Luận án tiến sĩ Khoa học giáo dục: Đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của sinh viên trong dạy học phần Triết học môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin ở các trường đại học,

Mục đích của luận án nhằm phân tích làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đánh giá năng lực GQVĐ của SV trong dạy học phần Triết học môn NNLCB của CNMLN ở các trường đại học, cao đẳng ở nước ta hiện nay; đề xuất các nguyên tắc, công cụ và biện pháp đánh giá NL GQVĐ của SV trong dạy học học phần này, luận án góp phần nâng cao chất lượng dạy học phần Triết học môn NNLCB của CNMLN ở các trường đại học, cao đẳng ở nước ta hiện nay theo hướng phát triển năng lực của người học.

NGUY N TH  H NG H IỄ Ị Ồ Ả

ĐÁNH GIÁ NĂNG L C GI I QUY T V N Đ  C A SINH VIÊN  Ự Ả Ế Ấ Ề Ủ

TRONG D Y H C PH N TRI T H C MÔN NH NG NGUYÊN LÝ Ạ Ọ Ầ Ế Ọ Ữ

 C  B N C A CH  NGHĨA MÁC ­ LÊNIN  Ơ Ả Ủ Ủ Ở  CÁC TR ƯỜ NG 

Đ I H C, CAO Đ NG HI N NAY Ạ Ọ Ẳ Ệ

LU N ÁN TI N SĨ KHOA H C GIÁO D C Ậ Ế Ọ Ụ

NGUY N TH  H NG H I Ễ Ị Ồ Ả

ĐÁNH GIÁ NĂNG L C GI I QUY T V N Đ  C A SINH VIÊN Ự Ả Ế Ấ Ề Ủ

 TRONG D Y H C PH N TRI T H C MÔN NH NG NGUYÊN LÝ Ạ Ọ Ầ Ế Ọ Ữ

 C  B N C A CH  NGHĨA MÁC ­ LÊNIN  Ơ Ả Ủ Ủ Ở  CÁC TR ƯỜ NG 

Đ I H C, CAO Đ NG HI N NAY Ạ Ọ Ẳ Ệ

Chuyên ngành: LL và PPDH b  môn Giáo d c Chính trộ ụ ị

Mã s : 9.14.01.11ố

LU N ÁN TI N SĨ KHOA H C GIÁO D C Ậ Ế Ọ Ụ

Ng ườ ướ i h ng d n khoa h c: PGS.TS. Nguy n Nh  H i ẫ ọ ễ ư ả

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi. Các phân tích, ứ ủ   đánh giá, k t qu  đi u tra th c t , th c nghi m s  ph m và k t lu n trong lu n ế ả ề ự ế ự ệ ư ạ ế ậ ậ  

án do tôi th c hi n ự ệ  Các s  li u d n trong lu n án là trung th c và ch a đ ố ệ ẫ ậ ự ư ượ   c công b  trong b t c  công trình nào ố ấ ứ

Tác gi  lu n ánả ậ

Nguy n Th  H ng H iễ ị ồ ả

4.2. T  ch c th c nghi m ổ ứ ự ệ

                 145     4.3. Đánh giá k t qu  th c nghi m ế ả ự ệ

C m t  vi t t tụ ừ ế ắ Nghĩa đ y đầ ủ

B  GD&ĐTộ B  Giáo d c & Đào t oộ ụ ạ

B ng 2.3. M c đ  s  d ng các bi n pháp đánh giá NL GQVĐ c a SV trong ả ứ ộ ử ụ ệ ủ  

d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các tr ạ ọ ầ ế ọ ủ ở ườ ng đ i h c, ạ ọ   cao đ ng hi n nay ẳ ệ

                 87    

B ng 2.5. Th i đi m th c hi n đánh giá NL GQVĐ c a SV trong d y h c ả ờ ể ự ệ ủ ạ ọ  

ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các tr ầ ế ọ ủ ở ườ ng đ i h c, cao đ ng ạ ọ ẳ  

h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các tr ọ ầ ế ọ ủ ở ườ ng đ i h c, cao ạ ọ  

đ ng hi n nay ẳ ệ

                92    

B ng 2.7. Công c  GV dùng đ  đánh giá NL GQVĐ c a SV trong d y h c ả ụ ể ủ ạ ọ  

ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các tr ầ ế ọ ủ ở ườ ng đ i h c, cao đ ng ạ ọ ẳ  

hi n nay ệ

                93    

B ng 2.8. L i nh n xét c a GV khi ch m bài vi t ho c s n ph m làm vi c ả ờ ậ ủ ấ ế ặ ả ẩ ệ   nhóm c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN  ủ ạ ọ ầ ế ọ ủ ở   các tr ườ ng đ i h c, cao đ ng hi n nay ạ ọ ẳ ệ

                94    

B ng 2.9. Các d ng ki m tra vi t GV s  d ng trong d y h c ph n Tri t ả ạ ể ế ử ụ ạ ọ ầ ế  

h c môn NNLCB c a CNMLN   các tr ọ ủ ở ườ ng đ i h c, cao đ ng hi n nay ạ ọ ẳ ệ

B ng 4.4. K t qu  đánh giá NL GQVĐ c a SV qua các bài ki m tra đ nh ả ế ả ủ ể ị  

k  1 ti t và bài thi k t thúc h c ph n (L p Y1EK13, H c vi n Y d ỳ ế ế ọ ầ ớ ọ ệ ượ ọ c h c  

c  truy n Vi t Nam) ổ ề ệ

                150    

Vi t Nam)  ệ

                 150    

B ng 4.6. K t qu  SV t   ĐG và ĐG l n nhau năng l c GQVĐ (l p Ng ả ế ả ự ẫ ự ớ ữ   văn K52 A, tr ườ ng Đ i h c s  ph m Thái Nguyên) ạ ọ ư ạ

                 151    

B ng 4.8. K t qu  đánh giá NL GQVĐ c a SV qua bài ki m tra đ nh k  1 ả ế ả ủ ể ị ỳ  

ti t và bài thi k t thúc h c ph n, (l p Ng  văn K52 A, tr ế ế ọ ầ ớ ữ ườ ng Đ i h c S ạ ọ ư  

ph m Thái Nguyên) ạ

                153    

B ng 4.9. K t qu  h c t p c a SV qua bài ki m tra đ nh k  1 ti t và bài ả ế ả ọ ậ ủ ể ị ỳ ế   thi k t thúc h c ph n  (l p Ng  văn K52 A, tr ế ọ ầ ớ ữ ườ ng Đ i h c s  ph m Thái ạ ọ ư ạ   Nguyên)

                153    

K t qu  th c nghi m mà chúng tôi thu đ ế ả ự ệ ượ c qua các b ng 4.6, 4.7, 4.8, 4.9 ả  

đ u cho th y vi c đánh giá NL GQVĐ c a SV trong d y h c ph n Tri t ề ấ ệ ủ ạ ọ ầ ế  

h c môn NNLCB c a CNMLN l p Ng  văn K52, tr ọ ủ ớ ữ ườ ng Đ i h c S ạ ọ ư  

ph m Thái Nguyên đã đ ạ ượ c th c hi n đúng quy trình, SV b ự ệ ướ ầ c đ u đã th ể  

hi n đ ệ ượ c NL GQVĐ c a mình, bi t t  đánh giá và đánh giá l n nhau v ủ ế ự ẵ ề  

NL GQVĐ.

                 154    

So sánh v i k t qu  th c nghi m c a l p Y1EK13, H c vi n Y d ớ ế ả ự ệ ủ ớ ọ ệ ượ ọ c h c  

c  truy n Vi t Nam thì NL GQVĐ c a SV l p Ng  văn K52 A, tr ổ ề ệ ủ ớ ữ ườ ng Đ i ạ  

h c s  ph m Thái Nguyên   m c đ  th p h n. Có nhi u nguyên nhân d n ọ ư ạ ở ứ ộ ấ ơ ề ẫ  

đ n đi u này, m t ph n do ch t l ế ề ộ ầ ấ ượ ng tuy n đ u vào c a hai tr ể ầ ủ ườ ng khác   nhau, đi u ki n t  ch c d y h c khác nhau  Vì th , k t qu  vi c đánh giá ề ệ ổ ứ ạ ọ ế ế ả ệ  

NL GQVĐ c a SV gi a hai tr ủ ữ ườ ng đã có s  chênh l ch là đi u t t y u.  ự ệ ề ấ ế

B ng 4.10. K t qu  SV t  đánh giá và ĐG l n nhau NL GQVĐ (l p Cao ả ế ả ự ẫ ớ  

(l p Cao đ ng M m non K13 A, Tr ớ ẳ ầ ườ ng Cao đ ng s  ph m Thái Nguyên) ẳ ư ạ           

B ng 4.12. K t qu  đánh giá NL GQVĐ c a SV qua bài ki m tra đ nh k  1 ả ế ả ủ ể ị ỳ  

ti t và bài thi k t thúc h c ph n (l p Cao đ ng M m non K13 A, Tr ế ế ọ ầ ớ ẳ ầ ườ ng   Cao đ ng s  ph m Thái Nguyên) ẳ ư ạ

c a hai l p TN đ i h c mà chúng tôi đã ti n hành. Đ c bi t,   NL hình ủ ớ ạ ọ ế ặ ệ ở   thành ý t ưở ng m i, phát hi n v n đ  m i, h u nh  SV l p Cao đ ng ớ ệ ấ ề ớ ầ ư ớ ẳ  

M m non K13 A đ u ch a th  hi n đ ầ ề ư ể ệ ượ c, đi u này đ ề ượ ả c c  SV và GV  

th a nh n qua k t qu  TN (Các b ng 4.10, 4.11, 4.12, 4.13). M c dù v y, ừ ậ ế ả ả ặ ậ  

vi c đánh giá NL GQVĐ c a SV l p cao đ ng đ i v i môn h c này đã ệ ủ ớ ẳ ố ớ ọ  

đ ượ c th c hi n theo đúng quy trình. Đi u này s  góp ph n quan tr ng vào ự ệ ề ẽ ầ ọ  

vi c đ i m i quá trình th c hi n ki m tra đánh giá theo ti p c n NL cho ệ ổ ớ ự ệ ể ế ậ  

SV c a tr ủ ườ ng Cao đ ng S  ph m Thái nguyên trong giai đo n t i ẳ ư ạ ạ ớ

4.3.2.2. K t lu n chung v  k t qu  c a các l p th c nghi m ế ậ ề ế ả ủ ớ ự ệ

                 157    

­ SV cũng đã bi t s  d ng thang đánh giá NL GQVĐ  đ  có th  t  đánh giá ế ử ụ ể ể ự  

và đánh giá l n nhau đ i v i các m c đ  NL GQVĐ c a b n thân các em ẫ ố ớ ứ ộ ủ ả  

B ng 4.14. ĐG c a GV v  m c đ  h p lý các thành t  NL GQVĐ c a SV ả ủ ề ứ ộ ợ ố ủ   trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các tr ạ ọ ầ ế ọ ủ ở ườ ng đ i ạ  

h c, cao đ ng hi n nay ọ ẳ ệ

                 158    

B ng 4.15. ĐG c a GV v  m c đ  quan tr ng t ng m c đích, m c tiêu ả ủ ề ứ ộ ọ ừ ụ ụ  

c a vi c đánh giá NL GQVĐ c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn ủ ệ ủ ạ ọ ầ ế ọ   NNLCB c a CNMLN   các tr ủ ở ườ ng đ i h c, cao đ ng hi n nay ạ ọ ẳ ệ

                 159    

B ng 4.16: ĐG c a GV v  m c đ  quan tr ng c a các hình th c đánh giá ả ủ ề ứ ộ ọ ủ ứ  

NL GQVĐ c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a ủ ạ ọ ầ ế ọ ủ   CNMLN   các tr ở ườ ng đ i h c, cao đ ng hi n nay  ạ ọ ẳ ệ

                 161    

Bi u đ  2.1: Ý ki n c a CBQL và GV v  m c đ  c n thi t c a vi c đánh   giá NL GQVĐ c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a ủ ạ ọ ầ ế ọ ủ   CNMLN   các tr ở ườ ng đ i h c, cao đ ng hi n nay ạ ọ ẳ ệ

                75    

Bi u đ  2.2. Quan ni m c a CBQL và GV v  n i dung đánh giá NL GQVĐ ể ồ ệ ủ ề ộ  

c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các ủ ạ ọ ầ ế ọ ủ ở  

tr ườ ng đ i h c, cao đ ng hi n nay ạ ọ ẳ ệ

                 76           

                 79    

Bi u đ  2.5: Ý ki n c a CBQL và GV v  kh  năng th c hi n đánh giá NL ể ồ ế ủ ề ả ự ệ   GQVĐ c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN  ủ ạ ọ ầ ế ọ ủ ở   các tr ườ ng th y/cô đang công tác ầ

                 80    

Bi u đ  2.6: Ý ki n c a SV v  m c đ  c n thi t c a vi c đánh giá NL ể ồ ế ủ ề ứ ộ ầ ế ủ ệ   GQVĐ c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN  ủ ạ ọ ầ ế ọ ủ ở   các tr ườ ng đ i h c, cao đ ng hi n nay  ạ ọ ẳ ệ

                81    

Bi u đ  2.7: M c đ  GV th c hi n đánh giá NL GQVĐ c a SV trong d y ể ồ ứ ộ ự ệ ủ ạ  

h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các tr ọ ầ ế ọ ủ ở ườ ng đ i h c, cao ạ ọ  

đ ng hi n nay ẳ ệ

                84    

Bi u đ  2.9. Công c  đánh giá NL GQVĐ c a SV trong d y h c ph n ể ồ ụ ủ ạ ọ ầ  

Bi u đ  2.10. GV s  d ng nh t ký d y h c đ  theo dõi s  ti n b  (hay ể ồ ử ụ ậ ạ ọ ể ự ế ộ  

th t lùi) trong h c t p c a SV ụ ọ ậ ủ

                89    

Bi u đ  2.11. M c đ  SV đ ể ồ ứ ộ ượ c th y cô đánh giá NL GQVĐ trong d y h c ầ ạ ọ  

ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các tr ầ ế ọ ủ ở ườ ng đ i h c, cao đ ng ạ ọ ẳ  

hi n nay ệ

                90    

Bi u đ  2.12. M c đ  GV nh n xét khi SV tr  l i v n đáp, khi ch m bài ể ồ ứ ộ ậ ả ờ ấ ấ  

vi t ho c s n ph m làm vi c nhóm c a SV trong d y h c ph n Tri t h c ế ặ ả ẩ ệ ủ ạ ọ ầ ế ọ   môn NNLCB c a CNMLN   các tr ủ ở ườ ng đ i h c, cao đ ng hi n nay ạ ọ ẳ ệ

Bi u đ  2.13. M c đ  SV t  nh n xét khi các em tr  l i các câu h i v n ể ồ ứ ộ ự ậ ả ờ ỏ ấ   đáp c a GV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN  ủ ạ ọ ầ ế ọ ủ ở   các tr ườ ng đ i h c, cao đ ng hi n nay ạ ọ ẳ ệ

                96    

M  Đ UỞ Ầ

1. Lý do ch n đ  tàiọ ề

Ki m tra, đánh giá ể có v  trí r t quan tr ng trong quá trình d y h c. Nh  cóị ấ ọ ạ ọ ờ  

ki m tra, đánh giá mà ngể ười ta có th  giám sát để ược vi c th c hi n m c tiêu d yệ ự ệ ụ ạ  

h c, k t qu  s  d ng hình th c và phọ ế ả ử ụ ứ ương pháp d y h c c a giáo viên và đánh giáạ ọ ủ  

được k t qu  h c t p, rèn luy n c a t ng h c sinh.ế ả ọ ậ ệ ủ ừ ọ  Vi c đánh giá có h  th ng vàệ ệ ố  

thường xuyên cung c p k p th i nh ng thông tin giúp ngấ ị ờ ữ ườ ại d y đi u ch nh ho tề ỉ ạ  

đ ng d y, ngộ ạ ườ ọi h c đi u ch nh ho t đ ng h c và các c p qu n lí giáo d c cóề ỉ ạ ộ ọ ấ ả ụ  

nh ng ch  đ o k p th i, u n n n đữ ỉ ạ ị ờ ố ắ ược nh ng l ch l c, khuy n khích, h  trữ ệ ạ ế ỗ ợ 

nh ng sáng ki n hay, đ m b o th c hi n t t m c tiêu giáo d c. Trong nhà trữ ế ả ả ự ệ ố ụ ụ ườ  ng

hi n nay, đ i m i phệ ổ ớ ương pháp d y h c đòi h i ph i ti n hành đ ng b  t  n iạ ọ ỏ ả ế ồ ộ ừ ộ  dung chương trình, phương pháp d y h c cho đ n ki m tra, đánh giá k t qu  h cạ ọ ế ể ế ả ọ  

t p. Ki m tra, đánh giá có vai trò to l n đ i v i vi c nâng cao ch t lậ ể ớ ố ớ ệ ấ ượng đào t o.ạ  

N u ki m tra, đánh giá sai d n đ n nh n đ nh sai v  ch t lế ể ẫ ế ậ ị ề ấ ượng đào t o gây tácạ  

h i to l n trong vi c s  d ng ngu n nhân l c. Vì v y, đ i m i ki m tra, đánh giáạ ớ ệ ử ụ ồ ự ậ ổ ớ ể  

tr  thành nhu c u b c thi t c a ngành giáo d c và toàn xã h i hi n nay. Ki m tra,ở ầ ứ ế ủ ụ ộ ệ ể  đánh giá đúng th c t , chính xác và khách quan s  giúp ngự ế ẽ ườ ọ ựi h c t  tin, hăng say, nâng cao NL sáng t o trong h c t p.ạ ọ ậ

Công cu c đ i m i căn b n toàn di n giáo d c và đào t o đáp  ng yêu c uộ ổ ớ ả ệ ụ ạ ứ ầ  công nghi p hóa, hi n đ i hóa trong đi u ki n kinh t  th  trệ ệ ạ ề ệ ế ị ường đ nh hị ướng xã 

h i ch  nghĩa và h i nh pộ ủ ộ ậ  qu c tố ế đ  ra yêu c u t t y u ph i đ i m i ki m tra,ề ầ ấ ế ả ổ ớ ể  đánh giá theo đ nh hị ướng phát tri n năng l c ngể ự ườ ọi h c

Ngh  quy t s  29 ­ NQ/TW ngày 4/11/2013 c a Ban Ch p hành Trung ị ế ố ủ ấ ươ  ng

Đ ng C ng s n Vi t Nam khóa XI nêu rõ:  ả ộ ả ệ “Đ i m i căn b n hình th c và ổ ớ ả ứ  

ph ươ ng pháp thi, ki m tra và đánh giá k t qu  giáo d c, đào t o, b o đ m trung ể ế ả ụ ạ ả ả  

th c, khách quan”[24;26], “Đánh giá k t qu  đào t o đ i h c theo h ự ế ả ạ ạ ọ ướ ng chú  

tr ng năng l c phân tích, sáng t o, t  c p nh t, đ i m i ki n th c, đ o đ c ọ ự ạ ự ậ ậ ổ ớ ế ứ ạ ứ  

ngh  nghi p, năng l c nghiên c u và  ng d ng khoa h c và công ngh , năng l c ề ệ ự ứ ứ ụ ọ ệ ự  

th c hành, năng l c t  ch c và thích nghi v i môi tr ự ự ổ ứ ớ ườ ng làm vi c” ệ  [24;67]. 

Ngh  quy t s  44/NQ­CP, ngày 09/6/2014 Ban hành Chị ế ố ương trình hành đ ngộ  

c a Chính ph  th c hi n Ngh  quy t s  29­NQ/TW ngày 4/11/2013 H i ngh  l nủ ủ ự ệ ị ế ố ộ ị ầ  

th  tám Ban Ch p hành Trung ứ ấ ương khóa XI v  đ i m i căn b n, toàn di n giáoề ổ ớ ả ệ  

d c và đào t o, đáp  ng yêu c u công nghi p hóa, hi n đ i hóa trong đi u ki nụ ạ ứ ầ ệ ệ ạ ề ệ  kinh t  th  trế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch  nghĩa và h i nh p qu c t  xác đ nh:ộ ủ ộ ậ ố ế ị  

“Đ i m i hình th c, ph ổ ớ ứ ươ ng pháp thi, ki m tra và đánh giá k t qu  giáo d c theo ể ế ả ụ  

h ướ ng đánh giá năng l c c a ng ự ủ ườ ọ i h c; k t h p đánh giá c  quá trình v i đánh ế ợ ả ớ   giá cu i k  h c, cu i năm h c theo mô hình c a các n ố ỳ ọ ố ọ ủ ướ c có n n giáo d c phát ề ụ   tri n” ể  [15;3].

Ngh  quy t s  88/2014/QH13, ngày 28/11/2014 c a Qu c h i nị ế ố ủ ố ộ ước C ngộ  hòa xã h i ch  nghĩa Vi t Nam v  đ i m i chộ ủ ệ ề ổ ớ ương trình, sách giáo khoa giáo d cụ  

ph  thông nêu rõ: ổ “Đ i m i căn b n ph ổ ớ ả ươ ng pháp đánh giá ch t l ấ ượ ng giáo d c ụ   theo h ướ ng h  tr  phát tri n ph m ch t và năng l c h c sinh; ph n ánh m c đ ỗ ợ ể ẩ ấ ự ọ ả ứ ộ  

đ t chu n quy đ nh trong ch ạ ẩ ị ươ ng trình; cung c p thông tin chính xác, khách quan, ấ  

k p th i cho vi c đi u ch nh ho t đ ng d y, h ị ờ ệ ề ỉ ạ ộ ạ ướng d n ho t đ ng h c nh m ẫ ạ ộ ọ ằ   nâng cao d n năng l c h c sinh ầ ự ọ

Thi và đánh giá k t qu ế ả h c t p c a h c sinh d a vào ch ọ ậ ủ ọ ự ươ ng trình giáo d c ụ  

ph  thông phù h p v i l   ổ ợ ớ ộ trình th c hi n ự ệ  Đ  án ề  Đ i m i ph ổ ớ ươ ng th c thi và công ứ  

nh n t t nghi p trung h c ph  thông theo h ậ ố ệ ọ ổ ướ ng g n nh , gi m áp l c và t n kém ọ ẹ ả ự ố   cho xã h i mà v n b o đ m đ  tin c y, trung th c, ộ ẫ ả ả ộ ậ ự  đánh giá đúng năng l c h c ự ọ   sinh, cung c p d  li u cho vi c tuy n sinh giáo d c ngh  nghi p và giáo d c đ i ấ ữ ệ ệ ể ụ ề ệ ụ ạ  

h c”  ọ [62;2]

Tuy nhiên, trên th c t  ki m tra, đánh giá   các trự ế ể ở ường đ i h c, cao đ ngạ ọ ẳ  

hi n nay còn l c h u, thi u th c ch t, ch  y u hệ ạ ậ ế ự ấ ủ ế ướng vào đánh giá n i dung ki nộ ế  

th c, k  năng mà SV đ t đứ ỹ ạ ược, không chú tr ng t i phát huy tính ch  đ ng, sángọ ớ ủ ộ  

t o, hình thành và phát tri n ph m ch t và NL c a ngạ ể ẩ ấ ủ ườ ọi h c

Nh ng nguyên lý c  b n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin ữ ơ ả ủ ủ  là môn h c trang bọ ị cho SV nh ng tri th c khoa h c c a CNMLN, hình thành th  gi i quan, phữ ứ ọ ủ ế ớ ươ  ngpháp lu n khoa h c cho ngậ ọ ườ ọi h c. Trong quá trình h c t p môn h c này, năngọ ậ ọ  

l c c t lõi, đ c thù SV c n đ t đự ố ặ ầ ạ ược chính là năng l c GQVĐ.   đó, SV khôngự Ở  

ch  c n có NL nh n th c đỉ ầ ậ ứ ược các v n đ  lý lu n mà còn ph i có NL v n d ngấ ề ậ ả ậ ụ  

nh ng ki n th c đã h c vào gi i quy t các v n đ  trong th c ti n v i m t tinhữ ế ứ ọ ả ế ấ ề ự ễ ớ ộ  

th n, thái đ  tích c c. Tuy nhiên, th c ti n d y h c môn h c này   các trầ ộ ự ự ễ ạ ọ ọ ở ườ  ng

đ i h c, cao đ ng nạ ọ ẳ ước ta hi n nay cho th y vi c phát tri n năng l c GQVĐệ ấ ệ ể ự  cho SV ch a th c s  đư ự ự ược quan tâm; vi c t  ch c ki m tra, đánh giá m i chệ ổ ứ ể ớ ỉ chú tr ng ghi nh  ki n th c, ch a theo họ ớ ế ứ ư ướng phát tri n NL cho SV. M t s  ítể ộ ố  

trường đ i h c có t  ch c đánh giá NL ngạ ọ ổ ứ ườ ọi h c trong d y h c môn h c nàyạ ọ ọ  

nh ng th c hi n ch a đúng quy trình, còn nhi u lúng túng d n đ n hi u quư ự ệ ư ề ẫ ế ệ ả 

d y h c ch a đ t đạ ọ ư ạ ược nh  mong mu n. Trình đ  GV ch a đ ng đ u, m t sư ố ộ ư ồ ề ộ ố 

GV tr  NL chuyên môn còn h n ch , không chú tr ng t i vi c phát tri n NL choẻ ạ ế ọ ớ ệ ể  

ngườ ọi h c. M t s  GV có t  ch c cho SV th c hi n đánh giá NL GQVĐ trongộ ố ổ ứ ự ệ  

d y h c Tri t h c nh ng k t qu  ch a nh  mong mu n và còn nhi u b t c p.ạ ọ ế ọ ư ế ả ư ư ố ề ấ ậ  Các em là SV năm th  nh t v a bứ ấ ừ ước vào gi ng đả ường đ i h c còn r t non tr ,ạ ọ ấ ẻ  

ki n th c xã h i ít, kinh nghi m cu c s ng ch a có, ch a đế ứ ộ ệ ộ ố ư ư ược tr i nghi mả ệ  

vi c gi i quy t v n đ  th c ti n liên quan đ n Tri t h c. SV ch a th c sệ ả ế ấ ề ự ễ ế ế ọ ư ự ự 

h ng thú h c t p b i tính kinh vi n c a môn h c, ch a đứ ọ ậ ở ệ ủ ọ ư ược tr i nghi m quaả ệ  

vi c x  lý các tình hu ng có v n đ  trong quá trình h c t p, làm h n ch  khệ ử ố ấ ề ọ ậ ạ ế ả năng thích  ng c a b n thân trứ ủ ả ước th c ti n c a cu c s ng cũng nh  đòi h iự ễ ủ ộ ố ư ỏ  

th c t  c a ngh  nghi p. T  đó, đ t ra v n đ  c n tìm bi n pháp thúc đ y vi cự ế ủ ề ệ ừ ặ ấ ề ầ ệ ẩ ệ  phát tri n năng l c GQVĐ cho SV thông qua vi c d y h c môn h c này, nh t làể ự ệ ạ ọ ọ ấ  trong khâu ki m tra, đánh giá. Mu n làm t t để ố ố ược đi u này, chúng ta c n ph iề ầ ả  

đi tìm đượ ờc l i gi i đáp cho các câu h i sau đây: làm th  nào đ  đo đả ỏ ế ể ược khả năng huy đ ng, v n d ng ki n th c vào vi c GQVĐ trộ ậ ụ ế ứ ệ ước m i tình hu ng c aỗ ố ủ  SV? Làm th  nào đ  đánh giá đế ể ược tinh th n, thái đ  c a SV khi tham giaầ ộ ủ  GQVĐ trong quá trình h c t p? ọ ậ

Xu t phát t  nh ng lí do nêu trên, tôi ch n v n đ  “ấ ừ ữ ọ ấ ề Đánh giá năng l c gi i ự ả   quy t v n đ  c a sinh viên trong d y h c ph n Tri t h c môn Nh ng nguyên ế ấ ề ủ ạ ọ ầ ế ọ ữ  

lý c  b n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin   các tr ơ ả ủ ủ ở ườ ng đ i h c, cao đ ng hi n ạ ọ ẳ ệ   nay” làm đ  tài lu n án ti n sĩ c a mình.ề ậ ế ủ

2. M c đích nghiên c uụ ứ

T  vi c phân tích làm sáng t  c  s  lý lu n và th c ti n c a vi c đánh giáừ ệ ỏ ơ ở ậ ự ễ ủ ệ  năng   l c  ự GQVĐ  c a   SV   trong   d y   h c   ph n   Tri t   h c   môn   NNLCB   c aủ ạ ọ ầ ế ọ ủ  CNMLN   các trở ường đ i h c, cao đ ng   nạ ọ ẳ ở ước ta hi n nay; đ  xu t các nguyênệ ề ấ  

t c, công c  và bi n pháp đánh giá NL GQVĐ c a SV trong d y h c h c ph nắ ụ ệ ủ ạ ọ ọ ầ  này, lu n án góp ph n nâng cao ch t lậ ầ ấ ượng d y h c ph n Tri t h c môn NNLCBạ ọ ầ ế ọ  

c a CNMLN   các trủ ở ường đ i h c, cao đ ng   nạ ọ ẳ ở ước ta hi n nay theo hệ ướng phát tri n năng l c c a ngể ự ủ ườ ọi h c

3. Khách th  và đ i tể ố ượng nghiên c uứ

3.1. Khách th  nghiên c u ể ứ

Quá trình d y h c  ạ ọ ph n Tri t h c  ầ ế ọ môn NNLCB c a CNMLNủ   theo đ nhị  

hướng phát tri n năng l c.ể ự

3.2. Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

Các nguyên t c, ắ bi n phápệ  đánh giá NL GQVĐ c a SV trong d y h c ủ ạ ọ ph nầ  Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các trế ọ ủ ở ường đ i h c, cao đ ng hi n nay.ạ ọ ẳ ệ

4. Gi  thuy t khoa h cả ế ọ

N u ki m tra, đánh giá trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c aế ể ạ ọ ầ ế ọ ủ  CNMLN   các trở ường đ i h c, cao đ ng   nạ ọ ẳ ở ước ta hi n nay đ m b o th c hi nệ ả ả ự ệ  các nguyên t c và s  d ng các bi n pháp nh  lu n án đã đ  xu t thì s  gópắ ử ụ ệ ư ậ ề ấ ẽ  

ph n nâng cao ch t lầ ấ ương d y h c môn h c này. ạ ọ ọ

5. Nhi m v  nghiên c uệ ụ ứ

­ T ng quan nghiên c u v  đánh giá năng l c ổ ứ ề ự GQVĐ c a SV trong d y h củ ạ ọ  

ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN.ầ ế ọ ủ

­ Nghiên c u c  s  lý lu n và kh o sát th c tr ng đánh giá năng l c ứ ơ ở ậ ả ự ạ ự GQVĐ 

c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các tr ng đ iủ ạ ọ ầ ế ọ ủ ở ườ ạ  

h c, cao đ ng   n c ta hi n nay.ọ ẳ ở ướ ệ

­ Đ  xu t các nguyên t c, bi n pháp ề ấ ắ ệ đánh giá năng l c GQVĐ c a SV trongự ủ  

d y h c ạ ọ ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các trầ ế ọ ủ ở ường đ i h c, caoạ ọ  

đ ng hi n nay.ẳ ệ

­ T  ch c th c nghi m s  ph m nh m ki m tra tính kh  thi và hi u quổ ứ ự ệ ư ạ ằ ể ả ệ ả 

c a các bi n pháp đánh giá mà lu n án đã đ  xu t.ủ ệ ậ ề ấ

6. Ph m vi nghiên c uạ ứ

­ V  lí lu n: ề ậ  Lu n án ch  nghiên c u v  đánh giá NL GQVĐ c a SV trongậ ỉ ứ ề ủ  

d y h c Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN (là NL c t lõi, th  hi n t p trungạ ọ ế ọ ủ ố ể ệ ậ  

kh  năng v n d ng th  gi i quan, phả ậ ụ ế ớ ương pháp lu n vào đ i s ng th c ti n).ậ ờ ố ự ễ

­ V  th c ti n: ề ự ễ  Lu n án kh o sát th c tr ng và th c nghi m s  ph m vi cậ ả ự ạ ự ệ ư ạ ệ  đánh giá năng l c GQVĐ c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c aự ủ ạ ọ ầ ế ọ ủ  CNMLN   m t s  trở ộ ố ường đ i h c, cao đ ng sau:ạ ọ ẳ

Trường Đ i h c Tây B cạ ọ ắ

Trường Đ i h c S  ph m Thái Nguyênạ ọ ư ạ

Trường Đ i h c S  ph m Thành ph  H  Chí Minhạ ọ ư ạ ố ồ

H c vi n Y Dọ ệ ược h c c  truy n Vi t Namọ ổ ề ệ

Trường Cao đ ng S  ph m Thái Nguyênẳ ư ạ

­ V  th i gian: ề ờ  Lu n án ti n hành kh o sát th c tr ng và th c nghi m sậ ế ả ự ạ ự ệ ư 

ph m t  tháng 01 năm 2015 đ n tháng 06 năm 2018.ạ ừ ế

7. Phương pháp nghiên c uứ

­ Lu n án s  d ng các phậ ử ụ ương pháp nghiên c u lí lu n nh : phứ ậ ư ương pháp phân tích ­ t ng h p, phổ ợ ương pháp logic ­ l ch s , phị ử ương pháp quy n p ­ di nạ ễ  

d ch, phị ương pháp so sánh, phương pháp h  th ng ­ c u trúc,  ệ ố ấ

­ Ph ươ ng pháp quan sát: Quan sát thái đ , tính tích c c c a SV trong đánhộ ự ủ  giá năng l c ự GQVĐ khi d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN.ạ ọ ầ ế ọ ủ

­ Ph ươ ng pháp đi u tra xã h i h c: ề ộ ọ  S  d ng phi u h i v i GV, SV đ  thuử ụ ế ỏ ớ ể  

th p thông tin liên quan đ n v n đ  nghiên c u.ậ ế ấ ề ứ

­ Ph ươ ng pháp ph ng v n nhà qu n lý, GV, SV ỏ ấ ả : G p g , trao đ i, ph ngặ ỡ ổ ỏ  

v n tr c ti p nh ng n i dung liên quan đ n v n đ  nghiên c u c a lu n án.ấ ự ế ữ ộ ế ấ ề ứ ủ ậ

­ Ph ươ ng pháp chuyên gia: Tham kh o ý ki n các nhà khoa h c trong xâyả ế ọ  

d ng b  câu h i, thi t k  ma tr n đ  thi, l a ch n phự ộ ỏ ế ế ậ ề ự ọ ương pháp xây d ng bự ộ phi u kh o sát th c tr ng.ế ả ự ạ

­ Ph ươ ng pháp th c nghi m: ự ệ  Th c nghi m s  ph m đ  xem xét tính kh  thiự ệ ư ạ ể ả  

và hi u qu  c a các bi n đánh giá năng l c GQVĐ c a SV trong ệ ả ủ ệ ự ủ d y h c ph nạ ọ ầ  Tri t h c môn NNLCB c a CNMLNế ọ ủ

Ngoài ra, lu n án còn s  d ng các phậ ử ụ ương pháp h  tr  nhỗ ợ ư: S  d ng toánử ụ  

th ng kê và ph n m m toán h c đ  x  lý các s  li u thu đố ầ ề ọ ể ử ố ệ ược trong đi u tra th cề ự  

tr ng và th c nghi m s  ph m nh m rút ra nh ng k t lu n c n thi t.ạ ự ệ ư ạ ằ ữ ế ậ ầ ế

8. Nh ng đóng góp m i c a lu n ánữ ớ ủ ậ

­ H  th ng hóa và làm sâu s c h n lý lu n v  đánh giá năng l c GQVĐệ ố ắ ơ ậ ề ự  

c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các trủ ạ ọ ầ ế ọ ủ ở ườ  ng

đ i h c, cao đ ng hi n nayạ ọ ẳ ệ

­ Kh o sát và đánh giá th c tr ng vi c đánh giá năng l c GQVĐ c a SVả ự ạ ệ ự ủ  trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   m t s  trạ ọ ầ ế ọ ủ ở ộ ố ường đ iạ  

h c, cao đ ng hi n nayọ ẳ ệ

­ Đ  xu t đề ấ ược các nguyên t c, bi n pháp đánh giá năng l c GQVĐ c a SVắ ệ ự ủ  trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các trạ ọ ầ ế ọ ủ ở ường đ i h c,ạ ọ  cao đ ng hi n nayẳ ệ

­ Th c nghi m minh ch ng đ c tính kh  thi c a các bi n pháp lu n án đã đự ệ ứ ượ ả ủ ệ ậ ề 

xu t.ấ

9. Nh ng lu n đi m đ a ra b o vữ ậ ể ư ả ệ

­ Đánh giá t ng quan các nghiên c u đi trổ ứ ước v  ki m tra đánh giá NLề ể  GQVĐ c a SV trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN.ủ ạ ọ ầ ế ọ ủ

­ Đánh giá th c tr ng vi c đánh giá NL GQVĐ c a SV trong d y h c ph nự ạ ệ ủ ạ ọ ầ  Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các trế ọ ủ ở ường đ i h c, cao đ ng hi n nay.ạ ọ ẳ ệ

­ M t s  v n đ  lý lu n c  b n v  ki m tra đánh giá NL GQVĐ c a SVộ ố ấ ề ậ ơ ả ề ể ủ  trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các trạ ọ ầ ế ọ ủ ở ường đ i h c,ạ ọ  cao đ ng hi n nay.ẳ ệ

­ Nguyên t c, bi n pháp ki m tra đánh giá NL GQVĐ c a SV trong d y h cắ ệ ể ủ ạ ọ  

ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN   các trầ ế ọ ủ ở ường đ i h c, cao đ ng hi nạ ọ ẳ ệ  nay

10. K t c u c a lu n ánế ấ ủ ậ

Ngoài ph n m  đ u và k t lu n, ph  l c và danh m c các tài li u thamầ ở ầ ế ậ ụ ụ ụ ệ  

kh o, lu n án g m 4 chả ậ ồ ương, 10 ti tế

Ch ươ ng 1: T ng quan nghiên c u v  đánh giá năng l c gi i quy t v n đổ ứ ề ự ả ế ấ ề 

c a sinh viên trong d y h c ph n Tri t h c môn Nh ng nguyên lý c  b n c aủ ạ ọ ầ ế ọ ữ ơ ả ủ  

ch  nghĩa Mác ­ Lênin   các trủ ở ường đ i h c, cao đ ng hi n nayạ ọ ẳ ệ

Ch ươ ng 2: C  s  lý lu n và th c ti n c a vi c đánh giá năng l c gi i quy tơ ở ậ ự ễ ủ ệ ự ả ế  

v n đ  c a sinh viên trong d y h c ph n Tri t h c môn Nh ng nguyên lý c  b nấ ề ủ ạ ọ ầ ế ọ ữ ơ ả  

c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin   các trủ ủ ở ường đ i h c, cao đ ng hi n nay.ạ ọ ẳ ệ

Ch ươ ng 3: Nguyên t c, ắ bi n phápệ  đánh giá năng l c gi i quy t v n đ  c aự ả ế ấ ề ủ  sinh viên trong d y h c ph n Tri t h c môn Nh ng nguyên lý c  b n c a ch  nghĩaạ ọ ầ ế ọ ữ ơ ả ủ ủ  Mác ­ Lênin   các tr ng đ i h c, cao đ ng hi n nayở ườ ạ ọ ẳ ệ

Ch ươ ng 4:  Th c nghi m s  ph m các bi n pháp đánh giá năng l c gi iự ệ ư ạ ệ ự ả  quy t v n đ  c a sinh viên trong d y h c ph n Tri t h c môn Nh ng nguyên lýế ấ ề ủ ạ ọ ầ ế ọ ữ  

c  b n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin   các trơ ả ủ ủ ở ường đ i h c, cao đ ng hi n nay.ạ ọ ẳ ệ

T NG QUAN NGHIÊN C U V  ĐÁNH GIÁ NĂNG L C GI I QUY T V NỔ Ứ Ề Ự Ả Ế Ấ  

Đ  C A SINH VIÊN TRONG D Y H C PH N TRI T H C MÔN NH NGỀ Ủ Ạ Ọ Ầ Ế Ọ Ữ  NGUYÊN LÝ C  B N C A CH  NGHĨA MÁC ­ LÊNIN Ơ Ả Ủ Ủ Ở CÁC TRƯỜNG 

Đ I H C, CAO Đ NG HI N NAYẠ Ọ Ẳ Ệ

1.1. T ng quan nghiên c u v  năng l c gi i quy t v n đ  c a sinh viên trongổ ứ ề ự ả ế ấ ề ủ  

d y h c ph n Tri t h c môn Nh ng nguyên lý c  b n c a ch  nghĩa Mác ­ạ ọ ầ ế ọ ữ ơ ả ủ ủ  Lênin

1.1.1. Nh ng nghiên c u v  năng l c ữ ứ ề ự , năng l c gi i quy t v n đ  trong d y ự ả ế ấ ề ạ  

h c.  ọ

1.1.1.1. Khái ni m năng l c ệ ự

Giáo d c đ nh h ng phát tri n NL đ c bàn đ n nhi u t  nh ng năm 90 c aụ ị ướ ể ượ ế ề ừ ữ ủ  

th  k  XX và ngày nay đã tr  thành xu h ng giáo d c qu c t  ế ỉ ở ướ ụ ố ế

Theo   các   tài   li u   nệ ước   ngoài,   NL   thu c   ph m   trù   kh   năng   (ability,ộ ạ ả  competency,   capacity,   posibility)   Theo  Weinert  trong   cu n  ố Vergleichende  Leistungsmessung in Schulen (Đo lường hi u su t so sánh trong trệ ấ ường h c)ọ : NL 

là t ng h p các kh  năng và k  năng s n có ho c h c đổ ợ ả ỹ ẵ ặ ọ ược đ  gi i quy t cácể ả ế  

v n đ  đ t ra trong cu c s ng [100]. ấ ề ặ ộ ố

Theo  OECD  (T  ch c H p tác và Phát tri n kinh t  Th  gi i) trongổ ứ ợ ể ế ế ớ  

cu n  ố Definition   and   Selection   of   Competencies:   Theoretical   and   Conceptual  

Foundation (Đ nh nghĩa và l a ch n năng l c: N n t ng lý thuy t và khái ni mị ự ọ ự ề ả ế ệ ): 

NL là kh  năng đáp  ng m t cách hi u qu  nh ng yêu c u ph c h p trong m tả ứ ộ ệ ả ữ ầ ứ ợ ộ  

b i c nh c  th  [95].ố ả ụ ể

Denyse Tremblay trong cu n ố The Competency ­ Based Approach: Helping  

learners become autonomous   (Phương pháp ti p c n d a trên năng l c: giúpế ậ ự ự  

ngườ ọ ựi h c t  ch ) ủ cho r ng: NL là kh  năng hành đ ng hi u qu  b ng s  cằ ả ộ ệ ả ằ ự ố 

g ng d a trên nhi u ngu n l c [99].  ắ ự ề ồ ự

M t s  h c gi  phộ ố ọ ả ương Tây l i nghiên c u NL t  khía c nh b n năng, cáạ ứ ừ ạ ả  tính b m sinh di truy n, xem nh  vai trò giáo d c  ẩ ề ẹ ụ A.Binet  cho r ng NL phằ ụ thu c tuy t đ i y u t  ch t b m sinh c a di truy n gen. V i quan đi m tâm líộ ệ ố ế ố ấ ẩ ủ ề ớ ể  

h c hành vi, ọ J.B Watson cho r ng: NL c a con ng i là s  thích nghi “sinh v t”ằ ủ ườ ự ậ  

v i đi u ki n s ng. Ví d  d n theo Nguy n Minh H i trong ớ ề ệ ố ụ ẫ ễ ả “Kĩ năng gi i toán ả  

có l i văn c a HS ti u h c và nh ng đi u ki n hình thành chúng” ờ ủ ể ọ ữ ề ệ , lu n án ti n sĩậ ế  [26;45­52]

Các h c gi  Xô Vi t nh  A.G. Côvaliov, B.M Chieplôv, N.X Lâytex, X.L.ọ ả ế ư  Rubinstein l i cho r ng: NL là thu c tính tâm lí cá nhân trong ho t đ ng  ạ ằ ộ ạ ộ B.M. Chieplôv coi NL là nh ng đ c đi m tâm lí cá nhân có liên quan v i k t qu  t tữ ặ ể ớ ế ả ố  

đ p c a vi c hoàn thành m t ho t đ ng nào đó. NL mang đ c đi m tâm lí cá nhân,ẹ ủ ệ ộ ạ ộ ặ ể  

m i cá nhân khác nhau có NL khác nhau v  cùng m t lĩnh v c, NL g n v i ho tỗ ề ộ ự ắ ớ ạ  

đ ng. ộ X.L. Rubinstein coi NL là thu c tính tâm lí làm cho con ng i thích h p v iộ ườ ợ ớ  

m t ho t đ ng có ích l i xã h i nh t đ nh. Đây là quan đi m ti n b  v  NL, khôngộ ạ ộ ợ ộ ấ ị ể ế ộ ề  tuy t đ i hóa y u t  b m sinh di truy n c a NL mà nh n m nh vai trò xã h i, vaiệ ố ế ố ẩ ề ủ ấ ạ ộ  trò giáo d c trong vi c hình thành NLụ ệ  Ví d  d n theo Nguy n Anh Tu n trongụ ẫ ễ ấ  

“B i d ồ ươ ng năng l c phat hiên va giai quyêt vân đê cho h c sinh trung h c c  s̃ ự ́ ̣ ̀ ̉ ́ ́ ̀ ọ ọ ơ ở   trong day hoc khai niêm toan hoc (thê hiên qua môt sô khai niêm m  đâu đai sô  ̣ ̣ ́ ̣ ́ ̣ ̉ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ở ̀ ̣ ́ở  THCS), lu n án ti n sĩậ ế  [79;6])

m c đ  và ch t lứ ộ ấ ượng hoàn thành công vi c s  ph n ánh m c đ  năng l c c aệ ẽ ả ứ ộ ự ủ  

người đó. 

Theo chương trình Giáo d c ph  thông ụ ổ Quebec c a B  giáo d c Canada cóủ ộ ụ  

đ a ra l p lu n v  khái ni m NL: Do các nhi m v  c n ph i gi i quy t trongư ậ ậ ề ệ ệ ụ ầ ả ả ế  

cu c s ng cũng nh  công vi c và h c t p hàng ngày là các nhi m v  đòi h i ph iộ ố ư ệ ọ ậ ệ ụ ỏ ả  

có s  k t h p c a các thành t  ph c h p v  t  duy, c m xúc, thái đ , kĩ năng vìự ế ợ ủ ố ứ ợ ề ư ả ộ  

th  có th  nói NL c a m t cá nhân là h  th ng các kh  năng và s  thành th o giúpế ể ủ ộ ệ ố ả ự ạ  cho người đó hoàn thành m t công vi c hay yêu c u trong nh ng tình hu ng h cộ ệ ầ ữ ố ọ  

t p, công vi c ho c cu c s ng. Nói m t cách khác năng l c là “kh  năng v n d ngậ ệ ặ ộ ố ộ ự ả ậ ụ  

nh ng ki n th c, kinh nghi m, kĩ năng, thái đ  và s  đam mê đ  hành đ ng m tữ ế ứ ệ ộ ự ể ộ ộ  cách phù h p và có hi u qu  trong các tình hu ng đa d ng c a cu c s ng” [97;24]ợ ệ ả ố ạ ủ ộ ố Trong m t báo cáo c a Trung tâm nghiên c u Châu Âu v  vi c làm và laoộ ủ ứ ề ệ  

đ ng năm 2005, các tác gi  đã phân tích rõ m i liên quan gi a các khái ni m năngộ ả ố ữ ệ  

th c ti n.ự ễ  NL là thu c tính cá nhân độ ược hình thành, phát tri n nh  t  ch t s n cóể ờ ố ấ ẵ  

và quá trình h c t p, rèn luy n, cho phép con ngọ ậ ệ ười th c hi n thành công m tự ệ ộ  

lo i ho t đ ng nh t đ nh, đ t k t qu  mong mu n trong nh ng đi u ki n c  th ạ ạ ộ ấ ị ạ ế ả ố ữ ề ệ ụ ể

 Vi t Nam, khái ni m năng l c cũng thu hút s  quan tâm c a các nhà nghiên

c u cũng nh  công lu n khi giáo d c đang th c hi n công cu c đ i m i căn b n vàứ ư ậ ụ ự ệ ộ ổ ớ ả  toàn di n, chuy n t  giáo d c ch  y u nh m truy n đ t ki n th c sang giáo d c chệ ể ừ ụ ủ ế ằ ề ạ ế ứ ụ ủ 

y u h ng t i năng l c ng i h c. Khái ni m này cũng đ c đ nh nghĩa khá t ngế ướ ớ ự ườ ọ ệ ượ ị ươ  

đ ng v i các đ nh nghĩa mà các nhà nghiên c u trên th  gi i đ a ra.ồ ớ ị ứ ế ớ ư

Trong Ph ươ ng pháp d y h c theo h ạ ọ ướ ng tích h p ợ , Nguy n Văn Tu nễ ấ  đã 

nêu m t cách khái quát r ng “năng l c là m t thu c tính tâm lí ph c h p, là đi mộ ằ ự ộ ộ ứ ợ ể  

h i t  c a nhi u y u t  nh  tri th c, k  năng, kĩ x o, kinh nghi m, s  s n sàngộ ụ ủ ề ế ố ư ứ ỹ ả ệ ự ẵ  hành đ ng và trách nhi m” [80ộ ệ ;20]. 

Đ ng Thành H ngặ ư  trong bài báo Năng l c và giáo d c theo ti p c n năng l c ự ụ ế ậ ự  

quan ni m: “NL th  hi n s  v n d ng t ng h p nhi u y u t  (ph m ch t c aệ ể ệ ự ậ ụ ổ ợ ề ế ố ẩ ấ ủ  

người lao đ ng, ki n th c và k  năng) độ ế ứ ỹ ược th  hi n thông qua các ho t đ ngể ệ ạ ộ  

c a cá nhân nh m th c hi n m t lo i công vi c nào đó” [36ủ ằ ự ệ ộ ạ ệ ;1]

Tr n Khánh Đ cầ ứ , trong Nghiên c u nhu c u và xây d ng mô hình đào t o ứ ầ ự ạ   theo năng l c trong lĩnh v c giáo d c ự ự ụ  đã nêu rõ “năng l c là kh  năng ti p nh n vàự ả ế ậ  

v n d ng t ng h p, có hi u qu  m i ti m năng c a con ng i (tri th c, kĩ năng, tháiậ ụ ổ ợ ệ ả ọ ề ủ ườ ứ  

đ , th  l c, ni m tin…) đ  th c hi n công vi c ho c đ i phó v i m t tình hu ng,ộ ể ự ề ể ự ệ ệ ặ ố ớ ộ ố  

tr ng thái nào đó trong cu c s ng và lao đ ng ngh  nghi p” [25;55]. ạ ộ ố ộ ề ệ

Trong m t báo cáo nghiên c u v  năng l c và m c đ  thành công trong kinhộ ứ ề ự ứ ộ  doanh, nhóm nghiên c u c a Trứ ủ ường Đ i h c Ngo i thạ ọ ạ ương đã nêu rõ NL là tổ 

h p các thu c tính v  kh  năng, tâm lí và ph m ch t c a cá nhân phù h p v iợ ộ ề ả ẩ ấ ủ ợ ớ  

nh ng yêu c u c a m t ho t đ ng nh t đ nh, đ m b o đ t k t qu  nh  đ  ra. ữ ầ ủ ộ ạ ộ ấ ị ả ả ạ ế ả ư ềHoàng Th  Tuy tị ế  trong Phát tri n ch ng trình đ i h c theo cách ti p c n ể ươ ạ ọ ế ậ   năng l c: Xu th  và nhu c u  ự ế ầ cho r ng: “NL là t ng h p các đ c đi m, thu c tínhằ ổ ợ ặ ể ộ  tâm lí c a cá nhân phù h p v i yêu c u đ c tr ng c a m t ho t đ ng nh t đ nhủ ợ ớ ầ ặ ư ủ ộ ạ ộ ấ ị  

nh m đ m b o cho ho t đ ng đó đ t hi u qu  cao”. Tác gi  chia NL thành NLằ ả ả ạ ộ ạ ệ ả ả  chung, c t lõi và NL chuyên môn, trong đó, NL chung, c t lõi là NL c  b n c n thi tố ố ơ ả ầ ế  làm n n t ng đ  phát tri n NL chuyên môn. NL chuyên môn là NL đ c tr ng ề ả ể ể ặ ư ở 

nh ng lĩnh v c nh t đ nh, ví d  nh  NL toán h c, NL ngôn ng  Tuy nhiên, NLữ ự ấ ị ụ ư ọ ữ  chung c t lõi và NL chuyên môn không tách r i mà quan h  ch t ch  v i nhauố ờ ệ ặ ẽ ớ  [81;82]. 

Trong  D y h c phát tri n năng l c môn Đ o Đ c, ạ ọ ể ự ạ ứ  Đào Đ c Doãnứ   cho 

r ng: “NL là thu c tính cá nhân đằ ộ ược hình thành, phát tri n nh  t  ch t s n có vàể ờ ố ấ ẵ  quá trình h c t p, rèn luy n, cho phép con ngọ ậ ệ ười huy đ ng t ng h p các ki nộ ổ ợ ế  

th c, kĩ năng và các thu c tính cá nhân nh  h ng thú, ni m tin, ý chí  th c hi nứ ộ ư ứ ề ự ệ  thành công m t lo i ho t đ ng nh t đ nh, đ t k t qu  mong mu n trong nh ngộ ạ ạ ộ ấ ị ạ ế ả ố ữ  

đi u ki n c  th ”. Theo tác gi , có hai lo i NL l n là NL c t lõi và NL đ c bi t.ề ệ ụ ể ả ạ ớ ố ặ ệ  

NL c t lõi là NL c  b n, thi t y u mà b t kì ai cũng c n ph i có đ  s ng, h cố ơ ả ế ế ấ ầ ả ể ố ọ  

t p và làm vi c hi u qu  NL đ c bi t là nh ng năng khi u v  trí tu , văn ngh ,ậ ệ ệ ả ặ ệ ư ế ề ệ ệ  

th  thao, kĩ năng s ng,   nh  t  ch t s n có   m i ngể ố ờ ố ấ ẵ ở ỗ ười [18;13]. 

Nh  v y, cho dù là khó đ nh nghĩa NL m t cách chính xác nh t nh ng cácư ậ ị ộ ấ ư  nhà nghiên c u c a Vi t Nam và th  gi i đã có cách hi u tứ ủ ệ ế ớ ể ương t  nhau v  kháiự ề  

ni m này. T u chung l i, NL đệ ự ạ ược coi là s  k t h p c a các kh  năng, ph mự ế ợ ủ ả ẩ  

ch t, thái đ  c a m t cá nhân ho c t  ch c đ  th c hi n thành công m t ho tấ ộ ủ ộ ặ ổ ứ ể ự ệ ộ ạ  

đ ng có hi u qu ộ ệ ả

Quan ni m v  NL nh  trên giúp chúng ta hình dung m t chệ ề ư ộ ương trình đ nhị  

hướng NL cho ngườ ọi h c ph i là m t chả ộ ương trình chú tr ng t  ch c ho t đ ngọ ổ ứ ạ ộ  cho ngườ ọi h c. Qua ho t đ ng, b ng ho t đ ng, ngạ ộ ằ ạ ộ ườ ọi h c hình thành, phát tri nể  

NL, b c l  độ ộ ược ti m năng c a b n thân, t  tin, có ni m h nh phúc b i thànhề ủ ả ự ề ạ ở  công và ti p t c phát tri n.ế ụ ể

M c dù cách trình bày v  khái ni m NL có khác nhau nh ng ph n l n cácặ ề ệ ư ầ ớ  tài li u trong nệ ước và nước ngoài đ u hi u NL là s  tích h p c a nhi u thành tề ể ự ợ ủ ề ố 

nh  tri th c, kĩ năng, ni m tin, s  s n sàng ho t đ ng  Có th  hi u đó là hư ứ ề ự ẵ ạ ộ ể ể ướ  ng

Chương trình giáo d c ph  thông c a bang ụ ổ ủ Quebec tuy không kh ng đ nhẳ ị  

ki n th c, kĩ năng, thái đ  là nh ng y u t  tr c ti p c u thành NL nh ng xemế ứ ộ ữ ế ố ự ế ấ ư  

đó là nh ng thành t  c a c a ngu n l c đữ ố ủ ủ ồ ự ượ ử ục s  d ng đ  t o ra NL. ể ạ

C  hai quan đi m trên đ u đả ể ề ược th  hi n trong các tài li u   Vi t Nam v iể ệ ệ ở ệ ớ  

nh ng s  đi u ch nh nh t đ nh.ữ ự ề ỉ ấ ị

G n v i ý ki n c a F.E.Weinert, ầ ớ ế ủ Đ ng Thành H ngặ ư  cho r ng, NL g m baằ ồ  thành t  c  b n là tri th c, kĩ năng và hành vi bi u c m (thái đ ), trong đó “y uố ơ ả ứ ể ả ộ ế  

t  c t lõi trong b t c  NL c  th  nào đ u là kĩ năng (ho c nh ng kĩ năng).ố ố ấ ứ ụ ể ề ặ ữ  

Nh ng th  khác trong NL nh  tri th c, thái đ , tình c m, tâm v n đ ng, s cữ ứ ư ứ ộ ả ậ ộ ứ  

kh e  cũng r t quan tr ng, song thi u kĩ năng thì chúng tr  nên kém giá tr  m cỏ ấ ọ ế ở ị ặ  

dù không ph i hoàn toàn vô d ng” [36;18].ả ụ

Đ  tài nghiên c u c p B , năm 2011 c a Vi n KHGDVN do ề ứ ấ ộ ủ ệ Lương Vi tệ  Thái làm ch  nhi m cũng kh ng đ nh: “NL đ c c u thành t  nh ng b  ph n củ ệ ẳ ị ượ ấ ừ ữ ộ ậ ơ 

b n: 1) Tri th c v  lĩnh v c ho t đ ng hay quan h  nào đó; 2) Kĩ năng ti n hànhả ứ ề ự ạ ộ ệ ế  

ho t đ ng hay xúc ti n,  ng x  v i (trong) quan h  nào đó; 3) Nh ng đi u ki nạ ộ ế ứ ử ớ ệ ữ ề ệ  tâm lí đ  t  ch c và th c hi n tri th c, kĩ năng đó trong m t c  c u th ng nh tể ổ ứ ự ệ ứ ộ ơ ấ ố ấ  

và theo m t đ nh hộ ị ướng rõ ràng, ch ng h n ý chí ­ đ ng c , tình c m ­ thái đẳ ạ ộ ơ ả ộ 

đ i v i nhi m v , ho c nói chung là tính tích c c giao ti p, tính tích c c h cố ớ ệ ụ ặ ự ế ự ọ  

ph  thông bang Québec.ổ

Đáng chú ý nh t trong các tài li u trên là ý ki n c a Đ ng Thành H ng vàấ ệ ế ủ ặ ư  nhóm nghiên c u c a Vi n KHGDVN. Các tác gi  cho r ng NL là m t ch t khácứ ủ ệ ả ằ ộ ấ  

v i tri th c, kĩ năng và hành vi bi u c m g p l i. Tuy c  hai tài li u không nói rõớ ứ ể ả ộ ạ ả ệ  

“cái ch t khác”  y là gì, nh ng có th  rút ra k t lu n khi nghiên c u ý ki n c aấ ấ ư ể ế ậ ứ ế ủ  các tác gi  v  “các d ng NL”. Theo nhóm nghiên c u c a Vi n KHGDVN, “m iả ề ạ ứ ủ ệ ỗ  

m t th  trong 3 c u t o tâm lí nói trên khi tách riêng nhau ra đ u là nh ng d ngộ ứ ấ ạ ề ữ ạ  chuyên bi t c a NL: có lo i NL   r ng tri th c (NL nh n th c), có lo i NL ệ ủ ạ ở ạ ứ ậ ứ ạ ở 

d ng kĩ năng (NL làm) và có lo i NL   d ng xúc c m, bi u c m (NL xúc c m).ạ ạ ở ạ ả ể ả ả  Khi k t h p c  3 th  l i v n là NL nh ng mang tích ch t hoàn thi n h n và kháiế ợ ả ứ ạ ẫ ư ấ ệ ơ  quát h n” [69;21].ơ

T  ý ki n c a tác gi  Đ ng Thành H ng và nhóm nghiên c u c a Vi nừ ế ủ ả ặ ư ứ ủ ệ  KHGDVN đã g i cho chúng tôi nghĩ đ n m i quan h  gi a các ngu n l c h pợ ế ố ệ ữ ồ ự ợ  

thành NL là tri th c, kĩ năng và thái đ   ứ ộ v i s  th  hi n c a chúng trong ho t đ ngớ ự ể ệ ủ ạ ộ  

là NL bi t, NL hi u và NL v n d ng. Đó là m i quan h  gi a ngu n l c (đ u vào)ế ể ậ ụ ố ệ ữ ồ ự ầ  

v i k t qu  (đ u ra), nói cách khác là gi a c u trúc b  m t v i c u trúc b  sâu c aớ ế ả ầ ữ ấ ề ặ ớ ấ ề ủ  

NL. Nh n th c này có ý nghĩa r t l n trong giáo d c. N u chúng ta ch  t p trungậ ứ ấ ớ ụ ế ỉ ậ  

vào m c tiêu cung c p ki n th c rèn luy n kĩ năng, hình thành thái đ  và t  ch cụ ấ ế ứ ệ ộ ổ ứ  đánh giá nh ng m t đó thì m i ch  d ng l i   đ u vào. M t chữ ặ ớ ỉ ừ ạ ở ầ ộ ương trình phát tri n NL ph i nh m hình thành, phát tri n và ki m soát để ả ằ ể ể ược, đo lường được các 

ch  s  đ u ra. Có th  hình dung c u trúc c a NL theo các ngu n l c h p thànhỉ ố ầ ể ấ ủ ồ ự ợ  

Theo s  đ  c u trúc này, đ  hình thành, phát tri n NL cho ngơ ồ ấ ể ể ườ ọi h c, vi cệ  

d y h c trong nhà trạ ọ ường không ch  d ng   nhi m v  trang b  ki n th c, rènỉ ừ ở ệ ụ ị ế ứ  luy n kĩ năng, b i dệ ồ ưỡng thái đ  s ng đúng đ n mà còn ph i làm cho nh ng ki nộ ố ắ ả ữ ế  

th c sách v  thành hi u bi t th c s  c a m i SV, làm cho nh ng kĩ năng đứ ở ể ế ự ự ủ ỗ ữ ượ  crèn luy n trên l p đệ ớ ược th c hành,  ng d ng trong đ i s ng ngay trên gh  nhàự ứ ụ ờ ố ế  

trường, làm cho thái đ  s ng độ ố ược giáo d c qua m i bài h c có đi u ki n, môiụ ỗ ọ ề ệ  

trường đ  b c l , hình thành, phát tri n qua các hành vi  ng x , tr  thành ph mể ộ ộ ể ứ ử ở ẩ  

ch t b n v ng c a m i SV. Vi c đánh giá, vì v y s  ph i chuy n t  ki m traấ ề ữ ủ ỗ ệ ậ ẽ ả ể ừ ể  

ki n th c, thao tác kĩ thu t và nh n th c t  tế ứ ậ ậ ứ ư ưởng đ n thu n sang đánh giá NLơ ầ  

bi t, NL hi u và NL v n d ng đ  gi i quy t v n đ  trong cu c s ng.ế ể ậ ụ ể ả ế ấ ề ộ ố

1.1.1.2. Khái ni m năng l c gi i quy t v n đ   ệ ự ả ế ấ ề

Hi n nay, theo nhi u góc đ  khác nhau mà có nhi u cách hi u và cách quanệ ề ộ ề ể  

ni m khác nhau v  năng l c GQVĐ. Ch ng trình đánh giá HS qu c t  do Hi p h iệ ề ự ươ ố ế ệ ộ  các n c phát tri n ướ ể (OEDC) đã quan niêm: NL GQVĐ là kh  năng c a m t cá nhânả ủ ộ  

hi u và gi i quy t tình hu ng v n đ  khi mà gi i pháp gi i quy t ch a rõ ràng. Nóể ả ế ố ấ ề ả ả ế ư  bao hàm s  tham gia GQVĐ c a cá nhân đó, th  hi n ti m năng b n thân là côngự ủ ể ệ ề ả  dân tích c c và xây d ng [95].ự ự

Theo tác gi  ả Guskey  trong cu n  ố Mapping the Road to Proficiency  (Con 

đường đi đ n thành th o) [91]: N u giáo d c truy n th ng đế ạ ế ụ ề ố ược coi là giáo d cụ  theo n i dung, ki n th c (content­based education) t p trung vào vi c tích lũyộ ế ứ ậ ệ  

ki n th c, nh n m nh t i các NL nh n th c và vi c v n d ng ki n th c t pế ứ ấ ạ ớ ậ ứ ệ ậ ụ ế ứ ậ  trung vào vi c th c hành kĩ năng ch  không hệ ự ứ ướng t i vi c ch ng minh kh  năngớ ệ ứ ả  

đ t đạ ược, đánh giá c a giáo d c truy n th ng cũng t p trung đo lủ ụ ề ố ậ ường ki n th cế ứ  thông qua các bài thi vi t và nói thì theo tác gi  ế ả Chang.C trong cu n ố Development 

of   Competency­Based   Web   Learning   Material   and   Effect   Evaluation   of   Self­ Directed   Learning   Aptitudes   on   Learning   Achievements,   Interactive   Learning   Environments (S  pự hát tri n ể ngu n tài li u h c t p m ng theoồ ệ ọ ậ ạ  năng l c và đánhự  giá hi u qu  ệ ả v  nề ăng l c h c t pự ọ ậ   có  đ nh hị ướ   d a trên  ng ự thành tích  và  môi 

trường h c t p tọ ậ ương tác) [86] và tác gi  ả Chyung, Stepich & Cox trong cu nố  

Building a Competency­Based Curriculum Architecture to Educate 21st­Century   Business Practitioner (Xây d ng ự c uấ  trúc chương trình giáo d c theoụ  năng l c đự ể 

gi ng d y cho các nhà ả ạ kinh doanh th  k  21ế ỷ ) [87] giáo d c theo NL t p trung vàoụ ậ  phát tri n các NL c n thi t đ  HS có th  thành công trong cu c s ng cũng nhể ầ ế ể ể ộ ố ư trong công vi c. Các NL thệ ường đượ ậc t p trung phát tri n bao g m NL x  líể ồ ử  thông tin, GQVĐ, ph n bi n, NL h c t p su t đ i. Do đó, đánh giá cũng hả ệ ọ ậ ố ờ ướ  ng

t i vi c đánh giá ki n th c trong vi c v n d ng m t cách h  th ng và các NLớ ệ ế ứ ệ ậ ụ ộ ệ ố  

đ t đạ ược c n ph i đánh giá thông qua nhi u công c  và hình th c trong đó có cầ ả ề ụ ứ ả quan sát và th c hành trong các tình hu ng mô ph ng. Nh  v y, NL GQVĐ m iự ố ỏ ư ậ ớ  

ch  đỉ ược ông nh c t i trong vi c li t kê các NL c n thi t giúp HS thành côngắ ớ ệ ệ ầ ế  trong cu c s ng ch  ch a phân tích nghiên c u sâu và ch a nêu độ ố ứ ư ứ ư ược c u trúcấ  

c a NL GQVĐ.ủ

Vì năng l c GQVĐ là m t trong nh ng năng l c chung c  b n c n thi t choự ộ ữ ự ơ ả ầ ế  

m i ngỗ ườ ểi đ  có th  t n t i trong xã h i   m i th i đ i nên nhi u nhà giáo d cể ồ ạ ộ ở ọ ờ ạ ề ụ  trên th  gi i g n đây quan quan tâm nghiên c u v  NL GQVĐ.ế ớ ầ ứ ề

Tác gi  ả Marzano & McTighe trong nghiên c u ứ Assessing Student outcomes 

performance assessment using the dimensions of learning model (Đánh giá k t quế ả 

c a h c sinh thông qua quy mô v  mô hình h c t p) [93], đã ch  ra cách th c giúpủ ọ ề ọ ậ ỉ ứ  

GV d y h c hi u qu  trong vi c phát tri n NL c a HS: 1/ T o ra môi trạ ọ ệ ả ệ ể ủ ạ ường h cọ  

t p thân thi n, tho i mái, an toàn và ngăn n p; 2/ Phậ ệ ả ắ ương pháp gi ng d y giúpả ạ  

HS liên h  ki n th c m i và ki n th c đã h c đệ ế ứ ớ ế ứ ọ ược trước đó; 3/ M  r ng và ch tở ộ ắ  

l c thông tin nh m k t h p hài hòa gi a n i dung bài h c và các kĩ năng t  duy;ọ ằ ế ợ ữ ộ ọ ư  4/ T o đi u ki n cho HS áp d ng thông tin có nghĩa, nh m thúc đ y quá trình h cạ ề ệ ụ ằ ẩ ọ  

t p; 5/ Nâng cao t  duy HS lên m c suy nghĩ sáng t o, giúp HS tr  thành nh ngậ ư ứ ạ ở ữ  

người năng đ ng, có NL GQVĐ trong cu c s ng.ộ ộ ố

Tác gi  ả Cotton, trong nghiên c u ứ The schooling practices that matter most 

(S  th c hành trong h c t p là quan tr ng nh t) [88], đã xác đ nh các y u t  đự ự ọ ậ ọ ấ ị ế ố ể phát tri n NL GQVĐ c a HS: Tình hu ng, bài t p đa d ng v  th  lo i; linh ho tể ủ ố ậ ạ ề ể ạ ạ  

trong ghép nhóm; theo dõi s  ti n b  c a HS; có s  tham gia c a ph  huynh vàự ế ộ ủ ự ủ ụ  

c ng đ ng dân c ; môi trộ ồ ư ường l p h c an toàn, không khí sôi n i. Trong đó, tácớ ọ ổ  

gi  nh n m nh vai trò c a gia đình và c ng đ ng trong h c t p  nh hả ấ ạ ủ ộ ồ ọ ậ ả ưởng r tấ  

l n đ n s  hình thành và phát tri n NL GQVĐ c a HS.ớ ế ự ể ủ

PISA (Programme for International Student Assessment ­ Ch ng trình đánhươ  giá h c sinh qu c t ) [102] chú tr ng đ n kh  năng đ c, toán và khoa h c đọ ố ế ọ ế ả ọ ọ ượ  c

k t h p b i m t NL t ng th  đ  GQVĐ trong tình hu ng th c t  vế ợ ở ộ ổ ể ể ố ự ế ươt ra ngoài 

b i c nh c  th  c a các môn h c. NL GQVĐ ch  y u t p trung vào ba lo i tìnhố ả ụ ể ủ ọ ủ ế ậ ạ  

hu ng:ố

­ Ra quy t đ nhế ị

­ Đánh giá và phân tích h  th ng các tình hu ngệ ố ố

­ Gi i quy t v n đả ế ấ ề

PISA  trong bài  Assessment and analytical framework  (Khung phân tích và 

đánh giá) quan ni m NL GQVĐ là kh  năng c a m t cá nhân hi u và gi i quy tệ ả ủ ộ ể ả ế  tình hu ng v n đ  khi mà gi i pháp gi i quy t ch a rõ ràng. Nó bao hàm s  thamố ấ ề ả ả ế ư ự  gia GQVĐ đó ­ th  hi n ti m năng c a công dân tích c c và xây d ng [96]. Ngoàiể ệ ề ủ ự ự  

vi c đ a ra quan ni m v  NL GQVĐ, PISA còn t p trung ch  y u vào vi c đánhệ ư ệ ề ậ ủ ế ệ  giá NL GQVĐ c a cá nhân trên máy tính. Khung NL GQVĐ c a PISA t p trungủ ủ ậ  vào ba y u t  quan tr ng đ i v i vi c đánh giá: b i c nh v n đ , b n ch t v nế ố ọ ố ớ ệ ố ả ấ ề ả ấ ấ  

đ  và quá trình nh n th c có liên quan trong vi c GQVĐ.ề ậ ứ ệ

NL GQVĐ là m t m c tiêu trung tâm trong chộ ụ ương trình giáo d c c a nhi uụ ủ ề  

qu c gia. NL GQVĐ cung c p c  s  cho vi c h c t p trong tố ấ ơ ở ệ ọ ậ ương lai, tham gia 

có hi u qu  các ho t đ ng cá nhân cũng nh  các ho t đ ng ngoài xã h i. SV cóệ ả ạ ộ ư ạ ộ ộ  

th  v n d ng linh ho t nh ng ki n th c đã h c đ  GQVĐ trong tình hu ng m i.ể ậ ụ ạ ữ ế ứ ọ ể ố ớ

Nh ng nghiên c u n i b t c a PISA đữ ứ ổ ậ ủ ược th c hi n trong vi c gi i quy tự ệ ệ ả ế  

nh ng v n đ  ph c t p, đánh giá NL GQVĐ trên máy tính và đánh giá NL GQVĐữ ấ ề ứ ạ  trong cu c s ng hàng ngày ch  không ch  bó h p trong ki n th c các môn h c.ộ ố ứ ỉ ẹ ế ứ ọ  

Nh ng nghiên c u này t o thu n l i cho vi c hi u bi t và đo lữ ứ ạ ậ ợ ệ ể ế ường NL GQVĐ 

c a cá nhân.ủ

 Vi t Nam h

Ở ệ i n nay, đã có nhi u công trình nghiên c u v  NL GQVĐ c aệ ề ứ ề ủ  

HS nh :ư

Tác gi  ả Nguy n C nh Toàn,ễ ả  Lê H i Y nả ế  trong bài “Xã h i h c t p, h c ộ ọ ậ ọ  

t p su t đ i và các kĩ năng t  h c”  ậ ố ờ ự ọ đ a ra đ nh nghĩa: GQVĐ là ho t đ ng trí tu ,ư ị ạ ộ ệ  

được coi là trình đ  ph c t p và cao nh t v  nh n th c, vì c n huy đ ng t t cộ ứ ạ ấ ề ậ ứ ầ ộ ấ ả 

NL trí tu  c a cá nhân. Đ  GQVĐ, ch  th  c n huy đ ng trí nh , tri giác, lí lu n,ệ ủ ể ủ ể ầ ộ ớ ậ  khái ni m hóa, ngôn ng  đ ng th i s  s ng c  c m xúc, đ ng c  ni m tin   NLệ ữ ồ ờ ử ụ ả ả ộ ơ ề ở  

b n thân và kh  năng ki m soát đả ả ể ược tình th  [78].ế

Tác gi  ả T  Đ c Th oừ ứ ả  trong Rèn luy n năng l c GQVĐ cho HS trong d y ệ ự ạ  

h c Hình h c   tr ọ ọ ở ườ ng Trung h c ph  thông  ọ ổ cho r ng, kằ hi gi i quy t m t ả ế ộ v nấ  

đề nào đó, SV ph i d a vào v n hi u bi t và kinh nghi m đã tích lũy đả ự ố ể ế ệ ược, ti nế  hành suy lu n đ  tìm câu tr  lậ ể ả ời  và  cũng nh  suy lu n,  ờ ậ SV  có th  n y sinh ýể ả  

tưởng m i. Nh  v y, GQVĐ cho phép ớ ư ậ SV t  h c và luy n t p t  duy. T  duy vàự ọ ệ ậ ư ư  GQVĐ có m i quan h  m t thi t v i nhau; t  duy đ  GQVĐ, thông qua ố ệ ậ ế ớ ư ể GQVĐ 

mà phát tri n t  duy [72].ể ư

Theo nghiên c u c a tác gi  ứ ủ ả Đinh Quang Báo, trong  Ti p c n năng l c ế ậ ự   trong ch ươ ng trình giáo d c ph  thông ụ ổ , NL GQVĐ được bi u hi n   các ho tể ệ ở ạ  

đ ng sau c a ngộ ủ ườ ọi h c:

M t là, ộ   người h c phân tích đọ ược tình hu ng trong h c t p, trong cu cố ọ ậ ộ  

s ng; phát hi n và nêu đố ệ ược tình hu ng có v n đ  trong h c t p, trong cu cố ấ ề ọ ậ ộ  

s ng.ố

Hai là, thu th p và làm rõ các thông tin có liên quan đ n v n đ ; đ  xu tậ ế ấ ề ề ấ  

và phân tích được m t s  gi i pháp GQVĐ; l a ch n độ ố ả ự ọ ược gi i pháp phù h pả ợ  

nh t.ấ

Ba là, th c hi n và đánh giá gi i pháp GQVĐ; suy ng m v  cách th c vàự ệ ả ẫ ề ứ  

ti n trình GQVĐ đ  đi u ch nh và v n d ng trong b i c nh m i [5].ế ể ề ỉ ậ ụ ố ả ớ

Trong lu n án ti n sĩ ậ ế “B i d ồ ưỡ ng năng l c phát hi n và gi i quy t v n đ ự ệ ả ế ấ ề  cho HS trung h c c  s  trong d y h c khái ni m toán h c th  hi n qua m t s ọ ơ ở ạ ọ ệ ọ ể ệ ộ ố   khái ni m m  đ u đ i s    Trung h c c  s ” ệ ở ầ ạ ố ở ọ ơ ở , tác giả Nguy n Anh Tu nễ ấ  đã xây 

d ng m t h  th ng các bi n pháp s  ph m b i dự ộ ệ ố ệ ư ạ ồ ưỡng NL phát hi n và GQVĐệ  cho HS trong d y h c khái ni m đ i s    trung h c c  s  c  th  là d y h c kháiạ ọ ệ ạ ố ở ọ ơ ở ụ ể ạ ọ  

ni m hàm s    l p 7 và d y h c phệ ố ở ớ ạ ọ ương trình b c nh t m t  n   l p 8, đ a raậ ấ ộ ẩ ở ớ ư  

m t s  tiêu chí đánh giá NL phát hi n và GQVĐ nh m th y độ ố ệ ằ ấ ượ ự ếc s  ti n b  vộ ề 

NL phát hi n và GQVĐ c a HS nh ng có vài đi m khác so v i d  th o thangệ ủ ư ể ớ ự ả  đánh giá NL c a B  Giáo d c & Đào t o [79].ủ ộ ụ ạ

Tác gi  ả T  Đ c Th oừ ứ ả  trong lu n án ti n sĩậ ế  ”B i d ồ ưỡ ng NL phát hi n và ệ   GQVĐ cho HS trung h c ph  thông trong d y h c hình h c” ọ ổ ạ ọ ọ , đã phân tích, so 

sánh đ a ra 8 NL thành t  c a NL phát hi n và GQVĐ trong d y h c Hình h cư ố ủ ệ ạ ọ ọ  

c a HS. ủ Đ a ra quan ni m c a mình v  NL phát hi n và GQVĐ, t  đó xây d ngư ệ ủ ề ệ ừ ự  

được 9 bi n pháp s  ph m nh m b i dệ ư ạ ằ ồ ưỡng NL phát hi n và GQVĐ cho HSệ  trong d y h c Hình h c [72].ạ ọ ọ

Tác gi  ảNguy n Th  Phễ ị ương Thúy v i lu n án ti n sĩ ớ ậ ế “V n d ng d y h c ậ ụ ạ ọ  

d  án trong d y h c ph n Hóa h c h u c  nh m phát tri n năng l c gi i quy t v n ự ạ ọ ầ ọ ữ ơ ằ ể ự ả ế ấ  

đ  cho h c sinh   tr ề ọ ở ườ ng Trung h c ph  thông mi n núi phía B c” ọ ổ ề ắ , đã nêu n i dungộ  

và k t qu  đi u tra v  nh n th c và th c hi n các ch c năng ki m tra, đánh giá, tế ả ề ề ậ ứ ự ệ ứ ể ừ 

đó v n d ng ph ng pháp d y h c d  án vào d y h c ph n Hóa h c h u c  nh mậ ụ ươ ạ ọ ự ạ ọ ầ ọ ữ ơ ằ  phát tri n NL GQVĐ cho HS   tr ng Trung h c ph  thông mi n núi phía B c [76].ể ở ườ ọ ổ ề ắ

M t s  công trình nghiên c u v  phát tri n NL GQVĐ   trộ ố ứ ề ể ở ường ph  thông,ổ  

hướng đ n phát tri n NL ngế ể ườ ọi h c, th  hi n qua các bài báo nh :ể ệ ư

Theo tác gi  ả Nguy n Th   Lan Phễ ị ươ , trong Đánh giá năng l c gi i quy tng ự ả ế  

v n đ    tr ấ ề ở ườ ng ph  thông,  ổ NL GQVĐ có c u trúc bao g m các b c thành t  nh :ấ ồ ậ ố ư  Tìm hi u v n đ ; Nh n bi t tình hu ng có v n đ ; Xác đ nh, gi i thích các thôngể ấ ề ậ ế ố ấ ề ị ả  tin; Chia s  s  am hi u v n đ  Đây là căn c  lí lu n có ý nghĩa, giúp tác gi  xâyẻ ự ể ấ ề ứ ậ ả  

d ng c u trúc NL GQVĐ trong d y h c ph n Tri t h c môn Nh ng nguyên lí cự ấ ạ ọ ầ ế ọ ữ ơ 

b n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin trong lu n án [58]. ả ủ ủ ậ

Tác gi  ả Thái Th  Ngaị  trong bài C  h i phát tri n năng l c GQVĐ cho SV ơ ộ ể ự  

đ i h c s  ph m Toán thông qua gi i d y h c ph n đ i s  s  câp  ạ ọ ư ạ ả ạ ọ ầ ạ ố ơ cho r ng: D yằ ạ  

h c và đánh giá theo họ ướng phát tri n NL c a ngể ủ ườ ọi h c là cách ti p c n c aế ậ ủ  giáo d c hi n đ i. Đ  đáp  ng yêu c u chu n ngh  nghi p, SV đ i h c s  ph mụ ệ ạ ể ứ ầ ẩ ề ệ ạ ọ ư ạ  Toán c n đầ ược trang b  và phát tri n nh ng NL chung và chuyên bi t, trong đó cóị ể ữ ệ  

NL GQVĐ. Tác gi  gi i thi u m t s  c  h i mà GV có th  phát tri n NL GQVĐả ớ ệ ộ ố ơ ộ ể ể  cho SV đ i h c s  ph m Toán trong quá trình gi i d y h c ph n Đ i s  s  c pạ ọ ư ạ ả ạ ọ ầ ạ ố ơ ấ  [51]

Tác gi  ả Đ ng Th  D  Th y ­ Nguy n H ng Đặ ị ạ ủ ễ ồ ường Thi  trong bài báo 

Các d ng bài t p nghiên c u tr ạ ậ ứ ườ ng h p phát tri n năng l c GQVĐ c a HS ợ ể ự ủ   trong d y h c ph n ”Sinh v t và môi tr ạ ọ ầ ậ ườ ng” (Sinh h c 9)  ọ đã kh ng đ nh: Nghiênẳ ị  

c u trứ ường h p là m t phợ ộ ương pháp d y h c tích c c, trong đó ngạ ọ ự ườ ọ ự ự  i h c t  l cnghiên c u m t tình hu ng th c ti n và gi i quy t các v n đ  c a tình hu ngứ ộ ố ự ễ ả ế ấ ề ủ ố  

đ t ra. Vì v y, bài t p nghiên c u trặ ậ ậ ứ ường h p trong d y h c ph n Sinh v t vàợ ạ ọ ầ ậ  môi trường, Sinh h c 9   c p Trung h c c  s  là m t trong nh ng bi n pháp phátọ ở ấ ọ ơ ở ộ ữ ệ  tri n các NL c t lõi c a HS nh  NL t  h c, NL h p tác, đ c bi t là NL GQVĐ.ể ố ủ ư ự ọ ợ ặ ệ  Bài vi t đ  xu t quy trình t  ch c d y h c bài t p nghiên c u trế ề ấ ổ ứ ạ ọ ậ ứ ường h p trongợ  

d y h c ph n Sinh v t và môi trạ ọ ầ ậ ường, sinh h c 9. V n d ng quy trình đó thi t kọ ậ ụ ế ế các d ng bài t p nghiên c u trạ ậ ứ ường h p trong d y h c ph n Sinh v t và môiợ ạ ọ ầ ậ  

trường [75]. 

Tác gi  ả Nguy n H ng Quyênễ ồ  trong bài báo  Phát tri n năng l c GQVĐ ể ự  

b ng bài t p tình hu ng trong d y h c ”Sinh thái h c” (Sinh h c 12)   tr ằ ậ ố ạ ọ ọ ọ ở ườ ng   Trung h c ph  thông  ọ ổ cho r ng: NL GQVĐ là m t trong nh ng NL c t lõi c nằ ộ ữ ố ầ  

ph i phát tri n cho ngả ể ười h c, nó có vai trò quan tr ng giúp ngọ ọ ười h c gi iọ ả  quy t đế ược các tình hu ng trong quá trình h c t p và trong cu c s ng. Tác giố ọ ậ ộ ố ả còn đ a ra các nguyên t c, quy trình xây d ng và quy trình s  d ng bài t p tìnhư ắ ự ử ụ ậ  

hu ng đ  d y h c các ki n th c Sinh thái h c nh m góp ph n nâng cao ki nố ể ạ ọ ế ứ ọ ằ ầ ế  

th c Sinh thái h c và năng l c GQVĐ cho ngứ ọ ự ườ ọi h c [61]

Nh  v y, các k t qu  nghiên c u trên th  gi i và trong n c đã kh ng đ nh sư ậ ế ả ứ ế ớ ướ ẳ ị ự 

c n thi t xây d ng m t ch ng trình d y h c các môn h c h ng t i hình thành vàầ ế ự ộ ươ ạ ọ ọ ướ ớ  phát tri n cho ng i h c các NL c t lõi, trong đó có NL GQVĐể ườ ọ ố  

1.1.2. Nh ng nghiên c u v  năng l c gi i quy t v n đ  c a SV trong d y ữ ứ ề ự ả ế ấ ề ủ ạ  

h c ph n Tri t h c môn Nh ng nguyên lý c  b n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin ọ ầ ế ọ ữ ơ ả ủ ủ

Nh ng năm g n đây, v n đ  liên quan đ n NL c a SV trong d y h c ph nữ ầ ấ ề ế ủ ạ ọ ầ  Tri t h c mônế ọ NNLCB c a CNMLN đủ ược m t s  tác gi  bàn t i:ộ ố ả ớ

Tác giả Tr n Hoàng Phongầ , trong bài báo “T  lí lu n v  quá trình nh n ừ ậ ề ậ  

th c c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin nghĩ v  ph ứ ủ ủ ề ươ ng pháp gi ng d y theo h ả ạ ướ ng ti p ế  

c n năng l c ng ậ ự ườ ọ , tác gi  trình bày ý t i h c” ả ưởng c a mình v  phủ ề ương pháp 

d y h c theo hạ ọ ướng ti p c n NL c a ngế ậ ủ ườ ọi h c được hình thành trên c  s  ápơ ở  

d ng lí lu n v  nh n th c c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin [55]. ụ ậ ề ậ ứ ủ ủ

Trong bài vi t ế “M t s  bi n pháp phát tri n năng l c t  h c cho sinh viên ộ ố ệ ể ự ự ọ   trong d y h c môn Nh ng nguyên lí c  b n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin” ạ ọ ữ ơ ả ủ ủ  tác giả Hoàng Thu Phươ  bàn v  NL t  h c. Tác gi  kh ng đ nh: T  h c, t  nghiênng ề ự ọ ả ẳ ị ự ọ ự  

c u là ho t đ ng quan tr ng trong quá trình d y h c môn Nh ng nguyên lí cứ ạ ộ ọ ạ ọ ữ ơ 

b n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin theo h c ch  tín ch  T  đó, tác gi  đ a ra m t sả ủ ủ ọ ế ỉ ừ ả ư ộ ố 

bi n pháp hệ ướng d n SV t  h c, t  nghiên c u nh m đáp  ng yêu c u đ i m iẫ ự ọ ự ứ ằ ứ ầ ổ ớ  giáo d c hi n nay. Đó là các bi n pháp sau: D y cách h c, nghiên c u giáo trình;ụ ệ ệ ạ ọ ứ  giao ch  đ  cho SV nghiên c u; hủ ề ứ ướng d n SV tìm và nghiên c u tài li u thamẫ ứ ệ  

kh o; đ i m i phả ổ ớ ương pháp d y h c theo hạ ọ ướng cho SV t  h c, t  nghiên c uự ọ ự ứ  

và ki m tra, đánh giá NL t  h c c a SV [60]. ể ự ọ ủ

Tác giả Lê Th  Son ị trong bài báo “Vai trò c a GV trong vi c nâng cao năng ủ ệ  

l c t  h c cho SV trong d y h c ph n Nh ng nguyên lý c  b n c a ch  nghĩa ự ự ọ ạ ọ ầ ữ ơ ả ủ ủ   Mác ­ Lênin t i tr ạ ườ ng đ i h c Ti n Giang”, ạ ọ ề  cũng đã nêu vài trò, tác đ ng c aộ ủ  

GV đ i v i quá trình hình thành NL t  h c c a SV. Vi c nâng cao vai trò c a GVố ớ ự ọ ủ ệ ủ  trong vi c hệ ướng d n SV t  h c trong d y h c h c ph n Nh ng nguyên lý cẫ ự ọ ạ ọ ọ ầ ữ ơ 

b n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin nh m giúp SV thu nh n đả ủ ủ ằ ậ ược tri th c và k  năngứ ỹ  

t t, góp ph n giúp SV đ t k t qu  t t h n trong h c t p [66]. Các tác gi  trênố ầ ạ ế ả ố ơ ọ ậ ả  

m i ch  đ a ra quan đi m c a mình v  d y h c phát tri n NL nói chung, và NLớ ỉ ư ể ủ ề ạ ọ ể  

t  h c c a SV nói riêng mà ch a đ  c p đ n NL GQVĐ c a SV trong d y h cự ọ ủ ư ề ậ ế ủ ạ ọ  môn h c này.ọ

Bên c nh các tác gi  nghiên c u v  vi c phát tri n năng l c c a SV nóiạ ả ứ ề ệ ể ự ủ  chung trong d y h c ph n Tri t h c môn NNLCB c a CNMLN, cũng xu t hi nạ ọ ầ ế ọ ủ ấ ệ  các tác gi  nghiên c u v  năng l c GQVĐ c a SV trong d y h c môn h c nàyả ứ ề ự ủ ạ ọ ọ  

nh :ư

Tác gi  ả Nguy n Phễ ước Dũng  v i lu n án ti n sĩ  ớ ậ ế “D y h c gi i quy t ạ ọ ả ế  

v n đ  ph n Nh ng v n đ  c  b n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin, T  t ấ ề ầ ữ ấ ề ơ ả ủ ủ ư ưở ng H ồ   Chí Minh   các tr ở ườ ng chính tr  vùng đ ng b ng sông C u Long  ị ồ ằ ử đã đ a ra phátư  

bi u: ể “GQVĐ là m t quá trình t  duy tích c c v i s  n  l c cao v  trí tu  vàộ ư ự ớ ự ỗ ự ề ệ  

s c l c, v i kh  năng liên h  nh ng ki n th c và kinh nghi m đã có nh m đ tứ ự ớ ả ệ ữ ế ứ ệ ằ ạ  

được nh ng gi i pháp th a đáng t  m t v n đ  mà ngữ ả ỏ ừ ộ ấ ề ười GQVĐ ch a t ngư ừ  

g p trặ ước đó” [20;38]. Quan ni m c a tác gi  nh  trên đã cho ta th y đệ ủ ả ư ấ ược quá trình ho t đ ng đ  GQVĐ, giúp ích cho vi c tri n khai d y h c GQVĐ   cácạ ộ ể ệ ể ạ ọ ở  

trường chuyên nghi p nh t là trong môn Nh ng nguyên lý c  b n c a ch  nghĩaệ ấ ữ ơ ả ủ ủ  Mác ­ Lênin. Còn NL GQVĐ là gì và c u trúc c a NL GQVĐ không đấ ủ ược tác 

gi  bàn t i. ả ớ

1.2. T ng quan nghiên c u v  đánh giá năng l c gi i quy t v n đ  c a sinh viênổ ứ ề ự ả ế ấ ề ủ  trong d y h c ph n Tri t h c môn Nh ng nguyên lý c  b n c a ch  nghĩaạ ọ ầ ế ọ ữ ơ ả ủ ủ  Mác ­ Lênin

1.2.1. Nh ng nghiên c u v  đánh giá năng l c, năng l c gi i quy t v n đ ữ ứ ề ự ự ả ế ấ ề  

nh ng năm đ u th  k  XXI, các nữ ầ ế ỷ ước trong T  ch c H p tác và Phát tri n Kinhổ ứ ợ ể  

t  (ế OECD  ­ Organization for Economic Cooperation and Development) đã th cự  

hi n   chệ ương   trình   đánh   giá  HS  ph   thông   Qu c   t   (PISA   ­   Programme   forổ ố ế  International Student Assessment). PISA được ti n hành đ i v i ế ố ớ HS ph  thông ổ ở 

l a tu i 15, không tr c ti p ki m tra n i dung chứ ổ ự ế ể ộ ương trình h c trong nhà trọ ườ  ng

mà t p trung đánh giá năng l c v n d ng tri th c vào gi i quy t các tình hu ngậ ự ậ ụ ứ ả ế ố  

đ t ra trong th c ti n.ặ ự ễ

Vào năm 1956, Benjamin Bloom đã vi t cu n ế ố Phân lo i t  duy theo nh ng ạ ư ữ  

m c tiêu giáo d c: Lĩnh v c nh n th c,  ụ ụ ự ậ ứ trong đó ph n mô t  v  t  duy g m sáuầ ả ề ư ồ  

m c đ  c a ông đã đứ ộ ủ ược ch p nh n r ng rãi và đấ ậ ộ ược s  d ng trong r t nhi uử ụ ấ ề  lĩnh v c cho t i ngày nay. Danh m c nh ng quá trình nh n th c c a ông đự ớ ụ ữ ậ ứ ủ ượ  c

s p x p t  m c đ  đ n gi n nh t, g i l i ki n th c, đ n m c đ  ph c t p nh t,ắ ế ừ ứ ộ ơ ả ấ ợ ạ ế ứ ế ứ ộ ứ ạ ấ  đánh giá giá tr  và tính h u ích c a m t ý ki n. ị ữ ủ ộ ế

Phân lo i t  duy c a Bloom theo m c tiêu giáo d c (Truy n th ng) baoạ ư ủ ụ ụ ề ố  

g m: 1. ồ Bi t (Knowledge), 2. Hi u (Comprehension), 3. V n d ng (Application),ế ể ậ ụ  

4. Phân tích (Analysis), 5. T ng h p (Synthesis), 6. Đánh giá (Evaluation) [7]. Tuyổ ợ  nhiên, th  gi i ngày nay đã khác so v i nh ng đi u mà phế ớ ớ ữ ề ương pháp phân lo i tạ ư duy c a Bloom ph n ánh trong năm 1956. S  hi u bi t v  cách th c h c t p c aủ ả ự ể ế ề ứ ọ ậ ủ  

HS, cũng nh  cách th c d y h c c a giáo viên đã đư ứ ạ ọ ủ ược tăng lên r t nhi u và cácấ ề  nhà giáo d c đã nh n ra r ng d y và h c ch a đ ng nhi u đi u h n là ch  cóụ ậ ằ ạ ọ ứ ự ề ề ơ ỉ  phát tri n t  duy. Đó chính là tình c m, lòng tin c a ể ư ả ủ HS, c a giáo viên cũng nhủ ư 

c a môi trủ ường văn hóa và xã h i trong l p h c. Nh ng đó cũng là c ng hi nộ ớ ọ ư ố ế  khoa h c có giá tr  r t l n trong lĩnh v c đánh giá năng l c ngọ ị ấ ớ ự ự ườ ọi h c c n đầ ượ  c

k  th a nh ng đi m còn phù h p trong quan ni m c a ông.ế ừ ữ ể ợ ệ ủ

Nhi u nhà tâm lý h c nh n th c đã nghiên c u đ  đ a ra m t khái ni mề ọ ậ ứ ứ ể ư ộ ệ  

c  b n v  phân lo i k  năng t  duy phù h p và chính xác h n. Trong vi c phátơ ả ề ạ ỹ ư ợ ơ ệ  tri n phân lo i t  duy theo m c đích giáo d c c a mình, ể ạ ư ụ ụ ủ Marzano trong cu nố  

Thi t k  m t phân lo i t  m i d a trên m c tiêu giáo d c ế ế ộ ạ ư ớ ự ụ ụ  đã nêu ra m t ý phêộ  phán cách phân lo i t  duy c a Bloom. Chính c u trúc phân lo i t  duy t  b cạ ư ủ ấ ạ ư ừ ậ  

đ n gi n nh t c a hi u bi t t i m c đ  khó nh t c a đánh giá đã không đơ ả ấ ủ ể ế ớ ứ ộ ấ ủ ượ  cnghiên c u  ng h  Cách phân lo i theo th  b c nh  v y có nghĩa là c  m i kứ ủ ộ ạ ứ ậ ư ậ ứ ỗ ỹ 

năng cao h n l i ch a đ ng nh ng k  năng   m c đ  th p h n; hi u đòi h iơ ạ ứ ự ữ ỹ ở ứ ộ ấ ơ ể ỏ  

bi t, v n d ng đòi h i hi u và bi t v.v. Theo Marzano, đi u này không nh tế ậ ụ ỏ ể ế ề ấ  quán v i ti n trình nh n th c trong b ng phân lo i t  duy c a Bloom  ớ ế ậ ứ ả ạ ư ủ Gi iả  quy t nh ng t n t i trong phân lo i t  duy c a Bloom, Robert Marzano đã phátế ữ ồ ạ ạ ư ủ  tri n phân lo i t  duy m i theo m c tiêu giáo d c. Nguyên t c này bao g mể ạ ư ớ ụ ụ ắ ồ  

b n h  th ng: b n thân, siêu nh n th c, nh n th c, và ki n th c k t h p cùngố ệ ố ả ậ ứ ậ ứ ế ứ ế ợ  nhau t o ra vi c h c t p. Nhìn chung, n i dung v  các kĩ năng t  duy đạ ệ ọ ậ ộ ề ư ượ ổ  c t ng

h p l i t  k t qu  quá trình làm vi c c a tác gi  ợ ạ ừ ế ả ệ ủ ả

Nh ng nhà ki n t o sáu quá trình t  duy g c đã cho r ng nh ng d  ánữ ế ạ ư ố ằ ữ ự  

ph c t p có th  đứ ạ ể ược đ t tên theo quy đ nh c a m t quá trình t  duy ch  khôngặ ị ủ ộ ư ứ  

ph i nhi u quá trình khác. M t nhi m v  ch  căn b n là vi c “phân tích” ho cả ề ộ ệ ụ ỉ ả ệ ặ  

vi c “đánh giá”. Đi u này đã đệ ề ược ch ng minh là không đúng và có th  đây làứ ể  nguyên nhân cho nh ng khó khăn mà nh ng nhà mô ph m g p ph i trong vi cữ ữ ạ ặ ả ệ  phân lo i ho t đ ng h c t p b ng cách phân lo i t  duy này. ạ ạ ộ ọ ậ ằ ạ ư Anderson trong 

cu nố  Null Hypothesis Testing: Problems, Prevalence, and an Alternative (Ki mể  

đ nh gi  thuy t không: các v n đ , tính ph  bi n và m t gi i pháp thay th )ị ả ế ấ ề ổ ế ộ ả ế  tranh lu n r ng h u nh  t t c  nh ng ho t đ ng h c t p ph c t p đ u đòi h iậ ằ ầ ư ấ ả ữ ạ ộ ọ ậ ứ ạ ề ỏ  

ph i s  d ng m t s  k  năng nh n th c khác nhau. Gi ng nh  b t c  mô hìnhả ử ụ ộ ố ỹ ậ ứ ố ư ấ ứ  

lý thuy t nào, phân lo i t  duy c a Bloom cũng có nh ng m t m nh và m tế ạ ư ủ ữ ặ ạ ặ  

y u. Đi m m nh nh t c a nó là đã đ  c p đ n m t ch  đ  r t quan tr ng vế ể ạ ấ ủ ề ậ ế ộ ủ ề ấ ọ ề 

t  duy và đ  ra m t c u trúc các b c thang t  duy r t ti n l i cho vi c v nư ề ộ ấ ậ ư ấ ệ ợ ệ ậ  

d ng. Khi s  d ng b ng phân lo i t  duy c a Bloom, giáo viên thụ ử ụ ả ạ ư ủ ường có m tộ  danh sách g m nhi u câu h i g i ý liên quan đ n nh ng m c đ  khác nhauồ ề ỏ ợ ế ữ ứ ộ  trong b ng phân lo i. Trong vi c khuy n khích  ả ạ ệ ế HS  s  d ng t  duy b c cao,ử ụ ư ậ  

ch c ch n h  s  th c hi n t t h n nh ng ngắ ắ ọ ẽ ự ệ ố ơ ữ ười không có công c  này. M tụ ặ  khác, b t c  ai làm vi c v i m t nhóm các nhà giáo d c đ  phân lo i m t nhómấ ứ ệ ớ ộ ụ ể ạ ộ  các câu h i và các ho t đ ng h c t p d a trên thang phân lo i t  duy có thỏ ạ ộ ọ ậ ự ạ ư ể 

ch ng th c r ng có r t ít ý ki n nh t trí v  cái bi u hi n ra bên ngoài c aứ ự ằ ấ ế ấ ề ể ệ ủ  

nh ng thu t ng  nh  là “phân tích”, “đánh giá”. Thêm vào đó, có r t nhi u ho tữ ậ ữ ư ấ ề ạ  

đ ng quan tr ng nh  nh ng v n đ  và d  án th c không th  độ ọ ư ữ ấ ề ự ự ể ược s p x pắ ế  

trong thang phân lo i t  duy và nh ng n  l c th c hi n đi u đó s  làm gi mạ ư ữ ỗ ự ự ệ ề ẽ ả  

th  m nh c a các c  h i h c t pế ạ ủ ơ ộ ọ ậ  

Vào năm 2001, trong cu n ố Phân lo i t  duy cho vi c d y, h c và đánh giá ạ ư ệ ạ ọ , 

Ti n sĩ ế Lorin Anderson cùng nh ng đ ng nghi p c a mình đã xu t b n phiênữ ồ ệ ủ ấ ả  

b n m i đả ớ ược c p nh t v  phân lo i t  duy c a Bloom. Ông l u tâm t i nh ngậ ậ ề ạ ư ủ ư ớ ữ  nhân t   nh hố ả ưởng t i vi c d y và h c trong ph m vi r ng h n. Phiên b n phânớ ệ ạ ọ ạ ộ ơ ả  

lo i t  duy m i này đã c  g ng ch nh s a m t s  v n đ  có trong b n g c.ạ ư ớ ố ắ ỉ ử ộ ố ấ ề ả ố  Không gi ng v i phiên b n năm 1956, phiên b n phân lo i t  duy phân bi t “bi tố ớ ả ả ạ ư ệ ế  cái gì” ­ n i dung c a t  duy, và “bi t nh  th  nào” ­ ti n trình độ ủ ư ế ư ế ế ượ ử ục s  d ng để GQVĐ. Đ nh lị ượng ki n th c đế ứ ược tính b ng “bi t đi u gì”. Có b n ph m trù:ằ ế ề ố ạ  

th c t , khái ni m, ti n trình, và siêu nh n th c. Ki n th c th c t  g m nh ngự ế ệ ế ậ ứ ế ứ ự ế ồ ữ  

m nh ki n th c riêng bi t, nh  đ nh nghĩa t  v ng và ki n th c v  nh ng chiả ế ứ ệ ư ị ừ ự ế ứ ề ữ  

ti t c  th  Ki n th c thu c v  khái ni m bao hàm h  th ng thông tin, nhế ụ ể ế ứ ộ ề ệ ệ ố ư 

nh ng s  phân l ai và nh ng ph m trù. Ki n th c ti n trình bao g m nh ngữ ự ọ ữ ạ ế ứ ế ồ ữ  thu t toán, phậ ương pháp GQVĐ b ng rút kinh nghi m (hay là d a trên kinhằ ệ ự  nghi m), công ngh , và nh ng phệ ệ ữ ương pháp cũng nh  nh ng ki n th c v  vi cư ữ ế ứ ề ệ  khi nào chúng ta nên s  d ng ti n trình này. Ki n th c siêu nh n th c là nh ngử ụ ế ế ứ ậ ứ ữ  

ki n th c trong quá trình t  duy và nh ng thông tin v  cách v n d ng quá trìnhế ứ ư ữ ề ậ ụ  này m t cách có hi u qu  [84]. ộ ệ ả

Đ nh lị ượng quá trình nh n th c trong phiên b n phân lo i t  duy c a Bloomậ ứ ả ạ ư ủ  cũng gi ng nh  b n g c trong cu n ố ư ả ố ố Phân lo i t  duy theo nh ng m c tiêu giáo ạ ư ữ ụ  

d c  ụ ông vi t năm 1956, đ u có 6 k  năng. Chúng đế ề ỹ ượ ắc s p x p theo m c đ  tế ứ ộ ừ 

đ n gi n nh t đ n ph c t p nh t: nh , hi u, v n d ng, phân tích, đánh giá vàơ ả ấ ế ứ ạ ấ ớ ể ậ ụ  sáng t o. ạ

Theo b ng phân lo i t  duy này, m i c p đ  ki n th c có th  tả ạ ư ỗ ấ ộ ế ứ ể ương đươ  ng

v i m i c p đ  c a quá trình nh n th c. Vì v y m t ớ ỗ ấ ộ ủ ậ ứ ậ ộ HS có th  nh  để ớ ược nh ngữ  

ki n th c v  s  ki n ho c nh ng ki n th c ti n trình, hi u đế ứ ề ự ệ ặ ữ ế ứ ế ể ược nh ng ki nữ ế  

th c khái ni m ho c siêu nh n th c. Ngứ ệ ặ ậ ứ ười h c cũng có th  phân tích nh ngọ ể ữ  

ki n th c siêu nh n th c ho c nh ng ki n th c s  ki n. Theo Anderson vàế ứ ậ ứ ặ ữ ế ứ ự ệ  

nh ng c ng s , “H c t p có ý nghĩa cung c p cho h c sinh ki n th c và quá trìnhữ ộ ự ọ ậ ấ ọ ế ứ  

nh n th c mà các em c n đ  gi i quy t đậ ứ ầ ể ả ế ược v n đ ” [84;67]. ấ ề

M t tài li u khá quan tr ng là cu n “ộ ệ ọ ố Tài li u đánh giá cho các l p t p ệ ớ ậ  

hu n c a d  án phát tri n trung h c c  s ”, ấ ủ ự ể ọ ơ ở  GS. TS Anthony J. Nitko ­ m tộ  chuyên gia v  đánh giá n i ti ng ngề ổ ế ười M  đã đ  c p nhi u phỹ ề ậ ề ương di nệ  khác nhau c a v n đ  đánh giá trong giáo d c ph  thông, đ c bi t là giáo d củ ấ ề ụ ổ ặ ệ ụ  trung h c c  s  Đó là các v n đ : quan ni m v  đánh giá, v  m c tiêu d yọ ơ ở ấ ề ệ ề ề ụ ạ  

h c, v  chu n đánh giá, v  các nguyên t c đánh giá, công c  đánh giá  Có thọ ề ẩ ề ắ ụ ể nói đây là m t tài li u r t c p nh t hi n nay. T  tộ ệ ấ ậ ậ ệ ư ưởng c a tác gi  v  m t sủ ả ề ộ ố 

v n đ  c  b n trong ki m tra,  đánh giá đã đấ ề ơ ả ể ược chúng tôi ti p thu và v nế ậ  

d ng đ  gi i quy t các nhi m v  c a lu n án nh  v n đ  xây d ng bi uụ ể ả ế ệ ụ ủ ậ ư ấ ề ự ể  

đi m cho b  câu h i, v n đ  s  d ng các tiêu chí đ  xây d ng b  câu h i,ể ộ ỏ ấ ề ử ụ ể ự ộ ỏ  

v n đ  xây d ng các thành t  c a năng l c GQVĐ, xây d ng thang đo  [3].ấ ề ự ố ủ ự ựBên c nh đó còn có r t nhi u sách, giáo trình đ  c p t i đ i m i phạ ấ ề ề ậ ớ ổ ớ ươ  ngpháp d y h c và đ i m i ki m tra, đánh giá trong d y h c. Sách d ch "ạ ọ ổ ớ ể ạ ọ ị Phát huy  tính tích c c c a sinh viên nh  th  nào ự ủ ư ế ?", tác gi  ả I.F.Khrlamop. D  án Vi t­Bự ệ ỉ 

“D y và h c tích c c ­ m t s  ph ạ ọ ự ộ ố ươ ng pháp và k  thu t d y h c"  ỹ ậ ạ ọ [22]; "Tài li u ệ  

t p hu n đ i m i ph ậ ấ ổ ớ ươ ng pháp gi ng d y và ki m tra, đánh giá môn Giáo d c ả ạ ể ụ   Chính tri” c a B  Giáo d c và Đào t o [12]  Trong nh ng tài li u này, các tácủ ộ ụ ạ ữ ệ  

gi  đã đ  c p đ n nh ng v n đ  c a đ i m i phả ề ậ ế ữ ấ ề ủ ổ ớ ương pháp d y h c và đ i m iạ ọ ổ ớ  

ki m tra, đánh giá trong d y h c theo đ nh hể ạ ọ ị ướng phát tri n NL nh m phát huyể ằ  tính tích c c, ch  đ ng, sáng t o và góp ph n phát tri n NL c a HS. H u h t cácự ủ ộ ạ ầ ể ủ ầ ế  tài li u đ  c p t i các v n đ  lí lu n liên quan đ n ki m tra, đánh giá NL ngệ ề ậ ớ ấ ề ậ ế ể ườ  i

h c.ọ

Nh  v y, các công trình nghiên c u c a các tác gi  nư ậ ứ ủ ả ước ngoài, đ c bi t làặ ệ  công trình nghiên c u c a các nhà giáo d c   Liên Xô và các nứ ủ ụ ở ước châu Âu như Anh, Pháp  đã đ a ra nh ng cách hi u khác nhau v  đánh giá trong giáo d c; chư ữ ể ề ụ ỉ 

ra đượ ầc t m quan tr ng c a đánh giá, đ a ra đọ ủ ư ược các phương th c đánh giáứ  trong giáo d c   các b c đ i h c. Nhi u công trình nghiên c u g n đây c a cácụ ở ậ ạ ọ ề ứ ầ ủ  

tác gi  nả ước ngoài cũng đã nh n m nh t i đánh giá NL ngấ ạ ớ ườ ọi h c. Song, ch a cóư  nhi u công trình nghiên c u đ  c p m t cách có h  th ng đánh giá năng l cề ứ ề ậ ộ ệ ố ự  GQVĐ c a SV trong d y h c m t môn h c c  th  Đi u đó, đ t ra cho tác giủ ạ ọ ộ ọ ụ ể ề ặ ả 

lu n án có nhi m v  k  th a các công trình nghiên c u này đ  ti p t c đi sâu làmậ ệ ụ ế ừ ứ ể ế ụ  

rõ phương pháp đánh giá năng l c GQVĐ c a SV ự ủ trong d y h c ph n Tri t h cạ ọ ầ ế ọ  môn Nh ng nguyên lý c  b n c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin   các trữ ơ ả ủ ủ ở ường đ i h c,ạ ọ  cao đ ng   nẳ ở ước ta hi n nay nh m góp ph n nâng cao hi u qu  c a quá trình đàoệ ằ ầ ệ ả ủ  

t o.ạ

 Vi t Nam, v n đ  đánh giá năng l c và năng l c GQVĐ c a ng i h c

cũng đ c nhi u nhà khoa h c quan tâm nghiên c u.ượ ề ọ ứ

Trong cu nố  sách "Đánh giá trong giáo dục”, tác gi  ả Tr n Bá Hoànhầ  đã cho r ngằ : Vi c ki m traệ ể , đánh giá không th  ch  d ng l i   yêu c u tái hi n cácể ỉ ừ ạ ở ầ ệ  

ki n th c, rèn luy n các k  năng đã h c mà ph i khuy n khích t  duy năngế ứ ệ ỹ ọ ả ế ư  

đ ng sáng t o, phát hi n s  chuy n bi n v  xu hộ ạ ệ ự ể ế ề ướng hành vi c a ủ HS trước các 

v n đ  c a đ i s ng gia đình và c ng đ ngấ ề ủ ờ ố ộ ồ ; rèn luy n kh  năng phát hi n vàệ ả ệ  

gi i quy t các v n đ  n y sinh trong nh ng tình hu ng th c tả ế ấ ề ả ữ ố ự ế [31]

Th i gian g n đây cũng có nhi u nhà nghiên c u trong n c đã đ  c p đ n v nờ ầ ề ứ ướ ề ậ ế ấ  

đ  đ i m i ki m tra, đánh giá theo đ nh h ng năng l c ng i h c nói chung nh  cácề ổ ớ ể ị ướ ự ườ ọ ư  tác gi  Nguy n Công Khanh, Đào Th  Oanh, Tr n Th  Tuy t Oanhả ễ ị ầ ị ế

Tác giả Nguy n Công Khanhễ  là người có nhi u công lao đóng góp trongề  công cu c đ i m i ki m tra, đánh giá  ộ ổ ớ ể HS  theo cách ti p c n năng l c ngế ậ ự ườ  i

h c. Trong các bài vi t ọ ế “Năng l c và đánh giá k t qu  giáo d c theo năng l c ự ế ả ụ ự   trong ch ươ ng trình giáo d c ph  thông sau 2015,  ụ ổ báo cáo t i H i th o c a Bạ ộ ả ủ ộ 

GD&ĐT, 7/2012, [39]; Tài li u t p hu n năm 2014, “ệ ậ ấ Tài li u ki m tra, đánh giá ệ ể   trong giáo d c”  ụ [41], ông đã nêu lên vai trò c a ki m tra, đánh giá ủ ể HS trong quá trình d y h c, th c tr ng ki m tra, đánh giá ạ ọ ự ạ ể HS t i các trạ ường ph  thông hi nổ ệ  nay và tr  l i câu h i “Làm th  nào đ  đ i m i ki m tra, đánh giá h c sinh theoả ờ ỏ ế ể ổ ớ ể ọ  cách ti p c n năng l c?”. Tác gi  cho r ng: Ki m tra, đánh giá là b  ph nế ậ ự ả ằ ể ộ ậ  không th  tách r i c a quá trình d y h c và có th  nói ki m tra, đánh giá làể ờ ủ ạ ọ ể ể