Luận án tiến sĩ Giáo dục học: Nghiên cứu mức độ ảnh hưởng của các yếu tố cấu thành trình độ tập luyện đối với thành tích thi đấu của vận động viên đội tuyển đá cầu tỉnh Đồng Tháp

Mục đích cơ bản của luận án này là xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố cấu thành TĐTL đối với TTTĐ của VĐV đội tuyển đá cầu tỉnh Đồng Tháp. Qua đó cung cấp những thông tin khoa học cần thiết cho HLV, nhà chuyên môn, góp phần nâng cao hiệu quả tập luyện và thi đấu cho VĐV Đá cầu.

PH M VI T THANH Ạ Ệ

TRƯỜNG Đ I H C TH  D C TH  THAO TP. H  CHÍ MINHẠ Ọ Ể Ụ Ể Ồ

TP. H  CHÍ MINH – NĂM 2019Ồ

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi. Các s  li u,ứ ủ ố ệ  

k t qu  nêu trong lu n án là trung th c và ch a t ng đế ả ậ ự ư ừ ược ai công b  trongố  

b t k  công trình nào.ấ ỳ

Tác gi  lu n ánả ậ

   Ph m Vi t Thanhạ ệ

PH N M  Đ UẦ Ở Ầ 1

1.1.1. S  hình thành và phát tri n môn ự ể đá c u   Vi t Namầ ở ệ 4

1.1.2. Thành tích đã đ t đạ ượ ủc c a đá c u Vi t Namầ ệ 61.2 Đ c đi m môn Đá c uặ ể ầ

1.2.1 Đ c đi m k  thu t Đá c uặ ể ỹ ậ ầ

1.2.2 Đ c đi m th  l c môn Đá c uặ ể ể ự ầ

1.2.3 Đ c đi m thi đ u môn Đá c uặ ể ấ ầ

1.3. Các y u t  c u thành thành tích thi đ u môn Đá c uế ố ấ ấ ầ

1.4  C  s  lý lu n v  đánh giá TĐTL c a VĐV đá c uơ ở ậ ề ủ ầ

1.4.1. T m quan tr ng vi c  ầ ọ ệ đánh giá TĐTL c a VĐV đ i tuy n đáủ ộ ể  

c u t nh Đ ng Thápầ ỉ ồ

1.4.2 Quan đi m c a các nhà khoa h c v  đánh giá TĐTLể ủ ọ ề

1.4.3 Phương pháp ki m tra, đánh giá TĐTL c a VĐV đá c uể ủ ầ

1.5  Vài nét v  đá c u Đ ng Thápề ầ ồ

1.6  Các công trình nghiên c u liên quan đ n lu n ánứ ế ậ

66910121321232527283131

333843441.6.1 Các công trình nghiên c u v  TĐTL   m t s  môn th  thaoứ ề ở ộ ố ể 44

Chương 2:  Đ I TỐ ƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ T  CH C NGHIÊNỔ Ứ  

C UỨ

2.2.1 Phương pháp t ng h p và phân tích các tài li u liên quan.ổ ợ ệ 53

2.2.4. Phương pháp ki m tra y­sinh h c.ể ọ 55

2.2.7. Phương pháp toán h c th ng kêọ ố 61

3.1. Xác đ nh các tiêu chí v  th  l c, k  thu t, hình thái, tâm lý, ch cị ề ể ự ỹ ậ ứ  

năng đánh giá TĐTL c a VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Tháp.ủ ộ ể ầ ỉ ồ

3.2.1 M i tố ương quan gi a TTTĐ v i t ng y u t  th  l c, k  thu t,ữ ớ ừ ế ố ể ự ỹ ậ  

hình thái, tâm lý, ch c năng c a VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Tháp.ứ ủ ộ ể ầ ỉ ồ

94

3.2.2 Xác đ nh t  tr ng  nh hị ỷ ọ ả ưởng c a t ng y u t  th  l c, kủ ừ ế ố ể ự ỹ 

thu t, hình thái, tâm lý, ch c năng đ n TTTĐ c a VĐV đ i tuy n đá c uậ ứ ế ủ ộ ể ầ  

t nh Đ ng Tháp.ỉ ồ

104

3.2.3 Bàn lu n v  m c đ   nh hậ ề ứ ộ ả ưởng c a các y u t  th  l c, kủ ế ố ể ự ỹ 

thu t, hình thái, tâm lý, ch c năng đ i v i TTTĐ c a VĐV đ i tuy n đáậ ứ ố ớ ủ ộ ể  

3.3.4 Xây d ng tiêu chu n t ng h p có tính đ n t  tr ng  nh hự ẩ ổ ợ ế ỷ ọ ả ưở  ng

c a t ng y u t  đ n TTTĐ.ủ ừ ế ố ế

131

3.3.5 Hướng d n cách s  d ng tiêu chu n có t  tr ng  nh hẫ ử ụ ẩ ỷ ọ ả ưở  ng

đánh giá TĐTL cho VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápộ ể ầ ỉ ồ

132

3.3.6. Ứng d ng tiêu chu n phân lo i TĐTL cua ụ ẩ ạ ̉ VĐV đ i tuy n đáộ ể  

c u t nh Đ ng Thápầ ỉ ồ  theo ty trong anh h̉ ̣ ̉ ưởng

DANH M C CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C U ĐàCÔNG BỤ Ứ Ố 

C A TÁC GI  CÓ LIÊN QUAN Đ N LU N ÁNỦ Ả Ế Ậ

TÀI LI U THAM KH OỆ Ả

3.1 So sánh k t qu  hai l n ph ng v n các tiêu chí đánh giá ế ả ầ ỏ ấ TĐTL 

c a VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápủ ộ ể ầ ỉ ồ Sau 733.2 H  s  tin c y các tiêu chí đánh giá TĐTL c a nam VĐV đ iệ ố ậ ủ ộ  

3.3 H  s  tin c y các tiêu chí đánh giá TĐTL c a n  VĐV đ iệ ố ậ ủ ữ ộ  

3.4

H  s  tệ ố ương quan gi a thành tích các tiêu chí đánh giá TĐTLữ  

v i thành tích thi đ u c a ớ ấ ủ VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ngộ ể ầ ỉ ồ  

Ki m đ nh phân ph i chu n ể ị ố ẩ Shapyro – Winki các tiêu chí dùng 

đ  đánh giá TĐTL c a nam VĐV đ i tuy n đá c u Đ ngể ủ ộ ể ầ ồ  

Tháp (n=10)

Sau 102

3.9

Ki m đ nh phân ph i chu n ể ị ố ẩ Shapyro – Winki các ch  tiêu dùngỉ  

đ  đánh giá TĐTL c a n  VĐV đ i tuy n đá c u Đ ng Thápể ủ ữ ộ ể ầ ồ  

(n=9)

Sau 102

3.1

0

B ng đi m thành tích các tiêu chí đánh giá TĐTL c a namả ể ủ  v nậ  

đ ng viên đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápộ ộ ể ầ ỉ ồ

Sau 1023.1

1

B ng đi m thành tích các tiêu chí đánh giá TĐTL c a n  v nả ể ủ ữ ậ  

đ ng viên đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápộ ộ ể ầ ỉ ồ

Sau 1023.1

2

B ng đi m trung bình các y u t  đánh giá ả ể ế ố TĐTL c a nam v nủ ậ  

đ ng viên đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápộ ộ ể ầ ỉ ồ

Sau 1023.1

3

B ng đi m trung bình các y u t  đánh giá ả ể ế ố TĐTL c a n  v nủ ữ ậ  

đ ng viên đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápộ ộ ể ầ ỉ ồ

Sau 102

M i tố ương quan gi a các tiêu chí đánh giá TĐTL c a nữ ủ ữ VĐV 

đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápộ ể ầ ỉ ồ

Sau 1073.1

7

H  s  tệ ố ương quan gi a các y u t  v i nhau và v i thành tíchữ ế ố ớ ớ  

thi đ u c a nam VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápấ ủ ộ ể ầ ỉ ồ 1113.1

8

H  s  tệ ố ương quan gi a các y u t  v i nhau và v i thành tíchữ ế ố ớ ớ  

thi đ u c a n  VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápấ ủ ữ ộ ể ầ ỉ ồ 1133.1

9

Ty trong anh h̉ ̣ ̉ ưởng (β) cac yêu tô đanh gia TĐTL cua VĐV́ ́ ́ ́ ́ ̉  

đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Tháp v i thanh tich thi đâuộ ể ầ ỉ ồ ớ ̀ ́ ́ 1173.2

0

B ng đi m thành tích theo kho ng giá tr  t ng tiêu chí đánhả ể ả ị ừ  

giá TĐTL c a nam VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápủ ộ ể ầ ỉ ồ

Sau 1263.2

1

B ng đi m thành tích theo kho ng giá tr  t ng tiêu chí đánhả ể ả ị ừ  

giá TĐTL c a n  VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápủ ữ ộ ể ầ ỉ ồ

Sau 1263.2

Bang điêm tông h p phân loai TĐTL cua ̉ ̉ ̉ ợ ̣ ̉ VĐV đ i tuy n đáộ ể  

c u t nh Đ ng Thápầ ỉ ồ  theo ty trong anh h̉ ̣ ̉ ưởng 1313.2

6

B ng đi m và phân lo iả ể ạ   TĐTL c a nam v n đ ng viên đ iủ ậ ộ ộ  

tuy n đá c u t nh Đ ng Tháp có tính đ n t  tr ng  nh hể ầ ỉ ồ ế ỷ ọ ả ưởng 1363.2

7

B ng đi m và phân lo iả ể ạ   TĐTL c a n  v n đ ng viên đ iủ ữ ậ ộ ộ  

tuy n đá c u t nh Đ ng Tháp có tính đ n t  tr ng  nh hể ầ ỉ ồ ế ỷ ọ ả ưởng 1383.2

8

B ng tính t ng h p các tiêu chí đánh giá TĐTL nam VĐV đ iả ổ ợ ộ  

tuy n đá c u t nh Đ ng thápể ầ ỉ ồ

Sau 1393.2

9

B ng tính t ng h p các tiêu chí đánh giá TĐTL n  VĐV đ iả ổ ợ ữ ộ  

tuy n đá c u t nh Đ ng thápể ầ ỉ ồ

Sau 139

3.1 So sánh m i t ng quan gi a các y u t  đánh giá TĐTL c aố ươ ữ ế ố ủ  

VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Tháp v i thành tích thi đ uộ ể ầ ỉ ồ ớ ấ 104

3.2

T  l  % s  lỷ ệ ố ượng h  s  tệ ố ương quan   t ng m c đ  c a cácở ừ ứ ộ ủ  

tiêu chí đánh giá TĐTL cho nam VĐV đ i tuy n đá c u t nhộ ể ầ ỉ  

Đ ng Thápồ

105

3.3

T  l  % m c đ  tỷ ệ ứ ộ ương quan gi a các tiêu chí trong t ng y u tữ ừ ế ố 

đánh giá TĐTL c a nam VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ngủ ộ ể ầ ỉ ồ  

Tháp

107

3.4

T  l  % s  lỷ ệ ố ượng h  s  tệ ố ương quan   t ng m c đ  c a cácở ừ ứ ộ ủ  

tiêu chí đánh giá TĐTL cho n  VĐV đ i tuy n đá c u t nhữ ộ ể ầ ỉ  

Đ ng Thápồ

108

3.5 T  l  % m c đ  tỷ ệ ứ ộ ương quan gi a các tiêu chí trong t ng y u tữ ừ ế ố 

đánh giá TĐTL c a n  VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápủ ữ ộ ể ầ ỉ ồ 110

3.6

T  l  % s  lỷ ệ ố ượng h  s  tệ ố ương quan   t ng m c đ  c a cácở ừ ứ ộ ủ  

y u t  đánh giá TĐTL cho nam VĐV đ i tuy n đá c u t nhế ố ộ ể ầ ỉ  

Đ ng Thápồ

112

3.7 T  l  % m c đ  tỷ ệ ứ ộ ương quan gi a các y u t  đánh giá TĐTLữ ế ố  

c a nam VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápủ ộ ể ầ ỉ ồ 113

3.8

T  l  % s  lỷ ệ ố ượng h  s  tệ ố ương quan   t ng m c đ  c a cácở ừ ứ ộ ủ  

y u t  đánh giá TĐTL cho n  VĐV đ i tuy n đá c u t nhế ố ữ ộ ể ầ ỉ  

Đ ng Thápồ

114

3.9 T  l  % m c đ  tỷ ệ ứ ộ ương quan gi a các y u t  đánh giá TĐTLữ ế ố  

c a n  VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápủ ữ ộ ể ầ ỉ ồ 1153.1

M  Đ UỞ Ầ

Lý do ch n đ  tài ọ ề

Đá c u là môn th  thao đ i kháng khác sân, các tình hu ng c u di n raầ ể ố ố ầ ễ  liên t c v i t c đ  nhanh. Đ c đi m c a môn đá c u th  hi n ch  y u quaụ ớ ố ộ ặ ể ủ ầ ể ệ ủ ế  các đ ng tác độ ược th c hi n b ng chân, đôi khi b ng ng c và đ u nh ng cácự ệ ằ ằ ự ầ ư  

đ ng tác độ ược th c hi n b ng chân đóng vai trò ch  đ o. Các tình hu ng t nự ệ ằ ủ ạ ố ấ  công thường di n ra trên lễ ướ ới v i nhi u đ ng tác khó, nên thành tích thi đ uề ộ ấ  (TTTĐ) c a môn đá c u còn b  chi ph i b i các y u t  quan tr ng nh : Thủ ầ ị ố ở ế ố ọ ư ể 

l c, k  ­ chi n thu t, hình thái, tâm lý, ch c năng.ự ỹ ế ậ ứ

Trình đ  t p luy n (TĐTL) là m t ph c h p g m nhi u thành t  y ­ộ ậ ệ ộ ứ ợ ồ ề ố  sinh, tâm lý, k  ­ chi n thu t, th  l c, ngày càng đỹ ế ậ ể ự ược nâng cao nh   nhờ ả  

hưởng tr c ti p lâu dài c a lự ế ủ ượng v n đ ng (LVĐ) t p luy n và thi đ u cũngậ ộ ậ ệ ấ  

nh  các li u pháp h  tr  ngo i sinh khác ư ệ ỗ ợ ạ [37, tr 8]. Trong th  thao hi n đ i,ể ệ ạ  

vi c ki m tra đánh giá TĐTL c a ệ ể ủ v n đ ng viên (VĐV)ậ ộ  có m t v  trí vô cùngộ ị  quan tr ng trong quy trình hu n luy n nhi u năm c n  ọ ấ ệ ề ầ ph i đả ược ti n hànhế  toàn di n trên nhi u y u t  v  hình thái, ch c năng, tâm lý, các y u t  vệ ề ế ố ề ứ ế ố ề năng l c th  thao c a t ng VĐV. Qua đó giúp hu n luy n viên (HLV) cóự ể ủ ừ ấ ệ  

được nh ng thông tin khoa h c c n thi t, nh m xây d ng k  ho ch hu nữ ọ ầ ế ằ ự ế ạ ấ  luy n phù h p v i t ng VĐV, góp ph n nâng cao TTTĐ.ệ ợ ớ ừ ầ

Hi n nay đã có r t nhi u công trình nghiên c u v  TĐTL   nhi u mônệ ấ ề ứ ề ở ề  

th  thao khác nhau c a các tác gi , nh ng vi c nghiên c u t  tr ng  nhể ủ ả ư ệ ứ ỷ ọ ả  

hưởng c a t ng y u t  c u thành TĐTL đ n TTTĐ c a VĐV thì ch a cóủ ừ ế ố ấ ế ủ ư  nhi u tác gi  quan tâm. Đ n nay ch  có m t vài tác gi  nghiên c u v  t  tr ngề ả ế ỉ ộ ả ứ ề ỷ ọ  

nh h ng nh : Nguy n Quang Vinh   môn xe đ p đ ng tr ng, Đàm

Tu n Khôi   môn c u lông, Tr nh Toán   môn đi n kinh. Tuy nhiên, đ i v iấ ở ầ ị ở ề ố ớ  môn đá c u thì ch a có tác gi  nào nghiên c u v  t  tr ng  nh hầ ư ả ứ ề ỷ ọ ả ưởng c a cácủ  

y u t  c u thành TĐTL đ i v i TTTĐ c a VĐV.ế ố ấ ố ớ ủ

 Đ ng Tháp cho đ n nay ch  có hai công trình nghiên c u v  tiêu

chu n tuy n ch n và đánh giá TĐTL VĐV đá c u, g m lu n văn c  nhân c aẩ ể ọ ầ ồ ậ ử ủ  Ngô Tr n Thiên Hầ ương và lu n văn th c sĩ c a Nguy n Văn V ng. Tuyậ ạ ủ ễ ữ  nhiên, các công trình này ch a nghiên c u đ y đ  các y u t  c u thành TĐTL,ư ứ ầ ủ ế ố ấ  các tiêu chí ki m tra đánh giá cũng ch a nhi u, ch a toàn di n nên vi c ki mể ư ề ư ệ ệ ể  tra đánh giá trước gi  ch a đờ ư ược áp d ng và ch  d a trên kinh nghi m c aụ ỉ ự ệ ủ  HLV là chính, d n đ n hi u qu  hu n luy n ch a tẫ ế ệ ả ấ ệ ư ương x ng so v i ti mứ ớ ề  năng. Vì v y, vi c xây d ng các tiêu chu n đánh giá cũng nh  nghiên c uậ ệ ự ẩ ư ứ  

m c đ   nh hứ ộ ả ưởng c a các y u t  c u thành TĐTL đ n TTTĐ c a VĐV đ iủ ế ố ấ ế ủ ộ  tuy n đá c u t nh Đ ng Tháp s  giúp công tác ki m tra đánh giá TĐTL c aể ầ ỉ ồ ẽ ể ủ  VĐV được khoa h c và chính xác h n, qua đó có đọ ơ ược nh ng thông tin khoaữ  

h c làm c  s  xây d ng cũng nh  đi u ch nh k  ho ch hu n luy n phù h pọ ơ ở ự ư ề ỉ ế ạ ấ ệ ợ  

v i t ng VĐV, góp ph n nâng cao hi u qu  hu n luy n và TTTĐ. V i t mớ ừ ầ ệ ả ấ ệ ớ ầ  quan tr ng đó, tôi m nh d n th c hi n đ  tài:ọ ạ ạ ự ệ ề

 “Nghiên c u m c đ   nh hứ ứ ộ ả ưở ng c a các y u t  c u thành trình đ ủ ế ố ấ ộ  

t p luy n đ i v i thành tích thi đ u c a v n đ ng viên đ i tuy n đá c u ậ ệ ố ớ ấ ủ ậ ộ ộ ể ầ  

t nh Đ ng Tháp” ỉ ồ

M c đích nghiên c uụ ứ

Xác đ nh m c ị ứ đ   nh hộ ả ưởng c a các y u t  c u thành TĐTL đ i v iủ ế ố ấ ố ớ  TTTĐ c a VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Thápủ ộ ể ầ ỉ ồ  Qua đó cung c p nh ngấ ữ  thông tin khoa h c c n thi t cho HLV, nhà chuyên môn, góp ph n nâng caoọ ầ ế ầ  

hi u qu  t p luy n và thi đ u cho VĐV Đá c u.ệ ả ậ ệ ấ ầ

M c tiêu nghiên c uụ ứ

M c tiêu 1:ụ  Xác đ nh các tiêu chí v  th  l c, k  thu t, hình thái, tâm lý,ị ề ể ự ỹ ậ  

ch c năng đánh giá TĐTL c a VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Tháp.ứ ủ ộ ể ầ ỉ ồ

­ T ng h p các tiêu chí đánh giá TĐTL cho VĐV đá c u t  các tài li u,ổ ợ ầ ừ ệ  công trình nghiên c u c a các nhà khoa h c.ứ ủ ọ

­ L a ch n các tiêu chí đánh giá trình đ  t p luy n c a VĐV đ i tuy nự ọ ộ ậ ệ ủ ộ ể  

đá c u t nh Đ ng Tháp.ầ ỉ ồ

­ Ph ng v n các HLV, chuyên gia và các nhà chuyên môn. ỏ ấ

­ Ki m nghi m đ  tin c y và tính thông báo.ể ệ ộ ậ

­ Đánh giá th c tr ng trình đ  t p luy n c a VĐV đ i tuy n đá c u t nhự ạ ộ ậ ệ ủ ộ ể ầ ỉ  

Đ ng Tháp.ồ

M c tiêu 2:ụ  Nghiên c u m c đ   nh hứ ứ ộ ả ưởng c a các y u t  th  l c, kủ ế ố ể ự ỹ thu t, hình thái, tâm lý, ch c năng đ i v i thành tích thi đ u c a VĐV đ iậ ứ ố ớ ấ ủ ộ  tuy n đá c u t nh Đ ng Tháp.ể ầ ỉ ồ

­ M i tố ương quan gi a TTTĐ v i t ng y u t  th  l c, k  thu t, hìnhữ ớ ừ ế ố ể ự ỹ ậ  thái, tâm lý, ch c năng c a VĐV đ i tuy n đá c u t nh Đ ng Tháp.ứ ủ ộ ể ầ ỉ ồ

­ Xác đ nh t  tr ng  nh hị ỷ ọ ả ưởng c a t ng y u t  th  l c, k  thu t, hìnhủ ừ ế ố ể ự ỹ ậ  thái, tâm lý, ch c năng đ n thành tích thi đ u c a VĐV đ i tuy n đá c u t nhứ ế ấ ủ ộ ể ầ ỉ  

Đ ng Tháp.ồ

M c tiêu 3:ụ  Xây d ng tiêu chu n đánh giá TĐTL cho VĐV đ i tuy nự ẩ ộ ể  

đá c u t nh Đ ng Tháp.ầ ỉ ồ

­ Xây d ng thang đi m C (thang đi m 10).ự ể ể

­ Xây d ng tiêu chu n phân lo i. ự ẩ ạ

­ Xây d ng tiêu chu n t ng h p có tính đ n t  tr ng  nh hự ẩ ổ ợ ế ỷ ọ ả ưởng c aủ  

t ng y u t  đ n thành tích thi đ u.ừ ế ố ế ấ

­ Ki m nghi m tiêu chu n đánh giá TĐTL c a VĐV đ i tuy n Đá c uể ệ ẩ ủ ộ ể ầ  

t nh Đ ng Tháp.ỉ ồ

Gi  thuy t khoa h c ả ế ọ

Trong th  thao hi n đ i, vi cể ệ ạ ệ  xác đ nh đị ược các tiêu chí đánh giá TĐTL, đánh giá được m c ứ đ   nh hộ ả ưởng c a t ng y u t  ủ ừ ế ố th  l c, k  thu t, hìnhể ự ỹ ậ  

thái, tâm lý, ch c năngứ   đ i v i TTTĐ c a  ố ớ ủ VĐV có m t v  trí vô cùng quanộ ị  

tr ngọ  Đ ng th i, n u bi t đồ ờ ế ế ược m c đ   nh hứ ộ ả ưởng c a t ng y u t  c uủ ừ ế ố ấ  thành TĐTL đ i v i TTTĐ c a VĐV cũng ố ớ ủ làm c  s  khoa h c cho HLV, nhàơ ở ọ  chuyên môn th c hi n công tác hu n luy n phù h p v i t ng VĐV, trong t ngự ệ ấ ệ ợ ớ ừ ừ  giai đo n.ạ

T NG QUAN CÁC V N Đ  NGHIÊN C UỔ Ấ Ề Ứ

1.1. S  hình thành và phát tri n môn đá c u ự ể ầ

1.1.1. S  hình thành và phát tri n môn đá c u   Vi t Nam ự ể ầ ở ệ [55], [56], [67]

Đá c u   Vi t Nam đầ ở ệ ược hình thành và phát tri n t  các trò ch i dânể ừ ơ  gian nh  tâng c u, chuy n c u. Đá c u có m t quá trình phát tri n thăng tr mư ầ ề ầ ầ ộ ể ầ  theo l ch s  d ng nị ử ự ước và gi  nữ ướ ủc c a dân t c ta. ộ

Th i Pháp thu c, nhân dân ta s ng trong c nh c  c c l m than, nh ngờ ộ ố ả ơ ự ầ ữ  trò ch i dân gian không có đi u ki n phát tri n, nh ng do s  ham thích c aơ ề ệ ể ư ự ủ  các t ng l p nhân dân nên trò ch i Đá c u v n t n t i và l u truy n trong dânầ ớ ơ ầ ẫ ồ ạ ư ề  gian. Trong th i k  này, nh ng trò ch i dân gian b  thu h p l i nhờ ỳ ữ ơ ị ẹ ạ ường chỗ cho các môn th  thao hi n đ i nh : Đua xe, đua thuy n, quy n anh, bóng đá.ể ệ ạ ư ề ề

T  cu i nh ng năm 70 đ u nh ng năm 80 c a th  k  XX, môn Đá c uừ ố ữ ầ ữ ủ ế ỷ ầ  

đã t ng bừ ước được khôi ph c và phát tri n tr  thành m t môn th  thao dânụ ể ở ộ ể  

t c đ c đáo nh  r t nhi u cá nhân tâm huy t. Trong đó, ph i k  t i các ông:ộ ộ ờ ấ ề ế ả ể ớ  Nguy n Kh c Vi n, Đ  Ch ễ ắ ệ ỗ ỉ

Ngày 14/8/1985, b  lu t đ u tiên c a môn Đá c u ra đ i, m c dù cònộ ậ ầ ủ ầ ờ ặ  

đ n gi n ch a đ y đ , xong nó đánh d u m t bơ ả ư ầ ủ ấ ộ ước ngo c trong l ch s  phátặ ị ử  tri n c a Đá c u, t  m t trò ch i dân gian tr  thành m t môn th  thao dânể ủ ầ ừ ộ ơ ở ộ ể  

Năm 1990, Đá c u đầ ược đ a vào là m t môn thi đ u chính th c t i Đ iư ộ ấ ứ ạ ạ  

h i TDTT toàn qu c l n th  2 t i Hà N i. T  năm này, Đá c u có h  th ngộ ố ầ ứ ạ ộ ừ ầ ệ ố  

thi đ u 2 gi i l n m t năm đó là: Gi i Đá c u vô đ ch qu c gia và Gi i Đáấ ả ớ ộ ả ầ ị ố ả  

c u vô đ ch tr  và thi u niên toàn qu c.ầ ị ẻ ế ố

Năm 1992, Đá c u đầ ược đ a vào là môn thi đ u chính th c c a ngàyư ấ ứ ủ  

h i th  thao h c độ ể ọ ường, H i kh e Phù Đ ng l n th  III t i Đà N ng.ộ ỏ ổ ầ ứ ạ ẵ

Ngày 1/12/1993, đ  đáp  ng nhu c u phát tri n nhanh c a môn đá c u,ể ứ ầ ể ủ ầ  

T ng c c TDTT đã ban hành lu t đá c u m i g m 6 chổ ụ ậ ầ ớ ồ ương 32 đi u, trongề  

lu t đã nêu c  th  nh ng qui đ nh v  môn th  thao đá c u nh  sân thi đ uậ ụ ể ữ ị ề ể ầ ư ấ  

đ n (dài 13,00m, rông 5,00m), sân đôi (dài 13,00m, r ng 6,00m), chi u cao c aơ ộ ề ủ  

lưới: Lưới cao 1,50m cho VĐV nam t  16 tu i tr  lên, lừ ổ ở ưới cao 1,30m cho VĐV n , VĐV nam t  15 tu i tr  xu ng và VĐV   các l a tu i khi đá đôiữ ừ ổ ở ố ở ứ ổ  nam n  ữ

Năm 1999, gi i Đá c u Qu c t  đả ầ ố ế ượ ổc t  ch c t i Hà N i, thành l pứ ạ ộ ậ  Liên đoàn Đá c u th  gi i ISF. Cũng trong năm 1999, Vi t Nam ban hành lu tầ ế ớ ệ ậ  

s a đ i b  sung l n th  nh t, đ a n i dung đá đ i 3 ngử ổ ổ ầ ứ ấ ư ộ ộ ười vào, tăng n i dungộ  

Đá c u lên 7 n i dung. B t đ u áp d ng vào gi i vô đ ch toàn qu c t i Đàầ ộ ắ ầ ụ ả ị ố ạ  

N ng.ẵ

Năm 2001, t i gi i vô đ ch qu c gia t  ch c t i Đ ng Tháp, thay quạ ả ị ố ổ ứ ạ ồ ả 

c u 201, qu  c u do tác gi  V n Ng c ­ gi ng viên Đ i h c M  thu t Hàầ ả ầ ả ạ ọ ả ạ ọ ỹ ậ  

N i làm ra, tăng k ch tính trong tr n đ u.ộ ị ậ ấ

Năm 2002, s a đ i b  sung lu t Đá c u l n th  2, làm rõ h n 1 s  đi uử ổ ổ ậ ầ ầ ứ ơ ố ề  trong lu t. Cũng trong năm 2002, m  2 l p t p hu n tr ng tài đ u tiên t i Tậ ở ớ ậ ấ ọ ầ ạ ừ 

S n (B c Ninh) và Đ ng Tháp.ơ ắ ồ

Năm 2003, Đá c u đầ ược đ a vào Đ i h i th  thao khu v c Đông Namư ạ ộ ể ự  

Á (Seagame) t i Vĩnh Phúc, Vi t Nam giành 7/7 b  huy chạ ệ ộ ương, góp ph n vàoầ  thành công c a đoàn th  thao Vi t Nam.ủ ể ệ

Năm 2006, t  ch c Gi i Đá c u vô đ ch đ ng đ i toàn qu c (đ ng đ iổ ứ ả ầ ị ồ ộ ố ồ ộ  nam và đ ng đ i n ), đ a n i dung thi đ u c a Đá c u lên 9.ồ ộ ữ ư ộ ấ ủ ầ

Năm 2007, hướng t i m c tiêu phát tri n môn Đá c u trên th  gi i, lu tớ ụ ể ầ ế ớ ậ  

2007 ra đ i, lu t này áp d ng g n nh  100% lu t qu c t  Chính th c ápờ ậ ụ ầ ư ậ ố ế ứ  

d ng t i gi i vô đ ch toàn qu c 2007 t i Th a Thiên Hu ụ ạ ả ị ố ạ ừ ế

Tháng 8/2009, đá th  nghi m n i dung đ ng đ i đôi trong gi i vô đ chử ệ ộ ồ ộ ả ị  

đ ng đ i t i B c Giang, đ a s  n i dung thi đ u c a môn Đá c u lên 10.ồ ộ ạ ắ ư ố ộ ấ ủ ầ

Tháng 11/2009, Đá c u đầ ược đ a vào thi đ u chính th c t i Đ i h i thư ấ ứ ạ ạ ộ ể thao Châu Á trong nhà AIG t  ch c t i Hà N i.ổ ứ ạ ộ

Năm 2013 gi i Vô đ ch đá c u Th  gi i l n th  VII l n đ u tiên đả ị ầ ế ớ ầ ứ ầ ầ ượ  c

Vi t Nam đăng cai, t  ch c t i t nh Đ ng Tháp.ệ ổ ứ ạ ỉ ồ

Tr i qua nhi u thăng tr m c a l ch s , hi n nay phong trào t p luy n vàả ề ầ ủ ị ử ệ ậ ệ  thi đ u môn Đá c u đang ngày càng phát tri n r ng kh p trong c  nấ ầ ể ộ ắ ả ước. Nó là môn h c đọ ược đ a vào chư ương trình h c chính khóa cho h c sinh, sinh viênọ ọ

1.1.2. Thành tích đã đ t đạ ượ ủc c a Đá c u Vi t Namầ ệ

Tính đ n th i đi m năm 2017 thì gi i Vô đ ch Đá c u th  gi i đã đế ờ ể ả ị ầ ế ớ ượ  c

t  ch c 9 l n, l n đ u vào năm 2000 t i Hungary. Đổ ứ ầ ầ ầ ạ ược xem là m t trongộ  

nh ng cái nôi c a đá c u th  gi i, vì th  qua c  9 l n t  ch c Vi t Nam đ uữ ủ ầ ế ớ ế ả ầ ổ ứ ệ ề  giành ngôi v  nh t toàn đoàn. ị ấ

Ngoài ra, đ i tuy n đá c u Vi t Nam còn x p nh t toàn đoàn t i Seaộ ể ầ ệ ế ấ ạ  Games 22 t  ch c t i Vi t Nam, Sea Games 25 t i Lào, Asean Indoorgameổ ứ ạ ệ ạ  

2009 và Đ i h i Th  thao bãi bi n Ch u Á t i Đà N ng 2016.ạ ộ ể ể ấ ạ ẵ

1.2. Đ c đi m môn Đá c uặ ể ầ

1.2.1. Đ c đi m k  thu t đá c uặ ể ỹ ậ ầ

Đá c u là môn th  thao đ i kháng, ngăn cách b i lầ ể ố ở ưới, trong thi đ uấ  VĐV được s  d ng các b  ph n c a c  th  (tr  2 tay) đ  đi u khi n quử ụ ộ ậ ủ ơ ể ừ ể ề ể ả 

c u theo lu t quy đ nh. Các tình hu ng di n ra trên sân thi đ u r t đa d ng,ầ ậ ị ố ễ ấ ấ ạ  

ph c t p, nên VĐV ph i đứ ạ ả ược trang b  nh ng k  thu t c  b n nh m đáp  ngị ữ ỹ ậ ơ ả ằ ứ  các yêu c u trong thi đ u ầ ấ [45, tr 15]

Theo Dương H u Thanh Tu n và c ng s  (1995)  thì môn đá c u baoữ ấ ộ ự ầ  

g m h  th ng các k  thu t sau: ồ ệ ố ỹ ậ

K  thu t phát c u  ỹ ậ ầ [65, tr 3]

Là k  thu t không ch  dành cho v n đ ng viên m i mà c  cho nh ngỹ ậ ỉ ậ ộ ớ ả ữ  

v n đ ng viên đ nh cao. Khi thi đ u n u phát c u t t, chu n s  giành đậ ộ ỉ ấ ế ầ ố ẩ ẽ ượ  c

đi m tr c ti p ho c n u không cũng làm cho đ i phể ự ế ặ ế ố ương r i vào tình th  khóơ ế  khăn và t  đó t o đi u ki n cho mình giành đi m gián ti p. Các bài t p phátừ ạ ề ệ ể ế ậ  

c u thầ ường đượ ử ục s  d ng trong hu n luy n k  thu t phát c u: Phát c u vàoấ ệ ỹ ậ ầ ầ  hai kho ng phía trên, dả ướ ủi c a khu v c đ  c u; Phát c u treo v  phía cu iự ỡ ầ ầ ề ố  sân; Phát c u vào 4 góc c a ô đ  phát c u; Phát c u có đ ng đ i che c u;ầ ủ ỡ ầ ầ ồ ộ ầ  

Ph i h p phát c u gi a hai v n đ ng viên cùng đ i.ố ợ ầ ữ ậ ộ ộ

Đây là k  thu t s  d ng ph n di n tích trỹ ậ ử ụ ầ ệ ước ng c đ  kh ng chự ể ố ế 

đường c u c a đ i phầ ủ ố ương đá sang   tâm trên hông và dở ướ ầi đ u, ho c đặ ể 

ch n nh ng đắ ữ ường c u khi đ i phầ ố ương cúp c u, vít c u   sát trên lầ ầ ở ưới. Đôi khi trong nh ng tình hu ng b t ng  có th  s  d ng trong t n công, songữ ố ấ ờ ể ử ụ ấ  không nhi u và hi u qu  không cao.ề ệ ả

Trong thi đ u, k  thu t đ  ng c thấ ỹ ậ ỡ ự ường được s  d ng theo các d ngử ụ ạ  sau: Đ  c u b ng ng c; Ch n c u b ng ng c; Đánh ng c t n công.ỡ ầ ằ ự ắ ầ ằ ự ự ấ

K  thu t đá má trong  ỹ ậ [65, tr 25]

Là k  thu t dùng má trong bàn chân (ph n di n tích hình tam giác mà baỹ ậ ầ ệ  

đ nh là ngón cái, m t cá trong và gót chân) đ  ti p xúc và đi u khi n c u, khiỉ ắ ể ế ề ể ầ  

c u r i vào kho ng gi a c a hai chân và phía dầ ơ ả ữ ủ ướ ụi b ng. Trước đây khi trình 

đ  đá c u c a các v n đ ng viên còn th p, k  thu t này độ ầ ủ ậ ộ ấ ỹ ậ ược s  d ng cử ụ ả trong phòng th  l n t n công. Song ngày nay, do t c đ  qu  c u đi ch m h n,ủ ẫ ấ ố ộ ả ầ ậ ơ  

vi c th c hi n k  thu t l i ph c t p, t n s c, tính hi u qu  không cao, nênệ ự ệ ỹ ậ ạ ứ ạ ố ứ ệ ả  

k  thu t này ít đỹ ậ ượ ử ục s  d ng trong thi đ u. H n n a hi n nay ph n l n cácấ ơ ữ ệ ầ ớ  

v n đ ng viên s  d ng gi y da l n trong thi đ u, do đó mà ph n má trongậ ộ ử ụ ầ ộ ấ ầ  không được b ng ph ng và r ng nh  mu bàn chân. ằ ẳ ộ ư

 K  thu t đá má trong đỹ ậ ượ ử ục s  d ng ch  y u trong phòng ng  đ : Tângủ ế ự ể  

c u, chuy n c u.ầ ề ầ

K  thu t đá má ngoài ỹ ậ [65, tr 30]

Là k  thu t dùng má ngoài đ  ti p xúc. Do di n tích ti p xúc nh  và khiỹ ậ ể ế ệ ế ỏ  

đá khó t o đạ ược góc vuông v i hớ ướng c u bay t i, nên k  thu t này ít đầ ớ ỹ ậ ượ  c

s  d ng trong phòng th ử ụ ủ

Đây là k  thu t đỹ ậ ược s  d ng ch  y u trong t n công nên khi hu nử ụ ủ ế ấ ấ  luy n, hu n luy n viên c n chú tr ng đ n ph n này. Trong t p luy n,   l nệ ấ ệ ầ ọ ế ầ ậ ệ ở ầ  

ch m c u th  nh t đạ ầ ứ ấ ược phép s  d ng các k  thu t đ  c u b ng đùi, ng c,ử ụ ỹ ậ ỡ ầ ằ ự  

má trong, má ngoài, nh ng khi đá sang sân đ i phư ố ương b t bu c ph i đá c uắ ộ ả ầ  

b ng k  thu t đá má ngoài.ằ ỹ ậ

K  thu t đá mu bàn chân  ỹ ậ [65, tr 34]

Là k  thu t s  d ng ph n di n tích l n   mu bàn chân ho c n u điỹ ậ ử ụ ầ ệ ớ ở ặ ế  

gi y là ph n di n tích m t trên c a gi y đ  ti p xúc và x  lý c u   các v  tríầ ầ ệ ặ ủ ầ ể ế ử ầ ở ị  khác nhau trên sân. Trong đá c u, đây là k  thu t c  b n nh t, ph c t p nh t,ầ ỹ ậ ơ ả ấ ứ ạ ấ  

được s  d ng nhi u nh t và đ t hi u qu  cao nh t c  trong phòng th  l nử ụ ề ấ ạ ệ ả ấ ả ủ ẫ  

t n công.ấ

Trong thi đ u, tùy theo m c đích s  d ng và t  th  khi đá có th  chiaấ ụ ử ụ ư ế ể  

k  thu t đá mu thành các d ng chính sau: Đá phát c u, búng c u, gi t c u, đáỹ ậ ạ ầ ầ ậ ầ  chuy n c u, tâng c u nh p m t đ  t n công, đá t n công b ng mu chính di n,ề ầ ầ ị ộ ể ấ ấ ằ ệ  

b t nh y dùng mu bàn chân đá c u, đá móc, cúp c u.ậ ả ầ ầ

K  thu t đánh đ u  ỹ ậ ầ [65, tr 48]

Đây là k  thu t s  d ng ph n di n tích c a trán đ  ti p xúc và đi uỹ ậ ử ụ ầ ệ ủ ể ế ề  khi n c u khi c u bay   đ  cao t  trán tr  lên. K  thu t này để ầ ầ ở ộ ừ ở ỹ ậ ượ ử ụ  c s  d ngkhá hi u qu  trong c  phòng th  l n t n công d t đi m. ệ ả ả ủ ẫ ấ ứ ể

Trong thi đ u, k  thu t đánh đ u giúp cho v n đ ng viên đ  b  t n haoấ ỹ ậ ầ ậ ộ ỡ ị ổ  

s c l c đ i v i nh ng đứ ự ố ớ ữ ường c u cao b ng   t m ngang đ u. N u nh  VĐVầ ổ ở ầ ầ ế ư  không s  d ng k  thu t đánh đ u thì ph i lùi v  sau đ  s  d ng k  thu t đử ụ ỹ ậ ầ ả ề ể ử ụ ỹ ậ ỡ 

ng c và nh  th  v n đ ng viên ph i di chuy n nhi u d n đ n m t m iự ư ế ậ ộ ả ể ề ẫ ế ệ ỏ  nhanh, h n n a vi c th c hi n k  thu t đánh đ u còn giúp cho v n đ ng viênơ ữ ệ ự ệ ỹ ậ ầ ậ ộ  

có th  quan sát để ược đ i phố ương vì m t luôn hặ ướng v  phía lề ưới, đây chính 

là đi m h t s c thu n l i trong thi đ u.ể ế ứ ậ ợ ấ

K  thu t đá lòng bàn chân  ỹ ậ [65, tr 54]

Đây là k  thu t dùng lòng bàn chân đ  ti p xúc và đi u khi n c u ỹ ậ ể ế ề ể ầ ở khu v c g n lự ầ ưới và cao kho ng 1,5m đ n 1,6m. K  thu t này ch  s  d ngả ế ỹ ậ ỉ ử ụ  trong t n công, ch  y u trong đá đ n,   l n ch m c u th  hai và là k  thu tấ ủ ế ơ ở ầ ạ ầ ứ ỹ ậ  khó, ph c t p nh t.ứ ạ ấ

1.2.2. Đ c đi m th  l c môn Đá c u.ặ ể ể ự ầ

Khi thi đ u đá c u đòi h i VĐV ph i v a quan sát, di chuy n dùng chânấ ầ ỏ ả ừ ể  

đi u khi n qu  c u theo ý mu n v i nh ng đề ể ả ầ ố ớ ữ ường c u nhanh và bi n hóa nênầ ế  đòi h i VĐV không ch  có k  ­ chi n thu t hoàn ch nh, mà ph i có th  l c t t.ỏ ỉ ỹ ế ậ ỉ ả ể ự ố  

Vì v y, phát tri n các t  ch t th  l c m t cách toàn di n cho VĐV đá c u làậ ể ố ấ ể ự ộ ệ ầ  quan tr ng và c n thi t.  ọ ầ ế

Trong t p luy n và thi đ u Đá c u, s c nhanh là m t t  ch t c  b n. Nóậ ệ ấ ầ ứ ộ ố ấ ơ ả  

th  hi n   nh ng để ệ ở ữ ường c u v i t c đ  nhanh bi n hóa đi m r i, nên đòi h iầ ớ ố ộ ế ể ơ ỏ  

ngườ ậi t p khi v n đ ng ph i có ph n x  t t. Đá c u là m t môn th  thaoậ ộ ả ả ạ ố ầ ộ ể  không có tính chu k  nên quá trình ph n  ng đ  phòng th  cũng nh  khi t nỳ ả ứ ể ủ ư ấ  công là ph  thu c vào s c nhanh c a đ ng tác. Quan tr ng nh t là s c nhanhụ ộ ứ ủ ộ ọ ấ ứ  khi di chuy n đ  th c hi n để ể ự ệ ược k  thu t đ ng tác đỹ ậ ộ ược k p th i.ị ờ

Đ c đi m t p luy n và thi đ u Đá c u, là VĐV luôn ph i di chuy n liênặ ể ậ ệ ấ ầ ả ể  

t c v i t c đ  cao trong ph m vi di n tích sân c a mình b ng các bụ ớ ố ộ ạ ệ ủ ằ ước ch y,ạ  

b t nh y, cùng v i vi c ph i h p các đ ng tác đá c u h p lý, nhanh, m nh đậ ả ớ ệ ố ợ ộ ầ ợ ạ ể 

th c hi n ý đ  chi n thu t,… Vì v y, s c m nh trong thi đ u đá c u đự ệ ồ ế ậ ậ ứ ạ ấ ầ ượ  c

th  hi n trong các đ ng tác b t nh y cúp c u, quét c u (đ p c u), t t c u,ể ệ ộ ậ ả ầ ầ ạ ầ ạ ầ  

đ c bi t là khi di chuy n, s c m nh th  hi n   s  tham gia c a nhóm c  chiặ ệ ể ứ ạ ể ệ ở ự ủ ơ  

dưới, giúp c  th  di chuy n đ n v  trí c u rôi m t cách k p th i. T  đó có thơ ể ể ế ị ầ ộ ị ờ ừ ể 

th y r ng, s c m nh đấ ằ ứ ạ ượ ử ục s  d ng trong thi đ u Đá c u thấ ầ ường là s c m nhứ ạ  

t c đ ố ộ

S c b n trong thi đ u Đá c u có nh ng đ c tr ng riêng, ho t đ ng t pứ ề ấ ầ ữ ặ ư ạ ộ ậ  luy n và thi đ u Đá c u đòi h i ngệ ấ ầ ỏ ườ ậi t p ph i thả ường xuyên di chuy nể  nhanh, phán đoán nhanh và ph i thả ường xuyên di chuy n liên t c đ  đón để ụ ể ỡ 

c u c a đ i phầ ủ ố ương. Ngoài ra, ho t đ ng thi đ u Đá c u đạ ộ ấ ầ ược đá theo hi p,ệ  

th i gian cho m i hi p đ u là không c  đ nh. Vì v y, s c b n trong thi đ u đáờ ỗ ệ ấ ố ị ậ ứ ề ấ  

c u cũng r t quan tr ng.ầ ấ ọ

1.2.3. Đ c đi m thi đ u môn Đá c uặ ể ấ ầ

Đá c u là môn th  thao đ i kháng khác sân, v a mang tính cá nhân v aầ ể ố ừ ừ  mang tính t p th : đá đ n, đá đôi, đá ba. M t tr n thi đ u đá c u di n ra r tậ ể ơ ộ ậ ấ ầ ễ ấ  

ph c t p và sôi n i, v i các tình hu ng c u đi nhi u hứ ạ ổ ớ ố ầ ề ướng, v i t c đ  caoớ ố ộ  khó lường, đòi h i các v n đ ng viên ph i ỏ ậ ộ ả bi t ph i h p ăn ý v i nhau, có khế ố ợ ớ ả năng bao quát, x  lý các tình hu ng h t s c nh y c m, chính xác và thông minh.ử ố ế ứ ạ ả  

Đ ng th i ph i ồ ờ ả được trang b  trình đ  k  thu t điêu luy n, th  l c t t, chi nị ộ ỹ ậ ệ ể ự ố ế  thu t h p lý cùng tr ng thái tâm lý v ng vàng m i có th  đậ ợ ạ ữ ớ ể ược k t qu  cao.ế ảTheo th i gian, đ c đi m thi đ u môn đá c u có nhi u thay đ i, t  cáchờ ặ ể ấ ầ ề ổ ừ  

th c th c hi n k  thu t đ ng tác, l i ch i, n i dung thi đ u, c u t o qu  c uứ ự ệ ỹ ậ ộ ố ơ ộ ấ ấ ạ ả ầ  cũng nh  lu t ch i cũng thay đ i theo hư ậ ơ ổ ướng ti n b  ế ộ

Đ n th i đi m hi n t i, đã có 10 n i dung thi đ u môn đá c u. Nh ngế ờ ể ệ ạ ộ ấ ầ ư  chung quy l i có 3 lo i hình thi đ u: Thi đ u đ n, thi đ u đôi và thi đ u ba.ạ ạ ấ ấ ơ ấ ấ

+ Sau năm 1986:

 Sau năm 1986 phong trào đá c u đã phát tri n, nh ng quy đ nh v  lu tầ ể ữ ị ề ậ  

ch i đ u tiên đơ ầ ược lu t hóa và ngậ ười ch i ph i tuân th  theo nh ng quy đ nhơ ả ủ ữ ị  

c a lu t, t  đó giúp đá c u b t đ u hoàn thi n và phát tri n. Đ n th i đi mủ ậ ừ ầ ắ ầ ệ ể ế ờ ể  

hi n t i, lu t đá c u đã đệ ạ ậ ầ ược s a đ i và ban hành 3 l n vào các năm 1993,ử ổ ầ  

1999 và 2007. Lúc này đã có quy đ nh v  kích thị ề ước sân, đ a đi m đị ể ượ ổ c t

ch c trong nhà thi đ u, c u t o qu  c u, cách tính đi m theo lu t quy đ nh,ứ ấ ấ ạ ả ầ ể ậ ị  hình th c t  ch c thi đ u (cá nhân đ n nam, t  năm 1990 m i có n  Trongứ ổ ứ ấ ơ ừ ớ ữ  giai đo n này cũng quy đ nh các l a tu i c  th  cho t ng n i dung thi đ u.ạ ị ứ ổ ụ ể ừ ộ ấ

­ Thi đ u đôi:  ấ [45, tr17]

+ Trước năm 1986:

Gi ng nh  thi đ u đ n, trố ư ấ ơ ước năm 1986 các k  thu t dùng trong thi đ uỹ ậ ấ  đôi cũng r t đ n gi n, ch  đá qua l i lấ ơ ả ỉ ạ ưới gi a đôi này v i đôi kia ho c tângữ ớ ặ  

c u gi a hai ngầ ữ ười này v i hai ngớ ười kia tính s  l n. Đ a đi m thi đ u ngoàiố ầ ị ể ấ  

tr i, ch a có nhà thi đ u, hình th c thi đ u do các bên t  th ng nh t. Các quyờ ư ấ ứ ấ ự ố ấ  

đ nh v  cách tính đi m, kích thị ề ể ước sân, qu  c u, hình th c ch i v n ch aả ầ ứ ơ ẫ ư  

được lu t hóa.ậ

+ Sau năm 1986:

T  năm 1986 phong trào đá c u phát tri n, gi i đá c u đ u tiên đừ ầ ể ả ầ ầ ượ ổ c t

ch c, lu t ch i đứ ậ ơ ược hình thành, t  đây các k  thu t m i đừ ỹ ậ ớ ượ ử ục s  d ng trong thi đ u đã m  ra th i k  phát tri n cho môn đá c u. Giai đo n này lu t hoànấ ở ờ ỳ ể ầ ạ ậ  

ch nh đã đỉ ược ban hành và s a đ i 3 l n: năm 1993, 1999 và 2007. T  đó cóử ổ ầ ừ  

nh ng quy đ nh v  chi u cao lữ ị ề ề ưới cho t ng l a tu i, kích th c qu  c u, kíchừ ứ ổ ứ ả ầ  

thước sân thi đ u, cách th c tính đi m  T  năm 1990 có n  thi đ u, nênấ ứ ể ừ ữ ấ  ngoài các n i dung đ n nam, đ n n  còn có đôi nam, đôi n  và đôi nam n ,ộ ơ ơ ữ ữ ữ  làm phong phú thêm các n i dung thi đ u.ộ ấ

­ Thi đ u ba:  ấ [45, tr19]

+ Trước năm 1986:

Cũng gi ng nh  thi đ u đ n, thi đ u đôi. Thi đ u ba ngố ư ấ ơ ấ ấ ười th i k  trờ ỳ ướ  c

1986 các k  thu t ch a phát tri n, ch    m c đ n gi n. Các quy đ nh v  lu tỹ ậ ư ể ỉ ở ứ ơ ả ị ề ậ  

ch a đư ược quy đ nh c  th , nên ch  y u do các bên t  th ng nh t v i nhauị ụ ể ủ ế ự ố ấ ớ  

Nhìn chung sau năm 1986 phong trào t p luy n và thi đ u môn đá c u đãậ ệ ấ ầ  phát tri n, nên hình thành m i các k  thu t đ ng tác cũng nh  tu duy chi nể ớ ỹ ậ ộ ư ế  thu t nh : K  thu t búng c u, gi t c u, quét c u, phát c u cao nghiêng mình,ậ ư ỹ ậ ầ ậ ầ ầ ầ  

ch  đ ng đ a c u lên lủ ộ ư ầ ướ ể ấi đ  t n công

Tóm l i, thi đ u đá c u có nh ng đ c đi m sau: ạ ấ ầ ữ ặ ể

Trong thi đ u ngấ ười ch i đ u ph i tuân th  theo qui đ nh đã th ng nh tơ ề ả ủ ị ố ấ  (trước đây) và ph c tùng theo lu t (hi n nay).ụ ậ ệ

Là môn thi đ u đ i kháng cách lấ ố ưới, người ch i ch  y u dùng chân đơ ủ ế ể 

đi u khi n qu  c u (không đề ể ả ầ ược dùng tay)

Không qui đ nh th i gian cho tr n đ u ­   mà ph  thu c vào trình đị ờ ậ ấ ụ ộ ộ chuyên môn k  chi n thu t c a VĐV tham gia thi đ u gi a các đ i.ỹ ế ậ ủ ấ ữ ộ

Các đ ng tác k  thu t độ ỹ ậ ượ ử ục s  d ng trong t n công và phòng th  r t đaấ ủ ấ  

d ng, phong phú, có đ c tr ng nhanh, m nh, linh ho t, bi n hóa. K ­chi nạ ặ ư ạ ạ ế ỹ ế  thu t luôn luôn đậ ược đ i m i và phát tri n thích  ng v i th c ti n, v i lu t.ổ ớ ể ứ ớ ự ễ ớ ậ1.3. Các y u t  c u thành thành tích thi đ u môn Đá c uế ố ấ ấ ầ

Đ c đi m c a môn đá c u th  hi n ch  y u qua các đ ng tác đặ ể ủ ầ ể ệ ủ ế ộ ượ  c

th c hi n b ng chân, đôi khi b ng ng c và đ u nh ng các đ ng tác đự ệ ằ ằ ự ầ ư ộ ược th cự  

hi n b ng chân đóng vai trò ch  đ o. Các tình hu ng t n công thệ ằ ủ ạ ố ấ ường di n raễ  trên lướ ới v i nhi u đ ng tác khó, vì v y đ  t n công hi u qu  đòi h i VĐVề ộ ậ ể ấ ệ ả ỏ  

ph i h i đ  nhi u y u t        ả ộ ủ ề ế ố

Cũng gi ng nh  h u h t nh ng môn th  thao khác, ngoài các y u t  vố ư ầ ế ữ ể ế ố ề 

h  th ng đào t o, các đi u ki n đ m b o, năng khi u cá nhân thì thành tíchệ ố ạ ề ệ ả ả ế  thi đ u c a môn đá c u còn b  chi ph i b i các y u t  quan tr ng nh : Thấ ủ ầ ị ố ở ế ố ọ ư ể 

l c, k  ­ chi n thu t, hình thái, tâm lý, ch c năng, ự ỹ ế ậ ứ

Các y u t  này có quan h  qua l i tế ố ệ ạ ương tr  cho nhau. N u m t VĐVợ ế ộ  

được chu n b  t t v  m t k  ­ chi n thu t, th  l c nh ng không chu n b  vẩ ị ố ề ặ ỹ ế ậ ể ự ư ẩ ị ề 

m t tâm lý thì TTTĐ cũng s  không cao và ngặ ẽ ượ ạc l i. Vì v y, khi nói đ nậ ế  

thành tích môn đá c u là nói đ n k t qu  hu n luy n v  nhi u m t: Th  l c,ầ ế ế ả ấ ệ ề ề ặ ể ự  

k  ­ chi n thu t, hình thái, tâm lý, ch c năng.ỹ ế ậ ứ

1.3.1. Y u t  th  l c ế ố ể ự

Trong HLTT, ngoài trình đ  k  ­ chi n thu t, tâm lý, đ o đ c, ý chí thìộ ỹ ế ậ ạ ứ  

th  l c là m t trong nh ng y u t  quy t đ nh TTTT. Th  l c c a m i ngể ự ộ ữ ế ố ế ị ể ự ủ ỗ ườ  i

ph  thu c vào năng l c v n đ ng và t  ch t th  l c, g i chung là năng l cụ ộ ự ậ ộ ố ấ ể ự ọ ự  

th  l c. Năng l c th  l c càng cao, thì ho t đ ng v n đ ng càng hoàn thi nể ự ự ể ự ạ ộ ậ ộ ệ  

và TTTT càng cao. Th t v y, quá trình hình thành và phát tri n các t  ch t thậ ậ ể ố ấ ể 

l c luôn có quan h  ch t ch  v i s  hình thành các k  năng v n đ ng và m cự ệ ặ ẽ ớ ự ỹ ậ ộ ứ  

đ  phát tri n c a các c  quan trong c  th  M c đ  phát tri n các các t  ch tộ ể ủ ơ ơ ể ứ ộ ể ố ấ  

th  l c ph  thu c vào tr ng thái c u t o và ch c năng c a nhi u c  quan vàể ự ụ ộ ạ ấ ạ ứ ủ ề ơ  

h  th ng c a c  th  Quá trình t p luy n đ  phát tri n các t  ch t th  l cệ ố ủ ơ ể ậ ệ ể ể ố ấ ể ự  cũng chính là quá trình phát tri n và hoàn thi n các h  ch c năng đóng vai tròể ệ ệ ứ  

ch  y u trong m t lo i ho t đ ng c  b p c  th  [18, tr 321]. ủ ế ộ ạ ạ ộ ơ ắ ụ ể

Trong đá c u, vi c hu n luy n th  l c đóng m t vai trò h t s c quanầ ệ ấ ệ ể ự ộ ế ứ  

tr ng, vì đó là n n t ng đ  v n đ ng viên phát huy đọ ề ả ể ậ ộ ượ ốc t i đa trình đ  kộ ỹ thu t và chi n thu t trong thi đ u. Không đậ ế ậ ấ ược hu n luy n đ y đ  v  m tấ ệ ầ ủ ề ặ  

th  l c thì dù VĐV đá cể ự ầu có k  thu t t t, cũng không th  đ t đỹ ậ ố ể ạ ược thành tích cao trong thi đ u [ấ 65, tr101]

Th  l c là m t y u t  vô cùng quan tr ng trong t p luy n và thi đ u đáể ự ộ ế ố ọ ậ ệ ấ  

c u, đ c bi t là th  l c chuyên môn mà đ c tr ng là y u t  s c b n t c đầ ặ ệ ể ự ặ ư ế ố ứ ề ố ộ 

và s c m nh b n. Vì khi đứ ạ ề ược đ m b o v  m t th  l c đ c bi t là th  l cả ả ề ặ ể ự ặ ệ ể ự  chuyên môn thì VĐV s  th c hi n đẽ ự ệ ược các bước di chuy n trên sân m t cáchể ộ  nhanh và t t nh t. Qua đó, giúp VĐV có th  đ n đố ấ ể ế ược v  trí c u r i s m h nị ầ ơ ớ ơ  

và đi u khi n qu  c u cũng nh  x  lý tình hu ng c u đ t hi u qu  cao nh t.ề ể ả ầ ư ử ố ầ ạ ệ ả ấ

T  đó ta th y, môn đá c u đòi h i nhi u g ng s c có cừ ấ ầ ỏ ề ắ ứ ường đ  cao vàộ  

m t th  l c tuy t v i, đó là đi u r t c n thi t n u ta mu n ti p c n thi đ u ộ ể ự ệ ờ ề ấ ầ ế ế ố ế ậ ấ ở 

b t k  trình đ  nào n u mu n đ t đấ ỳ ộ ế ố ạ ược thành tích cao. Trình đ  th  l c c aộ ể ự ủ  

v n đ ng viên đá c u bi u th  tình tr ng ch c năng c a c  th  và đ c bi t nóậ ộ ầ ể ị ạ ứ ủ ơ ể ặ ệ  

th  hi n   các t  ch t th  l c: s c m nh, s c nhanh, s c b n, m m d o vàể ệ ở ố ấ ể ự ứ ạ ứ ứ ề ề ẻ  

kh  năng ph i h p v n đ ng (khéo léo).ả ố ợ ậ ộ

S c nhanh (t c đ ): ứ ố ộ

S c nhanh đứ ược coi là t  ch t th  l c quan tr ng là kh  năng c a conố ấ ể ự ọ ả ủ  

người hoàn thành nh ng ho t đ ng v n đ ng trong kho ng th i gian ng nữ ạ ộ ậ ộ ả ờ ắ  

nh t. S c nhanh có 3 hình th c bi u hi n ch  y u: ấ ứ ứ ể ệ ủ ế Th i gian ti m ph c c aờ ề ụ ủ  

ph n  ng v n đ ng, t c đ  t ng c  đ ng riêng l  (khi l c c n bên ngoài bé),ả ứ ậ ộ ố ộ ừ ử ộ ẻ ự ả  

t n s  đ ng tác… Chính vì v y, ch  s  đ  đánh giá s c nhanh r t phong phú.ầ ố ộ ậ ỉ ố ể ứ ấ  

Nh ng hình th c bi u hi n đ n gi n c a s c nhanh tữ ứ ể ệ ơ ả ủ ứ ương đ i đ c l p v iố ộ ậ ớ  nhau, nh t là các ch  s  c a th i gian ph n  ng trong nhi u trấ ỉ ố ủ ờ ả ứ ề ường h p,ợ  

nh ng ch  s   y tữ ỉ ố ấ ương  ng v i nh ng ch  s  c a t c đ  đ ng tác. Có thứ ớ ữ ỉ ố ủ ố ộ ộ ể 

ph n  ng thì vô cùng mau l  và trái l i thì đ ng tác thì tả ứ ẹ ạ ộ ương đ i ch m ho cố ậ ặ  

ngượ ạc l i. S  k t h p 3 hình th c đã nêu trên xác đ nh m i trự ế ợ ứ ị ọ ường h p bi uợ ể  

hi n s c nhanh [ệ ứ 17], [53]

Theo Dương H u Thanh Tu n và c ng s  (1995) thì s c nhanh là tữ ấ ộ ự ứ ố 

ch t th  l c quan tr ng hàng đ u c a VĐV đá c u. Không có s c nhanh,ấ ể ự ọ ầ ủ ầ ứ  VĐV s  không th  ph n  ng k p th i trẽ ể ả ứ ị ờ ước các đường c u t n công nhanhầ ấ  

c a đ i phủ ố ương, không th  di chuy n k p th i đ n các v  trí thu n l i và c nể ể ị ờ ế ị ậ ợ ầ  thi t đ  c u c u, ch nh c u đ ng th i cũng không th  t n công ch p nhoángế ể ứ ầ ỉ ầ ồ ờ ể ấ ớ  sang sân đ i phố ương giành đi m [ể 65, tr104]

Đ c tr ng c a s c nhanh trong đá c u là khi thi đ u VĐV ph i v nặ ư ủ ứ ầ ấ ả ậ  

đ ng v i LVĐ cao do di chuy n trong nh ng tình hu ng c u gi ng co, kéoộ ớ ể ữ ố ầ ằ  dài, cũng nh  luân phiên th c hi n liên t c gi a nh ng đ ng tác ph n x  đư ự ệ ụ ữ ữ ộ ả ạ ỡ 

c u và t n công l i khi đ i phầ ấ ạ ố ương t n công qua lấ ưới.  

Trong thi đ u đá c u y u t  ph n x  cũng vô cùng quan tr ng. Đ cấ ầ ế ố ả ạ ọ ặ  

đi m c a đá c u là môn th  thao có các để ủ ầ ể ường c u nhanh và ph c t p đòi h iầ ứ ạ ỏ  VĐV ph i có kh  năng ph n  ng nhanh và đ a ra quy t đ nh k p th i v i cácả ả ả ứ ư ế ị ị ờ ớ  

đường c u t c đ  c a đ i phầ ố ộ ủ ố ương; Kh  năng ph n x  t t s  giúp VĐV ph nả ả ạ ố ẽ ả  

ng k p th i v i các đ ng c u, qua đó x  lý tính hu ng c u m t cách t t

Mu n phát tri n s c m nh ph i kh c ph c hai lo i s c c n là s c c nố ể ứ ạ ả ắ ụ ạ ứ ả ứ ả  trong và s c c n ngoài. S c c n trong bao g m: C  đ i kháng, s c  , đ  nh tứ ả ứ ả ồ ơ ố ứ ỳ ộ ớ  dính c a c  S c c n ngoài bao g m: Tr ng l c, l c ma sát, s c c n khôngủ ơ ứ ả ồ ọ ự ự ứ ả  khí, s c c n nứ ả ước [53]. T  ch t s c m nh đố ấ ứ ạ ược chia thành s c m nh t i đaứ ạ ố  (s c m nh tuy t đ i), s c m nh tứ ạ ệ ố ứ ạ ương đ i, s c m nh t c đ  và s c m nhố ứ ạ ố ộ ứ ạ  

b n. S c m nh còn chia làm hai lo i đ ng l c và tĩnh l c.   ề ứ ạ ạ ộ ự ự

S  phát tri n t  ch t m nh có liên quan đ n s  phát tri n c a h  th nự ể ố ấ ạ ế ự ể ủ ệ ầ  kinh và m c đ  hình thành t  ch c xứ ộ ổ ứ ương c  và dây ch ng, t c là ph  thu cơ ằ ứ ụ ộ  vào b  máy v n đ ng. Nh ng   các b  ph n khác nhau c a c  th  s  phátộ ậ ộ ư ở ộ ậ ủ ơ ể ự  tri n t  ch t m nh không gi ng nhau. S c m nh l ng b ng phát tri n s m.ể ố ấ ạ ố ứ ạ ư ụ ể ớ  

H c sinh ti u h c phát tri n nhanh s c m nh t c đ , s c m nh tĩnh l c phátọ ể ọ ể ứ ạ ố ộ ứ ạ ự  tri n ch m, còn s c m nh b t phát sau 14 tu i m i phát tri n nhanh. Ngoài raể ậ ứ ạ ộ ổ ớ ể  

t  l  s c m nh gi a các nhóm c  thay đ i tu  theo l a tu i. S c m nh c aỷ ệ ứ ạ ữ ơ ổ ỳ ứ ổ ứ ạ ủ  các nhóm c  du i thân mình, đùi, c  co bàn chân phát tri n m nh, trong khiơ ỗ ơ ể ạ  các nhóm c  nh  du i bàn tay, c ng tay, c  tayơ ư ỗ ẳ ổ  phát tri n y u h n, do đóể ế ơ  

m i l a tu i l i có m t t  l  phân b  s c m nh gi a các nhóm c  đ c tr ngỗ ứ ổ ạ ộ ỷ ệ ổ ứ ạ ữ ơ ặ ư  

c a mình. V  nguyên t c, s c m nh c a các c  du i phát tri n nhanh h n s củ ề ắ ứ ạ ủ ơ ỗ ể ơ ứ  

m nh c a các c  co, các c  ho t đ ng nhi u s  phát tri n v i nh p đ  nhanhạ ủ ơ ơ ạ ộ ề ẽ ể ớ ị ộ  

h n. S c m nh c  b p phát tri n v i nh p đ  nhanh trong giai đo n t  13 – 15ơ ứ ạ ơ ắ ể ớ ị ộ ạ ừ  

đ n 16 – 17 tu i. Các năm sau đó s c m nh phát tri n ch m l i (n u không cóế ổ ứ ạ ể ậ ạ ế  

t p luy n đ c bi t). Tuy nhiên, do hi n tậ ệ ặ ệ ệ ượng phát tri n s m m t s  nhóm cể ớ ộ ố ơ 

có th  phát tri n s c m nh ngay t  12 – 13 tu i, đ c bi t là các nhóm cể ể ứ ạ ừ ổ ặ ệ ơ chân. Do đó, c n ph i s p x p h p lý các bài t p phát tri n s c m nh; phátầ ả ắ ế ợ ậ ể ứ ạ  tri n t t nh t là trong th i k  m n c m s c m nh. Các bài t p s c m nh đóể ố ấ ờ ỳ ẫ ả ứ ạ ậ ứ ạ  

ch  nh m phát tri n th  l c toàn di n không nên dùng các bài t p s c m nhỉ ằ ể ể ự ệ ậ ứ ạ  chuyên môn. Vi c phát tri n t  ch t m nh cho thanh thi u niên c n đệ ể ố ấ ạ ế ầ ược chú 

ý   l a tu i 14 và đở ứ ổ ược đ y m nh   l a tu i 18 – tẩ ạ ở ứ ổ ương  ng v i th i gianứ ớ ờ  hoàn thi n h  c  quan v n đ ng [ệ ệ ơ ậ ộ 17], [53]

 S c m nh trong đá c u luôn có m i quan h  v i k  thu t và các tứ ạ ầ ố ệ ớ ỹ ậ ố 

ch t th  l c khác nh  s c nhanh, s c b n và t  ch t m m d o. Do đó năngấ ể ự ư ứ ứ ề ố ấ ề ẻ  

l c s c m nh r t có ý nghĩa trong vi c h c t p và hoàn thi n k  thu t, đ ngự ứ ạ ấ ệ ọ ậ ệ ỹ ậ ồ  

th i s c m nh b t phát đóng vai trò quy t đ nh đ n thành tích thi đ u c aờ ứ ạ ộ ế ị ế ấ ủ  VĐV. S c m nh c a VĐV đá c u đứ ạ ủ ầ ược th  hi n tiêu bi u   k  thu t cúpể ệ ể ở ỹ ậ  

c u, phát c u đ c bi t là kh  năng phát l c   th i đi m ti p xúc c u [ầ ầ ặ ệ ả ự ở ờ ể ế ầ 58, tr25]. 

Trong đá c u, do tr ng lầ ọ ượng qu  c u nh  và hai bên thi đ u   haiả ầ ỏ ấ ở  

ph n sân riêng bi t, không có s  va ch m, nên so v i các môn th  thao khácầ ệ ự ạ ớ ể  

nh  v t, bóng đá  yêu c u v  s c m nh không cao l m. Tuy v y, v n đ ngư ậ ầ ề ứ ạ ắ ậ ậ ộ  viên đá c u cũng c n có s c m nh t c đ , đ c bi t   các nhóm c  đùi, cầ ầ ứ ạ ố ộ ặ ệ ở ơ ơ 

c ng chân, c  l ng, c  b ng t t đ  có th  th c hi n nh ng ký thu t t n côngẳ ơ ư ơ ụ ố ể ể ự ệ ữ ậ ấ  

b ng cúp c u, vít c u, xi t c u [ằ ầ ầ ế ầ 65, tr103]

S c m nh t c đ  và s c m nh b n trong đá c u, đứ ạ ố ộ ứ ạ ề ầ ược th  hi nể ệ  trong nh ng tình hu ng VĐV ph i di chuy n nhanh và liên t c đ n các v  tríữ ố ả ể ụ ế ị  

c u r i   xa, khi đó các c  ph i ho t đ ng nhi u v i LVĐ cao và kéo dài. Vìầ ơ ở ơ ả ạ ộ ề ớ  

v y, mu n thi đ u đ t hi u qu  cao thì VĐV c n ph i đậ ố ấ ạ ệ ả ầ ả ược trang b  s cị ứ  

m nh t c đ  và s c m nh b n t t.ạ ố ộ ứ ạ ề ố

Đ  phát tri n s c m nh trong đá c u, hi n nay các HLV thể ể ứ ạ ầ ệ ường sử 

d ng các bài t p: B t nh y b ng m t chân và hai chân lên các b c cao (bụ ậ ậ ả ằ ộ ậ ướ  c

b c), nh y lò cò t ng chân lên các đo n 30 ­ 50m, nh y cóc (ng i sau b t lên)ụ ả ừ ạ ả ồ ậ  

30 ­ 50cm, nh y dây   t  th  đ ng ho c ng i x m, nh y t i ch , v i t  gánhả ở ư ế ứ ặ ồ ổ ả ạ ỗ ớ ạ  

có tr ng lọ ượng nh  và trung bình nh m phát tri n s c m nh các nhóm c  đùi,ỏ ằ ể ứ ạ ơ  

c ng chân và bàn chân, t p vít c u, cúp c u, xi t c u, mi t c u  v i l cẳ ậ ầ ầ ế ầ ế ầ ớ ự  

m nh, sao cho qu  c u bay sang sân đ i phạ ả ầ ố ương nhanh m nh và phát ra ti nạ ế  kêu g n, đanh [ọ 65, tr103­104]

Tóm l i: y u t  s c m nh đánh giá TĐTL VĐV đá c u là s c m nh t cạ ế ố ứ ạ ầ ứ ạ ố  

đ  và s c m nh b n v i các tiêu chí nh : Nh y dây, b t cao, b t xa, diộ ứ ạ ề ớ ư ả ậ ậ  chuy n nhanh trên sân kéo dài.ể

S c b n:  ứ ề

Là năng l c th c hi n m t ho t đ ng v i cự ự ệ ộ ạ ộ ớ ường đ  cho trộ ước, hay là năng l c duy trì kh  năng v n đ ng trong th i gian dài nh t mà c  th  có thự ả ậ ộ ờ ấ ơ ể ể 

ch u đ ng đị ự ược. Nói m t cách khác t  ch t b n là năng l c c a c  th  ch ngộ ố ấ ề ự ủ ơ ể ố  

l i m t m i trong m t ho t đ ng nào đó [ạ ệ ỏ ộ ạ ộ 17], [53]. S c b n c a con ngứ ề ủ ười do nhi u nguyên nhân quy t đ nh, đ c bi t là do các t  ch t và ho t đ ng c a hề ế ị ặ ệ ố ấ ạ ộ ủ ệ 

th n kinh trung ầ ương. Đ  có s c b n các VĐV ph i rèn luy n không ch  v iể ứ ề ả ệ ỉ ớ  

c  quan v n đ ng, các c  quan hô h p, tu n hoàn mà c  ý chí và ngh  l c.ơ ậ ộ ơ ấ ầ ả ị ự

Căn c  trên cứ ường đ , th i gian ho t đ ng và c  ch  cung c p năngộ ờ ạ ộ ơ ế ấ  

lượng, s c b n đứ ề ược chia thành 3 lo i sau:ạ

S c b n trong th i gian dài: là s c b n c n thi t đ  vứ ề ờ ứ ề ầ ế ể ượt qua m t c  lyộ ự  

mà VĐV c n trong th i gian trên 11 phút v i t c đ  ch y không gi m v  cầ ờ ớ ố ộ ạ ả ề ơ 

b n. Ví d  nh  b i 1.500m, ch y maratôngả ụ ư ơ ạ  Thành tích s c b n này ch  y uứ ề ủ ế  

d a trên năng l c ho t đ ng c a h  th ng cung c p năng lự ự ạ ộ ủ ệ ố ấ ượng  a khí.ư

S c b n trong th i gian trung bình: là s c b n c n thi t đ  vứ ề ờ ứ ề ầ ế ể ượt qua 

m t c  ly mà VĐV c n kho ng t  2 đ n 11 phút. Thành tích này d a trênộ ự ầ ả ừ ế ự  năng l c ho t đ ng c a hai h  th ng cung c p năng lự ạ ộ ủ ệ ố ấ ượng  a khí và y m khí.ư ế

S c b n trong th i gian ng n: là s c b n c n thi t đ  vứ ề ờ ắ ứ ề ầ ế ể ượt qua m t cộ ự 

ly mà VĐV c n kho ng t  45 giây đ n 2 phút. Thành tích s c b n này d aầ ả ừ ế ứ ề ự  trên năng l c ho t đ ng c a hai h  th ng cung c p năng lự ạ ộ ủ ệ ố ấ ượng y m khí.ế

Trong đá c u, s c b n đ c bi t là s c b n t c đ , có vai trò quan tr ngầ ứ ề ặ ệ ứ ề ố ộ ọ  

và  nh hả ưởng không nh  t i TTTĐ không ch  trong t ng tr n, mà trong toànỏ ớ ỉ ừ ậ  

b  th i gian c a gi i.   nh ng cu c thi đ u l n, nhi u khi VĐV ph i thamộ ờ ủ ả Ở ữ ộ ấ ớ ề ả  gia thi đ u   c  4 n i dung: đ ng đ i, đôi, đ n, đôi nam ­ n  và khi càng vàoấ ở ả ộ ồ ộ ơ ữ  sâu, thì các tr n đ u càng tr  nên căng th ng, quy t li t, t n s c, vì th  n uậ ấ ở ẳ ế ệ ố ứ ế ế  

vi c hu n luy n s c b n t t s  giúp v n đ ng viên không b  xu ng s c, giệ ấ ệ ứ ề ố ẽ ậ ộ ị ố ứ ữ 

được phong đ  thi đ u và đ t độ ấ ạ ược thành tích cao [65, tr105]

Trong t p luy n và thi đ u đá c u, VĐV ph i duy trì s   n đ nh hi uậ ệ ấ ầ ả ự ổ ị ệ  

qu  th c hi n các k  thu t đá m t cách chính xác, có đi m r i và l c, thôngả ự ệ ỹ ậ ộ ể ơ ự  qua s  n  l c, ý chí quy t tâm giành thành tích cao nh t trong thi đ u [ự ổ ự ế ấ ấ 58, tr26]. 

Đ  phát tri n s c b n đ c bi t là s c b n t c đ  c n s  d ng các bàiể ể ứ ề ặ ệ ứ ề ố ộ ầ ử ụ  

t p sau: Ch y 2000 ­ 5000m v i t c đ  đ u, ch y bi n t c 3000 ­ 5000m,ậ ạ ớ ố ộ ề ạ ế ố  

ch y l p l i nhi u l n các đo n tăng t c đ  30 ­ 50m, th c hi n liên t cạ ặ ạ ề ầ ạ ố ộ ự ệ ụ  nhi u l n các đ ng tác đánh c u, cúp, vít c u, t p di chuy n nhanh trên sânề ầ ộ ầ ầ ậ ể  theo s  đi u khi n c a HLV trong kho ng 2 ­ 10 phút, t p đ u đ i khángự ề ể ủ ả ậ ấ ố  nhi u hi p trong th i gian dài [ề ệ ờ 65, tr105­106]

Qua trên ta th y s c b n trong môn đá c u có quan h  ch t ch  v i quáấ ứ ề ầ ệ ặ ẻ ớ  trình cung c p năng lấ ượng cho c  th  ho t đ ng. T  đó, y u t  s c b n đánhơ ể ạ ộ ừ ế ố ứ ề  giá TĐTL VĐV đá c u là s c b n t c đ  và s c m nh b n v i các tiêu chíầ ứ ề ố ộ ứ ạ ề ớ  đánh giá nh : Ch y c  ly dài, ch y l p l i nhi u l n c  ly ng n, di chuy nư ạ ự ạ ặ ạ ề ầ ự ắ ể  nhanh trên sân nhi u l n.ề ầ

M m d o: ề ẻ

Đ  m m d o là kh  năng th c hi n đ ng tác v i biên đ  l n. Biên độ ề ẻ ả ự ệ ộ ớ ộ ớ ộ 

t i đa c a đ ng tác là thố ủ ộ ước đo đ  m m d o [ộ ề ẻ 17]

Có hai lo i m m d o: đ  m m d o tích c c và đ  m m d o th  đ ng.ạ ề ẻ ộ ề ẻ ự ộ ề ẻ ụ ộ  

Đ  m m d o tích c c là kh  năng th c hi n đ ng tác v i biên đ  l n   cácộ ề ẻ ự ả ự ệ ộ ớ ộ ớ ở  

c a h  th ng xủ ệ ố ương, kh p trong l a tu i thi u niên là đi u ki n r t thu n l iớ ứ ổ ế ề ệ ấ ậ ợ  

đ  phát tri n năng l c m m d o [53, tr 368, 369].ể ể ự ề ẻ

Đá c u là môn th  thao có nhi u k  thu t đa d ng, ph c t p đòi h i cácầ ể ề ỹ ậ ạ ứ ạ ỏ  VĐV ph i có kh  năng m m d o, khéo léo   m c đ  cao, n u không s  khóả ả ề ẻ ở ứ ộ ế ẽ  khăn khi th c hi n k  thu t và đi u ch nh c u s  không chính xác [ự ệ ỹ ậ ề ỉ ầ ẽ 65, tr106]. 

Trong môn đá c u, đ  m m d o r t c n thi t là ti n đ  quan tr ng đầ ộ ề ẻ ấ ầ ế ề ề ọ ể 

đ t đạ ược yêu c u v  s  lầ ề ố ượng và ch t lấ ượng đ ng tác. N u năng l c m mộ ế ự ề  

d o không đẻ ược phát tri n đ y đ  s  d n đ n nh ng h n ch  và khó khănể ầ ủ ẽ ẫ ế ữ ạ ế  trong quá trình phát tri n năng l c th  thao, th m chí có th  d n đ n ch nể ự ể ậ ể ẫ ế ấ  

thương. S  trở ường c a môn đá c u là quét c u và cúp c u, đủ ầ ầ ầ ược th c hi nự ệ  

v i m t biên đ  đ ng tác l n, nh  s  n  l c c a các kh p háng, hông và kh pớ ộ ộ ộ ớ ờ ự ổ ự ủ ớ ớ  

g i, do đó m m d o là t  ch t b t bu c ph i yêu c u cao đ i v i ngố ề ẻ ố ấ ắ ộ ả ầ ố ớ ườ ậ  i t p

đá c u. Ngay t  nh ng bu i t p đ u tiên ngầ ừ ữ ổ ậ ầ ườ ậi t p đã được trang b  các bàiị  

t p v  căng ép, m m d o nh : Ép hông, háng, g i, c  chân, xo c ngang, xo cậ ề ề ẻ ư ố ổ ạ ạ  

d c [ọ 58, tr27]

S  m m d o cho phép VĐV th c hi n đự ề ẻ ự ệ ược nh ng đ ng tác v i biênữ ộ ớ  

đ  l n. Nó ph  thu c vào c u trúc và hình d ng c a kh p, s  căng c , gân,ộ ớ ụ ộ ấ ạ ủ ớ ự ơ  dây ch ng và bao kh p. Không th  thay đ i hình d ng c a kh p và khó có thằ ớ ể ổ ạ ủ ớ ể hoàn thi n kh  năng kéo giãn c a dây ch ng và bao kh p n u không có tệ ả ủ ằ ớ ế ố 

ch t m m d o t t [1, tr 71].    ấ ề ẻ ố

Tóm l i: t  ch t m m d o đánh giá TĐTL VĐV đá c u là đ  d o thạ ố ấ ề ẻ ầ ộ ẻ ể 

hi n trong các đ ng tác: xoay v n các kh p c , hông, g i, bàn chân, lăng chânệ ộ ặ ớ ổ ố  

trước ­ sau, trái ­ ph i, v i biên đ  l n, xo c ngang, xo c d c v i biên đ  l n,ả ớ ộ ớ ạ ạ ọ ớ ộ ớ  

g p thân, b t nh y đá lăng lên cao.ậ ậ ả

Kh  năng ph i h p v n đ ng (t  ch t khéo léo): ả ố ợ ậ ộ ố ấ

Kh  năng ph i h p v n đ ng là năng l c hoàn thành các đ ng tácả ố ợ ậ ộ ự ộ  nhanh, chính xác, linh ho t và nh p nhàng c a v n đ ng viên trong các đi uạ ị ủ ậ ộ ề  

ki n bi n đ i ph c t p [24, tr 28]. Năng l c ph i h p v n đ ng là m t ph cệ ế ổ ứ ạ ự ố ợ ậ ộ ộ ứ  

h p các ti n đ  đ  th c hi n th ng l i m t ho t đ ng th  thao nh t đ nh.ợ ề ề ể ự ệ ắ ợ ộ ạ ộ ể ấ ị  Năng l c này đự ược xác đ nh trị ước h t thông qua các quá trình đi u khi n vàế ề ể  

được hình thành và phát tri n trong t p luy n. Năng l c ph i h p v n đ ngể ậ ệ ự ố ợ ậ ộ  

có quan h  ch t ch  v i các ph m ch t tâm lý và năng l c khác nh  s cệ ặ ẽ ớ ẩ ấ ự ư ứ  

m nh, s c nhanh và s c b n. Năng l c ph i h p đạ ứ ứ ề ự ố ợ ược th  hi n   m c để ệ ở ứ ộ 

ti p thu nhanh chóng và có ch t lế ấ ượng cũng nh  vi c hoàn thi n c ng c  vàư ệ ệ ủ ố  

v n d ng các k  x o v  k  thu t th  thao. Mu n phát tri n năng l c ph iậ ụ ỹ ả ề ỹ ậ ể ố ể ự ố  

h p v n đ ng, ph i thông qua s  t p luy n m t cách tích c c, c n cho v nợ ậ ộ ả ự ậ ệ ộ ự ầ ậ  

đ ng viên th c hi n các bài t p độ ự ệ ậ ượ ử ục s  d ng làm phương ti n phát tri n khệ ể ả 

năng ph i h p v n đ ng; c n yêu c u th c hi n chính xác, thố ợ ậ ộ ầ ầ ự ệ ường xuyên và trong nh ng đi u ki n bi n đ i ph c t p.ữ ề ệ ế ổ ứ ạ

Theo Nguy n Toán – Ph m Danh T n phân năng ph i h p v n đ ngễ ạ ố ố ợ ậ ộ  thành b y lo i sau: Năng l c liên k t, năng l c đ nh hả ạ ự ế ự ị ướng, năng l c thăngự  

b ng, năng l c nh p đi u, năng l c ph n  ng, năng l c phân bi t v n đ ng vàằ ự ị ệ ự ả ứ ự ệ ậ ộ  năng l c thích  ng [53].ự ứ

Năng l c ph i h p v n đ ng có quan h  ch t ch  v i các ph m ch tự ố ợ ậ ộ ệ ặ ẽ ớ ẩ ấ  tâm lý và các năng l c khác: S c nhanh, s c m nh, s c b n và m m d o [ự ứ ứ ạ ứ ề ề ẻ 17]. 

Vì v y, trong thi đ u đá c u VĐV c n ph i rèn luy n kh  năng ph i h p v nậ ấ ầ ầ ả ệ ả ố ợ ậ  

đ ng đ  có th  ph i h p độ ể ể ố ợ ược các k  thu t v i nhau phù h p v i đi u ki nỹ ậ ớ ợ ớ ề ệ  

th c t  t ng tình hu ng c  th ự ế ừ ố ụ ể

Trong ho t đ ng thi đ u, đòi h i các VĐV ph i s  d ng t t c  các kạ ộ ấ ỏ ả ử ụ ấ ả ỹ thu t đ  x  lý,  ng phó v i t t c  các tình hu ng x y ra. Tuy nhiên đ  mangậ ể ử ứ ớ ấ ả ố ả ể  

l i hi u qu  thì VĐV ph i có kh  năng đi u ch nh kho ng cách và cách th cạ ệ ả ả ả ề ỉ ả ứ  

đ  các k  thu t không b  th a ho c thi u mà ph i ti p xúc m c tiêu, đúngể ỹ ậ ị ừ ặ ế ả ế ụ  

th i đi m. Hay trong m i tình hu ng t n công hay phòng th , t c là th c hi nờ ể ọ ố ấ ủ ứ ự ệ  

m t chu i các k  thu t thì ph i l a ch n k  thu t nào cho phù h p v i tìnhộ ỗ ỹ ậ ả ự ọ ỹ ậ ợ ớ  

hu ng. T t c  nh ng kh  năng đó c a VĐV ph i đố ấ ả ữ ả ủ ả ược rèn luy n và phátệ  tri n trong quá trình đào t o. Quá trình này ph i để ạ ả ượ ậc t p luy n thệ ường xuyên thì m i nâng cao đớ ược năng l c x  lý thông tin c a ngự ử ủ ườ ậi t p. Còn trong thi 

đ u đ n thì VĐV c n phát huy t i đa kh  năng ph i h p v n đ ng v  nhi uấ ơ ầ ố ả ố ợ ậ ộ ề ề  

m t [64].ặ

Nh  v y, t  ch t năng l c ph i h p v n đ ng đánh giá trình đ  t pư ậ ố ấ ự ố ợ ậ ộ ộ ậ  luy n v n đ ng viên đá c u là: Ph i h p gi a các k  thu t v i nhau, ph iệ ậ ộ ầ ố ợ ữ ỹ ậ ớ ố  

h p di chuy n v i th c hi n đ ng tác.ợ ể ớ ự ệ ộ

1.3.2. Y u t  k  thu t  ế ố ỹ ậ

Theo Nguy n Toán và Ph m Danh T n (2000): “K  thu t th  thao làễ ạ ố ỹ ậ ể  cách th c gi i quy t nhi m v  v n đ ng h p lý và có hi u qu  cao nh t” [53ứ ả ế ệ ụ ậ ộ ợ ệ ả ấ , 

tr 117]. 

Vi c đ t đệ ạ ược thành tích trong th  thao   m t m c đ  đáng k  phể ở ộ ứ ộ ể ụ thu c vào vi c hu n luy n k  thu t và chi n thu t th  thao h p lý. K  thu tộ ệ ấ ệ ỹ ậ ế ậ ể ợ ỹ ậ  hoàn thi n đó là t p h p các cách th c th c hi n đ ng tác th  thao có hi uệ ậ ợ ứ ự ệ ộ ể ệ  

qu  nh m m c đích đ t đả ằ ụ ạ ược thành tích t t nh t. K  thu t hoàn thi n đố ấ ỹ ậ ệ ượ  chình thành trên c  s  các quy lu t sinh c  và sinh hóa s  cho phép v n đ ngơ ở ậ ơ ẽ ậ ộ  viên th c hi n các đ ng tác và các ho t đ ng ti t ki m h n và có hi u quự ệ ộ ạ ộ ế ệ ơ ệ ả 

h n [38, tr 65]. Ch  có hu n luy n k  thu t th  thao m t cách h p lý, tiên ti nơ ỉ ấ ệ ỹ ậ ể ộ ợ ế  

và phù h p v i đ c đi m cá nhân v n đ ng viên m i có th  phát huy đợ ớ ặ ể ậ ộ ớ ể ượ  ctrình đ  th  l c, đ ng th i là c  s  phát huy tính hi u qu  c a chi n thu tộ ể ự ồ ờ ơ ở ệ ả ủ ế ậ  

th  thao. N u v n đ ng viên có k  thu t điêu luy n, toàn di n thì có th  sể ế ậ ộ ỹ ậ ệ ệ ể ử 

d ng đụ ược nhi u chi n thu t và nâng cao đề ế ậ ược hi u qu  s  d ng chi n thu tệ ả ử ụ ế ậ  [24, tr 23]

Đá c u v i đ c tr ng là nh ng đ ng tác di chuy n, tăng t c đ , xoayầ ớ ặ ư ữ ộ ể ố ộ  

người, tung người th c hi n các đ ng tác b ng chân trên lự ệ ộ ằ ưới có đ  khó cao,ộ  

là môn có k  thu t đa d ng và tinh x o, các tình hu ng di n ra trên sân r tỹ ậ ạ ả ố ễ ấ  

ph c t p đòi h i VĐV ph i đứ ạ ỏ ả ược trang b  k  thu t t t m i thi đ u đ t hi uị ỹ ậ ố ớ ấ ạ ệ  

qu  ả

Đ c đi m chính c a k  thu t đá c u là di chuy n trên sân r i dùng chânặ ể ủ ỹ ậ ầ ể ồ  

đi u khi n qu  c u theo ý mu n. Đ  đi u khi n đề ể ả ầ ố ể ề ể ược qu  c u, đ ng th iả ầ ồ ờ  

th c hi n đự ệ ược ý đ  chi n thu t, thì VĐV c n ph i luy n t p các k  thu t diồ ế ậ ầ ả ệ ậ ỹ ậ  chuy n c a môn đá c u tr  thành k  năng ­ k  x o v n đ ng. Mu n đ tể ủ ầ ở ỹ ỹ ả ậ ộ ố ạ  

được thành tích cao trong đá c u c n ph i bi t k t h p m t cách linh ho t,ầ ầ ả ế ế ợ ộ ạ  

h p lý gi a các k  thu t di chuy n v i các k  thu t đ ng tác t  c  b n đ nợ ữ ỹ ậ ể ớ ỹ ậ ộ ừ ơ ả ế  

ph c t p nh : Búng c u, gi t c u, chuy n c u, phát c u hay b  nh , cúpứ ạ ư ầ ậ ầ ề ầ ầ ỏ ỏ  

c u,  T  đó cho th y, k  thu t trong đá c u đóng vai trò quan tr ng trongầ ừ ấ ỹ ậ ầ ọ  TTTĐ c a VĐV.ủ

Cũng gi ng nh  nhi u môn th  thao khác, bên c nh các y u t  v  thố ư ề ể ạ ế ố ề ể 

l c, chi n thu t, tâm lý  thì k  thu t đóng m t vai trò vô cùng quan tr ng,ự ế ậ ỹ ậ ộ ọ  quy t đ nh đ n TTTĐ. Đá c u là môn th  thao v i các đế ị ế ầ ể ớ ường c u di n bi nầ ễ ế  

ph c t p, t c đ  c u nhanh, nên đòi h i VĐV ngoài vi c đứ ạ ố ộ ầ ỏ ệ ược trang b  thị ể 

l c t t, chi n thu t h p lý và tâm lý thi đ u v ng vàng thì m t y u t  vô cùngự ố ế ậ ợ ấ ữ ộ ế ố  quan tr ng là n n t n v  k  thu t. M t VĐV dù có th  l c t t đ n đâu màọ ề ả ề ỹ ậ ộ ể ự ố ế  không có k  thu t cũng không th  thi đ u hi u qu  đỹ ậ ể ấ ệ ả ược, nh t là đ i v i mônấ ố ớ  

đá c u đòi h i đ  khéo léo cao c a k  thu t đ ng tác. Vì v y, đ  đ t thànhầ ỏ ộ ủ ỹ ậ ộ ậ ể ạ  tích cao trong thi đ u đá c u thì VĐV ph i đấ ầ ả ược trang b  k  thu t m t cáchị ỹ ậ ộ  toàn di n và hoàn ch nh. ệ ỉ

Theo Dương Nguy n Thanh Tu n và c ng s  (1995)  thì môn đá c uễ ấ ộ ự ầ  bao g m h  th ng các k  thu t sau: [ồ ệ ố ỹ ậ 65, tr3]

K  thu t phát c u: Phát c u th p chân chính di n, phát c u th p chânỹ ậ ầ ầ ấ ệ ầ ấ  nghiêng mình, phát c u cao chân chính di n, phát c u cao chân nghiêng mình.ầ ệ ầ

K  thu t đá đùi: Đ  c u, chuy n c u, tâng c u nh p m t đ  t n côngỹ ậ ỡ ầ ề ầ ầ ị ộ ể ấ  (trong đá đ n).ơ

K  thu t đ  ng c: Đ  c u b ng ng c, ch n c u b ng ng c, đánh ng cỹ ậ ỡ ự ỡ ầ ằ ự ắ ầ ằ ự ự  

t n công.ấ

K  thu t đá má trong: Tâng c u, chuy n c u, ỹ ậ ầ ề ầ

K  thu t đá má ngoài: Tâng c u, đá t n công.ỹ ậ ầ ấ

K  thu t đá mu bàn chân: Đá phát c u, búng c u, gi t c u, chuy n c u,ỹ ậ ầ ầ ậ ầ ề ầ  tâng c u nh p m t đ  t n công, đá t n công b ng mu chính di n, b t nh yầ ị ộ ể ấ ấ ằ ệ ậ ả  dùng mu bàn chân đá c u, đá móc b ng mu chân, cúp c u.ầ ằ ầ

K  thu t đánh đ u: Đ  c u, đánh đ u t n công.ỹ ậ ầ ỡ ầ ầ ấ

K  thu t đá lòng bàn chân: Quét c u, b t c u, đ y c u, xi t c u.ỹ ậ ầ ạ ầ ẩ ầ ế ầ

Nh  v y, các y u t  k  thu t phù h p dùng đ  đánh giá TĐTL c aư ậ ế ố ỹ ậ ợ ể ủ  VĐV đá c u là: Búng c u, gi t c u, chuy n c u, b  nh , cúp c u, đ p c u,ầ ầ ậ ầ ề ầ ỏ ỏ ầ ạ ầ  phát c u, di chuy n.ầ ể

1.3.3. Y u t  chi n thu t ế ố ế ậ [58, tr21­22], [65, tr21]

Chi n thu t trong đá c u là nh ng bi n pháp ho t đ ng có ch  đ nh, cóế ậ ầ ữ ệ ạ ộ ủ ị  tính đ n nh ng đi u ki n c  th  trong thi đ u c a t ng tr n đ  giành đế ữ ề ệ ụ ể ấ ủ ừ ậ ể ượ  c

th ng l i.ắ ợ

Trong thi đ u có nhi u hình th c th c hi n chi n thu t song v n chấ ề ứ ự ệ ế ậ ẫ ủ 

y u d a vào đ i hình, hình th c thi đ u nh : Chi n thu t đá đ n, chi n thu tế ự ộ ứ ấ ư ế ậ ơ ế ậ  

đá đôi, đá ba, chi n thu t đá đôi nam ­ n  và chi n thu t đ ng đ i đ  cóế ậ ữ ế ậ ồ ộ ể  

nh ng mi ng chi n thu t c  th  ữ ế ế ậ ụ ể

Các chi n thu t thế ậ ường s  d ng trong đá đ n:  ử ụ ơ Tăng uy l c c a quự ủ ả phát c u b ng cách phát c u chu n, chính xác và t p trungầ ằ ầ ẩ ậ  vào nh ng ch  y uữ ỗ ế  

c a đ i phủ ố ương; Đá c u dài treo cao sâu c u v  phía chân không thu n r iầ ầ ề ậ ồ  

đ t ng t đ o hộ ộ ả ướng; Khoét sâu đi m y u c a đ i phể ế ủ ố ương; Bu c đ i phộ ố ươ  ng

ph i di chuy n nhi u trên sân đ  tiêu hao th  l c; Ch  đ ng đ a c u lên lả ể ề ể ể ự ủ ộ ư ầ ướ  i

đ  t n công   m i v  trí trên sân; Làm đ ng tác gi  đánh l a đ i phể ấ ở ọ ị ộ ả ừ ố ương b ngằ  các k  thu t t n công trên lỹ ậ ấ ướ   Ngoài các chi n thu t c  b ni ế ậ ơ ả  nh  trên thìư  đang còn m t s  chi n thu t khác n a. Nh ng nó ch  phù h p v i nh ngộ ố ế ậ ữ ư ỉ ợ ớ ữ  

người có đ ng c p cao.ẳ ấ  

Có th  nói r ng, nhi u chi n thu t trong đá đ n đ u có th  v n d ngể ằ ề ế ậ ơ ề ể ậ ụ  trong đá đôi, đá ba người. Tuy nhiên khi đá đôi, ba ngườ ầ ưi c n l u ý đ c bi tặ ệ  

đ n vi c ph i h p t  ch c t n công thế ệ ố ợ ổ ứ ấ ường xuyên và phòng th  có hi u quủ ệ ả trong quá trình thi đ u. Đ c tr ng có chi n thu t: ấ ặ ư ế ậ Phát c u có ngầ ười che; Phân chia khu v c ki m soát trên sân; T n công d t đi m b ng ph i h p đ ng đ i;ự ể ấ ứ ể ằ ố ợ ồ ộ  

Ph n công b ng ch n c u; Đánh l a đ i phả ằ ắ ầ ừ ố ương trong ph i h p và t n công.ố ợ ấ

Chi n thu t đá đôi nam ­ n  ế ậ ữ

V  ý đ  chi n thu t gi ng nh  đá đôi thông thề ồ ế ậ ố ư ường, nh ng do tinh ch tư ấ  

đ c bi t trong đá đôi nam – n  là c u ph i qua VĐV n  trặ ệ ữ ầ ả ữ ước khi bay sang sân đ i phố ương và chi u cao c a lề ủ ưới ch  là 1.3m ( u tiên cho VĐV n ) nênỉ ư ữ  

nó có nh ng nét chi n thu t riêng ph i hu n luy n cho các c p VĐV. Khi đáữ ế ậ ả ấ ệ ặ  đôi nam – n  không nên nghĩ r ng v i lữ ằ ớ ưới th p 1.3cm, các VĐV nam s  dấ ẽ ễ 

th c hi n k  thu t. B i vì các VĐV nam đang đự ệ ỹ ậ ở ượ ậc t p luy n   m c lệ ở ứ ướ  i1.5m, nay đ t ng t h  xu ng 20cm nên ph n nhi u không tránh kh i b  ngộ ộ ạ ố ầ ề ỏ ỡ ỡ 

và nhi u khi do không đề ượ ậc t p luy n k  mà k t qu  tr n đ u b   nh hệ ỹ ế ả ậ ấ ị ả ưởng. 

Chi n thu t đ ng đ i  ế ậ ồ ộ

Thi đ u đ ng đ i là t ng h p c a thi đ u đ n và đôi. M i m t tr n thiấ ồ ộ ổ ợ ủ ấ ơ ỗ ộ ậ  

đ u đ ng đ i g m 3 tr n đ n – đôi – đ n. Chi n thu t thi đ u đ ng đ i chấ ồ ộ ồ ậ ơ ơ ế ậ ấ ồ ộ ủ 

y u là cách s p x p đ i hình   các tr n đ n – đôi – đ n và th  t  các VĐV sế ắ ế ộ ở ậ ơ ơ ứ ự ẽ thi đ u các tr n trên c  th  g m: Chi n thu t dùng ch  l c c a mình g p chấ ậ ụ ể ồ ế ậ ủ ự ủ ặ ủ 

l c c a đ i phự ủ ố ương; Chi n thu t né ch  l c c a đ i phế ậ ủ ự ủ ố ương

Trong đó c n ph i chú ý đ n các y u t   nh hầ ả ế ế ố ả ưởng và quy t đ nh t iế ị ớ  

th ng l i c a t ng tr n đ u nh : Trình đ  k  thu t, ý chí và quy t tâm thiắ ợ ủ ừ ậ ấ ư ộ ỹ ậ ế  

đ u, chi n thu t thi đ u, t  tấ ế ậ ấ ư ưởng ch  đ o, th  l c, tr ng thái tâm lý thi đ u ỉ ạ ể ự ạ ấ

Khi v n d ng ph i có m c đích rõ ràng, trên c  s  phát huy  u đi m,ậ ụ ả ụ ơ ở ư ể  

h n ch  đạ ế ược nhược đi m c a b n thân, đ  khai thác nh ng đi m y u c aể ủ ả ể ữ ể ế ủ  

đ i phố ương, đ ng th i h n ch  đi m m nh c a h  V i tinh th n l y t nồ ờ ạ ế ể ạ ủ ọ ớ ầ ấ ấ  công làm chính, k t h p v i phòng th  tích c c, ch  đ ng đ  giành th ng l iế ợ ớ ủ ự ủ ộ ể ắ ợ  trong t ng tr n đ u.ừ ậ ấ

Trong m i tr n đ u, khi g p thu n l i ph i nhanh chóng áp đ o đ iỗ ậ ấ ặ ậ ợ ả ả ố  

phương, không b  l  th i c  giành đi m s  Ngỏ ỡ ờ ơ ể ố ượ ạc l i lúc g p b t l i ph iặ ấ ợ ả  bình tĩnh, t  tin, dùng l i đá chính xác, an toàn trong t ng qu  tìm c  h i giànhự ố ừ ả ơ ộ  

l i th  ch  đ ng.ạ ế ủ ộ