ể ễ ương đ iạ  trong th i k  h i nh p.ờ ỳ ộ ậ

4. Đ i tố ượng nghiên c uứ

2Nghiên c u v  ti p nh n và bi n đ i các nhân t  múa ngo i sinhứ ề ế ậ ế ổ ố ạ  thành n i sinh, đ  làm giàu b n s c dân t c ngh  thu t múa độ ể ả ắ ộ ệ ậ ương đ iạ  

Vi t Namệ

Nghiên c u múa đứ ương đ i Vi t Nam trong th i k  h i nh p vạ ệ ờ ỳ ộ ậ ề ngh  thu t bi u di n v i năm thành t  c  b n c a ngh  thu t MĐĐ Vi tệ ậ ể ễ ớ ố ơ ả ủ ệ ậ ệ  Nam

5. Ph m vi nghiên c uạ ứ

Không gian nghiên c u ngh  thu t bi u di n trên kh u t i Hà N iứ ệ ậ ể ễ ấ ạ ộ  

và thành ph  H  Chí Minh, và xem video bi u di n múa.ố ồ ể ễ

Th i gian nghiên c u ngh  thu t múa trong th i k  h i nh p tờ ứ ệ ậ ờ ỳ ộ ậ ừ năm 1986 đ n 2000 và t  năm 2000 đ n 2016.ế ừ ế

7. Gi  thuy t nghiên c uả ế ứ

7.1. Gi  thuy t th  nh t ả ế ứ ấ

Do chính sách m  c a, h i nh p c a Nhà nở ử ộ ậ ủ ước đã t o ra n n nghạ ề ệ thu t múa đậ ương đ i Vi t Nam tiên ti n, giàu b n s c dân t c và qu cạ ệ ế ả ắ ộ ố  

t ế

7.2. Gi  thuy t th  hai ả ế ứ

Ngh  thu t múa ng u h ng c a ngệ ậ ẫ ứ ủ ười di n viên v i năm thànhễ ớ  

ph n đ ng sáng t o ngh  thu t đ  hoàn thi n tác ph m, và NTBD tácầ ồ ạ ệ ậ ể ệ ẩ  

ph m múa.ẩ

7.3. Ngh  thu t bi u di n múa đ ệ ậ ể ễ ươ ng đ i Vi t Nam đã phát tri n ạ ệ ể  

mang tinh th n th i đ i đầ ờ ạ ược công chúng yêu thích, t o ra n n ngh  thu tạ ề ệ ậ  

m i trong nhân dân.ớ

8. Phương pháp lu n và phậ ương pháp nghiên c uứ

8.1. Ph ươ ng pháp lu n ậ

Lu n án v n d ng phậ ậ ụ ương pháp lu n Mác ­ Lênin c a phép duy v tậ ủ ậ  

bi n ch ng đ  quy chi u h  bi n đ i vào ngh  thu t MĐĐ Vi t Nam.ệ ứ ể ế ệ ế ổ ệ ậ ệ

8.2. Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ

8.2.1. Ngu n t  li u ồ ư ệ

T  li u g m các lu n án, lu n văn, sách nghiên c u v  múa: Thư ệ ồ ậ ậ ứ ề ứ 

nh t, ngu n t  li u múa nghiên c u   trong nấ ồ ư ệ ứ ở ước

Th  hai, nh ng cu n sách nghiên c u v  NTBD sân kh u và múa.ứ ữ ố ứ ề ấ

8.2.2. T  li u nghiên c u   n ư ệ ứ ở ướ c ngoài

Nghiên c u sách d ch, chuyên lu n, công trình v  ngh  thu t múa.ứ ị ậ ề ệ ậNghiên c u múa đứ ương đ i và NTBD múa đạ ương đ i c a các nạ ủ ướ  c

du nh p vào Vi t Nam.ậ ệ

8.2.3. Kh o sát th c ti n múa đ ả ự ễ ươ ng đ i ạ

Xem NTBDM trên các sân kh u trong nấ ước, xem video đ  nghiênể  

c u v  s  phát tri n ngh  thu t múa   trong nứ ề ự ể ệ ậ ở ước và c a các nủ ước phát tri n đã  nh hể ả ưởng vào ngh  thu t múa Vi t Nam trong th i k  h iệ ậ ệ ờ ỳ ộ  

nh p.ậ

8.2.4. Ph ươ ng pháp phân tích t ng h p ổ ợ

Phân tích ngh  thu t bi u di n múa qua các tác ph m.ệ ậ ể ễ ẩ

Đánh giá nh ng thành công và h n ch  c a NTMĐĐ hi n nay,ữ ạ ế ủ ệ  

đ ng th i đ a ra gi i pháp và đ  xu t nh ng ki n ngh  v  th c hi n cácồ ờ ư ả ề ấ ữ ế ị ề ự ệ  

gi i pháp phát tri n NTBDMĐĐVN tiên ti n, giàu b n s c dân t c vàả ể ế ả ắ ộ  

qu c t   ố ế

M c đích nghiên c u nh m đáp  ng nhu c u xem múa c a nhânụ ứ ằ ứ ầ ủ  dân trong th i k  h i nh p, và b o v  n n ngh  thu t múa đờ ỳ ộ ậ ả ệ ề ệ ậ ương đ iạ  

Vi t Nam giàu b n s c văn hóa ngh  thu t dân t c.ệ ả ắ ệ ậ ộ

8.2.5. Ph ươ ng pháp nghiên c u liên ngành ứ

Đ  tài nghiên c u v  NTBDMĐĐ có liên quan đ n nhi u ngành, doề ứ ề ế ề  

đó ph i nghiên c u các b  môn: Ngôn ng  h c, L ch s , Văn hóa h c,ả ứ ộ ữ ọ ị ử ọ  Tri t h c, M  h c, Ngh  thu t Sân kh u và Ngh  thu t bi u di n.ế ọ ỹ ọ ệ ậ ấ ệ ậ ể ễ

8.2.6. Ph ươ ng pháp nghiên c u so sánh ứ

Nghiên c u so sánh văn b n h c t  các lu n án, lu n văn, sách d ch,ứ ả ọ ừ ậ ậ ị  bài nghiên c u chuyên lu n, sách k  y u h i th o v  NTBDMĐĐ.ứ ậ ỷ ế ộ ả ề

9. Tính m i c a lu n ánớ ủ ậ

Th  nh t, ứ ấ   m i v  đ  tài nghiên c u ngh  thu t bi u di n múaớ ề ề ứ ệ ậ ể ễ  trong th i k  h i nh p và bờ ỳ ộ ậ ước đ u h  th ng hóa c  s  lý lu n vầ ệ ố ơ ở ậ ề NTBDMĐĐVN v i năm thành ph n c  b n sáng t o c a sân kh u múa.ớ ầ ơ ả ạ ủ ấ

Th  hai,   ứ xây d ng c  s  lý lu n múa ng u h ng mang tính khoaự ơ ở ậ ẫ ứ  

h c và th c ti n đ  hoàn thi n tác ph m múa có giá tr  khoa h c, và th cọ ự ễ ể ệ ẩ ị ọ ự  

ti n.ễ

Th  ba, ứ  áp d ng lý thuy t ti p nh n và bi n đ i nh t th  văn hóa,ụ ế ế ậ ế ổ ấ ể  

ti p bi n nhân t  ngo i sinh đ  làm giàu b n s c dân t c múa đế ế ố ạ ể ả ắ ộ ương đ iạ  

Vi t Nam.ệ

Th  t ứ ư, lu n án đã ch ng minh nh ng khác bi t gi a hai phậ ứ ữ ệ ữ ươ  ngpháp ngh  thu t xây d ng tác ph m múa hi n đ i v i múa đệ ậ ự ẩ ệ ạ ớ ương đ i, đạ ể 

nó tr  thành tiêu chí phân lo i th m đ nh tác ph m múa hi n nay.ở ạ ẩ ị ẩ ệ

10. Ý nghĩa khoa h c và th c ti n c a k t qu  nghiên c uọ ự ễ ủ ế ả ứ

­ Gi i pháp ti p bi n các nhân t  múa ngo i sinh, thành n i sinh.ả ế ế ố ạ ộ

­ Gi i pháp ti p nh n và bi n đ i NTBDMĐĐVN trong th i k  h iả ế ậ ế ổ ờ ỳ ộ  

nh p.ậ

10.2. Ý nghĩa th c ti n ự ễ

­ T o đ ng l c phát tri n NTBDMĐĐVN trong th i k  h i nh p.ạ ộ ự ể ờ ỳ ộ ậ

­ Xây d ng n n NTBDMĐĐVN tiên ti n, giàu b n s c dân t c.ự ề ế ả ắ ộ

­ Lu n án còn làm tài li u tham kh o cho nhà nghiên c u, sinh viênậ ệ ả ứ  các trường đ i h c, cao đ ng, các c  s  đào t o ngh  thu t múa và múaạ ọ ẳ ơ ở ạ ệ ậ  

đương đ i Vi t Nam trong th i k  h i nh p, toàn c u hóa đ  phát tri nạ ệ ờ ỳ ộ ậ ầ ể ể  NTBDMĐĐVN giàu b n s c dân t c và tính qu c t ả ắ ộ ố ế

T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U NTBDMĐĐỔ Ứ

1. Nh ng nghiên c u chung v  ngh  thu t bi u di nữ ứ ề ệ ậ ể ễ

Ngh  thu t bi u di n trong th i k  h i nh p đã đ i m i phệ ậ ể ễ ờ ỳ ộ ậ ổ ớ ươ  ngpháp sân kh u di n xu t v  ngôn ng  di n viên, trong m i quan h  hànhấ ễ ấ ề ữ ễ ố ệ  

đ ng bi u c m đ ng di n, đ ng sáng t o v i nhi u lo i hình ngh  thu tộ ể ả ồ ễ ồ ạ ớ ề ạ ệ ậ  công ngh , m  thu t, đ o c , ph c trang và công chúng cùng hoàn thi nệ ỹ ậ ạ ụ ụ ệ  tác ph m múa.ẩ

2. NTBDMĐĐVN trong th i k  h i nh pờ ỳ ộ ậ

2.1. Nh ng v n đ  đã nghiên c u ữ ấ ề ứ

Th  nh t, ứ ấ  đã nghiên c u v  ngôn ng , nh p đi u, lu t đ ng, tuy nứ ề ữ ị ệ ậ ộ ế  múa: Ngôn ng  hành đ ng múa ng u h ng, v n đ ng theo l c đàn h iữ ộ ẫ ứ ậ ộ ự ồ  con l c,  ng d ng vào m i hành đ ng trong đ i s ng c a con ngắ ứ ụ ọ ộ ờ ố ủ ườ  ithành ngôn ng  múa.ữ

Th  hai ứ , m  r ng không gian sân kh u th  hi n k  thu t, nh p đi uở ộ ấ ể ệ ỹ ậ ị ệ  

âm nh c, nh p đi u múa mang tính dân t c và tính qu c t ạ ị ệ ộ ố ế

Th  ba ứ , giàu tính k  thu t múa đ nh cao trong  ng d ng khoa h cỹ ậ ỉ ứ ụ ọ  công ngh , đa phệ ương ti n ngôn ng  các lo i hình ngh  thu t.ệ ữ ạ ệ ậ

2.2. Nh ng công trình nghiên c u múa c a n ữ ứ ủ ướ c ngoài

Nhóm th  nh t: Nghiên c u múa đứ ấ ứ ương đ i th  gi iạ ế ớ

Nhóm th  hai: Nghiên c u múa đứ ứ ương đ i Vi t Namạ ệ

2.2.1. Nhóm th  nh t ứ ấ : công trình nghiên c u múa c a nứ ủ ước ngoài.a) Sách nghiên c uứ

Th  nh t, ứ ấ  nghiên c u v  NTBD v i tác ph m múa.ứ ề ớ ẩ

Th  hai, ứ  ngh  thu t múa ng u h ng đệ ậ ẫ ứ ương đ i trong xây d ng tácạ ự  

ph m múa đẩ ương đ i v i nhu c u c a khán gi ạ ớ ầ ủ ả

Th  ba, ứ  nghiên c u các hình th c sân kh u bi u di n công ngh ,ứ ứ ấ ể ễ ệ  

v i nh ng tác ph m múa  ng d ng công nghi p văn hóa c a th  k  XXI.ớ ữ ẩ ứ ụ ệ ủ ế ỷĐây   là   nh ng   v n   đ   c n   ti p   t c   nghiên   c u   đ   phát   tri nữ ấ ề ầ ế ụ ứ ể ể  NTBDMĐ ĐVN, giàu b n s c dân t c và tính qu c t ả ắ ộ ố ế

PH N N I DUNG VÀ K T QU  NGHIÊN C UẦ Ộ Ế Ả Ứ

Chương 1

C  S  LÝ LU N C A Đ  TÀIƠ Ơ Ậ Ủ Ề

1.1. Giao l u ­ Ti p bi nư ế ế

1.1.1. Khái ni m giao l u  ệ ư  

6Giao l u là s  g p g  gi a các n n văn hóa, t  tư ự ặ ỡ ữ ề ư ưởng khác nhau, 

đ  b  sung vào hai bên cùng nâng cao giá tr  s n ph m văn hóa cho m iể ổ ị ả ẩ ỗ  bên

T  đó, NCS ch n khái ni m v  ngh  thu t, thìừ ọ ệ ề ệ ậ  giao l u là s  ti p ư ự ế   xúc gi a hai n n văn hóa khác nhau c a hai, ho c nhi u qu c gia g p g ữ ề ủ ặ ề ố ặ ỡ  

đ  trao đ i, và hi u bi t trong m i quan h  h u ngh , vì l i ích c a m i ể ổ ể ế ố ệ ữ ị ợ ủ ỗ   bên.

1.1.2. Khái ni m ti p bi n  ệ ế ế

V  ti p bi n văn hóa có nhi u nh n đ nh khác nhau, nên NCS đ aề ế ế ề ậ ị ư  

a) Khái quát v  giao l u  ề ư

Qua giao l u Vi t Nam đã ch u  nh hư ệ ị ả ưởng c a các n n văn hóaủ ề  sau: văn hóa Tây  n ( n Đ ), Văn hóa B c T ng (Trung Hoa), Văn hóaẤ Ấ ộ ắ ố  Tây Âu (Pháp và châu Âu). Văn hóa M  ­ Tây (văn hóa M  và phỹ ỹ ươ  ngTây)

Giao l u là dòng ch y t  nhiên trong l ch s  văn hóa c a nhân lo i,ư ả ự ị ử ủ ạ  

n u không giao l u s  không th  phát tri n đế ư ẽ ể ể ược m t n n văn hóa dânộ ề  

t c c a m i th i đ i.ộ ủ ỗ ờ ạ

b) Khái quát v  các th i k  ti p bi n văn hóa Vi t Nam ề ờ ỳ ế ế ệ

Vi t Nam đã tr i qua năm th i k  ti p bi n văn hóa v i các n nệ ả ờ ỳ ế ế ớ ề  văn hóa, văn minh c a nhân lo i:ủ ạ

Th i k  th  nh t, t  năm 110 đ n năm 839, bi n đ i văn hóa Hánờ ỳ ứ ấ ừ ế ế ổ  

h c Trung Hoa xây d ng thành công n n văn hóa Đ i Vi t.ọ ự ề ạ ệ

Th i k  th  hai, t  năm 938 đ n năm 1410 xây d ng n n văn hóaờ ỳ ứ ừ ế ự ề  dân t c đ c l p.ộ ộ ậ

Th i k  th  ba, t  năm 1410 đ n năm 1550 ti p nh n văn hóaờ ỳ ứ ừ ế ế ậ  Chăm Pa, đã Vi t hóa t  B c B  đ n Bình Thu n.ệ ừ ắ ộ ế ậ

Th i k  th  t , t  năm 1550 đ n năm 1954 ti p xúc văn hóa nghờ ỳ ứ ư ừ ế ế ệ thu t Pháp và châu Âu, t ng bậ ừ ước Vi t hóa đ  xây d ng n n văn hóaệ ể ự ề  

Vi t Nam dân ch  c ng hòa.ệ ủ ộ

Th i k  th  năm, t  năm 1954 đ n năm 1986, xây d ng n n vănờ ỳ ứ ừ ế ự ề  hóa con người m i xã h i ch  nghĩa Vi t Nam đ n ngày nay.ớ ộ ủ ệ ế

1.2. Ngh  thu t hi n đ i ­ Ngh  thu t bi u di nệ ậ ệ ạ ệ ậ ể ễ

1.2.1. Ngh  thu t hi n đ i th  gi i ệ ậ ệ ạ ế ớ

1.2.1.1. Khái ni m ngh  thu t hi n đ i ệ ệ ậ ệ ạ

Ngh  thu t hi n đ i là nh ng trào l u sáng t o t  do thoát kh i ệ ậ ệ ạ ữ ư ạ ự ỏ  

m c th ự ướ c ngh  thu t c  đi n, nó mang nh p đi u kinh t , khoa h c công ệ ậ ổ ể ị ệ ế ọ   nghi p, n i dung tác ph m mô ph ng, bi u hi n tr u t ệ ộ ẩ ỏ ể ệ ừ ượ ng c m xúc c a ả ủ   con ng ườ i, xã h i, ph n ánh cái đ p chân, thi n, m  trong ngh  thu t ộ ả ẹ ệ ỹ ệ ậ 1.2.1.2. Khái quát v  ngh  thu t hi n đ i ề ệ ậ ệ ạ

Ngh  thu t hi n đ i th  gi i ra đ i vào nh ng năm đ u th  kệ ậ ệ ạ ế ớ ờ ữ ầ ế ỷ 

XX, t  các h a sĩ tranh từ ọ ượng, điêu kh c c a nắ ủ ước Pháp, Đ c, M , Baứ ỹ  Lan nh  Pablo Picasso, Henri Matisse, Margaret Preston Sau đó là nghư ệ thu t múa hi n đ i xu t hi n vào năm 1913, do bà Isadora Duncan kh iậ ệ ạ ấ ệ ở  phát t i M , và âm nh c vào năm 1919, ra đ i nh c rock  Ngh  thu tạ ỹ ạ ờ ạ ệ ậ  

hi n đ i, phát tri n thành ch  nghĩa hi n đ i kéo dài đ n năm 1960, xu tệ ạ ể ủ ệ ạ ế ấ  

hi n ngh  thu t h u hi n đ i, vào năm 1970 ra đ i ngh  thu t đệ ệ ậ ậ ệ ạ ờ ệ ậ ươ  ng

đ i.ạ

Ngh  thu t hi n đ i trong ngôn ng  ti ng Anh là Modern Art =ệ ậ ệ ạ ữ ế  

hi n đ i, còn ngh  thu t đệ ạ ệ ậ ương đ i là Contemporary Art là đ ng th i. Vạ ồ ờ ề 

th i gian, hai thu t ng  ti ng Anh là t  đ ng nghĩa: hi n đ i = đờ ậ ữ ế ừ ồ ệ ạ ương đ iạ  

= hi n t i (ngày nay).ệ ạ

Nh ng dư ưới góc nhìn v  phề ương pháp, phong cách ngh  thu t thìệ ậ  

gi a hai thu t ng : Ngh  thu t hi n đ i (Modern Art), ngh  thu t đữ ậ ữ ệ ậ ệ ạ ệ ậ ươ  ng

đ i (Contemporary Art) là nh ng khái ni m thu t ng  mang ý nghĩa khácạ ữ ệ ậ ữ  

bi t v i nhau, b i nó là hai lo i hình ngh  thu t ra đ i vào nh ng th iệ ớ ở ạ ệ ậ ờ ữ ờ  gian l ch s  cách xa nhau, có ch c năng giá tr  th m m  ngh  thu t xa l ,ị ử ứ ị ẩ ỹ ệ ậ ạ  không gi ng nhau.ố

1.2.2. Ngh  thu t BDHĐ ệ ậ : khái ni m, khái quát, đ c tr ngệ ặ ư

a) Khái ni m ngh  thu t BDHĐ ệ ệ ậ

Ngh  thu t bi u di n là ngh  thu t ngôn ng  hình th  di n xu t, ệ ậ ể ễ ệ ậ ữ ể ễ ấ  

gi ng c a ọ ủ  ng ườ i di n viên, ph i h p v i âm nh c, âm thanh, ti ng đ ng, ễ ố ợ ớ ạ ế ộ   ánh sáng cùng hành đ ng t o hình bi u c m c a nhân v t tác ph m, ộ ạ ể ả ủ ậ ẩ  

ho c t o hình chuy n đ ng m ng kh i: tĩnh ­ đ ng đ  trình bày tác ph m ặ ạ ể ộ ả ố ộ ể ẩ   trong không gian sân kh u tr ấ ướ c công chúng.

b) Khái quát NTBD

8NTBD ra đ i năm 1711 t  k ch nói châu Âu, v i ba thành tờ ừ ị ớ ố là: tác 

ph mẩ  ­ di nễ  viên ­ khán gi ả

Sau này vào năm 1970, ra đ i NTBDĐĐ v i năm thành t  c  b nờ ớ ố ơ ả  

c a sân kh u ngh  thu t bi u di n.ủ ấ ệ ậ ể ễ

Khái quát chung ph n này c n phân bi t s  khác nhau:ầ ầ ệ ự

Ngh  thu t bi u di nệ ậ ể ễ  (Perfoming Art)

Ngh  thu t trình di nệ ậ ễ  (Performance Art)

Ngh  thu t bi u di n mang đ c tr ng sau:ệ ậ ể ễ ặ ư

c) Đ c tr ng NTBD ặ ư

Sân kh u là không gian ngh  thu t bi u di n c a ngấ ệ ậ ể ễ ủ ười di n viên.ễ  

S  ph i h p t ng th  ngôn ng  các lo i hình ngh  thu t mang tính bi uự ố ợ ổ ể ữ ạ ệ ậ ể  

tr ng, di n t  ngôn ng  hình th , ti ng nói, k  thu t, ngh  thu t c aư ễ ả ữ ể ế ỹ ậ ệ ậ ủ  

người di n viên.ễ

Đ c tr ng ngh  thu t bi u di n luôn v n đ ng, bi n đ i phù h pặ ư ệ ậ ể ễ ậ ộ ế ổ ợ  

v i môi trớ ường không gian ki n trúc sân kh u, nh m đáp  ng các giá trế ấ ằ ứ ị 

k  thu t, ngh  thu t c a ngỹ ậ ệ ậ ủ ười di n viên, đ  đ t m c đích ph c v  côngễ ể ạ ụ ụ ụ  chúng v i hi u qu  m  h c ngh  thu t cao nh t.ớ ệ ả ỹ ọ ệ ậ ấ

1.2.3.Ngh  thu t múa hi n đ i: khái ni m, khái quát, đ c tr ng ệ ậ ệ ạ ệ ặ ư

a) Khái ni m múa hi n đ i ệ ệ ạ

Múa hi n đ i còn nhi u ý ki n khác nhau v  hệ ạ ề ế ề ướng ti p c n nghế ậ ệ thu t bi u di n, nên NCS đ a ra khái ni m riêng nh  sau:ậ ể ễ ư ệ ư

Múa hi n đ i là hình th c múa m i, nó đ i ngh ch v i múa ballet ệ ạ ứ ớ ố ị ớ  

c  đi n, ngôn ng  múa chu trong s  biêu đat cua c  thê va s  giai phong ổ ể ữ ́ ̣ ự ̉ ̣ ̉ ơ ̉ ̀ ự ̉ ́  

c  băp phù h p v i hành vi v n đ ng c a con ng ơ ́ ợ ớ ậ ộ ủ ườ i trong tác ph m múa ẩ  

hi n đ i ệ ạ

Do còn nh ng hữ ướng ti p c n khác nhau v  sân kh u và tác ph mế ậ ề ấ ẩ  múa hi n đ i, nên NCS có th  khái quát v  ngh  thu t múa hi n đ i quaệ ạ ể ề ệ ậ ệ ạ  hai giai đo n nh  sau.ạ ư

b) Khái quát múa hi n đ i ệ ạ

Múa hi n đ i chia thành hai giai đo n: Giai đo n th  nh t, m  đ uệ ạ ạ ạ ứ ấ ở ầ  

l ch s  hình thành, phát tri n múa hi n đ i v i các tác ph m múa bi u hi nị ử ể ệ ạ ớ ẩ ể ệ   các trào l u, khuynh h ng ngh  thu t đ  kh ng đ nh n n ngh  thu t

hi n đ i t  năm 1913 đ n năm 1930. Giai đo n hai, t  năm 1930 đ n nămệ ạ ừ ế ạ ừ ế  

1970, hoàn thi n b n trệ ố ường phái múa M  mang cái đ p: chân ­ thi n ­ m ỹ ẹ ệ ỹ

c) Đ c tr ng múa hi n đ i ặ ư ệ ạ

9Múa hi n đ i th  gi i ra đ i theo ch  nghĩa hi n đ i và hình thànhệ ạ ế ớ ờ ủ ệ ạ  hàng ch c trào l u ngh  thu t múa nh   n tụ ư ệ ậ ư ấ ượng, hi n sinh, hippi, th cệ ự  

d ng, đa đa, v  lai, siêu th c, t  nhiên ch  nghĩa Sau này hai trụ ị ự ự ủ ường phái ngh  thu t  n tệ ậ ấ ượng, đa đa phát tri n thành ngh  thu t h u hi n đ i, vàoể ệ ậ ậ ệ ạ  

th i gian trờ ướ ực s  ra đ i múa đờ ương đ i.ạ

Đ c tr ng múa hi n đ i đó là n i dung ph n ánh hi n th c đ iặ ư ệ ạ ộ ả ệ ự ờ  

s ng c a con ngố ủ ười, xã h i công nghi p hi n đ i và th  gi i t  nhiên,ộ ệ ệ ạ ế ớ ự  

b ng phằ ương pháp ngh  thu t: mô ph ng, b t chệ ậ ỏ ắ ước, ho c bi u hi nặ ể ệ  

hi n th c v  cái đ p chân ­ thi n ­ m ệ ự ề ẹ ệ ỹ

d) Đ c tr ng ngh  thu t bi u di n múa hi n đ i ặ ư ệ ậ ể ễ ệ ạ

Đ c tr ng NTBD múa hi n đ i là:ặ ư ệ ạ

­ K  thu t sân kh u t ng h p hi n đ i, di n t  ngh  thu t cùngỹ ậ ấ ổ ợ ệ ạ ễ ả ệ ậ  

người di n viên v  con ngễ ề ườ ủi c a nhân v t trong k ch b n sân kh u bi uậ ị ả ấ ể  

t ượ ng ph n ánh đ  công chúng sáng t o, t ả ể ạ ưở ng t ượ ng hoàn thi n tác ệ  

ph m ngh  thu t bi u di n trên sân kh u đa ph ẩ ệ ậ ể ễ ấ ươ ng ti n, đ ng bi u c m ệ ồ ể ả   tác ph m ẩ

b) Khái quát ngh  thu t đ ệ ậ ươ ng đ i ạ

Ngh  thu t đệ ậ ương đ i ra đ i năm 1950, sau ngh  thu t hi n đ i,ạ ờ ệ ậ ệ ạ  theo nhi u nhà nghiên c u, nó đã phát tri n thành ba giai đo n:ề ứ ể ạ

Giai đo n th  nh t, t  năm 1950 đ n năm 1970, đan xen gi a nghạ ứ ấ ừ ế ữ ệ thu t hi n đ i v i đậ ệ ạ ớ ương đ i.ạ

Giai đo n hai, t  năm 1970 đ n năm 2000, hoàn thi n ngh  thu tạ ừ ế ệ ệ ậ  

đương đ iạ

Giai đ an ba, t  năm 2000 đ n đ u th  k  XXI, phát tri n NTĐĐọ ừ ế ầ ế ỷ ể  

v i công ngh  tin h c.ớ ệ ọ

c) Đ c tr ng ngh  thu t đ ặ ư ệ ậ ươ ng đ i ạ

Ngh  thu t đệ ậ ương đ i đã làm thay đ i nh n th c, thói quen c a l pạ ổ ậ ứ ủ ớ  

ngườ ổi c  xúy, h  quan ni m ngh  sĩ là ngọ ệ ệ ười duy nh t t o nên tác ph m.ấ ạ ẩ  

Nh ng ngh  thu t đư ệ ậ ương đ i đã đ i m i phạ ổ ớ ương pháp bi u di n, nênể ễ  

đ c tr ng ngh  thu t đặ ư ệ ậ ương đ i là:ạ

Nh ng m nh ghép đa d ng văn hóa, là ngh  thu t đa phữ ả ạ ệ ậ ương ti n,ệ  sáng t o cùng công chúng trong tác ph m tái hi n trên sân kh u bi u di n.ạ ẩ ệ ấ ể ễ

1.3.2. Ngh  thu t bi u di n đ ệ ậ ể ễ ươ ng đ i ạ

a) Khái ni m ệ

Ngh  thu t bi u di n đệ ậ ể ễ ương đ i ch a có ti ng nói chung t i Vi tạ ư ế ạ ệ  Nam và   nhi u nở ề ước còn ít người nghiên c u, nên NCS đ a ra khái ni mứ ư ệ  theo hướng ti p c n sân kh u bi u di n tác ph m sân kh u h c đế ậ ấ ể ễ ẩ ấ ọ ươ  ng

b) Đ c tr ng ngh  thu t bi u di n đ ặ ư ệ ậ ể ễ ươ ng đ i là ạ :

S  ph i h p t ng th  các phự ố ợ ổ ể ương ti n k  thu t sân kh u, côngệ ỹ ậ ấ  ngh  tin h c. Sàn di n ngh  thu t là t  duy t ng h p, đa t ng văn hóaệ ọ ễ ệ ậ ư ổ ợ ầ  trong tác ph m đẩ ương đ i. Ngh  thu t bi u di n là nh ng m nh ghépạ ệ ậ ể ễ ữ ả  thi u h t, đ  khán gi  t  khám phá tác ph m.ế ụ ể ả ự ẩ

1.3.3. Khái ni m múa đ ệ ươ ng đ i th  gi i ạ ế ớ

Múa đ ươ ng đ i là ngh  thu t chuy n đ ng c  th  t  nhiên, b ng ạ ệ ậ ể ộ ơ ể ự ằ   ngôn ng ,  ữ đ ng tác, c m xúc c a ng ộ ả ủ ườ i di n viên múa, t o hình t ễ ạ ượ   ng

đ ườ ng nét, m ng kh i, v  cái đ p m  h c đa chi u trong đ i s ng c a ả ố ề ẹ ỹ ọ ề ờ ố ủ   con ng ườ i và xã h i đ ộ ươ ng đ i ạ

a) Khái quát múa đ ươ ng đ i ạ

Múa đương đ i do Merce Cunningham kh i xạ ở ướng vào năm 1950, 

v i quan ni m đ c tr ng tác ph m c a ngh  thu t MĐĐ t ng h p nhớ ệ ặ ư ẩ ủ ệ ậ ổ ợ ư sau:

Nh ng v n đ ng tr u tữ ậ ộ ừ ượng, không nh t thi t ph i có c t truy n.ấ ế ả ố ệ  Hành đ ng nhi u đ ng tác đ ng th i là s  đ c l p gi a khiêu vũ v i âmộ ề ộ ồ ờ ự ộ ậ ữ ớ  

nh c. Múa đạ ương đ i b  qua đ i x ng múa ballet nh : trung tâm, phíaạ ỏ ố ứ ư  

trước, h  th ng th  b c ệ ố ứ ậ

Múa đương đ i th  gi i chia thành ba giai đo n:ạ ế ớ ạ

11Giai đo n th  nh t, t  năm 1950 đ n năm 1970, đây là giai đo n mạ ứ ấ ừ ế ạ ở 

đ u cho phong trào MĐĐ và k t thúc múa hi n đ i. ầ ế ệ ạ Giai đo n th  hai, sạ ứ ự phát tri n MĐĐ   nể ở ước M  ra khu v c B c M  và châu Âu t  năm 1970ỹ ự ắ ỹ ừ  

đ n năm 2000, sau đó là phát tri n trên toàn c u. Giai đo n ba, t  năm 2000ế ể ầ ạ ừ  

đ n nay.ế

T  đó, NCS đ a ra đ c tr ng MĐĐ dừ ư ặ ư ưới đây

b) Đ c tr ng múa đ ặ ư ươ ng đ i ạ

Đ c tr ng MĐĐ là: C u trúc tác ph m b ng đặ ư ấ ẩ ằ ường nét, m ng t oả ạ  hình điêu kh c c  th  c a ngắ ơ ể ủ ười di n viên múa. Đ ng tác ngôn ng  bi uễ ộ ữ ể  

c m nhanh, m nh, mang thông đi p c m xúc ngh  thu t không hoànả ạ ệ ả ệ ậ  

ch nh đ  ngỉ ể ười xem t  hoàn thi n tác ph m.ự ệ ẩ

1.3.4. Ngh  thu t bi u di n múa đ ệ ậ ể ễ ươ ng đ i: ạ   Khái ni m, khái ệ   quát, đ c tr ng ặ ư

a) Khái ni m NTBDMĐĐ ệ

Khái ni m ngh  thu t bi u di n MĐĐ còn ít ngệ ệ ậ ể ễ ười nghiên c u, nênứ  

ch a có ti ng nói chung v  sân kh u bi u di n múa. Vì th , theo hư ế ề ấ ể ễ ế ướ  ng

ti p c n tác ph m và sân kh u bi u di n NCS đ a ra khái ni m sau:ế ậ ẩ ấ ể ễ ư ệ

Ngh  thu t bi u di n MĐĐ là sân kh u t  duy t ng h p, đa t ng ệ ậ ể ễ ấ ư ổ ợ ầ   ngôn ng  các lo i hình ngh  thu t, đ ng bi u c m v i k  thu t múa ữ ạ ệ ậ ồ ể ả ớ ỹ ậ  

ng u h ng, xây d ng tác ph m MĐĐ cùng năm thành ph n sáng t o ngh ẫ ứ ự ẩ ầ ạ ệ   thu t và công chúng ậ

Do nh ng đ c tính m i c a ngh  thu t bi u di n MĐĐ ra đ i tữ ặ ớ ủ ệ ậ ể ễ ờ ừ năm 1950 đ n nay, nh ng nó đang phát tri n trên toàn c u. Vì th , NCSế ư ể ầ ế  

có th  khái quát c  b n nh  sau:ể ơ ả ư

b) Khái quát ngh  thu t bi u di n múa đ ệ ậ ể ễ ươ ng đ i ạ

Ngh  thu t bi u di n MĐĐ ra đ i v i s  k t thúc c a n n kinh tệ ậ ể ễ ờ ớ ự ế ủ ề ế công nghi p n ng và bùng n  khoa h c, công ngh  tin h c. NTBD múa đãệ ặ ổ ọ ệ ọ  

k t h p v i sân kh u bi u di n, ngh  thu t s p đ t, t o ra m t hình th cế ợ ớ ấ ể ễ ệ ậ ắ ặ ạ ộ ứ  sân kh u bi u di n m i.ấ ể ễ ớ

Nh ng hình th c ngh  thu t  y đã k t h p nh  nh ng giai đi uữ ứ ệ ậ ấ ế ợ ư ữ ệ  

đ i s ng t  âm nh c, âm thanh, ánh sáng, ngh  thu t s p đ t đ n videoờ ố ừ ạ ệ ậ ắ ặ ế  art  trong múa ng u h ng bi u di n tác ph m MĐĐ. Múa đẫ ứ ể ễ ẩ ương đ i cóạ  

ba giai đo n phát tri n:ạ ể

Giai đo n m t, vào năm 1950 đ n năm 1970, là s  ra đ i nghạ ộ ế ự ờ ệ thu t bi u di n MĐĐ.ậ ể ễ

12Giai đo n hai, t  sau năm 1970 đ n năm 2000, là giai đo n hoàn thi nạ ừ ế ạ ệ  sân kh u ngh  thu t bi u di n MĐĐ, ph i h p v i các lo i hình ngh  thu tấ ệ ậ ể ễ ố ợ ớ ạ ệ ậ  

nh  ngh  thu t s p đ t, ngh  thu t ánh sáng, video art  đ ng bi u c m tácư ệ ậ ắ ặ ệ ậ ồ ể ả  

Đây là mô hình c u trúc sân kh u ngh  thu t bi u di n nh ng tácấ ấ ệ ậ ể ễ ữ  

ph m ngh  thu t đẩ ệ ậ ương đ i nói chung và ngh  thu t bi u di n tác ph mạ ệ ậ ể ễ ẩ  MĐĐ

T  quá trình phát tri n ngh  thu t bi u di n đừ ể ệ ậ ể ễ ương đ i đã hìnhạ  thành nên đ c tr ng ngh  thu t bi u di n MĐĐ nh  sau.ặ ư ệ ậ ể ễ ư

c) Đ c tr ng ngh  thu t bi u di n múa đ ặ ư ệ ậ ể ễ ươ ng đ i là: ạ

C u trúc tác ph m b ng đấ ẩ ằ ường nét, m ng t o hình điêu kh c c  thả ạ ắ ơ ể 

c a ngủ ười di n viên múa. Đ ng tác, ngôn ng  bi u c m nhanh, m nh,ễ ộ ữ ể ả ạ  mang thông đi p c m xúc ngh  thu t không hoàn ch nh đ  ngệ ả ệ ậ ỉ ể ười xem tự hoàn thi n tác ph m. S  ph i h p t ng th  ngôn ng  ngh  thu t đaệ ẩ ự ố ợ ổ ể ữ ệ ậ  

phương ti n công ngh  đ  bi u hi n tác ph m, nó đã t o ra th  gi i th cệ ệ ể ể ệ ẩ ạ ế ớ ự  

và  o mang giá tr  m  l  hóa sân kh u bi u di n MĐĐ, đ nh cao là nghả ị ỹ ệ ấ ể ễ ỉ ệ thu t múa ng u h ng.ậ ẫ ứ

1.3.5   Ngh   thu t   ng u   h ng,   ngh   thu t   ng u   h ng   múa ệ ậ ẫ ứ ệ ậ ẫ ứ  

đ ươ ng đ i ạ

a) Khái ni m ệ

Nghiên c u sinh đ a ra khái ni m múa ng u h ng theo hứ ư ệ ẫ ứ ướng ti pế  

c n hi n th c sau đây:ậ ệ ự

Ngh  thu t ng u h ng là s  phát tri n c m xúc, t  duy hi n th c, ệ ậ ẫ ứ ự ể ả ư ệ ự  

t ưở ng t ượ ng c a ng ủ ườ i di n viên t ễ ươ ng tác v i các thành ph n ngh ớ ầ ệ   thu t bi u di n đ  hoàn thi n câu múa, đo n múa, ho c c u trúc thành ậ ể ễ ể ệ ạ ặ ấ  

n i dung, tác ph m múa  ộ ẩ

b) Khái quát ngh  thu t múa ng u h ng ệ ậ ẫ ứ