Luận án tiến sĩ Nông nghiệp: Xác định nhu cầu năng lượng cho duy trì và tăng trọng của bò lai nuôi thịt tại Việt Nam

Mục đích nghiên cứu của luận án Xác định nhu cầu năng lượng cho duy trì và tăng trọng của bò lai nuôi thịt tại Việt Nam nhằm xác định được nhu cầu năng lượng trao đổi cho duy trì và tăng trọng của bò lai nuôi thịt tại Việt Nam.

B  GIÁO D C VÀ ĐÀO T O       B  NÔNG NGHI P VÀ PTNTỘ Ụ Ạ Ộ Ệ

VI N CHĂN NUÔIỆ

LÊ ĐÌNH KH N Ả

LU N ÁN TI N SĨ NÔNG NGHI P Ậ Ế Ệ

B  GIÁO D C VÀ ĐÀO T O      B  NÔNG NGHI P VÀ PTNTỘ Ụ Ạ Ộ Ệ

VI N CHĂN NUÔIỆ

LÊ ĐÌNH KH N Ả

XÁC Đ NH NHU C U Ị Ầ

NĂNG L ƯỢ NG CHO DUY TRÌ VÀ TĂNG TR NG Ọ

C A  BÒ LAI NUÔI TH T T I VI T NAM Ủ Ị Ạ Ệ

ii

L I CAM ĐOANỜ

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u khoa h c c a riêngứ ọ ủ  tôi. Các s  li u, k t qu  nghiên c u nêu trong lu n án này là trung th c,ố ệ ế ả ứ ậ ự  khách quan và ch a đư ược ai b o v    b t k  h c v  nào.ả ệ ở ấ ỳ ọ ị

Tôi xin cam đoan m i s  giúp đ  cho vi c th c hi n lu n án nàyọ ự ỡ ệ ự ệ ậ  

đã đượ ả ơc c m  n và các thông tin trích d n trong lu n án này đ u đã đẫ ậ ề ượ  c

ch  rõ ngu n g c.ỉ ồ ố

Tác gi  lu n ánả ậ

L I C M  NỜ Ả Ơ

Trong su t th i gian h c t p, nghiên c u đ  tài và hoàn thành lu nố ờ ọ ậ ứ ề ậ  

án, tôi đã nh n đậ ượ ự ảc s  gi ng d y, hạ ướng d n và ch  b o c a các th yẫ ỉ ả ủ ầ  

cô. Đ ng th i tôi cũng đã nh n đồ ờ ậ ượ ực s  giúp đ , đ ng viên c a v , con,ỡ ộ ủ ợ  gia đình, b n bè và đ ng nghi p.ạ ồ ệ

Nhân d p hoàn thành lu n án này, cho phép tôi đị ậ ược bày t  lòngỏ  kính tr ng, s  bi t  n sâu s c t i các th y họ ự ế ơ ắ ớ ầ ướng d n khoa h c: GS.TS.ẫ ọ  

Vũ Chí Cương Phó Vi n trệ ưởng Vi n Chăn nuôi, PGS.TS. Bùi Quangệ  

Tu n gi ng viên cao c p H c vi n Nông nghi p Vi t Nam. Hai th y đãấ ả ấ ọ ệ ệ ệ ầ  dành nhi u công s c, th i gian hề ứ ờ ướng d n t n tình, t o đi u ki n thu nẫ ậ ạ ề ệ ậ  

l i cho tôi trong su t quá trình h c t p, nghiên c u th c hi n đ  tài vàợ ố ọ ậ ứ ự ệ ề  hoàn thành lu n án.ậ

Tôi xin bày t  lòng bi t  n chân thành t i lãnh đ o Vi n Chănỏ ế ơ ớ ạ ệ  nuôi, các th y cô giáo c a Vi n, các cán b  viên ch c c a phòng Đào t oầ ủ ệ ộ ứ ủ ạ  

và Thông tin, B  môn Dinh dộ ưỡng và Th c ăn chăn nuôi, Trung tâmứ  Nghiên c u và B o t n v t nuôi đã t n tình giúp đ  tôi trong quá trìnhứ ả ồ ậ ậ ỡ  

h c t p, nghiên c u th c hi n đ  tài và hoàn thành lu n án.ọ ậ ứ ự ệ ề ậ

Tôi xin chân thành c m  n t i GS. TS. Vũ Chí Cả ơ ớ ương, ch  d  ánủ ự  ACIAR­LPS/2008/049 phía Vi t Nam đã cho phép tôi đệ ượ ử ục s  d ng m tộ  

ph n k t qu  c a d  án.ầ ế ả ủ ự

Tôi cũng xin chân thành c m  n ban lãnh đ o, cán b  viên ch cả ơ ạ ộ ứ  

c a Trung tâm phát tri n chăn nuôi Hà N i đã nhi t tình giúp đ  và t oủ ể ộ ệ ỡ ạ  

đi u ki n thu n l i cho tôi trong su t quá trình th c hi n đ  tài.ề ệ ậ ợ ố ự ệ ề

Và tôi xin chân thành c m  n t i toàn th  gia đình, b , m , v ,ả ơ ớ ể ố ẹ ợ  con, các anh em, b n bè, đ ng nghi p đã giúp đ , đ ng viên, khuy nạ ồ ệ ỡ ộ ế  khích và t o m i đi u ki n thu n l i đ  tôi hoàn thành lu n án này!ạ ọ ề ệ ậ ợ ể ậ

       Hà N i, ngày       tháng       năm 2017ộ

       Tác gi  lu n ánả ậ

      Lê Đình Kh nả

              5  1.2.2. Ph ng pháp nghiên c u nhu c u năng lươ ứ ầ ượng cho tăng tr ngọ

               8  1.3.2. Nhu c u năng l ng cho tăng tr ng và các y u t   nh h ngầ ượ ọ ế ố ả ưở

               29   2.1.1. Đ i tố ượng, th i gian và đ a đi m nghiên c uờ ị ể ứ

              29   2.1.3. B  trí thí nghi mố ệ

               29   2.1.4. Th c ăn và kh u ph nứ ẩ ầ

              30   2.1.5. Các ch  tiêu và ph ng pháp theo dõiỉ ươ

              32   2.1.6. Ph ng pháp phân tích thành ph n hóa h c ươ ầ ọ

               35   2.1.7. Tính toán và x  lý s  li uử ố ệ

               35   

              36   2.2.1. Phân tích b  s  li u v  béo bò th  nh t đ  ộ ố ệ ỗ ứ ấ ể ước tính nhu c uầ  

năng lượng trao đ i cho tăng tr ng (MEg) ổ ọ

              37   2.2.2. Phân tích b  s  li u v  béo bò th  hai đ  ộ ố ệ ỗ ứ ể ước tính nhu c u năngầ  

lượng trao đ i cho tăng tr ng (MEg) ổ ọ

               37   

               39   2.3.1. So sánh nhu c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì và tăng tr ngổ ọ  

cho bò lai nuôi th t t i Vi t Nam xác đ nh đị ạ ệ ị ược trong b  sộ ố 

li u v  béo bò th  nh t v i các nhu c u t ng đ ng c aệ ỗ ứ ấ ớ ầ ươ ươ ủ  Thái Lan

              39   2.3.2. So sánh nhu c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì, tăng tr ng c aổ ọ ủ  

bò lai nuôi th t t i Vi t Nam xác đ nh đị ạ ệ ị ược trong b  s  li u vộ ố ệ ỗ béo bò th  hai v i các nhu c u tứ ớ ầ ương đ ng c a Thái Lanươ ủ

TĂNG TR NG C A BÒ LAI NUÔI TH T T I VI T NAMỌ Ủ Ị Ạ Ệ  

2.4.1. Thí nghi m b  sung keo d u nuôi v  béo bò đ  ki m ch ng k tệ ổ ậ ỗ ể ể ứ ế  

qu  v  nhu c u năng l ng trao đ i cho duy trì và nhu c uả ề ầ ượ ổ ầ  năng lượng cho tăng tr ng c a bò lai nuôi th t t i Vi t Namọ ủ ị ạ ệ

2.4.2. Thí nghi m b  sung lá dâu t m nuôi v  béo bò đ  ki m ch ngệ ổ ằ ỗ ể ể ứ  

k t qu  v  nhu c u năng l ng trao đ i cho duy trì và nhu c uế ả ề ầ ượ ổ ầ  năng lượng cho tăng tr ng c a bò lai nuôi th t t i Vi t Namọ ủ ị ạ ệ

2.4.3. Thí nghi m nghiên c u  nh h ng c a vi c b  sung b t c  s nệ ứ ả ưở ủ ệ ổ ộ ủ ắ  

có ho c không b  sung khô d u l c đ n năng su t v  béo c aặ ổ ầ ạ ế ấ ỗ ủ  

bò Lai Sind đ  ki m ch ng k t qu  v  nhu c u năng l ngể ể ứ ế ả ề ầ ượ  trao đ i cho duy trì và nhu c u năng lổ ầ ượng cho tăng tr ng c aọ ủ  

bò lai nuôi th t t i Vi t Namị ạ ệ

               53   

   58   

               58   3.1.1. K t qu  ế ả

              58   3.1.2. Th o lu n ả ậ

              60   

              66   3.2.1. K t qu  ế ả

              66   3.2.2. Th o lu nả ậ

               70   

3.3. K T QU  NGHIÊN C U 3: SO SÁNH NHU C U NĂNGẾ Ả Ứ Ầ  

              72   3.3.1. So sánh nhu c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì và tăng tr ngổ ọ  

cho bò lai nuôi th t t i Vi t Nam xác đ nh đị ạ ệ ị ược trong b  sộ ố 

li u v  béo bò th  nh t v i các nhu c u t ng đ ng c aệ ỗ ứ ấ ớ ầ ươ ươ ủ  Thái Lan

              72   3.3.2. So sánh nhu c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì, tăng tr ng c aổ ọ ủ  

bò lai nuôi th t t i Vi t Nam xác đ nh đị ạ ệ ị ược trong b  s  li u vộ ố ệ ỗ béo bò th  hai v i các nhu c u tứ ớ ầ ương đ ng c a Thái Lan ươ ủ

3.4.1. K t qu  c a thí nghi m b  sung keo d u nuôi v  béo bò đế ả ủ ệ ổ ậ ỗ ể 

ki m ch ng k t qu  v  nhu c u năng lể ứ ế ả ề ầ ượng trao đ i cho duyổ  trì và nhu c u năng l ng cho tăng tr ng c a bò lai nuôi th t t iầ ượ ọ ủ ị ạ  

              104   3.4.2. K t qu  thí nghi m b  sung lá dâu t m nuôi v  béo bò đ  ki mế ả ệ ổ ằ ỗ ể ể  

ch ng k t qu  v  nhu c u năng lứ ế ả ề ầ ượng trao đ i cho duy trì vàổ  nhu c u năng l ng cho tăng tr ng c a bò lai nuôi th t t i Vi tầ ượ ọ ủ ị ạ ệ  Nam 

               106   3.4.3. K t qu  thí nghi m nghiên c u  nh hế ả ệ ứ ả ưởng c a vi c b  sungủ ệ ổ  

b t c  s n có ho c không b  sung khô d u l c đ n năng su tộ ủ ắ ặ ổ ầ ạ ế ấ  

v  béo c a bò Lai Sind đ  ki m ch ng k t qu  v  nhu c uỗ ủ ể ể ứ ế ả ề ầ  

năng l ng trao đ i cho duy trì và nhu c u năng lượ ổ ầ ượng cho tăng 

tr ng c a bò lai nuôi th t t i Vi t Namọ ủ ị ạ ệ

               108   3.4.4. Th o lu nả ậ

DANH M C B NG BI UỤ Ả Ể

(Mj/ngày) trong b n h  th ng dinh dố ệ ố ưỡng

B ng 1.2. Ph ng trình s  d ng đ  tính nhu c u năng lả ươ ử ụ ể ầ ượng thu n ầ

cho tăng tr ngọ

            16   

B ng 1.3. Nhu c u năng lả ầ ượng trao đ i cho duy trì c a bò th t t  b nổ ủ ị ừ ố  

h  th ng dinh d ng và t  các nghiên c u c a Vi n Nôngệ ố ưỡ ừ ứ ủ ệ  nghi p,   Th c   ph m   và   Sinh   h c   (AFBI   ­Agri­food   andệ ự ẩ ọ  Biosciences, Northern Ireland, d n theo Cottrill và cs., 2010)ẫ  

s  d ng s  li u t  bu ng hô h pử ụ ố ệ ừ ồ ấ

thu n cho duy trì   bò th t đ c công b  trên th  gi i tầ ở ị ượ ố ế ớ ừ 1989

B ng 2.5. T  l  các nguyên li u th c  ăn và giá tr  dinh d ng  ả ỷ ệ ệ ứ ị ưỡ

c a kh u ph n thí nghi mủ ẩ ầ ệ

B ng 2.6. Thành ph n hóa h c c a th c ăn s  d ng trong thí nghi mả ầ ọ ủ ứ ử ụ ệ  

nuôi d ng b  sung lá dâu t mưỡ ổ ằ

B ng 2.7. T  l  các nguyên li u th c  ăn và giá tr  dinh d ng  ả ỷ ệ ệ ứ ị ưỡ

c a kh u ph n thí nghi mủ ẩ ầ ệ

B ng 2.8. S  đ  và kh u ph n thí nghi mả ơ ồ ẩ ầ ệ

B ng 2.9. Thành ph n hóa h c c a th c ăn s  d ng trong thí nghi mả ầ ọ ủ ứ ử ụ ệ   

B ng 3.2. Giá tr  trung bình v  trao đ i năng l ng c a bò nuôi duy trìả ị ề ổ ượ ủ  

(nhi t s n xu t ra) và trao đ i c  b n (nhi t s n xu t lúcệ ả ấ ổ ơ ả ệ ả ấ  đói) (n=6)

B ng 3.6. Giá tr  năng lả ị ượng trao đ i ăn vào   b  s  li u v  béo bò ổ ở ộ ố ệ ỗ

th  nh t t i Vi t Nam v i giá tr  năng lứ ấ ạ ệ ớ ị ượng trao đ i ăn vàoổ  

c a bò th t   Thái Lanủ ị ở

            73   

B ng 3.7. Giá tr  năng lả ị ượng trao đ i cho duy trì   b  s  li u v  béoổ ở ộ ố ệ ỗ  

bò th  nh t t i Vi t Nam v i giá tr  năng lứ ấ ạ ệ ớ ị ượng trao đ i choổ  duy trì lý thuy t c a bò th t   Thái Lanế ủ ị ở

B ng 3.8. Giá tr  năng lả ị ượng trao đ i cho tăng tr ng   b  s  li u vổ ọ ở ộ ố ệ ỗ 

béo bò th  nh t t i Vi t Nam v i giá tr  năng l ng trao đ iứ ấ ạ ệ ớ ị ượ ổ  cho tăng tr ng lý thuy t c a bò th t   Thái Lanọ ế ủ ị ở

B ng 3.9. Giá tr  năng lả ị ượng trao đ i ăn vào (MEI) c a b  s  li u vổ ủ ộ ố ệ ỗ 

béo bò th  hai và MEI lý thuy t c a các gi ng bò th t   Tháiứ ế ủ ố ị ở  Lan

           88   

B ng   3.10   Phân   tích   ph ng   sai   cho   các   ph ng   trình   h i   qui  ả ươ ươ ồ

3.9; 3.10 và 3.11

           91   

B ng 3.11. Giá tr  năng l ng trao đ i cho duy trì (MEm)   b  s  li u ả ị ượ ổ ở ộ ố ệ

v  béo bò th  hai t i Vi t Nam và (MEm) lý thuy t   cácỗ ứ ạ ệ ế ở  

t i Thái Lanạ

           92   

B ng 3.12. Giá tr  nhu c u năng lả ị ầ ượng trao đ i cho tăng tr ng (MEg)ổ ọ  

c a b  s  li u v  béo bò th  hai t i Vi t Nam và MEg  lýủ ộ ố ệ ỗ ứ ạ ệ  thuy t c a các gi ng bò th t   Thái Lanế ủ ố ị ở

B ng 3.13. Tăng tr ng gi a b  s  li u v  béo bò th  hai t i Vi t Namả ọ ữ ộ ố ệ ỗ ứ ạ ệ  

và tăng tr ng lý thuy t c a các gi ng bò th t   Thái Lanọ ế ủ ố ị ở

B ng 3.14. Nhu c u năng lả ầ ượng trao đ i cho bò lai nuôi th t t i Vi tổ ị ạ ệ  

Nam

           103   

c a bò lai nuôi th t t i Vi t Namủ ị ạ ệ

B ng 3.16. K t qu  ki m ch ng nhu c u ME cho duy trì và tăng tr ngả ế ả ể ứ ầ ọ  

theo nhu c u c a bò lai nuôi th t t i Vi t Nam trong thíầ ủ ị ạ ệ  nghi m s  d ng lá dâu t m*ệ ử ụ ằ

B ng 3.17. K t qu  ki m ch ng nhu c u năng l ng trao đ i cho duyả ế ả ể ứ ầ ượ ổ  

trì và tăng tr ng c a bò lai nuôi th t t i Vi t Nam trong thíọ ủ ị ạ ệ  nghi m b  sung b t c  s n có ho c không b  sung khô d uệ ổ ộ ủ ắ ặ ổ ầ  

l cạ

            109   

DANH M C S  Đ  HÌNHỤ Ơ Ồ

Đồ thị 1.1 Quan hệ giữa khối lượng bò đực và nhu cầu năng lượng

trao đổi cho duy trì tính theo bốn hệ thống dinh dưỡng 10

Đồ thị 1.2 Quan hệ giữa khối lượng bò đực và năng lượng trao đổi

cho tăng trọng tính từ bốn hệ thống dinh dưỡng 16

Đồ thị 1.3 Quan hệ giữa lượng năng lượng trao đổi ăn vào

và cân bằng năng lượng ở bò thịt 20

Đồ thị 3.1 Hồi quy giữa tăng trọng lý thuyết và năng lượng trao đổi

89

Đồ thị 3.10 Hồi quy giữa tăng trọng với tổng năng lượng trao đổi ăn vào với tổng nhu cầu năng lượng trao đổi ăn vào lý thuyết của địa phương Thái Lan

90

Đồ thị 3.11 Hồi quy giữa tăng trọng với tổng năng lượng trao đổi ăn vào với tổng nhu cầu năng lượng trao đổi ăn vào lý thuyết của bò lai Brahman Thái Lan 90

Đồ thị 3.12 Hồi quy giữa tăng trọng với tổng năng lượng trao đổi

lý thuyết cho bò Brahman Thái Lan 97

Đồ thị 3.13 Hồi quy giữa tăng trọng với tổng năng lượng trao đổi

lý thuyết cho bò địa phương Thái Lan 98

Đồ thị 3.14 Hồi quy giữa tăng trọng với tổng năng lượng trao đổi lý thuyết cho bò lai Brahman Thái Lan 98

Đồ thị 3.15 Hồi quy giữa tăng trọng với tổng năng lượng trao đổi

lý thuyết với nghiên cứu 3.2 của chúng tôi 99

DANH M C CÁC CH  VI T T TỤ Ữ Ế Ắ

ADF X  không tan trong môi tr ng a xít ( ơ ườ Acid detergent fiber)

AFBI Vi n sinh h c, th c ph m và nông nghi p, B c Ailen  ệ ọ ự ẩ ệ ắ

ARC H i đ ng nghiên c u qu c gia M  (National resach council) ộ ồ ứ ố ỹ

EBG Tăng tr ng tính theo kh i l ọ ố ượ ng không có ch t ch a   đ ấ ứ ở ườ ng tiêu 

hóa (Empty body weight gain)

EBW Kh i l ng không có ch t ch a   đ ng tiêu hóa (Empty body weight) ố ượ ấ ứ ở ườ      

FCR H  s  chuy n hóa th c ăn (Feed conversion ratio) ệ ố ể ứ

FHP Nhi t s n xu t lúc đói (Fasting heat production) ệ ả ấ

FUEU Năng l ượ ng th i ra qua n ả ướ c ti u   tr ng thái đói  ể ở ạ

(Fasting urinary nergy utput)

GP 24 24 gi    th c ăn v i d ch d  c  (24 hours gas production) ờ ủ ứ ớ ị ạ ỏ

HI Năng l ượ ng gia nhi t c a kh u ph n th c ăn ( ệ ủ ẩ ầ ứ Heat Increment)

INRA Vi n nghiên c u Nông nghi p Qu c gia Pháp ệ ứ ệ ố

k m H  s  s  d ng năng l ệ ố ử ụ ượ ng trao đ i cho duy trì ổ

k g H  s  s  d ng năng l ệ ố ử ụ ượ ng trao đ i cho tăng tr ng ổ ọ

k l H  s  s  d ng năng l ệ ố ử ụ ượ ng trao đ i cho ti t s a ổ ế ữ

k f H  s  s  d ng năng l ệ ố ử ụ ượ ng trao đ i cho nuôi thai ổ

ME g Năng l ượ ng trao đ i cho tăng tr ng ( ổ ọ Metabolizable energy for 

growth)

ME m Năng l ng trao đ i cho duy trì (Metabolizable energy for maintenance) ượ ổ Mean

N

Giá tr  trung bình ị

Ni tơ

NDF X  không tan trong môi tr ng trung tính ( ơ ườ Neutral detergent fiber)

NE g Năng l ượ ng thu n cho tăng tr ng (Net enery for growth) ầ ọ

NEI Năng l ượ ng thu n c a th c ăn ăn vào (Net energy intex) ầ ủ ứ

NRC H i đ ng nghiên c u Qu c gia M  (National research council) ộ ồ ứ ố ỹ

PDI Protein tiêu hóa   ru t non (Digestible protein in small intestine) ở ộ

TDN T ng các ch t dinh d ổ ấ ưỡ ng tiêu hóa đ ượ c (Total of digestible 

M  Đ UỞ Ầ

1. TÍNH C P THI T C A Đ  TÀIẤ Ế Ủ Ề

Vi c ệ xây d ng kh u ph n ăn cho gia súc nói chung cũng nh  cho bòự ẩ ầ ư  

th t nói riêng   nị ở ước ta ch  y u d a theo các h  th ng tiêu chu n c a nủ ế ự ệ ố ẩ ủ ướ  cngoài nh :  ư ARC (1980),   AFRC (1993), INRA (1989), SCA (1990), NRC (2000)  Trong đó, nhu c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì (Metabolizableổ  energy for maintenance: MEm) trong các h  th ng năng lệ ố ượng đượ ử ụ  c s  d ng

hi n nay t i châu Âu và B c M  đệ ạ ắ ỹ ược tính toán trên c  s  các s  li u c aơ ở ố ệ ủ  các thí nghi m đo trao đ i nhi t. Ví d , trong h  th ng năng lệ ổ ệ ụ ệ ố ượng trao đ iổ  (Metabolizable energy: ME) c a ARC (1980), nhu c u năng lủ ầ ượng thu nầ  cho duy trì (Net enery for maintenance: NEm) được tính toán d a trên các sự ố 

li u v  trao đ i đói (Fasting metabolism: FM) c ng v i năng lệ ề ổ ộ ớ ượng th i raả  qua nước ti u   tr ng thái đói (Fasting urinary energy utput),   bò đ c thi nể ở ạ ở ự ế  

gi ng chuyên d ng th t và bò cái s a không ch a cho ăn h n ch  m t th iố ụ ị ữ ử ạ ế ộ ờ  gian dài (thường là   m c duy trì). Tuy nhiên, vi c áp d ng nhu c u năngở ứ ệ ụ ầ  

lượng trao đ i cho duy trì cũ   bò th t hi n không còn chính xác n a, m tổ ở ị ệ ữ ộ  

s  nố ước nh  Anh, M  và c  Châu Âu đang hi u ch nh đ  có h  th ng m i.ư ỹ ả ệ ỉ ể ệ ố ớ  

 Vi t Nam, các nghiên c u tr c đây th ng áp d ng nhu c u năng

lượng (cho duy trì và tăng tr ng) c a các nọ ủ ước trên th  gi i, cho đ n nayế ớ ế  

ch a có s  li u v  nhu c u năng lư ố ệ ề ầ ượng duy trì, nhu c u tăng tr ng cho bòầ ọ  lai nuôi th t t i Vi t Nam trong đi u ki n khí h u nhi t đ i. Vi c xác đ nhị ạ ệ ề ệ ậ ệ ớ ệ ị  các nhu c u này là r t c n thi t và c p bách, có tính khoa h c và th c ti nầ ấ ầ ế ấ ọ ự ễ  cao trong s n xu t hi n nay.ả ấ ệ

Chính vì v y, chúng tôi nghiên c u đ  tài: ậ ứ ề "Xác đ nh nhu c u năngị ầ  

lượng cho duy trì và tăng tr ng c a bò lai nuôi th t t i Vi t Nam”.ọ ủ ị ạ ệ  

2. M C TIÊU C A Đ  TÀIỤ Ủ Ề

Xác đ nh đị ược nhu c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì và tăng tr ngổ ọ  

c a bò lai nuôi th t t i Vi t Nam.ủ ị ạ ệ

3. PH M VI NGHIÊN C UẠ Ứ

Nghiên c u xác đ nh nhu c u năng lứ ị ầ ượng trao đ i cho duy trì và tăngổ  

tr ng c a bò lai nuôi th t t i Vi t Nam đọ ủ ị ạ ệ ược ti n hành trên bò đ c Lai Sindế ự  

và bò đ c lai nuôi th t các gi ng Droughtmaster, Red Angus, Brahman v iự ị ố ớ  

bò cái Lai Sind nuôi   các vùng khác nhau v i các đi u ki n sinh thái, khíở ớ ề ệ  

h u th i ti t và ch  đ  dinh dậ ờ ế ế ộ ưỡng khác nhau

4. Ý NGHĨA KHOA H C VÀ TH C TI N C A LU N ÁNỌ Ự Ễ Ủ Ậ

4.1. V  m t khoa h cề ặ ọ

K t qu  lu n án là c  s  khoa h c quan tr ng cho vi c xây d ng vàế ả ậ ơ ở ọ ọ ệ ự  cân đ i năng lố ượng trong kh u ph n c a bò lai nuôi th t t i Vi t Nam nh mẩ ầ ủ ị ạ ệ ằ  

đ m b o ti t ki m đả ả ế ệ ược th c ăn, đem l i l i nhu n cho ngứ ạ ợ ậ ười chăn nuôi 

bò lai nuôi th t t i Vi t Nam. Đây cũng là c  s  khoa h c cho các nghiênị ạ ệ ơ ở ọ  

c u ti p theo v  nhu c u năng lứ ế ề ầ ượng trao đ i cho đ  tu i nh  h n c a bòổ ộ ổ ỏ ơ ủ  lai nuôi th t t i Vi t Nam và các nhu c u ME cho nuôi thai, ti t s a   bò cáiị ạ ệ ầ ế ữ ở  lai nuôi th t.ị

K t qu  này cũng là tài li u tham kh o có giá tr  khoa h c cho gi ngế ả ệ ả ị ọ ả  

S  lố ượng ch t dinh dấ ưỡng c n ầ thi t cho gia súc đế ược g i b ng thu tọ ằ ậ  

ng  nhu c u dinh dữ ầ ưỡng hay tiêu chu n ăn. Tuy nhiên trong th c t  gi aẩ ự ế ữ  hai thu t ng  trên không hoàn toàn gi ng nhau. Nhu c u dinh dậ ữ ố ầ ưỡng là 

lượng ch t dinh dấ ưỡng mà gia súc c n cho m t ch c năng nào đó c a cầ ộ ứ ủ ơ 

th  Còn tiêu chu n ăn thể ẩ ường  được các h  th ng dinh dệ ố ưỡng (NRC, AFRC, SCA, ARC…), đ a ra cao h n nhu c u m t chút nh m t o m tư ơ ầ ộ ằ ạ ộ  hành lang an toàn trong nuôi dưỡng. Đi u này là do có s  khác nhau chút ítề ự  

v  nhu c u dinh dề ầ ưỡng cho cùng m t ch c năng gi a các gia súc khác nhauộ ứ ữ  (Mc Donald và cs., 2002)

Theo đ nh nghĩa c a Mc Donald và cs. (2002), nhu c u năng lị ủ ầ ượ  ngtrao đ i cho duy trì c a m t gia súc là lổ ủ ộ ượng năng lượng c n thi t đ  giaầ ế ể  súc đó duy trì tr ng thái c  th   n đ nh, không s n xu t (không cho s a,ạ ơ ể ổ ị ả ấ ữ  không tăng tr ng, không mang thai ) và không đi l i ho c làm b t c  vi cọ ạ ặ ấ ứ ệ  

gì. Vì gia súc r t hi m khi đấ ế ược nuôi   tr ng thái không s n xu t nênở ạ ả ấ  

dường nh  tr ng thái duy trì ch  là khái ni m khoa h c thu n tuý (Mcư ạ ỉ ệ ọ ầ  Donald và cs., 2002). H n n a “Năng lơ ữ ượng trao đ i cho duy trì”, cũngổ  không ph i là m t khái ni m ch t ch , vì nó không tách đả ộ ệ ặ ẽ ược ph n năngầ  

lượng c n cho các ho t đ ng nh m duy trì tr ng thái cân b ng c a c  thầ ạ ộ ằ ạ ằ ủ ơ ể 

và ph n m t đi cho vi c kích ho t hay do hi u su t th p c a các ph n  ngầ ấ ệ ạ ệ ấ ấ ủ ả ứ  sinh hóa trong c  th  (Van Soest, 1994). M c dù v y, các khái ni m nàyơ ể ặ ậ ệ  

v n đẫ ượ ấ ảc t t c  các h  th ng dinh dệ ố ưỡng hi n hành s  d ng đ  xác đ nhệ ử ụ ể ị  tiêu chu n ăn cho gia súc, gia c m.ẩ ầ

Nhu c u năng lầ ượng cho s n xu t là lả ấ ượng năng lượng c n thi t choầ ế  các quá trình s n xu t th t, s a và nuôi thai c a gia súc. Trong vài th p kả ấ ị ữ ủ ậ ỷ qua, vi c nghiên c u xác đ nh nhu c u dinh dệ ứ ị ầ ưỡng c a bò đủ ược th c hi nự ệ  

ch  y u b i m t s  nủ ế ở ộ ố ướ ởc   Châu Âu, B c M  và Australia và do đó t t cắ ỹ ấ ả các h  th ng dinh dệ ố ưỡng hi n nay trên th  gi i đ u đệ ế ớ ề ược xây d ng t  cácự ừ  khu v c này. Đ i v i các khu v c còn l i trên th  gi i, h u h t đ u ápự ố ớ ự ạ ế ớ ầ ế ề  

d ng nh ng h  th ng dinh dụ ữ ệ ố ưỡng trên đ  xây d ng kh u ph n ăn. Cácể ự ẩ ầ  nghiên c u c  b n ch  m i đứ ơ ả ỉ ớ ược b t đ u trong nh ng năm g n đây.ắ ầ ữ ầ

T ng nhu ổ c u năng lầ ượng c a m t gia súc hay m t gia c m, chính làủ ộ ộ ầ  

t ng các nhu c u c n cho duy trì và s n xu t c a gia súc hay gia c m đó. ổ ầ ầ ả ấ ủ ầ Ở 

bò nói chung, nhu c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì chi m t  34 đ n 59%ổ ế ừ ế  

t ng nhu c u năng lổ ầ ượng (Mc Donald và cs., 2002), nhu c u này ph  thu cầ ụ ộ  

r t nhi u vào lo i hình s n xu t (Ferrel và Jenkens, 1987). Ví d  nh    bòấ ề ạ ả ấ ụ ư ở  cái sinh s n hả ướng th t, nhu c u năng lị ầ ượng trao đ i cho duy trì chi mổ ế  kho ng 70% t ng nhu c u hàng ngày, trong khi giá tr  này là 90% đ i v i bòả ổ ầ ị ố ớ  

đ c gi ng và dự ố ưới 40% đ i v i bò đang sinh trố ớ ưởng. Đi u này cho th y, sề ấ ự thành công trong chăn nuôi bò   b t k  h  th ng chăn nuôi nào (trong đi uở ấ ỳ ệ ố ề  

ki n nuôi t n thu, nghèo dinh dệ ậ ưỡng hay trong đi u ki n nuôi dề ệ ưỡng đáp 

ng đ y đ  ti m năng di truy n c a gi ng), đ u ph  thu c r t l n vào

ki n th c và s  hi u bi t v  nhu c u năng lế ứ ự ể ế ề ầ ượng trao đ i cho duy trì.ổ

1.2. CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C U NHU C U NĂNG LỨ Ầ ƯỢNG CHO BÒ

1.2.1. Phương pháp nghiên c u nhu c u năng lứ ầ ượng trao đ i cho duy trìổ

Theo Mc Donald và cs. (2002), có 4 phương pháp có th  s  d ng để ử ụ ể xác đ nh nhu c u năng lị ầ ượng trao đ i cho duy trì   gia súc nhai l i là: ổ ở ạ

(1) Đo nhi t lệ ượng tr c ti p (Animal calorimetry). ự ế

(2) Đo nhi t lệ ượng gián ti p (Indirect calorimetry) thông qua hô h p sế ấ ử 

d ng bu ng hô h p (Respiration chamber). ụ ồ ấ

(3) Đo năng lượng tích lũy b ng k  thu t cân b ng Carbon­Nit  ằ ỹ ậ ằ ơ

(4)   Đo   năng   lượng   tích   lũy   b ng   k   thu t   gi t   m   so   sánhằ ỹ ậ ế ổ  (Comparative slaughter technique). 

Th c t  hi n nay ngự ế ệ ười ta thường dùng phương pháp mô hình hóa (Modelling), s  d ng nhi u s  li u, t  nhi u ngu n đ  tính toán và phânử ụ ề ố ệ ừ ề ồ ể  tích (Dumas và cs., 2008; Dhanoa và cs., 2003; Kebrreab và cs., 2004; Mills 

và cs., 2001; Beever và cs., 2000; Gerrits và cs., 1997; AFRC 1991; Baldwin 1995; Baldwin và Smith, 1971; France và cs., 1987: France và cs., 1982). 

M i phỗ ương pháp ti n hành trên đ u có nh ng  u đi m và nhế ề ữ ư ể ượ  c

đi m riêng. Tuy nhiể ên, h u h t các h  th ng dinh dầ ế ệ ố ưỡng đang đượ ử ộ  c s  r ngrãi trên th  gi i nh  AFRC (1993), NRC (1988, 2001),ế ớ ư   INRA (1989) đ uề  

d a vào các thí nghi m trong bu ng hô h p, đ  xây d ng ho c chu n hóaự ệ ồ ấ ể ự ặ ẩ  các b ng nhu c u năng lả ầ ượng trao đ i cho duy trì và s n xu t c a bò. Trongổ ả ấ ủ  

phương pháp này, lượng nhi t s n sinh t  quá trình trao đ i đói c a gia súc,ệ ả ừ ổ ủ  

được đo b ng phằ ương pháp đo nhi t lệ ượng trong bu ng hô h p c ng v iồ ấ ộ ớ  

lượng nhi t th i ra trong nệ ả ước ti u. Nhi t s n xu t ra trong đi u ki n đóiể ệ ả ấ ề ệ  hay nhi t s n xu t lúc đói (Fasting heat production: FHP) đệ ả ấ ượ ấ ảc t t c  các hệ 

th ng dinh dố ưỡng trên dùng làm c  s  đ  xác đ nh nhu c u năng lơ ở ể ị ầ ượ  ngthu n cho duy trì c a con v t. Do có khác nhau gi a đi u ki n thí nghi mầ ủ ậ ữ ề ệ ệ  trong bu ng hô h p và đi u ki n nuôi dồ ấ ề ệ ưỡng bình thường, m t s  h  th ngộ ố ệ ố  dinh dưỡng (NRC, 1988; INRA, 1989), l y giá tr  FHP c ng thêm 10% là nhuấ ị ộ  

c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì, trong khi   m t s  h  th ng khác (Vanổ ở ộ ố ệ ố  

Es, 1978) coi FHP chính là nhu c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì.ổ  

Nh  đã th o lu n   ph n trên đ  xác đ nh nhu c u duy trì ngư ả ậ ở ầ ể ị ầ ười ta 

thường s  d ng các thí nghi m trong bu ng hô h p, đo nhi t lử ụ ệ ồ ấ ệ ượng hay đo trao đ i đói. Theo Vercoe (1970), bò c n đổ ầ ược cho nh n đói 3 ngày (72ị  gi ),ờ  sau đó đo trong 7 gi  và nhi t s n xu t ra lúc đói đờ ệ ả ấ ược coi là nhu c u duyầ  trì. Chandramoni và cs. (2000) nghiên c u trên c u, cho th y c u c n ph iứ ừ ấ ừ ầ ả  cho nh n đói 3 ngày, ngày th  4 thì đo trao đ i đói trong 24 gi  Các tác giị ứ ổ ờ ả cũng khuy n cáo r ng: Kh i lế ằ ố ượng và m c ăn trứ ước khi nh n đói không  nhị ả  

hưởng đ n FHP. Qin và cs. (2011), ti n hành thí nghi m t i Qu ng Tây ­ế ế ệ ạ ả  Trung Qu c trên trâu, bò l i cho r ng, gia súc ph i đố ạ ằ ả ược nh n đói 3 ngày,ị  

trước nh n đói t t c  trâu, bò ph i đị ấ ả ả ược cho ăn h n ch  15 ngày (419 KJạ ế  ME/kg W0,75  (Kh i lố ượng trao đ i ­Metabolic Weight: Wổ 0,75). Sau khi nh nị  đói 3 ngày, đ n ngày th  4, trâu bò đế ứ ược đo trao đ i đói trong h  th ngổ ệ ố  

bu ng hô h p d ng h p trùm đ u m  (Open­circuit hespiratory head hoods).ồ ấ ạ ộ ầ ở  Theo các tác gi  trên FHP tăng đáng tin c y khi tu i gia súc tăng (P<0,05).ả ậ ổ  Qin và cs. (2011), cho r ng FHP gi a các nhóm bò, trâu không sai khác vằ ữ ề 

th ng kê. K t qu  nghiên c u c a Vũ Chí Cố ế ả ứ ủ ương và Đinh Văn Tuy n, 2011ề  (S  li u ch a công b , 2011) cho th y đ i v i đi u ki n Vi t Nam, bòố ệ ư ố ấ ố ớ ề ệ ệ  

ph i đả ược nh n đói 4 ngày sau đó đị ược đo FHP liên t c trong 2 ngày đ  l yụ ể ấ  giá tr  trung bình c a các l n đo.ị ủ ầ

1.2.2. Phương pháp nghiên c u nhu c u năng lứ ầ ượng cho tăng tr ngọ

Song song v i vi c xác đ nh nhu c u cho duy trì, vi c xác đ nh nhu c uớ ệ ị ầ ệ ị ầ  

cho s n xu t nh  nhu c u cho tăng tr ng, cũng đả ấ ư ầ ọ ược th c hi n b i các hự ệ ở ệ 

th ng dinh dố ưỡng thông qua hai phương pháp chính là phương pháp d a vàoự  thí   nghi m   (Experimental   approach)   và   phệ ương   pháp   nhân   t   (Factorialố  approach). Ngoài ra, cũng gi ng nh  xác đ nh nhu c u năng lố ư ị ầ ượng trao đ iổ  cho duy trì, phương pháp mô hình hóa cũng được dùng khá ph  bi n đ  xácổ ế ể  

đ nh nhu c u năng lị ầ ượng cho tăng tr ng   gia súc nhai l i ọ ở ạ (Rivera­Torres và cs., 2011; Paul và cs., 1975; Noblet và Perez, 1993; Vedenov và cs., 2008, Luís Orlindo Tedeschi và cs., 2005;  Fuentes­Pila và cs., 2003; Yan và cs., 2003; Shah và cs., 2006). H u h t các ph n m m th ng kê sinh h c dùng trongầ ế ầ ề ố ọ  chăn nuôi có th  gi i các bài toán mô hình hóa. ể ả Ở phương pháp mô hình hóa, 

vi c xác đ nh nhu c u d a vào k t qu  c a hàng lo t thí nghi m nuôiệ ị ầ ự ế ả ủ ạ ệ  

dưỡng. T  các k t qu  này, các phừ ế ả ương trình h i qui đ n ho c đa chi uồ ơ ặ ề  

gi a nhu c u ME cho s n xu t v i lữ ầ ả ấ ớ ượng ME ăn vào, kh i lố ượng c  th ,ơ ể  thành ph n th t, s a s  đầ ị ữ ẽ ược xây d ng, t  đó nhu c u năng lự ừ ầ ượng trao đ iổ  cho duy trì và s n xu t đả ấ ược xác đ nh. Đ i v i phị ố ớ ương pháp nhân t , vi cố ệ  xác đ nh nhu c u năng lị ầ ượng d a vào hóa h c lự ọ ượng pháp (Stoichiometry) 

c a các thành ph n c  th  (cho th t, cho s a, nuôi thai…). ủ ầ ơ ể ị ữ

Các k t qu  nghiên c u g n đây cũng cho th y nhu c u năng lế ả ứ ầ ấ ầ ượ  ngcho s n xu t đ a ra b i các h  th ng dinh dả ấ ư ở ệ ố ưỡng hi n hành đ u không sátệ ề  

v i nhu c u th c t  Vi c xác đ nh nhu c u cho s n xu t c a bò s aớ ầ ự ế ệ ị ầ ả ấ ủ ữ  (Holstein x Red Sindhi) nuôi t i Philipine c a Trung và Ordovera (2001) choạ ủ  

th y t ng nhu c u năng lấ ổ ầ ượng t i  u cho bò nuôi nh t cao h n 10­30% soố ư ố ơ  

v i tiêu chu n c a NRC (2001). K t qu  nghiên c u c a Yan và cs. (2003),ớ ẩ ủ ế ả ứ ủ  

t i Ireland cũng cho th y nhu c u năng lạ ấ ầ ượng đ a ra b i Van Es (1978),ư ở  AFRC (1990 và 1993) và NRC (2001) th p h n nhu c u th c t  Các tác giấ ơ ầ ự ế ả này khuy n cáo khi s  d ng tiêu chu n c a AFRC (1990 và 1993) thì c nế ử ụ ẩ ủ ầ  

ph i tăng thêm 5% giá tr  trong b ng nhu c u m i đáp  ng đ  nhu c u năngả ị ả ầ ớ ứ ủ ầ  

lượng cho bò s a. Các tác gi  Nh t B n khuy n cáo r ng khi xác đ nh nhuữ ả ậ ả ế ằ ị  

c u năng lầ ượng cho bò s a ph i l u ý đ n c  thành ph n c a kh u ph n.ữ ả ư ế ả ầ ủ ẩ ầ  

N u th c ăn thô xanh chi m trên 75% kh u ph n, thì nhu c u năng lế ứ ế ẩ ầ ầ ượ  ng

ph i đả ược tăng thêm 15% so v i tiêu chu n ăn khuy n cáo b i tiêu chu nớ ẩ ế ở ẩ  

ăn cho bò s a   Nh t B n (Japanese feeding standard for beef cattle, 2000).ữ ở ậ ả  Còn đ i v i bò Holstein Friesan (HF) ch a k  cu i (9 tu n ch a cu i) c nố ớ ử ỳ ố ầ ử ố ầ  

ph i nuôi kh u ph n có hàm lả ẩ ầ ượng tổng các ch t dinh dấ ưỡng tiêu hóa đượ  c(Total of digestible nutrients: TDN) l n h n 63% (Nishida và cs., 1999).ớ ơ

1.3. NHU C U NĂNG LẦ ƯỢNG CHO BÒ TH T VÀ CÁC Y U TỊ Ế Ố 

1.3.1. Nhu c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì và các y u t   nh hổ ế ố ả ưởng

Trong b n h  th ng dinh dố ệ ố ưỡng, nhu c u năng lầ ượng thu n cho duyầ  trì   bò đ c, đ c thi n và bò cái đang nuôi con đở ự ự ế ược tính trên kh i lố ượng cơ 

th  gia súc. Các phể ương trình c a AFRC (1993) đủ ược đ a ra d a trên k tư ự ế  

qu  các s  li u trao đ i đói   bò th t và bò cái c n s a c ng thêm chi phíả ố ệ ổ ở ị ạ ữ ộ  năng lượng cho các ho t đ ng đ  bù đ p ph n năng lạ ộ ể ắ ầ ượng tiêu hao do đi 

l i.ạ

Quan h  phi tuy n tính ki u đệ ế ể ường cong, ch ng t  r ng NEứ ỏ ằ m (Mj/kg 

W0,75) gi m khi kh i l ng tăng lên, nghĩa là gia súc non c n nhi u năngả ố ượ ầ ề  

l ng trao đ i cho duy trì cho 1 kg kh i l ng c  th  h n gia súc tr ngượ ổ ố ượ ơ ể ơ ưở  thành. 

Ví d  m t bò đ c thi n ho c m t bò cái cho con bú có kh i lụ ộ ự ế ặ ộ ố ượ  ng

200, 400 và 600 kg, giá tr  NEị m tính được là 0,356; 0,343 và 0,337 Mj/kg 

H  th ng c a SCA (1990) đã phát hi n th y  nh hệ ố ủ ệ ấ ả ưởng c a tu i vàủ ổ  

lo i gia súc (đ c, đ c thi n, bò cái đang cho con bú ) đ n nhu c u NEạ ự ự ế ế ầ m. 

M t khác bi t duy nh t ch  có   SCA (1990) là NEộ ệ ấ ỉ ở m tăng lên, cùng v i tăngớ  

lượng th c ăn, ăn vào. SCA (1990) cũng đ a thêm y u t  gi ng vào nhu c uứ ư ế ố ố ầ  

cho duy trì (1,2 cho bò Bos indicus, 1,4 cho bò Bos taurus).

Tuy v y, NEậ m trong hai h  th ng (NRC, 2000; INRA, 1989)ệ ố  l i ch  cóạ ỉ  

m t giá tr  c  đ nh, không có hi u ch nh cho  nh hộ ị ố ị ệ ỉ ả ưởng c a tu i, lo i giaủ ổ ạ  súc hay gi ng. H  th ng NRC (2000)ố ệ ố  l i hi u ch nh NEạ ệ ỉ m (Mj/kg W0,75) cho 

nh h ng c a nhi t đ  ngoài tr i đ n t c đ  trao đ i ch t (b ng 1.1)

B ng 1.1. Phả ương trình dùng đ  tính năng lể ượng thu n cho duy trìầ  

(Mj/ngày) trong b n h  th ng dinh d ố ệ ố ưỡng

đ i v i gia súc có ch a: NE ố ớ ử m   (Mj/kg BW 0,75 ) = 0,289; LW 0,75 : Kh i l ố ượ ng trao đ i; ổ   EBW 0,75 : Kh i l ố ượ ng c  th  r ng (không có các ch t ch a đ ơ ể ỗ ấ ứ ườ ng tiêu hóa).

Quan h  gi a kh i lệ ữ ố ượng c a bò đ c vàủ ự  năng l ng trao đ i cho duy ượ ổtrì (Mj/ngày) tính t  b n h  th ng dinh dừ ố ệ ố ưỡng   đ  th  1.1.ở ồ ị

Đ  th  1.1. Quan h  gi a kh i lồ ị ệ ữ ố ượng bò đ c và nhu c u năng lự ầ ượng 

trao đ i cho duy trì tính theo b n h  th ng dinh dổ ố ệ ố ưỡng

So v i 3 h  th ng khác, MEớ ệ ố m tính t  AFRC (1993) cao h n so v i giáừ ơ ớ  

tr  này c a INRA (1989) và NRC (2000). Giá tr  này cũng cao h n giá tr  c aị ủ ị ơ ị ủ  SCA (1990) khi kh i l ng c a bò đ c l n h n 400 kg, m c dù khi kh iố ượ ủ ự ớ ơ ặ ố  

l ng bò đ c th p h n 400 kg thì các giá tr  MEượ ự ấ ơ ị m tính t  AFRC (1993) vàừ  SCA (1990) tương đ ngươ

Các k t qu  nghiên c u t  trế ả ứ ừ ướ ớc t i nay cho th y, nhu c u năngấ ầ  

lượng trao đ i cho duy trì c a bò b   nh hổ ủ ị ả ưởng b i r t nhi u y u t  nh :ở ấ ề ế ố ư  

Kh i lố ượng c  th , th  tr ng, gi ng ho c ki u gen, gi i tính, tu i, tr ngơ ể ể ạ ố ặ ể ớ ổ ạ  thái sinh lý, vùng sinh thái

Trong t t c  các h  th ng năng lấ ả ệ ố ượng được s  d ng g n đây, nhuử ụ ầ  

c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì thổ ường tính trên kh i lố ượng c  th  c aơ ể ủ  gia súc. Nghiên c u c a Noblet và cs. (1998) báo cáo r ng cứ ủ ằ ường đ  traoộ  

đ i ch t ph  thu c vào kh i lổ ấ ụ ộ ố ượng n c (protein) trong c  th  nhi u h nạ ơ ể ề ơ  vào c  th  nói chung. Nghiên c u c a Pullar và Webster (1974) cũng đ a raơ ể ứ ủ ư  

m t k t qu  tộ ế ả ương t  trong cùng m t gi ng chu t. M t khác, v i cùng m tự ộ ố ộ ặ ớ ộ  

0 20 40 60 80

Kh i l ố ượ ng (kg)

AFRC (1993) INRA (1989) SCA (1990) NRC (2000)

M E

m

  ( MJ/n gà y)

lượng th c ăn ăn vào, t ng nhi t lứ ổ ệ ượng sinh ra t  lừ ượng m  và lỡ ượng n cạ   chu t là nh  nhau, m c dù l ng m  c  th  khác nhau gi a các cá th  có

cùng lượng n c nh  nhau, Ramsey và cs. (1998). Nghiên c u v  năng lạ ư ứ ề ượ  ngtrao đ i cho duy trì   chu t Zucker c a Pullar và Webster (1977) đã choổ ở ộ ủ  

th y ME duy trì đ i v i gia súc cho n c cao h n đ i v i gia súc cho m ấ ố ớ ạ ơ ố ớ ỡ

Bò được v  béo khi đi m th  tr ng dỗ ể ể ạ ưới 2 ho c trên 4,5 (Mulvanny,ặ  1977) ho c cho ăn h n ch  s  thay đ i đi m th  tr ng. Trong khi FHP   bòặ ạ ế ẽ ổ ể ể ạ ở  

có đi m th  tr ng th p, cao h n so v i bò có đi m th  tr ng cao. B i vì,ể ể ạ ấ ơ ớ ể ể ạ ở  giá tr  năng lị ượng cho protein duy trì cao h n so v i m  Theo Agnew vàơ ớ ỡ  Yan (2000), nhi t lệ ượng trao đ i đói có m i tổ ố ương quan ch t ch  v i đi mặ ẽ ớ ể  

th  tr ng (t  1 đ n 5) (Rể ạ ừ ế 2 = 0,83, n = 28), đi u này nói lên r ng nhi t lề ằ ệ ượ  ngtrao đ i đói c a gia súc có đi m th  tr ng 1 là 0,483 Mj/kg Wổ ủ ể ể ạ 0,75 và c  tăngứ  

đi m th  tr ng lên 1 đ n v  thì nhi t lể ể ạ ơ ị ệ ượng trao đ i đói gi m đi 0,029ổ ả  Mj/kg W0,75

Ph n l n chi phí năng lầ ớ ượng trao đ i cho duy trì các mô là đ  duy trìổ ể  các quá trình t ng h p, phân gi i và thay th  ph n mô c a c  th , chi phíổ ợ ả ế ầ ủ ơ ể  năng lượng trao đ i cho duy trì các mô x y ra liên t c do s  thay th  liênổ ả ụ ự ế  

t c các mô bào, quá trình này đ c bi t m nh m  v i protein, m c dù r tụ ặ ệ ạ ẽ ớ ặ ấ  

bi n đ ng nh ng là quá trình quan tr ng thế ộ ư ọ ường xuyên di n ra (Reed,ễ  1989), chi phí năng lượng đ  duy trì protein c a c  th  cao h n chi phí duyể ủ ơ ể ơ  trì các mô m ỡ

Do có s  khác nhau đáng k  v  nhu c u năng lự ể ề ầ ượng trao đ i cho duyổ  trì gi a gia súc non và gia súc trữ ưởng thành, có kích thướ ơ ểc c  th  khác nhau nên tiêu chu n ăn, tính theo năng lẩ ượng thu n (Net energy: NE) c a châuầ ủ  

Âu và NRC (1996) cho bò sinh trưởng có th  th p h n so v i th c tể ấ ơ ớ ự ế (Agnew và Yan, 2000)

T t c  các h  th ng năng lấ ả ệ ố ượng hi n hành cho bò đ u gi  thi t r ng,ệ ề ả ế ằ  hàm lượng x  trong kh u ph n không  nh hơ ẩ ầ ả ưởng đ n năng lế ượng thu nầ  cho duy trì. Tuy nhiên, nh ng nghiên c u g n đây cho r ng: Tăng hàmữ ứ ầ ằ  

lượng x  trong kh u ph n, có th  d n đ n tăng t c đ  trao đ i ch t choơ ẩ ầ ể ẫ ế ố ộ ổ ấ  duy trì. Bò ăn kh u ph n x  cao, tiêu th  th c ăn nhi u h n, nh m đ mẩ ầ ơ ụ ứ ề ơ ằ ả  

b o đ  lả ủ ượng các ch t dinh dấ ưỡng ăn vào, so v i bò ăn kh u ph n x  th pớ ẩ ầ ơ ấ  

(Reynold và  Tyrrell,  1991).  Đi u  này  đã d n  đ n làm   tăng kích  thề ẫ ế ướ  c

đường tiêu hóa, tăng ho t đ ng nhai l i và tăng kh  năng s n sinh axitạ ộ ạ ả ả  axetic   d  c  c a gia súc. T t c  các nhân t  này đ u làm tăng kh i lở ạ ỏ ủ ấ ả ố ề ố ượ  ng

đường tiêu hóa (Reynolds, 1996) và k t qu  là tăng t c đ  trao đ i ch t choế ả ố ộ ổ ấ  duy trì. Gia súc ăn kh u ph n x  cao, còn làm tăng ho t đ ng trao đ i ch tẩ ầ ơ ạ ộ ổ ấ   các c  quan n i t ng. 

Tăng hàm lượng x  trong kh u ph n còn  nh hơ ẩ ầ ả ưởng đ n hi u quế ệ ả 

s  d ng năng lử ụ ượng trao đ i cho duy trì, vì kổ m (h  s  năng lệ ố ượng trao đ iổ  cho duy trì) đượ ước  c tính t  ME trong h  th ng ME c a Anh. Hàm lừ ệ ố ủ ượ  ng

x  trong kh u ph n cao, s  làm gi m t  l  tiêu hóa năng lơ ẩ ầ ẽ ả ỷ ệ ượng, d n đ nẫ ế  

ME gi m (Beever và cs., 1988) và làm tăng năng lả ượng th i ra t  khíả ừ  methane (CH4) (Agnew và Yan, 2000).  nh hẢ ưởng c a kh u ph n x  đ nủ ẩ ầ ơ ế  

t c đ  trao đ i ch t cho duy trì và kố ộ ổ ấ m có th  là lý do gi i thích r ng: Kh uể ả ằ ẩ  

ph n x  cao, đòi h i MEầ ơ ỏ m cao h n, so v i kh u ph n x  th p. Đi u này đãơ ớ ẩ ầ ơ ấ ề  

được minh ch ng b ng m t s  nghiên c u trên bò th t (Beever và cs.,ứ ằ ộ ố ứ ị  1988; 

d ng các giá tr  xác đ nh trên bò c n s a và bò th t, đ  ụ ị ị ạ ữ ị ể ước tính nhu c u choầ  

bò s a. Đ i v i các h  th ng khác (NRC, 1996), nhu c u đữ ố ớ ệ ố ầ ược xác đ nhị  trên bò v t s a trắ ữ ưởng thành, nuôi   m c s n xu t, do đó v  lí thuy t sở ứ ả ấ ề ế ẽ 

g n đúng v i nhu c u c a bò s a h n.ầ ớ ầ ủ ữ ơ

Theo Odai và cs. (2005), nhu c u MEầ m c a bò lai HF (0,409 Mj ME/kgủ  

W0,75) cao h n c a bò  Brahman (0,334 Mj  ME/kg Wơ ủ 0,75) và c a bò   đ aủ ị  

phương Thái Lan (0,245 Mj ME/kg W0,75). NRC (1996) cũng cho r ng MEằ m 

c a các gi ng bò hủ ố ướng s a thữ ường cao h n so v i bò hơ ớ ướng th t.ị

Nh ng nghiên c u g n đây nh t cho th y, nhu c u năng lữ ứ ầ ấ ấ ầ ượng trao 

đ i cho duy trì c a bò ổ ủ ở các nước nhi t đ i th p h n t  16 đ n 17% so v iệ ớ ấ ơ ừ ế ớ  nhu c u này   bò ôn đ i (Lee và cs., 2003; Odai và cs., 2005). Cũng theo Odaiầ ở ớ  

và cs. (2002), nhu c u MEầ m c a bò Brahman, trâu, bò đ a phủ ị ương Thái Lan 

ch  b ng 80; 71 và 52% nhu c u này   bò đen Nh t B n và nhu c u MEỉ ằ ầ ở ậ ả ầ m c aủ  

bò c n s a lai HF ch  b ng 84% nhu c u này c a bò c n s a HF thu nạ ữ ỉ ằ ầ ủ ạ ữ ầ  (Agriculture, Forestry và Fisheries Reseach Council Secreteriat, 1999: Ban thư 

ký,  y ban nghiên c u nông nghi p, lâm nghi p và ngh  cá:ủ ứ ệ ệ ề  AFFRC, 1999)

Chăn th  là m t trong nh ng khâu quan tr ng trong chăn nuôi bò th tả ộ ữ ọ ị  

và đây cũng là ho t đ ng khá ph  bi n   nhi u nạ ộ ổ ế ở ề ước trên th  gi i. V iế ớ ớ  cùng m t lộ ượng th c ăn ăn vào, gia súc chăn th  tiêu th  năng lứ ả ụ ượng nhi uề  

h n so v i gia súc nuôi nh t. Theo Adam và cs. (1986), đ  ăn 1 kg ch t khôơ ớ ố ể ấ  (Dry matter: DM) th c ăn viên, c  khô hay đ ng th i cùng v i chăn th  giaứ ỏ ồ ờ ớ ả  súc c n tiêu th  năng lầ ụ ượng tương  ng là 0,23; 1,03 hay 3,42 KJ. S  dĩ bòứ ở  chăn th  tiêu th  năng lả ụ ượng cao h n là vì bò chăn th  c n nhi u th i gianơ ả ầ ề ờ  trong vi c l a ch n và đ a th c ăn vào mi ng. Trong đi u ki n chăn thệ ự ọ ư ứ ệ ề ệ ả 

qu ng canh, NEả m tăng kho ng 30 đ n 40%, vì gia súc c n nhi u th i gianả ế ầ ề ờ  

ăn và đi l i (Langland và cs., 1963). Ngoài ra, bò chăn th  đang trong th i kạ ả ờ ỳ 

v t s a đòi h i đi l i v i kho ng cách g p hai l n. Theo ARC (1980), tiêuắ ữ ỏ ạ ớ ả ấ ầ  hao năng lượng cho vi c di chuy n ngang và d c trong kho ng 1 km là 2,0ệ ể ố ả  

ho c 28 KJ/kg kh i lặ ố ượng c  th ơ ể

NRC (1988) đã tăng 10% nhu c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì đ iổ ố  

v i bò chăn th  trên đ ng c  t t và tăng 20% nhu c u năng lớ ả ồ ỏ ố ầ ượng trao đ iổ  cho duy trì đ i v i bò chăn trên đ ng c  ch t lố ớ ồ ỏ ấ ượng kém. V y là năngậ  

lượng thu n cho duy trì tăng t  10 đ n 20% đ i v i bò s a chăn th  trênầ ừ ế ố ớ ữ ả  

đ ng c , tùy thu c vào ch t lồ ỏ ộ ấ ượng c  trên bãi chăn th  SCA (1990) g i ýỏ ả ợ  

r ng, năng lằ ượng thu n cho duy trì đ i v i bò s a chăn th , tăng t  10 đ nầ ố ớ ữ ả ừ ế  20%   đi u ki n chăn th  trên đ ng c  ch t lở ề ệ ả ồ ỏ ấ ượng t t và lên t i 50% ố ớ ở 

đi u ki n chăn th  trên đ ng c  quá kém. Tuy nhiên, chi phí năng lề ệ ả ồ ỏ ượ  ngcho các ho t đ ng chăn th  không có trong h  th ng ME c a Anh (AFRC,ạ ộ ả ệ ố ủ  1993).  

Trên th c t , các nghiên c u g n đây cho th y nhu c u năng lự ế ứ ầ ấ ầ ượ  ngtrao đ i cho duy trì c a bò s a, cao h n r t nhi u so v i nhu c u đ a ra b iổ ủ ữ ơ ấ ề ớ ầ ư ở  các h  th ng năng lệ ố ượng hi n nay (NRC, AFRC…). Birnie (1999) phát hi nệ ệ  

ra r ng NEằ m cho bò c n s a, không mang thai đạ ữ ược cho ăn kh u ph n ănẩ ầ  duy trì, trước khi bước vào giai đo n theo dõi trao đ i hô h p là 0,39 Mj/kgạ ổ ấ  

W0,75, cao h n 36% so v i giá tr  v n đang s  d ng. Nhu c u năng lơ ớ ị ẫ ử ụ ầ ượ  ngtrao đ i cho duy trì c a bò s a nuôi t i Vổ ủ ữ ạ ương qu c Anh hi n nay đố ệ ượ  cAgnew và cs. (2003) xác đ nh là 0,6 Mj ME/kg Wị 0,75, cao h n r t nhi u giáơ ấ ề  

tr  đ a ra b i AFRC (1999) (0,48 Mj/kg Wị ư ở 0,75). Giá tr  NEị m xác đ nh đị ượ  ccũng cao h n ít nh t 15% giá tr  c a các h  th ng năng lơ ấ ị ủ ệ ố ượng thu n (NRC,ầ  INRA), ngoài các y u t  liên quan tr c ti p đ n k t qu  thí nghi m nhế ố ự ế ế ế ả ệ ư 

kh u ph n và m c dinh dẩ ầ ứ ưỡng cho ăn trước khi xác đ nh FHP. S  khácị ự  

nhau l n v  nhu c u duy trì gi a các k t qu  này v i các m c đ a ra b iớ ề ầ ữ ế ả ớ ứ ư ở  các h  th ng năng lệ ố ượng hi n có, ch  y u là do s  c i ti n v  ph m ch tệ ủ ế ự ả ế ề ẩ ấ  

di truy n trong su t 2 th p k  qua, nh t là v  năng su t s a (tăng 62 kg/chuề ố ậ ỷ ấ ề ấ ữ  

k  ti t s a/năm) (Agnew và cs., 2003; Birnie, 1999; Yan và cs., 1997). ỳ ế ữ Sự 

ch m tr  trong vi c đi u ch nh tiêu chu n ăn theo nhu c u th c s  c a bòậ ễ ệ ề ỉ ẩ ầ ự ự ủ  

s a, bò th t c a các h  th ng dinh dữ ị ủ ệ ố ưỡng hi n hành, có th  đang gây ra sệ ể ự 

m t cân b ng dinh dấ ằ ưỡng trong kh u ph n ăn hi n đang s  d ng. Do đóẩ ầ ệ ử ụ  làm h n ch  ti m năng s n xu t c a bò và l i nhu n c a chăn nuôi bò s a.ạ ế ề ả ấ ủ ợ ậ ủ ữ

So v i các nghiên c u g n đây, nhu c u MEớ ứ ầ ầ m/kg W0,75 hi nệ  nay r tấ  khác. Trong khi giá tr  nhu c u năng lị ầ ượng trao đ i cho duy trì MEổ m/kg W0,75 

tính t  s  li u bom calorimeter trong nghiên c u   bò c n s a (Vũ Chíừ ố ệ ứ ở ạ ữ  

Cương và cs., 2010c) là 0,5935 Mj MEm/kg W0,75. Giá tr  này tính bình quânị  theo các tác gi  (Van Es, 1975; Unsworth  và cs., 1994; Yan  và cs., 1997a) làả  0,57 Mj MEm/kg W0,75, dao đ ng t  0,49 đ n 0,67 Mj MEộ ừ ế m/kg W0,75

1.3.2. Nhu c u năng lầ ượng cho tăng tr ng và các y u t   nh họ ế ố ả ưởng

Hi n nay có nhi u cách tính nhu c u năng lệ ề ầ ượng cho tăng tr ng   bòọ ở  

và thường dùng các phương trình ước tính nhu c u năng lầ ượng thu n choầ  tăng tr ng (ọ Net enery for gain:  NEg) c a bò sinh trủ ưởng   b n h  th ngở ố ệ ố  

được trình bày   b ng 4. Trong các h  th ng AFRC (1993), SCA (1990) vàở ả ệ ố  NRC (2000), NEg  được tính t  kh i lừ ố ượng c  th  và tăng tr ng. AFRCơ ể ọ  (1993) có hi u ch nh theo lo i gia súc và đ  thành th c. Nhìn chung trongệ ỉ ạ ộ ụ  AFRC (1993), nhu c u năng lầ ượng cho 1 kg tăng tr ng cao nh t cho gia súcọ ấ   giai đo n đ u thành th c, ti p đó là gia súc đang thành th c và cu i cùng

là gia súc đã thành th c. Trong h  th ng AFRC (1993) bò t  c n nhi u năngụ ệ ố ơ ầ ề  

lượng h n bò thi n và bò đ c, đ  tăng 1 kg kh i lơ ế ự ể ố ượng. Cách tính NEg chính xác nh t là cách ti p c n c a INRA (1989),   đây NEấ ế ậ ủ ở g đượ ước  c tính 

t  s  lừ ố ượng protein và m  đỡ ược tích lũy trong c  th  Tuy nhiên đ  chínhơ ể ộ  

xác còn ph  thu c vào vi c  c tính chính xác protein và m  đ c tích lũy hàngụ ộ ệ ướ ỡ ượ  ngày.

B ng 1.2. Phả ương trình s  d ng đ  tính nhu c u năng lử ụ ể ầ ượng thu n ầ

Quan h  gi a kh i lệ ữ ố ượng bò đ c và năng lự ượng trao đ i cho tăngổ  

tr ng (ọ Metabolizable energy grou: MEg) tính t  b n h  th ng đừ ố ệ ố ược trình bày 

AF R C  (1993) la te  m a ture

S C A (1990)

Đ  th  1.2. Quan h  gi a kh i lồ ị ệ ữ ố ượng bò đ c và năng lự ượng trao đ i ổ

cho tăng tr ng tính t  b n h  th ng dinh dọ ừ ố ệ ố ưỡngKhi so sánh MEg   bò đ c thi n còn non tính t  AFRC (1993) cao h nở ự ế ừ ơ  giá tr  này tính t  INRA (1989) và NRC (2000), trong khi MEị ừ g cho bò đ c thi nự ế  già tính toán t  AFRC (1993) cũng t ng t  nh  tính theo INRA (1989).ừ ươ ự ư  

Nhu c u năng l ng trao đ i cho tăng tr ng cũng b   nh h ng b iầ ượ ổ ọ ị ả ưở ở  nhi u  ề y u t  khác nhau. Hi u qu  s  d ng năng lế ố ệ ả ử ụ ượng cho tăng tr ngọ  

lượng ph  thu c r t l n vào s  khác bi t do di truy n (Archer  và cs., 1999)ụ ộ ấ ớ ự ệ ề  

và môi trường (Calegare   và cs., 2007). NRC (2000) cho r ng: Bò  ằ Bos 

hi u qu  s  d ng ME cho tăng tr ng   bò  ệ ả ử ụ ọ ở Bos indicus  t t h n bò  ố ơ Bos 

cho tăng tr ng (Frisch và Vercoe 1977; Solis và cs. 1988; Ferrell và Jenkinsọ  1998; Tangjitwattanachai và cs. 2009 a, b; Cardenas­Medina và cs. 2010)

Tangjiwatanachai và cs. (2009 a, b); cho r ng nhu c u dinh dằ ầ ưỡng c aủ  

bò   các vùng ôn đ i theo các tiêu chu n c a NRC, ARC có th  s  khác v iở ớ ẩ ủ ể ẽ ớ  nhu c u này   vùng nhi t đ i do s  khác bi t v  di truy n, kh i lầ ở ệ ớ ự ệ ề ề ố ượng lúc thành th c, ch t lụ ấ ượng th c ăn, đi u ki n th i ti t khí h u và s  d ng th cứ ề ệ ờ ế ậ ử ụ ứ  

ăn (Paul và cs., 2003). M t s  k t qu  g n đây cho th y do các khác bi t vộ ố ế ả ầ ấ ệ ề 

di truy n, dinh dề ưỡng, t m vóc, đi u ki n sinh thái nên ầ ề ệ MEg r t khác bi tấ ệ  

và bi n đ ng. Theo ế ộ Nitipot và cs. (2009), MEg cho bò Brahman Thái Lan là 31,37 và 22,67 Mj ME/kg tăng tr ng. Cũng theo Nitipotọ  và cs. (2010) MEg 

c a bò ủ Bos indicus, bò th t nói chung, bò th t ngoài Thái Lan, bò th t nuôi t iị ị ị ạ  Thái Lan, bò đ a phị ương Thái Lan, bò Brahman Thái Lan và bò Brahman lai nuôi   Thái Lan là 31,60; 41,47; 25,92; 31,30; 21,39 và 30,55 KJ/kg tăngở  

tr ng. Còn theo ọ Quigley và cs. (2014) nhu c u cho MEầ g tăng tr ng là 34 Mjọ  ME/kg tăng tr ng hay 29 gam tăng tr ng/Mj ME. M i quan h  gi a MEI ănọ ọ ố ệ ữ  

vào và  tăng tr ng trung bình hàng ngàyọ   (Average daily gain:  ADG) không 

ph  thu c vào hàm lụ ộ ượng protein c a kh u ph n.ủ ẩ ầ

Vì  dinh   dưỡng   khác   nhau   và   gi ng   khác   nhau   nên   theoố  Tangjiwatanachai và cs. (2009 a, b), h  s  s  d ng năng lệ ố ử ụ ượng trao đ i choổ  tăng tr ng (kọ g) cũng khác bi t 0,51 và 0,45 cho ệ Bos indicus và Bos taurus 

(11,76% cao h n   ơ ở Bos indicus). Còn theo Ferrel và Jenkins (1998) kg = 0,52 

cho   Brahman;   0,45   cho   bò  Bos   taurus  Hutcheson   vác.,   1997;   Ferrel   và 

Jenkins (1998). 

1.4. TÌNH HÌNH NGHIÊN C U TRÊN TH  GI I VÀ VI T NAMỨ Ế Ớ Ệ

1.4.1. Tình hình nghiên c u trên th  gi iứ ế ớ

Trong vài th p k  qua, tình hình nghiên c u xác đ nh nhu c u năngậ ỷ ứ ị ầ  

l ng cho bò th t phát tri n t i Châu Âu, B c M  và Autralia, do đó t t c  cácượ ị ể ạ ắ ỹ ấ ả  

h  th ng dinh dệ ố ưỡng hi n nay trên th  gi i đ u đ c xây d ng t  các khuệ ế ớ ề ượ ự ừ  

v c này. ự

Nh ng nghiên c u g n đây nh t cho th y: Nhu c u MEữ ứ ầ ấ ấ ầ m c a bò   cácủ ở  

nước nhi t đ i th p h n t  16 đ n 17% so v i nhu c u này   bò ôn đ iệ ớ ấ ơ ừ ế ớ ầ ở ớ  (Odai và cs., 2005)

Cũng theo Odai và cs. (2005), nhu c u MEầ m c a bò Brahman, trâu, bòủ  

đ a phị ương Thái Lan ch  b ng 80,71 và 52% nhu c u này   bò đen Nh tỉ ằ ầ ở ậ  

B n và nhu c u MEả ầ m c a bò c n s a lai HF ch  b ng 84% nhu c u này c aủ ạ ữ ỉ ằ ầ ủ  

bò c n s a HF thu n (Agriculture, Forestry và Fisheries Reseach Councilạ ữ ầ  Secreteriat: AFFRC, 1999). NRC (1996) cũng cho r ng nhu c u MEằ ầ m  c aủ  các gi ng bò hố ướng s a thữ ường cao h n so v i bò hơ ớ ướng th t.ị

B ng 1.3. Nhu c u năng lả ầ ượng trao đ i cho duy trì c a bò th t t  b nổ ủ ị ừ ố  

h  th ng dinh dệ ố ưỡng và t  các nghiên c u c a Vi n Nông nghi p,ừ ứ ủ ệ ệ  

Th c ph m và Sinh h c (AFBI ­Agri­food and Biosciences, Northernự ẩ ọ  Ireland, d n theo Cottrill và cs., 2010)  s  d ng s  li u t  bu ng hôẫ ử ụ ố ệ ừ ồ  

lượng và gi ng khác nhau, chúng đố ược cho ăn các lo i c  nh  là lo i th cạ ỏ ư ạ ứ  

ăn duy nh t trong kh u ph n, ho c kh u ph n h n h p c  và th c ăn tinhấ ẩ ầ ặ ẩ ầ ỗ ợ ỏ ứ   các m c cho ăn r t khác nhau

Quan   h   h i   qui   đệ ồ ường   th ng   gi a   nẳ ữ ăng   lượng   trao   đ i   ăn   vàoổ  (Metabolizable energy intake: MEI) và cân b ng năng lằ ượng (Energy balance: EB) cho c  b  s  li u l n đả ộ ố ệ ớ ược trình bày   b ng 1.3 và đở ả ược mô t  b ngả ằ  

phương trình: 

EB = 0,574 (SD:0,028)  MEI ­ 0,366 (SD: 0,022) ; (R 2  = 0,76; P<0,001).

Giá tr  MEị m tính đượ ừc t  các nghiên c u c a Vi n nông nghi p th cứ ủ ệ ệ ự  

ph m và sinh h c B c Ailen (AFBI d n theo Cottrill và cs., 2010) là 0,63ẩ ọ ắ ẫ  Mj/kg W0,75. Giá tr  MEị m c a AFRC (1993), SCA (1990), INRA (1989) vàủ  NRC (2000) là 0,48; 0,49; 0,52 và 0,45 Mj/kg W0,75, v i gi  s  là kh i lớ ả ử ố ượ  ng

bò đ c thi n là 500 kg và kự ế m là 0,71 cho kh u ph n đi n hình v i ME/GEẩ ầ ể ớ  

(Năng lượng thô ­Gross energy: GE) b ng 0,60 (B ng 1.4). Các giá tr  nàyằ ả ị  

ch  tỉ ương  ng b ng 76, 78, 83 và 71% giá tr  thu đứ ằ ị ược trong các nghiên c uứ  

c a AFBI (d n theo Cotrill và cs., 2010).ủ ẫ

Đ  th  1.3. Quan h  gi a lồ ị ệ ữ ượng năng lượng trao đ i ăn vào ổ

và cân b ng năng lằ ượng   bò th tở ị

T p h p và tham kh o các tài li u đã công b  t  1989 đ n nay trênậ ợ ả ệ ố ừ ế  

th  gi i (b ng 1.4) cho th y có s  khác bi t l n cho t ng nhóm bò v  nhuế ớ ả ấ ự ệ ớ ừ ề  

c u năng lầ ượng trao đ i cho duy trì.ổ

B ng 1.4. Nhu c u năng lả ầ ượng trao đ i cho duy trì và năng lổ ượng thu n cho duy trì   bò th t đầ ở ị ược công b  trên th  gi i t  1989ố ế ớ ừ

Kh iố  

lượng   (kg)

NE m Mj/kg 

(M j/

kg 0,75

)